I OW 28/24

Dnia 23 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Burmistrzem Miasta i Gminy Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.M. reprezentowanego przez opiekuna całkowicie ubezwłasnowolnionego S.J. w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z 8 lutego 2024 r. Wójt Gminy K. (dalej także: "wójt", "wnioskodawca") wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Burmistrzem Miasta i Gminy Z. w przedmiocie rozpoznania wniosku całkowicie ubezwłasnowolnionego A.M. reprezentowanego przez opiekuna – S.J. - o umieszczenie w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wójt wskazał, że ponieważ A.M. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, jego miejscem zamieszkania jest miejsce zamieszkania jego opiekuna – S.J. - które znajduje się na terenie Gminy Z., przez co organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Burmistrz Miasta i Gminy Z. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "kpa") spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe. Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej: "ups"), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby, w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową organu gminy, do rozpoznania wniosku osoby zainteresowanej, reguluje art. 101 ups. Zgodnie z ust. 1 wskazanego artykułu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie natomiast do jego ust. 2a, w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Z akt sprawy wynika, że A.M. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną i przebywa w Placówce Całodobowej Opieki "(...)" pod adresem: (...). W tej sytuacji ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na podstawie art. 101 ust. 2a ups, należy zatem ustalić gdzie znajdowało się miejsce zamieszkania wymienionego przez rozpoczęciem pobytu we wskazanej placówce. Ponieważ ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm., dalej: "kc"). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, natomiast stosownie do art. 27 kc, miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z 24 kwietnia 2023 r., z którego wynika, że S.J. została ustanowiona opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego A.M. i złożyła przyrzeczenie 24 kwietnia 2023 r. Brak jednak jakichkolwiek ustaleń na temat daty w jakiej wymieniony rozpoczął pobyt w placówce całodobowej opieki, co nie pozwala stwierdzić, czy przed rozpoczęciem pobytu A.M. we wskazanej placówce miejsce zamieszkania S.J. było jednocześnie jego miejscem zamieszkania, na podstawie art. 27 kc. Kluczowe w sprawie jest zatem ustalenie, w jakiej dacie A.M. rozpoczął pobyt w Placówce Całodobowej Opieki "(...)" w B., a następnie jego miejsca zamieszkania w okresie bezpośrednio poprzedzającym pobyt. W przypadku ustalenia, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym pobyt w ww. placówce wymieniony pozostawał pod opieką, miejsce zamieszkania ustanowionego opiekuna będzie jednocześnie miejscem zamieszkania całkowicie ubezwłasnowolnionego. Wszystkie te okoliczności muszą jednak zostać ustalone przez organ administracji publicznej, gdyż sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy. Brak ustaleń na ten temat uniemożliwia wskazanie organu właściwego w sprawie. Z uwagi na istniejące wątpliwości, co do stanu faktycznego, będące istotne dla rozstrzygnięcia zaistniałego w sprawie sporu o właściwość, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 151 w zw. z art. 193 ppsa orzekł jak w postanowieniu.