II OZ 158/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Wr 530/24 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 maja 2024 r. nr 552/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania konstrukcji oporowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 4 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Wr 530/24 odrzucił zażalenie S. D. na postanowienie z 16 września 2024 r. Ostatnim wymienionym postanowieniem Sąd odrzucił skargę S. D. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20 maja 2024 r. nr 552/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wykonania konstrukcji oporowej. W uzasadnieniu postanowienia z 4 listopada 2024 r. Sąd wskazał, że w toku badania spełnienia wymagań formalnych zażalenia S. D. na postanowienie z 16 września 2024 r. uznał, iż w celu nadania mu dalszego biegu zachodzi potrzeba wezwania do złożenia 1 odpisu zażalenia celem przekazania organowi i uczestnikowi postępowania. Zarządzeniem z 27 września 2024 r. wezwano zatem skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie z 16 września 2024 r. – w terminie 7 dni, pod rygorem jego odrzucenia, przez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu zażalenia. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu 11 października 2024 r., a termin do uiszczenia braku formalnego upływał 25 października 2024 r. W zakreślonym terminie skarżący nie nadesłał wymaganego odpisu zażalenia. Przesyłką nadaną 12 października 2024 r. przesłał do Sądu: skargę z 10 czerwca 2024 r. wraz z jej odpisem, potwierdzenia przelewów, wezwanie do usunięcia braków zażalenia, pismo w sprawie doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu oraz zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. W nadesłanej korespondencji brak jednak było odpisu zażalenia. Z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wskazując na art. 49 § 1 i art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z 16 września 2024 r. S. D. wniósł zażalenie na postanowienie z 4 listopada 2024 r. Zdaniem skarżącego nie można uznać, że nie usunął on braków formalnych, bowiem do akt niniejszej sprawy o sygn. II SA/Wr 530/24 oraz akt sprawy o sygn. II SA/Wr 526/24 złożył zażalenie oraz załączniki w oryginale. Zdaniem skarżącego Sąd mógł sporządzić kopię z posiadanego oryginału zażalenia i poinformować stronę skarżącą o uiszczeniu opłaty kancelaryjnej za jej wykonanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych niż w nim podniesione. Stosownie do art. 47 § 1 w zw. z art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", do zażalenia należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Niezłożenie odpisów zażalenia jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 194 § 3 p.p.s.a., w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Konsekwencją nieuzupełnienia wskazanego braku formalnego zażalenia jest jego odrzucenie (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy te zostały w tej sprawie niewłaściwie zinterpretowane oraz zastosowane przez Sąd pierwszej instancji. Zauważyć bowiem trzeba, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 p.p.s.a.). Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania (art. 12 p.p.s.a.). Natomiast przepis art. 33 § 1 p.p.s.a. stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony wyłącznie w przypadku skutecznego wszczęcia postępowania sądowego zainicjowanego skargą innej osoby, czyli gdy postępowanie to zmierzać będzie do merytorycznego rozpoznania skargi. Odrzucenie skargi jest rozstrzygnięciem formalnym, które w żaden sposób nie wpływa na sytuację prawną osób, które w przypadku jej skutecznego wniesienia byłyby uznane za uczestnika postępowania w myśl art. 33 § 1 p.p.s.a. Są one wprawdzie bezpośrednio zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy, jednakże nie można twierdzić, że odrzucenie skargi naruszy interes prawny tych osób (por. postanowienia NSA: z 12.10.2021 r., II OZ 658/21; z 11.02.2021 r., II OZ 54/21; z 26.08.2020 r., II OZ 537/20; z 17.04.2018 r., II OZ 367/18; z 6.02.2018 r., II OZ 75/18; z 7.02.2017 r., II OZ 64/17; z 19.05.2016 r., II OZ 512/16; orzeczenia dostępne w CBOSA). Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowe zażalenie w pełni podziela. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że postanowieniem z 16 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odrzucił skargę S. D. z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi. Mając zatem na uwadze, że nie doszło do skutecznego wniesienia skargi, stwierdzić należało, że krąg stron postępowania sądowego, którym zgodnie z art. 47 § 1 w zw. z art. 194 § 3 p.p.s.a. należało doręczyć odpisy zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi, uległ ograniczeniu. Nie było podstaw do wzywania skarżącego do uzupełnienia braku formalnego zażalenia na postanowienie z 16 września 2024 r. poprzez przedłożenie jego odpisu celem doręczenia podmiotowi innemu niż organ administracji (odpis zaś nie był wymagany nawet dla organu, któremu doręczeń dokonuje się drogą elektroniczną w trybie określonym w art. 74a § 10 p.p.s.a.). Na tym etapie postępowania osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, nie mają statusu uczestników postępowania na prawach strony i nie posiadają związanych z tym uprawnień procesowych. W konsekwencji Sąd wadliwie wezwał skarżącego do nadesłania odpisu zażalenia przeznaczonego dla uczestnika postępowania, pod rygorem odrzucenia zażalenia, jak również odrzucił zażalenie z powodu nienadesłania tego odpisu. Z tego powodu postanowienie z dnia 4 listopada 2024 r. podlega uchyleniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.