II GZ 376/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5142/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2023 r., nr KOC/2371/Dr/20 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 marca 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 5142/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji), na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi C. Sp. z o. o. w W. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: SKO) z 27 czerwca 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 8 stycznia 2024 r., wydanym w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, WSA oddalił skargę spółki na opisaną na wstępie decyzję SKO w Warszawie z 27 czerwca 2023 r.. Zarządzeniem z 12 lutego przesyłkę zawierającą odpis sentencji wyroku z 8 stycznia 2024 r. nadaną na adres wskazany przez pełnomocnika spółki uznano za doręczoną w dniu 30 stycznia 2024 r. w trybie art. 73 p.p.s.a. Pismem z 27 lutego 2024 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, argumentując to przebywaniem na zwolnieniu lekarskim w okresie od 26 listopada 2023 r. do 19 lutego 2024 r., na dowód czego załączył zwolnienia lekarskie uwidocznione na zrzutach ekranu z programu pacjent.gov.pl. Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że o uchybieniu terminu dowiedział się 21 lutego 2024 r. podczas przeglądania akt tej sprawy w czytelni sądowej. Odmawiając uwzględnienia wniosku spółki sąd pierwszej instancji powołał się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych i stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie WSA w Warszawie przebywanie przez pełnomocnika spółki na zwolnieniu lekarskim nie jest jednoznaczne z niemożnością podjęcia przez niego działania. Wskazując na odpowiednie przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1166, dalej: u.r.pr.) sąd pierwszej instancji podkreślił, że radca prawny wobec niemożliwości osobistego działania, może skorzystać z odpowiednich narzędzi przewidzianym prawem, w tym z wyznaczenia pełnomocnika substytucyjnego, celem należytego zabezpieczenia interesów klienta. Ponadto WSA w Warszawie wskazał, że przebywając na zwolnieniu lekarskim, pełnomocnik skarżącej odebrał 15 grudnia 2023 r. sądową korespondencję, w której został zawiadomiony o terminie posiedzenia wyznaczonego na 8 stycznia 2024 r., na którym była rozpoznana sprawa, co przemawia za tym, że mógł on z należytym wyprzedzeniem podjąć jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia interesu skarżącej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka, wnosząc o jego uchylenie, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zarzucając naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. W ocenie pełnomocnika spółki, ze względu na długotrwałą niezdolność do pracy nie mógł odebrać korespondencji, a zatem obiektywnie nie miał wiedzy o treści wyroku wydanego 8 stycznia 2024 r., wobec czego uchybienie terminu do złożenia wniosku miało charakter wtórny. Dodatkowo podniósł, że fakt, że akurat 15 grudnia 2023 r. był w stanie odebrać korespondencję nie oznacza jednocześnie, że miesiąc później był w stanie udać się na pocztę i nie oznacza automatycznie, że nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, która jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienia NSA z: 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 439/10; 28 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 741/16; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej CBOSA). Profesjonalni pełnomocnicy w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowani są bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagane to jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami (zob. np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2023 r., sygn. akt I GZ 149/23). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w pełni podziela stanowisko sądu pierwszej instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 8 stycznia 2024 r. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że przedłożenie przez pełnomocnika spółki zwolnienia lekarskiego nie jest jednoznaczne z niemożnością podjęcia przez niego działania celem właściwego zabezpieczenia interesów mocodawcy. W ocenie NSA samo uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika było lakoniczne, ogólnikowe i niepełne. Poza wskazaniem faktu choroby i załączeniem zwolnienia lekarskiego pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że wykazał się należytą starannością w dbaniu o interesy mocodawcy oraz że ich nie zaniedbał. Jak trafnie wskazał sąd pierwszej instancji profesjonalny pełnomocnik powinien należycie zabezpieczyć interesy swoich klientów choćby poprzez wyznaczenie pełnomocnika substytucyjnego, do czego był uprawniony na podstawie zawartego w aktach sprawy pełnomocnictwa. Ponadto NSA zauważa, że niemożność podejmowania czynności w przedmiotowej sprawie pełnomocnik uzasadnił zwolnieniami lekarskimi, które każdorazowo były wystawiane na okres miesiąca. Nie można więc stwierdzić, że były to okoliczności nagłe czy nieprzewidywalne, które nie pozwalały pełnomocnikowi na odpowiednie zorganizowanie pracy kancelarii, by w sposób właściwy zadbać o interesy strony (mocodawcy). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.