Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 293/24

I OSK 293/24 - Wyrok NSA z 2026-03-12

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
12 marca 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka (sprawozdawca) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Zieliński-Baran po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 815/23 w sprawie ze skargi R. H., M. B., I.B. i W.W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 marca 2023 r. nr DN.gn.625.74.2021 w przedmiocie uchylenia decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczenia w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od R. H., M.B., I. B. i W.W. solidarnie na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. zasądza od R. H., M.B., I. B. i W.W. solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 25 lipca 2023 r. (sygn. akt I SA/Wa 815/23), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu skargi: R. H., M.B., I. B. i W.W. - uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 marca 2023 r. nr DN.gn.625.74.2021 oraz decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 8 lipca 2021 r. nr WS-III.7515.2.126.2019.TG. Z akt sprawy wynikało, że – wydanym na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, 318) orzeczeniem z dnia 15 lipca 1954 r. nr L.R1.IV/6/23/1/54 - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...], w tym nieruchomości należącej do J. (I.) B.. Orzekając zaś na wniosek: R. H., M.B., I. B. i W.W. (następców prawnych J. /I./ B.), Wojewoda Małopolski, decyzją z dnia 16 lipca 2019 r. nr WS-III.7515.2.26.201.RW, stwierdził nieważność powyższego orzeczenia z dnia 15 lipca 1954 r. - w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność J. (I.) B.. Wnioskiem z dnia 13 września 2019 r., Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wystąpiło o wznowienie postępowania nadzorczego, zakończonego w/w decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 16 lipca 2019 r. podnosząc, że będąc stroną (jako obecny właściciel części nieruchomości objętej tą decyzją) bez własnej winy nie brał udziału w powyższym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2019 r., organ wojewódzki wznowił w/w postępowanie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. , a rozpatrując zaś obecnie wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 15 lipca 1954 r. (tym razem z udziałem Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] - jako statio fisci Skarbu Państwa) Wojewoda Małopolski, decyzją z dnia 8 lipca 2021 r. nr WS-III.7515.2.126.2019.TG., orzekł o: 1. uchyleniu ostatecznej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 16 lipca 2019 r. nr WS.III.7515.2.26.2018.RW o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 15 lipca 1954 r. nr L.R1.IV/6/23/1/54, w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...], gmina [...], powiat [...] – w części dotyczącej nieruchomości należącej do J. (I.) B., 2. odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach orzeczeniem z dnia 15 lipca 1954 r. nr L.R1.IV/6/23/1/54, w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...], gmina [...], powiat [...] – w części dotyczącej nieruchomości należącej do J. (I.) B.. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli: R. H., M.B., I. B. i W.W.. Rozpatrując zaś sprawę w instancji odwoławczej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia 16 marca 2023 r. 1. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 8 lipca 2021 r. - w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 powyższej decyzji (tj. w zakresie uchylenia przez Wojewodę Małopolskiego decyzji tego samego organu z dnia 16 lipca 2019 r.), 2. uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 8 lipca 2021 r. - w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 tej decyzji (tj. w zakresie, w jakim Wojewoda Małopolski odmówił stwierdzenia nieważności w części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 15 lipca 1954 r.), 3. stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 15 lipca 1954 r. - w części dotyczącej przejęcia nieruchomości należącej dawniej do J. (I.) B., zostało umorzone w całości - z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Powyższa decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stała się przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez: R. H., M.B., I. B. i W.W.., a w której skarżący zarzucili Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 28 k.p.a. - poprzez uznanie, że zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 16 lipca 2019 r. na skutek przeprowadzonego postępowania administracyjnego w ramach wznowienia postępowania w sytuacji gdy Skarb Państwa — Nadleśnictwo [...] jako podmiot inicjujący postępowanie o wznowienie postępowania nie zdołał wykazać, że przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym i w związku z tym nie wykazał przysługI.ia mu interesu prawnego w złożeniu wniosku o wznowienie postępowania, 2) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 i art. 21 i ar. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności -poprzez umorzenie - z mocy prawa - postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących z dnia 22 listopada 2018 r. w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania. Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uchylając – na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) oraz c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 8 lipca 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga okazała się zasadna, gdyż w analizowanej sprawie nie została spełniona przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem Sądu, skoro przedmiotem niniejszego postępowania był wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia 15 lipca 1954 r. - w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości stanowiących własność J. (I.) B. (bliżej w tym orzeczeniu nieoznaczonych), to stronami tego postępowania nadzorczego winni być następcy prawni w/w osoby oraz Skarb Państwa reprezentowany przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej (tu: Starostę [...]). To bowiem praw i obowiązków tych podmiotów bezpośrednio dotyczyły skutki decyzji nadzorczej. Inny zaś podmiot, aby mógł uczestniczyć w tym postępowaniu (mieć w nim przymiot strony), a więc również skutecznie żądać weryfikacji decyzji nadzorczej w trybie wznowienia postępowania, musiałby wykazać, że to jemu przysługiwał - w dacie jej podejmowania - tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości pochodzącej z dawnej nieruchomości J. (I.) B. objętej orzeczeniem z dnia 15 lipca 1954 r, bądź w oparciu o to orzeczenie uzyskał do tej nieruchomości tytuł prawnorzeczowy. Z tej przyczyny Sąd Wojewódzki uznał, że wprawdzie wnioskując o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 16 lipca 2019 r., Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] powołały się na przynależny aktualnie Skarbowi Państwa tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości powstałych z parcel należących pierwotnie do J. (I.) B., to organy wadliwie uznały, że powyższe miało znaczenie dla oceny statusu tego podmiotu - jako strony postępowania w niniejszej sprawie. Żaden bowiem z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy – jak twierdził Sąd - nie wskazywał, aby Skarb Państwa stał się właścicielem parcel pochodzących z dawnej Lwh [...] kat. [...] w następstwie orzeczenia z dnia 15 lipca 1954 r. W szczególności, jak wywodził Sąd, orzeczenie to nie było podstawą ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, oznaczonych jako działki o numerach: [...], a w których skład weszły dawne parcele należące do J. (I.) B.. Jednocześnie jednak Sąd Wojewódzki dostrzegł, że ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu, zatytułowanego "Badanie hipoteki dla działek [...] położonych w [...] do wykazu zmian [...]", a także wykazu zmian gruntowych z dnia 5 lutego 2018 r. wynikało, że na przedmiotowym terenie, już po wydaniu orzeczenia z dnia 15 lipca 1954 r., miało miejsce scalenie gruntów, zatwierdzone decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 16 listopada 1972 r. nr 87/21/72. Procesem tym objęto przy tym także dawne parcele należące do J. (I.) B. a powołana decyzja z dnia 16 listopada 1972 r. stała się podstawą ujawnienia przynależnego do nieruchomości tytułu Skarbu Państwa w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej, między innymi, dla nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] obejmujące tereny dawnych parcel nr [...] uregulowanych pierwotnie w wykazie Lwh [...] Ostatecznie jednak Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że eliminacja z obrotu prawnego orzeczenia z dnia 15 lipca 1954 r., co nastąpiło decyzją ostateczną z 16 lipca 2019 r., nie mogła i nie ingerowała w prawa rzeczowe przynależne obecnie Skarbowi Państwa. To z kolei zaś prowadziło do wniosku, że Nadleśnictwo [...] nie miało opartego na normach prawa materialnego interesu prawnego w kwestionowaniu, w imieniu Skarbu Państwa, decyzji Wojewody Małopolskiego z 16 lipca 2019 r. Wobec zaś uchylenia z wyżej podanych powodów zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wg Sądu, bezprzedmiotowe stało się odnoszenie się do kwestii merytorycznych i podniesionych w tym zakresie zarzutów skargi. Od powyższego wyroku zostały wniesione dwie skargi kasacyjne. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - prawa materialnego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. – poprzez nie przyznanie skarżącemu przymiotu strony w niniejszym postępowaniu pomimo, tego, że postępowanie to dotyczy jego interesu prawnego; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 p.p.s.a. - poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji mimo istnienia podstaw do oddalenia skargi wobec niezasadności zarzutów w niej zawartej. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Skarżący oświadczył także, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W skardze kasacyjnej, wniesionej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, skarżący organ również zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie: I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 28 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach oraz w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - poprzez błędną wykładnię ww. przepisów, polegającą na uznaniu, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, które dotyczy nieruchomości obejmującej las, Skarb Państwa reprezentuje starosta (na zasadach ogólnych), zamiast Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, podczas gdy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego - które dotyczy nieruchomości obejmującej las - Skarb Państwa reprezentuje PGL Lasy Państwowe, gdyż decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego może wpłynąć na zarządzanie tymi lasami i wykonywanie prawa własności z tych nieruchomości; II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. - poprzez uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody, błędnie ustalając, że organy administracji publicznej nieprawidłowo uznały Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe za stronę postępowania, podczas gdy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego - które dotyczy nieruchomości obejmującej las - Skarb Państwa reprezentuje PGL Lasy Państwowe, co oznacza, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do uchylenia decyzji organów administracji publicznej, 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. - poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niejednoznaczny i skutkujący tym, że uzasadnienie w kilku miejscach jest ze sobą wzajemnie sprzeczne i wykluczające się, oraz w sposób, który stwarza wrażenie niedostrzegania przez Sąd I instancji istoty wyjaśnianego zagadnienia, które to naruszenie objawia się przede wszystkim w zakresie ustalenia, czy Skarb Państwa powinien występować jako strona w postępowaniu administracyjnym, w tym m.in. poprzez nieskuteczną "próbę" wskazania przez Sąd I instancji właściwego statio fisci Skarbu Państwa w postępowaniu, co oznacza, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwia merytoryczną ocenę wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia oraz kontroli jego trafności. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący organ wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi - ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Nadto, skarżący organ wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedziach na skargi kasacyjne uczestnicy postępowania: R. H., M.B., I. B. i W.W. wnosili o ich oddalenie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Oświadczyli przy tym, że zrzekają się rozpoznania skarg kasacyjnych na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesioną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wnosił o uwzględnienie tej skargi. W piśmie procesowym z dnia 10 kwietnia 2024 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił także uwagę na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2023 r. (sygn. akt I OSK 1456/22), a który dotyczył tożsamej sprawy jak rozpoznawana bo odnoszącej się do tego samego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 15 lipca 1954 r. nr L.R1.IV/6/23/1/54, do którego odnosiła się zaskarżona decyzja. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej ( w tym wypadku skarg kasacyjnych), biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych. Zarzuty te – jak wyżej wskazano - zostały w obu skargach kasacyjnych oparte zarówno na obrazie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), jak i na istotnym naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), przy czym zarzuty zawarte w tych skargach były ze sobą zbieżne. Jednocześnie skarga wniesiona przez organ a która miała szerszy zakres, uzupełniała niejako skargę kasacyjną Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Powyższe uzasadniało więc łączne rozpoznanie obu skarg. W ocenie składu orzekającego, zasadnym przede wszystkim okazał się zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi a oparty na art. 141 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W tym więc kontekście także zarzut procesowy podniesiony w skardze kasacyjnej Skarbu Państwa oparty jedynie na przepisie blankietowym, jakim jest art. 151 p.p.s.a. – w realiach tej sprawy – zyskiwał na zasadności. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania do dalszego postępowania. W ocenie składu orzekającego, w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki przedstawił w sposób niezrozumiały i nielogiczny tok swojego rozumowania a w takiej sytuacji nie można było zatem uznać, że wskazana w nim podstawa prawna rozstrzygnięcia została należycie wyjaśniona. Kontroli Sądu I instancji podlegały przedstawione na wstępie decyzje, które zostały wydane w trybie wznowienia postępowania. Na wniosek bowiem z dnia 13 września 2019 r. - wniesiony przez Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] - na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – Wojewoda Małopolski, postanowieniem z dnia 10 grudnia 2019 r., wznowił postępowanie zakończone decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 16 lipca 2019 r. nr WS-III.7515.2.26.201.RW a którą orzeczono o stwierdzeniu - w części dotyczącej nieruchomości należącej do J. (I.) B. - nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 15 lipca 1954 r. nr L.R1.IV/6/23/1/54 orzekającego o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...]. Zdaniem bowiem organów obu instancji, wyrażonym zarówno w decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 8 lipca 2021 r. nr WS-III.7515.2.126.2019.TG, jak i decyzji zaskarżonej (decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 marca 2023 r. nr DN.gn.625.74.2021), nieruchomości będące przedmiotem w/w postępowania nadzorczego, położone w [...], objęte księgą wieczystą nr NS [...] stanowiące obecnie własność Skarbu Państwa, zarządzane przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie kontrolowanego orzeczenia z dnia 15 lipca 1954 r. Z ustaleń organów wynikało bowiem, że treść wykazu hipotecznego Lwh [...] gm. kat. [...] świadczyła o tym, że J. (I.) B. był współwłaścicielem udziału 23/33 części w parcelach położonych w miejscowości [...] a oznaczonych numerami: [...]. Stosownie zaś do wykazu zmian gruntowych, wpisanego do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 7 lutego 2018 r. nr [...], w/w parcele utworzyły działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] w jednostce ewidencyjnej [...]. Wg zaś zupełnej księgi wieczystej nr [...], na podstawie wypisu z rejestru gruntów G1 nr kancelaryjny [...], sporządzonego przez Starostę [...] w dniu 30 stycznia 2019 r. oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej [...] sporządzonego przez Starostę [...]ego w dniu 31 stycznia 2019 r., ujawniono zmianę oznaczenia działki nr [...] na działki nr [...]. Zgodnie więc z aktualną treścią księgi wieczystej [...] właścicielem w/w działek był Skarb Państwa - (statio fisci) Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki uznał, że w analizowanej sprawie nie została spełniona przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bo żaden z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy – jak twierdził Sąd I instancji - nie wskazywał, aby Skarb Państwa stał się właścicielem parcel należących poprzedniodo J. (I.) B.. Sąd twierdził, że (cyt.): " W szczególności orzeczenie to nie jest podstawą ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonych jako działki o numerach [...], w których skład weszły dawne parcele należące do J. (I.) B.. Co więcej, ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu zatytułowanego "Badanie hipoteki dla działek [...] położonych w [...] do wykazu zmian [...]", a także znajdującego się w aktach wykazu zmian gruntowych z 5 lutego 2018 r. wynika, że na przedmiotowym terenie, już po wydaniu orzeczenia z 15 lipca 1954 r., miało miejsce scalenie gruntów zatwierdzone decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z 16 listopada 1972 r. nr 87/21/72, którym to procesem objęto także dawne parcele należące do J. (I.) B.. Powołana decyzja z 16 listopada 1972 r. przywołana została zresztą jako podstawa ujawnienia przynależnego do nieruchomości tytułu Skarbu Państwa w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej, między innymi, dla nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] obejmujące tereny dawnych parcel nr [...] uregulowanych pierwotnie w wykazie Lwh [...]". W ocenie składu orzekającego, powyższa wypowiedź Sądu nie była jednak w pełni zrozumiała. Skoro bowiem (jak ujął to Sąd I instancji) na przedmiotowym terenie w okresie późniejszym (po 1954 r.) miało miejsce scalenie gruntów, a "którym to procesem objęto także dawne parcele należące do J. (I.) B." to decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 16 listopada 1972 r. nr 87/21/72, która zatwierdzała owo scalenie a była jednocześnie podstawą ujawnienia w księdze wieczystej nr [...] przynależnego Skarbowi Państwa tytułu do nieruchomości nią objętych, w tym nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] (obejmujące tereny dawnych parcel nr [...] uregulowanych pierwotnie w wykazie Lwh [...]), stanowiła przecież wystarczający dowód istnienia prawa Skarbu Państwa reprezentowanego przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] do spornego gruntu. Na skutek scalenia doszło bowiem do zmiany podziału geodezyjnego ( a nie własnościowego). Pamiętać przy tym także należy, że wspomniany grunt nie został w sposób dokładny określony w orzeczeniu wywłaszczającym a zatem jego konkretyzacja musiała następować dopiero w oparciu o dodatkową dokumentację geodezyjną. Poza tym to dokumentacja geodezyjna jest podstawą do dokonania opisu nieruchomości w dziale I księgi wieczystej a w związku z tym to te dane zawarte w księdze wieczystej powinny być zgodne z danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków a nie na odwrót. Z tego powodu koncentrowanie się przez Sąd Wojewódzki wyłącznie na treści księgi wieczystej bez uwzględnienia danych geodezyjnych, ustalonych w toku postepowania administracyjnego, nie było w tym przypadku prawidłowe, nie mówiąc już o tym, że – jak wyżej to przedstawiono – pogląd Sądu I instancji w tym zakresie nie był logiczny. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku generalnie było mało precyzyjne. Słusznie zwraca także uwagę skarżący organ na fakt, że Sąd Wojewódzki nie tylko, iż błędnie przyjął w niniejszej sprawie, że stroną postępowania powinien być w tym przypadku Skarb Państwa reprezentowany przez starostę, ale dodatkowo poglądu tego w żaden sposób nie wyjaśnił. Zgodzić się natomiast trzeba z Ministrem, że wprawdzie zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344) organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, tym niemniej przepis ten stanowi, że powyższa zasada przewiduje wyjątki wynikające z przepisów w w/w oraz z odrębnych ustaw. Skoro zaś sporny grunt stanowił las a zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2022 r. poz. 672 ze zm.), lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, a które - po myśli art. 32 ust. 1 cyt. ustawy – będąc jednostką organizacyjną nieposiadająca osobowości prawnej reprezentuje Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia, to Sąd winien rozpatrywać interes prawny podmiotu, wnioskującego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 16 lipca 2019 r., w kontekście przepisów ustawy o lasach. Zgodnie bowiem z art. 28 k.p.a., stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Regulacja ta zatem prowadzi do wniosku, że jeśli aktualny właściciel ( w tym przypadku podmiot, który - jako statio fisci - powinien reprezentować Skarb Państwa) legitymuje się prawem własności do danego mienia, jest on uprawniony do uczestniczenia - na prawach strony - w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym tego mienia. Z tych zatem powodów także zarzuty kasacyjne materialnoprawne, w postaci: art. 28 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach oraz w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami okazały się usprawiedliwione. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki, odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, powinien mieć więc na uwadze powyższą wykładnię prawa, jak również fakt, że w sprawie analogicznej do przedmiotowej bo dotyczącej również orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 15 lipca 1954 r. nr L.R1.IV/6/23/1/5, została też zawarta analogiczna wykładnia prawa. Wprawdzie nie była ona formalnie wiążąca w tej sprawie, tym niemniej jednolitość orzecznictwa winna być postrzegana jako wartość sama w sobie. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
8 lutego 2024
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Sędziowie
Agnieszka Miernik Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Monika Nowicka /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny