II GZ 71/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt Vl SA/Wa 4069/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany: "WSA", "Sądem pierwszej instancji") postanowieniem z 14 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 4069/22, odrzucił skargę M. K. (dalej zwanej "skarżącą") na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 29 września 2022 r. w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał m.in., że postanowieniem z 28 lutego 2024 r. sygn. VI SPP/Wa 336/23 przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z 30 lipca 2024 r., wezwano ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie numeru PESEL skarżącej, kopii dokumentów, z których wynika naruszenie interesu prawnego skarżącej legitymujące ją do zaskarżenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 29 września 2022 r. oraz czterech odpisów podpisanej skargi, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone w dniu 30 lipca 2024 r. w formie elektronicznej. Pismem z 16 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, że zawiadomił skarżącą o treści wezwania Sądu z 30 lipca 2024 r., następnie pismem z 9 września 2024 r. poparł w całości skargę z 7 października 2022 r. dołączając informacje i dokumenty wskazane w wezwaniu. WSA w Warszawie uznał, że w terminie do tego przewidzianym nie uzupełniono braków formalnych skargi, bowiem pełnomocnik skarżącej przesyłał wymaganą informację i dokumenty 9 września 2024 r., a więc po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych, co obligowało Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej zwanej: "p.p.s.a."). Sąd ponadto wskazał, że skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pismem z 29 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz orzeczenie, że skarżąca uzupełniła w terminie braki formalne, ewentualnie o przywrócenie skarżącej w trybie art. 86 p.p.s.a. terminu do uzupełnienia braków formalnych wskazanych przez WSA w rozumieniu art. 87 p.p.s.a., a także nadanie skardze dalszego biegu celem wydania orzeczenia przez WSA. Z daleko posuniętej ostrożności, wniósł, aby NSA przywrócił pełnomocnikowi skarżącej termin do złożenia oświadczenia o rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej w formie dokumentu elektronicznego. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. oraz art. 74a p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że pełnomocnik skarżącej uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych w sytuacji gdy, ani skarżąca, ani jej pełnomocnik: - nie wnieśli pisma w formie dokumentu elektrycznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą WSA; - nie wystąpili do WSA o takie doręczenie; - nie wskazali WSA adresu elektronicznego; oraz - nie wyrazili zgody na doręczanie pisma za pomocą tych środków, - przeciwnie – w piśmie pełnomocnika skarżącej z 16 sierpnia br. pełnomocnik złożył oświadczenie o braku zgody na doręczanie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wniósł o doręczanie korespondencji sadowej za pośrednictwem Poczty Polskiej. Dodatkowo wskazał, że zaskarżonym orzeczeniem naruszono art. 45 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącej prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnienie zwłoki przez właściwy, nie zależy, bezstronny i niezwisły Sąd. W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto podniesione zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazania wymaga, że Sąd pierwszej instancji, w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo przywołał brzmienie przepisów mających zastosowanie w sprawie tj. 46 § 2 pkt 1 lit. b, art. 47 § 1, art. 49 § 1 oraz art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej zwanej: "p.p.s.a.") stąd też NSA nie będzie powtarzał ich treści. Kwestia wynikająca z podniesionych w zażaleniu zarzutów koncentruje się na dwóch zależnych od siebie aspektach. Po pierwsze pełnomocnik skarżącej kwestionuje skuteczność doręczenia mu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w formie dokumentu elektronicznego, a następczo, zauważa, że wobec tego nie mogło dojść do uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z akt postępowania (k. 20) wynika, że pełnomocnik skarżącej pismem z 8 czerwca 2024 r. złożonym w formie dokumentu elektronicznego wniósł o udostępnienie mu akt sądowych sprawy w portalu "PASSA". W piśmie tym, pełnomocnik nie zawarł oświadczenia, iż rezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W tym miejscu wskazania wymaga, że zgodnie z treścią art. 74a § 1 i 2 p.p.s.a.: Doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków: 1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo; 2) wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny; 3) wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. (§ 1) Jeżeli strona zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, sąd doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Oświadczenie o rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej składa się w formie dokumentu elektronicznego (§ 2). Treść ww. przepisów jest jasna i nie podlega szczegółowej wykładni. Tym samym w związku z brakiem złożenia oświadczenia o rezygnacji z doręczania stronie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej – w formie zgodnej z przepisami ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadnie Sąd pierwszej instancji doręczył pełnomocnikowi skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi – w formie dokumentu elektronicznego. Doręczenie to nastąpiło w dniu 30 lipca 2024 r. i było prawnie skuteczne. Twierdzenia pełnomocnika skarżącej zawarte w zażaleniu są zatem gołosłowne, zaś przeczą nim znajdujące się w aktach sądowych dokumenty oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik w zakreślonym terminie nie uzupełnił braków formalnych skargi wskazanych w piśmie z 30 lipca 2024 r., – jego pismo, w formie tradycyjnej, w którym oświadczył, że poinformował skarżącą o wezwaniu, a także zawierające oświadczenie o braku zgody na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej nadał w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 16 sierpnia 2024 r., a zatem po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Niezależnie od kwestii terminowości uzupełnienia braków formalnych skargi, zauważyć trzeba, że pełnomocnik złożył oświadczenie o braku zgody na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej w formie sprzecznej z treścią art. 74a § 2 p.p.s.a. W rezultacie zaistniała przesłanka do odrzucenia skargi wskazana w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Taka sekwencja działań Sądu pierwszej instancji jest zgodna z powołanym art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i nie naruszała prawa do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Prawo do sądu skarżącej nie zostało bowiem ograniczone, albowiem to brak zrealizowania wezwania skierowanego przez sąd do strony wnoszącej skargę skutkował jej odrzuceniem. Należy podkreślić, że w obowiązującym systemie prawnym dostęp do sądu jest warunkowany m.in. obowiązkiem zachowania warunków formalnych, koniecznych dla nadania sprawie dalszego biegu. Strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami. Co należy podkreślić, skutki działań i ewentualnych zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę. Tym samym podniesione w zażaleniu zarzuty naruszenia przepisów postepowania, a także art. 45 Konstytucji RP nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się zaś do wniosków o ewentualne przywrócenie skarżącej w trybie art. 86 p.p.s.a. terminu do uzupełnienia braków formalnych, a także do złożenia przez pełnomocnika oświadczenia o rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, należy wskazać, że adresatem tych wniosków winien być Sąd pierwszej instancji, zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowił jak w sentencji.