I OZ 131/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P., Z. P. i D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Rz 145/26 o odrzuceniu skargi A. P., Z. P. i D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 30 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 3 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Rz 145/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę A. P., Z. P. i D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 30 września 2025 r. w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 stycznia 2026 r. wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Wezwanie doręczono w dniu 6 lutego 2026 r., a przesyłka została odebrana przez upoważnionego pracownika. Wezwanie zawierało pouczenie o konieczności jego wykonania w terminie 7 dni od daty doręczenia pod rygorem odrzucenia skargi. Pełnomocnik skarżących w dniu 13 lutego 2026 r. nadał w placówce pocztowej operatora wyznaczonego przesyłkę zawierającą pismo przewodnie stanowiące odpowiedź na powyższe wezwanie, do której dołączono dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 51 zł. W piśmie przewodnim pełnomocnik skarżących wskazał, że w załączeniu przedkłada stosowne pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżących. Pełnomocnictwa te nie zostały jednak dołączone do pisma i nie znajdowały się wewnątrz opisanej wyżej przesyłki. Potwierdza to adnotacja na prezentacie Biura Podawczego umieszczonej na piśmie oraz umieszczona na piśmie adnotacja Kierownika Sekretariatu Wydziału II. W dniu 17 lutego 2026 r. do Biura Podawczego WSA w Rzeszowie złożono osobiście pismo przewodnie, do którego dołączono żądane pełnomocnictwa, które jak wskazano w jego treści, omyłkowo nie zostały dołączone do pisma z dnia 13 lutego 2026 r. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 49 § 1 i 37 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 oraz § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, zarzucając naruszenie: przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że skarga obarczona była brakiem formalnym w postaci braku pełnomocnictwa, który nie został uzupełniony w terminie, podczas gdy w aktach administracyjnych przekazanych Sądowi wraz ze skargą znajdowało się pełnomocnictwo o szerokim zakresie, obejmujące wprost umocowanie do reprezentowania skarżących przed sądami administracyjnymi; 2) art. 37 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pełnomocnik ma każdorazowy obowiązek złożenia fizycznego odpisu pełnomocnictwa do akt sądowych, w sytuacji gdy pełnomocnictwo uprawniające do działania przed WSA zostało złożone do akt administracyjnych sprawy i znajduje się w dyspozycji Sądu; 3) zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadę sprawiedliwości proceduralnej i prawa do sądu, poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy Sąd dysponował dowodem umocowania pełnomocnika, a uchybienie terminowi do złożenia "kolejnego" egzemplarza dokumentu było jedynie wynikiem oczywistej omyłki (braku załącznika), która została niezwłocznie naprawiona przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi. W związku z powyższym skarżący wnieśli o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z nim, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 P.p.s.a. W szczególności, w myśl art. 46 § 3 zd. 1 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Obecne brzmienie art. 46 § 3 zd. 1 P.p.s.a. zostało wprowadzone przez art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Przed wspomnianą nowelizacją, przepis ten stanowił, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa - nie zawierał zatem sprecyzowania "przed sądem", co było źródłem niejasności przy stosowaniu tego przepisu i wywołało opisane wyżej rozbieżności w orzecznictwie. Aktualnie, od 15 sierpnia 2015 r., nie może nasuwać żadnych wątpliwości, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takiej sytuacji strona jest obowiązana uzupełnić ten brak formalny skargi i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego uwierzytelniony odpis. Wskazać przy tym należy, że kwestie dotyczące zastosowania art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stanowiły przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 lutego 2026 r. sygn. akt III OPS 2/25, w której przyjęto, że "Podpisanie skargi przez osobę, która nie przedstawiła dokumentu pełnomocnictwa stanowi brak formalny skargi podlegający usunięciu, na podstawie art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), przez jej wezwanie do dołączenia dokumentu pełnomocnictwa; nieusunięcie braku formalnego skargi stanowi podstawę do jej odrzucenia zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 i w związku z art. 46 § 3 powołanej ustawy". Jak wyjaśniono w uzasadnieniu ww. uchwały, stosownie do treści art. 46 § 3 P.p.s.a., warunkiem formalnym pisma procesowego wniesionego przez pełnomocnika jest dołączenie do niego pełnomocnictwa, jeżeli wcześniej nie zostało złożone. Przy czym, zgodnie z art. 37 § 1 P.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej, a do takiej kategorii czynności należy zaliczyć wniesienie skargi, dołączyć do akt sprawy sądowoadministracyjnej pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa. (...) W razie niedołączenia pełnomocnictwa przewodniczący, na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a wzywa stronę do uzupełnienia braku formalnego skargi. Adresatem tego wezwania czyni nie bezpośrednio stronę, lecz osobę, która podpisała skargę jako pełnomocnik. (...) Skoro strona działa przez pełnomocnika, to działania lub zaniechania pełnomocnika wywołują bezpośredni skutek dla mocodawcy. Jakkolwiek wezwanie do usunięcia braku formalnego jest adresowane do pełnomocnika, to z prawnego punktu widzenia, wezwana do usunięcia braku jest strona i strona ponosi konsekwencje braku reakcji pełnomocnika na wezwanie do usunięcia braku. Sąd, wzywając stronę do usunięcia braku formalnego, nieusuniętego przez pełnomocnika, musiałby zignorować fakt nieusunięcia tego braku przez pełnomocnika, co skutkowałoby niezastosowaniem rygoru wskazanego w art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (...) Należy zatem uznać termin wyznaczony do usunięcia braku formalnego za niezachowany, jeżeli pełnomocnik w tym terminie w ogóle nie podjął czynności uzupełniającej lub wprawdzie ją podjął, ale w taki sposób, że brak nie został w całości uzupełniony. (...) Ukształtowana w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi procedura uzupełniania braków formalnych skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne spełnia standardy konstytucyjne. Zapewnia stronie prawo do sądu realizowane przez wniesienie skargi oraz prawo do ustanowienia reprezentującego ją pełnomocnika. Gwarantuje stronom, zarówno reprezentowanym przez pełnomocnika jak i występującym samodzielnie, na równych zasadach, prawo do uzupełniania braków formalnych skargi, w tym także braku polegającego na niedołączeniu do akt dokumentu pełnomocnictwa. Z kolei sąd, na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. ma obowiązek zweryfikować, czy skarga spełnia wymogi formalne, a jeśli nie spełnia, przewodniczący winien uruchomić procedurę uzupełniania tych braków. W przypadku strony reprezentowanej przez pełnomocnika, także braku w postaci przedłożenia do akt dokumentu pełnomocnictwa. (...) W każdym przypadku, zaniechanie wykonania przez pełnomocnika wezwania Sądu do uzupełnienia braku formalnego skargi przez dołączenie do akt pełnomocnictwa, będzie rodziło ten sam skutek w stosunku do strony. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sytuacji, gdy pełnomocnik, który wniósł skargę, na wezwanie Sądu nie dołączył do akt sprawy sądowoadministracyjnej dokumentu pełnomocnictwa, skarga powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a w zw. z art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona i podpisana przez pełnomocnika, natomiast do skargi nie zostały dołączone pełnomocnictwa upoważniające do działania w imieniu skarżących. Stąd też prawidłowo Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wezwał pełnomocnika do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia, poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało doręczone w dniu 6 lutego 2026 r., a zatem termin do wykonania wezwania upłynął z dniem 13 lutego 2026 r. Wobec nienadesłania w zakreślonym terminie wymaganych pełnomocnictw Sąd I instancji właściwie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.