I OSK 63/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Wojewody Wielkopolskiego i Miasta P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt I SA/Po 477/23 w sprawie ze skargi M. K., M. K., D. T. i E. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 26 kwietnia 2023 r. nr SN-III.7515.1.46.2022.7 w przedmiocie zwrotu i podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza solidarnie od M. K., M. K., D. T. i E. K. na rzecz Wojewody Wielkopolskiego i Miasta P. kwoty po 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 19 września 2023 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K., M. K., D. T. i E. K. (dalej: skarżący) na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 26 kwietnia 2023 r. nr SN-III.7515.1.46.2022.7 w przedmiocie zwrotu i podziału nieruchomości - I. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z 24 października 2022 r. nr GN.7221-2-00024/06; II. zasądził od organu na rzecz skarżących kwotę 697,- zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Decyzją częściową z 24 października 2022 r. Starosta P.: I. orzekł o zwrocie na rzecz skarżących (każdy w 1/4 części), części nieruchomości położonej w P. w rejonie ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], oznaczonej na mapie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do decyzji, jako: działka nr [...] o powierzchni 36 m, II. orzekł o zwrocie na rzecz skarżących (każdy w 1/4 części), części nieruchomości położonej w P. w rejonie ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], oznaczonej na mapie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do decyzji, jako: działka nr [...] o powierzchni 18 m2, III. zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiącej własność Miasta P., na działki: nr [...] o powierzchni 36 m2 i nr [...] o powierzchni 1528 m2, IV. zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiącej własność P., na działki: nr [...] o powierzchni 378 m2 i nr [...] o powierzchni 18 m2, V. odmówił zwrotu skarżącym części nieruchomości położonych w P. w rejonie ul. [...]: - oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działki nr [...], - oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działki nr [...], [...], [...] i [...], - oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], oznaczonej na mapie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji, jako: działka nr [...] o powierzchni 1528 m2. VI. nie zobowiązał skarżących do zwrotu na rzecz Miasta P. należności określonych w art. 140 ust 1 i ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uzasadnienia decyzji Starosty wynika, że poprzednicy prawni wnioskodawców L. i M. K. w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego 23 grudnia 1983 r. sprzedali Skarbowi Państwa w trybie art. 5 ust. 3 i art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz. 70 z późn. zm. dalej u.z.t.w.n.,) część nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...] o obszarze 2.68.87 ha z przeznaczeniem na cele rolnicze. Zgodnie z oszacowaniem biegłego cena nieruchomości wyniosła 3 595 007,00 zł (przed denominacją). Jednocześnie na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego 23 grudnia 1983 r., M. i L. K. w trybie art. 6 powołanej ustawy dokonali zamiany w ten sposób, że przenieśli własność pozostałej części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącej działki położone w P. w rejonie ul. [...], oznaczone numerami [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1.30.88 ha, na rzecz Skarbu Państwa, w zamian za użytkowanie wieczyste na 99 lat działek nr [...] i [...] o obszarze 3.63.03 ha, wchodzących w skład nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], obręb K., z przeznaczeniem pod uprawy rolne. Nabyte przez Skarb Państwa nieruchomości stanowiące działki nr [...], [...] i [...] znalazły się na terenie objętym decyzją z 29 lipca 1972 r. zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji "[...]" z przeznaczeniem pod realizację Osiedla Mieszkaniowego "[...]". Działce nr [...] odpowiadają aktualne działki nr [...], [...], [...], [...], powstałe w wyniku podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...], a następnie podziału działki nr [...] na działki nr [...], [...] i [...]. Natomiast działkom nr [...] i [...], odpowiada obecnie działka nr 2, (nastąpiło scalenie działek), (2) działce nr [...], odpowiadają obecne działki nr [...] cz., [...], [...] cz., [...] cz. i [...], (3) działce nr [...] odpowiada obecna działka nr [...], (4) a działce nr [...] odpowiadają obecne działki nr [...] cz., [...] oraz działki nr [...] cz. i [...] cz. Starosta wskazał, że wniosek o zwrot nieruchomości dotyczył zarówno obszaru objętego wywłaszczeniem jak i terenu "dowłaszczonego" na wniosek byłych właścicieli. W odniesieniu do części działek objętych wnioskiem o zwrot została wydana decyzja umarzająca postępowanie administracyjne, a niniejsze postępowanie dotyczy pozostałych nieruchomości. tj. działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz działki [...]. Organ I instancji rozstrzygał m. in. kwestię zwrotu części dawnej-wywłaszczonej działki-numer [...] – tj. części działki [...] wskazując, że nie został na niej zrealizowany cel wywłaszczenia - realizacja osiedla mieszkaniowego, a ściślej żłobka przy ul. [...], a oględziny przeprowadzone na gruncie potwierdziły, iż teren nie został przez lata zagospodarowany. Jednocześnie Starosta stwierdził, że zwrot części działki numer [...] umożliwił też orzeczenie o zwrocie proporcjonalnej części nieruchomości, która została nabyta na rzecz Skarbu Państwa jako obszar "dowłaszczony", tj. części dawnej działki [...], na której to części również nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia. W związku z powyższym Starosta P. wyznaczył proporcjonalną część nieruchomości "dowłaszczonej" - 0,13% powierzchni dawnej działki [...] podlegającej zwrotowi. Projektem podziału objęto działkę [...] z której wydzielono działkę [...] o pow. 36 m2, stanowiącą proporcjonalną część 0,13 % powierzchni dawnej działki [...] ( 2,6887 ha). Jednocześnie działka nr [...], wydzielona z działki [...] o pow. 18 m2 stanowi również 0,13 % powierzchni łącznej dawnych wywłaszczonych działek [...],[...] i [...]. W odniesieniu do działek [...], [...], [...] oraz [...] organ I instancji orzekł o odmowie zwrotu, gdyż wobec tych działek zaistniała nadrzędna, negatywna przesłanka zwrotu z uwagi na to, że znajdują się one w liniach granicznych drogi publicznej - ul. [...]. Decyzją z 26 kwietnia 2023r Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję Starosty nie znajdując podstaw do zakwestionowania tego rozstrzygnięcia. M. K., D. T., E. K. i M. K. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę. Sąd I instancji za bezsporne uznał, że na części działki wywłaszczonej (nr [...]) stanowiącej obecnie działkę [...] – o pow. 0,0396 ha nie został zrealizowany cel wywłaszczenia - budowa osiedla mieszkaniowego, a ściślej żłobka przy ul. [...]. Skoro więc organy przyznają, że na tej całej działce nie został zrealizowany cel wywłaszczenia to uzasadniony jest wniosek o zwrot całej tej działki o pow. 0,0396 ha, a nie tylko jej części o pow. 0, 0018 ha. Sąd Wojewódzki za niezasadny uznał przyjęty przez organy sposób zwrotu części wywłaszczonej działki nr [...] (obecnie [...]) przez zwrot proporcjonalnej części powierzchni (0,13%) całej wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cele publiczne w stosunku do całości wywłaszczonej nieruchomości i dokonanie podziału działki [...] na działki [...] i [...]. Co się zaś tyczy zwrotu działki [...] (część dawnej działki [...] ) Sąd I instancji wskazał, że została ona wywłaszczona w trybie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n., z uwagi na to, że po przejęciu na cel publiczny (budowa osiedla mieszkaniowego) działek nr [...], [...] i [...], nie nadawała się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. Takie zbycie dokonywane jest na wniosek właściciela, a zatem wobec takiej działki nie jest wskazywany cel publiczny, gdyż przejmowana w ten sposób nieruchomość w rzeczywistości nie jest potrzeba na żaden cel publiczny. Zdaniem Sądu I instancji, organy zbyt wcześnie uznały, że w związku ze zwrotem części wywłaszczonej nieruchomości – działki [...] uzasadniony jest też zwrot części dowłaszczonej nieruchomości – działki [...]. Nie przeprowadziły żadnego postępowania na okoliczność czy zbędność działki [...] dla realizacji budowy osiedla mieszkaniowego powoduje, że działka [...] odzyskała dla obecnych właścicieli walor samodzielności do wykorzystania. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ani decyzji organu I instancji, ani też z akt administracyjnych nie wynika bowiem, czy obie te działki wywłaszczona (obecnie [...]) i dowłaszczona (obecnie [...]) sąsiadują ze sobą, czy też są ze sobą w innym związku, który umożliwia ich łączne wykorzystywanie. Wnioskodawcy powinni wykazać, że w związku ze zwrotem części wywłaszczonej nieruchomości wniosek o zwrot części nieruchomości dowłaszczonej jest uzasadniony ze względu na możliwość ich łącznego racjonalnego wykorzystania. Jeśli okaże się, że jest to możliwe to wówczas zwrotowi podlegać będzie również cała niewykorzystana działka [...], a nie tylko jej niewielka część – stanowiąca 0,13 % powierzchni dawnej dowłaszczonej działki [...]. Sąd I instancji uznał, iż w odniesieniu do działek [...], [...] , [...] i [...] słusznie organy odmówiły ich zwrotu, gdyż znajdują się one w liniach granicznych drogi publicznej. Zrealizowanie drogi publicznej na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot stanowi przeszkodę realizacji roszczenia, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. Natomiast odnośnie zwrotu działki [...] organ odmówił jej zwrotu z uwagi na fakt, że jest ona przedmiotem użyczenia zawartej między Miastem P. a M. w P. sp. z o.o. W ocenie Sądu I instancji, okoliczność ta nie uniemożliwia zwrotu. Zgodnie z art. 139 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu jej zwrotu. Natomiast zgodnie z art. 138 ust. 2 ww. ustawy zawarte umowy najmu, dzierżawy lub użyczenia zwracanej nieruchomości wygasają z upływem 3 miesięcy, od dnia w którym decyzja o zwrocie stanie się ostateczna. Natomiast co do działki [...] uzasadnienie zaskarżonej decyzji ani decyzji organu I instancji nie odnosi się w ogóle do powodów odmowy jej zwrotu. W konsekwencji Sąd Wojewódzki stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżących inicjującego postępowanie administracyjne. Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wywiedli: Wojewoda Wielkopolski i Miasto P. Wojewoda Wielkopolski zaskarżył wyrok w całości zarzucając Sądowi I instancji: I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez sąd odmiennej oceny prawnej od tej przyjętej w poprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Po 23[...] i formułowanie nowych ocen prawnych i zaleceń, w szczególności dotyczących konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania na okoliczność czy zbędność działki [...] dla realizacji budowy osiedla mieszkaniowego powoduje, że działka [...] odzyskała dla obecnych właścicieli walor samodzielności do wykorzystania, a także konieczność ustalenia tego, czy działki te sąsiadują ze sobą czy też są ze sobą w innym związku, który umożliwia ich łączne wykorzystywanie. 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w świetle w zasady wynikającej z art. 12 § 1 i 2 k.p.a., a) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się tym, że Sąd I instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że dotychczas prowadzone przez organy postępowanie nie wykazało i nie zostało udokumentowane, że jedynie część wywłaszczonej działki [...] o powierzchni 18m2 mogła podlegać zwrotowi, a co za tym idzie, że zwrotowi podlegać mogła jedynie proporcjonalna powierzchnia tzw. nieruchomości dowłaszczonej i wskazanie przez sąd, że koniecznym jest ponowna ocena zasadności wniosku o zwrot działek numer [...], [...],[...] oraz [...], podczas gdy zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy potwierdza, że zwrotowi mógł podlegać jedynie obszar działki [...] o pow. 18m2, a zatem w okolicznościach przedmiotowej sprawy badanie ww. kwestii uznać należy za bezcelowe i pozostające w opozycji do jednej z głównych zasad postępowania administracyjnego - zasady szybkości postępowania; b) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się tym, że sąd I instancji w skarżonym wyroku, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że dotychczas prowadzone przez organy postępowanie nie wykazało w sposób wystarczający odmowy zwrotu działek [...] oraz [...] w sytuacji w której z zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz z przepisów prawa wynika, że zwrotowi mogła podlegać jedynie proporcjonalna część nieruchomości dowłaszczonych, a w związku z brakiem wskazania przez wnioskodawców konkretnej części z tych nieruchomości, organ I instancji sam wyznaczył podlegający zwrotowi obszar. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 136 § 3 u.g.n. poprzez błędne uznanie, że wniosek o zwrot powinien dotyczyć całej działki [...] o powierzchni 396 m2, a nie tylko części o pow. 18 m2., a także błędne uznanie, że nie znajduje uzasadnienia przyjęty przez organ I instancji oraz zaakceptowany przez Wojewodę sposób zwrotu części wywłaszczonej działki numer [...] (obecnie [...] cz.) przez zwrot jej proporcjonalnej części, w sytuacji gdy, jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie, wywłaszczeniu podlegał jedynie fragment dawnej działki numer [...] o pow. 18 m2, aktualnie stanowiącej część działki [...], a pozostała część tej działki znajdowała się poza obszarem wywłaszczenia. W oparciu o powyższe zarzuty Wojewoda wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku – o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zrzekając się rozprawy w tej sprawie. Miasto P. zaskarżając wyrok w całości zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji wskutek błędnego uznania, że dotychczas prowadzone przez organy postępowanie administracyjne naruszyło (zdaniem WSA w Poznaniu) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., podczas gdy zgromadzony przez organy materiał dowodowy potwierdza w sposób wystarczający, że - w przypadku działki nr [...], niewielka jej część (a nie jej całość) stanowi część dawnej wywłaszczonej działki nr [...] (należącej do poprzedników skarżących - Leona i M. K.) i że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na niewielkiej części wywłaszczonej dawnej działki nr [...] (obecnie niewielkiej części działki nr [...]), - a w przypadku "dowłaszczonej" działki nr [...], znajduje się na niej obiekt stacji prostownikowej M. w P. Sp. z o.o. wraz z pozostałą infrastrukturą (co uniemożliwia jej zwrot), a które to uchybienia WSA w Poznaniu miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie uznanie przez WSA w Poznaniu, odpowiednio: że skoro "na całej działce [...] nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, to uzasadniony jest zwrot całej działki nr [...] a nie tylko jej proporcjonalnej części", oraz że możliwy jest zwrot działki nr [...], (bo nie ma na tej działce nakładów uzasadniających odmowę zwrotu). W oparciu o powyższy zarzut Miasto P. wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku – o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, zrzekając się rozprawy w tej sprawie. W odpowiedzi na skargi kasacyjne skarżący podnieśli, że Sąd I instancji trafnie uchylił wydane w tej sprawie decyzje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie badaniu podlegały dwie skargi kasacyjne, pierwsza złożona przez Wojewodę Wielkopolskiego, druga, której autorem jest Miasto P. W obu kasacjach podniesiono, że Sąd I instancji dokonał wadliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że niesłusznie orzeczono zwrot jedynie części działki o numerze [...] w zakresie pow. 18 m² skoro celu wywłaszczenia nie zrealizowano w istocie na całym obszarze tej działki. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację przyznać należało autorom kasacji. Ustalenia poczynione przez organy obu instancji co do zaistnienia przesłanek do zwrotu jedynie części działki [...] znajdują pełne oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym także w dokumentach wskazanych na stronie 11 kasacji Wojewody Wielkopolskiego. W istocie bowiem jedynie fragment działki nr [...] o zwracanej pow. 18 m² stanowił część dawnej działki nr [...]. Kwestia ta nie budziła wątpliwości u autorów skargi, skierowanej do Sądu I instancji, którzy w jej treści nie kwestionowali kontrolowanej decyzji w zakresie nowoutworzonej działki nr [...]. Skarga nie zawierała żadnych zarzutów przeciwko wielkości zwracanej części nieruchomości dawniej wywłaszczonej. W uzasadnieniu skargi wskazywano wyłącznie na wadliwość decyzji w zakresie wielkości zwracanego obszaru dowłaszczonego. Także w odwołaniu od decyzji Starosty P. M. K., M. K., D. T. oraz E. K. nie zawarli żadnych zarzutów, które miałyby na celu podważenia zakresu zwrotu działek uprzednio wywłaszczonych. W odpowiedzi na skargi kasacyjne Wymienieni aprobując wyrok Sądu I instancji zawarli w niej rozważania odnoszące się wyłącznie do kwestii związanych z wielkością zwracanego obszaru dowłaszczanego. W obu kasacjach zakwestionowano ponadto stanowisko kontrolowanego Sądu, który nakazał konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w celu zbadania zasadności żądania zwrotu części nieruchomości dowłaszczonej na podstawie art. 5 ust.3 u.z.t.w.n. Zdaniem Sądu I instancji wielkość zwracanej części dowłaszczonej zależna jest od tego, czy objęty żądaniem zwrotu obszar dowłaszczony odzyskał, dla obecnych właścicieli, walor samodzielności do wykorzystania, czy zwracana część działki wywłaszczonej sąsiaduje ze zwracaną działką dowłaszczaną, czy też są ze one sobą w innym związku, który umożliwia ich łączne wykorzystywanie. Przy ocenie zasadności tego zarzutu w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie ugruntowany jest pogląd, w myśl którego w przypadku wywłaszczenia nieruchomości na cele użyteczności publicznej w trybie u.z.t.w.n. w sytuacji, gdy przejęcie na rzecz Państwa obejmowało na podstawie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. całą nieruchomość, to w postępowaniu zwrotowym działka dowłaszczona dzieli los działki zasadniczej (por. np. NSA w wyrokach z dnia 25 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1752/13, z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2420/13, z dnia 17 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 681/10 i z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 388/10 oraz M. Wolanin w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 1110-1111, nb 18.). Z tym, że w przypadku nieruchomości nabytych na podstawie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. nie ma podstaw do rozważań, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, albowiem ten cel nie był podstawą ich przejęcia. Zwrot terenu dowłaszczonego jest możliwy jedynie wtedy, jeżeli zostaną spełnione przesłanki zbędności dotyczące nieruchomości, która została wywłaszczona na wniosek inwestora dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym przesłanki zbędności winny dotyczyć znacznej części nieruchomości, wywłaszczonej na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej bądź akcie notarialnym(por. wyrok NSA z: 1 kwietnia 1996 r., sygn. akt IV SA 162[...]4, ONSA 1997/[...]; wyrok NSA z 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 910/00, ONSA 2002/4/48; wyrok NSA z 29 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 2414/01, ONSA 2004/2/73; wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 136[...], Lex 1505066; wyrok NSA z 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 430/10, Lex 952036, wyrok NSA 25 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1752/13). Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, by działka nr [...], ze względu na wielkość powierzchni (18 m²) stanowiła obszar równoważny przeważającej części dawnych, objętych przymusowym wywłaszczeniem działek nr [...], [...], [...]. Powierzchnia działki [...] stanowi 0,13 procent powierzchni łącznej tych działek. Zatem mimo spełnienia przesłanek zwrotu działki [...], to ze względu na wielkość jej powierzchni, niestanowiącej przeważającej części wywłaszczonego obszaru nie było podstaw do jednoczesnego zwrotu terenu, który został dowłaszczony na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. i to w jakiejkolwiek części. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny zaniechał ustosunkowania się do pozostałych zarzutów autorów kasacji odnoszących się do działek powstałych z obszaru dowłaszczonego. W świetle powyższych rozważań nie mogło znaleźć aprobaty stanowisko Sądu I instancji, wskazujące na konieczność badania czy zbędność części obszaru wywłaszczonego dla realizacji budowy osiedla mieszkaniowego powoduje, że obszar dowłaszczony odzyskał w jakiejkolwiek części dla obecnych właścicieli walor samodzielności do wykorzystania, czy działki nr [...] i [...] sąsiadują ze sobą, czy też są ze sobą w innym związku, który umożliwia ich łączne wykorzystanie. Kwestie te nie mają istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, także w świetle oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA w Poznaniu wydanego 20 maja 2016 r. w sprawie II SA/Po 23[...], którym na zasadzie art. 153 p.p.s.a., tak organy jak i sądy, ponownie rozpoznające sprawę są związane. W świetle powyższych rozważań zgodzić należało się z autorami kasacji, że w sprawie, wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie doszło do naruszenia wskazywanych w kasacjach norm prawa procesowego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., art. 153 p.p.s.a. a także przepisu prawa materialnego – art. 136 ust.3 u.g.n. Uchylenie decyzji organów obu instancji, z powołaniem się na 145 § 1 pkt.1 lit. a i c p.p.s.a., nie było zasadne. Mając na względzie powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny, uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną dla rozstrzygnięcia, uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę w oparciu o art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. Analizując treść złożonej skargi Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że M. K., M. K., D. T., E. K. kwestionowali odmowę zwrotu działek [...], [...],[...],[...], [...],[...], [...] cz. ( [...]4), a nie orzeczenie o zwrocie działki [...], które z istoty swej było dla nich korzystne. Sąd administracyjny zaś orzekając musi mieć zawsze na uwadze postanowienia przepisu art. 134 § 2 p.p.s.a., ustanawiającego tzw. zasadę reformationis in peius czyli zasadę nieorzekania na niekorzyść skarżącego. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.