II OZ 1152/14

Dnia 16 stycznia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 567/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów w sprawie ze skargi M. G. na [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 19 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. G. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji, powołując się na treść art. 260, art. 243 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stwierdził, że nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W formularzu podał, że źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny są dochody z zatrudnienia jego i jego żony, a dochód ten na jedną osobę wynosi 1035,51 zł. Zaniechał jednak udokumentowania ww. okoliczności poprzez przedstawienie dokumentów określonych w wezwaniu referendarza sądowego. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżący nie wyjaśnił, jaka jest jego rzeczywista sytuacja majątkowa. Nie przedstawił bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego jego trudną sytuację rodzinną i materialną, nie wykazał w szczególności jakie są rzeczywiste dochody jego rodziny, nie określił też kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem. W ocenie Sądu, skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący nie przedstawił pełnej informacji dotyczącej swej sytuacji finansowej, wobec czego niemożliwym uczynił weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych, z których mógłby pokryć należności sądowe. W konsekwencji skarżący nie udowodnił, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. G., podnosząc, że podtrzymuje swoją prośbę o zwolnienie go z opłaty, ponieważ nie stać go na opłacenie tej kwoty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje w sytuacji gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonego przepisu wynika, że ubiegającego się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Ponadto skarżący powinien mieć na względzie, że instytucja pomocy prawnej w ogólności jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W rozpoznawanej sprawie zgodzić się należy z Sądem I instancji, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Przedstawione przez skarżącego oświadczenie o wysokości dochodów nie zostało w żaden sposób uwiarygodnione, jak również skarżący podając nawet wysokość dochodów, uchylił się od obowiązku przedstawienia dokładnych danych, uogólniając dochody na jedną osobę. W tych okolicznościach istniały zatem podstawy do wezwania skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów, celem wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej. Na uwagę zasługuje, że na skierowane wezwanie skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów. A zatem bez znaczenia jest podnoszona w zażaleniu okoliczność, że skarżącego nie jest stać na ponoszenie kosztów sądowych skoro takiej okoliczności nie wykazał w trakcie postępowania o przyznanie prawa pomocy. Twierdzenia skarżącego w tym zakresie są gołosłowne bo nie poparte żadnymi dowodami. Zasadnie zatem Sąd I instancji, w sytuacji gdy skarżący, pomimo wezwania, nie przedstawił wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej uznał, że wniosek nie może być uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił przedstawioną sytuację finansową skarżącego jako niewystarczającą do przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.