I OW 99/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Marian Wolanin (spr.) NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Łodzi o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi a Wójtem Gminy Jaktorów przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Wójta Gminy Jaktorów jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 5 CZERWCA 2025 R. PREZYDENT MIASTA ŁODZI WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY JAKTORÓW W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU B. K., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O SKIEROWANIE DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowana jest osobą w podeszłym wieku, obarczoną licznymi schorzeniami i wymagającą pomocy w codziennym funkcjonowaniu. W czerwcu 2024 r. przeszła udar, po którym trafiła do szpitala, a następnie na oddział rehabilitacyjny. Po opuszczeniu szpitala zainteresowana zamieszkała u wnuczki w miejscowości B. W ocenie wnioskodawcy z Miastem Ł. wiąże ją wyłącznie fakt zameldowania na pobyt stały. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Jaktorów wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Żyrardowa, ewentualnie Prezydenta Miasta Łodzi jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że miejscem zamieszkania zainteresowanej było Miasto Ł., a jej pobyt w B. wiązał się z niemożliwością samodzielnej egzystencji po udarze, przy czym wnuczka zainteresowanej nie deklarowała możliwości zaopiekowania się nią. Wójt podkreślił także, że zainteresowana obecnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej w Ż, a umieszczenie jej tam nastąpiło ostatecznie decyzją z 21 maja 2025 r. Prezydenta Miasta Żyrardowa. Ponadto Wójt wskazał, że pismem z 24 czerwca 2025 r. zainteresowana cofnęła wniosek o skierowanie jej do domu pomocy społecznej, wskazując Miasto Ł. jako miejsce zamieszkania. W odpowiedzi na wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego do wskazania, czy wobec cofnięcia wniosku przez zainteresowaną Prezydent Miasta Łodzi cofa wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, wnioskodawca pismem z 11 lipca 2025 r. wskazał, że uznaje złożony wniosek o rozstrzygnięcie sporu za bezzasadny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przed rozpoznaniem wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość należy wskazać, że na skutek braku cofnięcia tego wniosku przez Prezydenta Miasta Łodzi brak jest podstaw do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego wnioskiem tego organu. Sam fakt cofnięcia przez zainteresowaną wniosku o skierowanie jej do domu pomocy społecznej nie powoduje zniesienia istnienia sprawy administracyjnej, w której obrębie zaistniał spór o właściwość. W sprawie tej należy bowiem wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego, przy czym decyzja ta powinna być wydana przez organ właściwy w sprawie. Skoro zatem żaden z organów pozostających w sporze nie uznawał się za właściwy, to rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest wskazanie takiego organu, którego zadaniem będzie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W tym miejscu należy zauważyć, że wspomniana ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", w związku z czym w ślad za ugruntowaną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, pojęciu temu należy przypisywać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071), dalej: k.c. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W rozpoznawanej sprawie zainteresowana po przebytym udarze i odbyciu rehabilitacji zamieszkała u swojej wnuczki w miejscowości B., Gmina Jaktorów. To zatem ta miejscowość przed skierowaniem zainteresowanej do domu pomocy społecznej w Ż. była miejscem zamieszkania zainteresowanej, tj. miejscowością, w której zainteresowana przebywała z zamiarem pobytu. Bez znaczenia przy tym pozostają okoliczności, które doprowadziły zainteresowaną do decyzji o zamieszkaniu w B. Zauważyć bowiem należy, że stosownie do treści art. 25 k.c. wola osoby fizycznej ma charakter prawnie relewantny wyłącznie w zakresie zamiaru pobytu w określonej miejscowości, a nie wyboru określonej miejscowości jako miejsca zamieszkania. Innymi słowy, określona miejscowość jest miejscem zamieszkania osoby fizycznej z uwagi na zamiar tej osoby co do pobytu w tej miejscowości, a nie z uwagi na preferencje dotyczące wyboru miejsca pobytu. W świetle powyższych rozważań za organ właściwy w sprawie należało uznać Wójta Gminy Jaktorów jako organ miejsca zamieszkania zainteresowanej z daty złożenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej. Jednocześnie za organ właściwy nie mógł zostać uznany Prezydent Miasta Żyrardowa, gdyż niemożliwe byłoby rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie organu niebędącego stroną tego sporu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2018 r., sygn. I OW 23/18). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.