II OZ 1621/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. P., E. G., A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 106/25 o odrzuceniu skargi D. P., E. G., A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 26 lutego 2025 r. o sygn. II SA/Rz 106/25 odrzucił skargę D. P., E. G., A. K. (dalej skarżące), na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Sąd powołując się na art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") wskazał, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, w tym w szczególności zawierać PESEL strony skarżącej będącej osobą fizyczną. Do pisma (skargi) należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom (art. 47 § 1 p.p.s.a.). Ponadto, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., przy pierwszej czynności procesowej dołącza on do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Na podstawie zaś art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona opłata. Skarga, od której pomimo wezwania nie uiszczono należnego wpisu, podlega odrzuceniu (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Jak stwierdził Sąd, przesyłkę z wezwaniami doręczono w trybie zastępczym, zgodnie z art. 73 p.p.s.a. w dniu 31 stycznia 2025 r., termin zatem do uiszczenia wpisu i usunięcia braków formalnych skargi upływał 7 lutego 2025 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wpisu nie uiszczono, nie usunięto też pozostałych braków formalnych skargi, w postaci podania numerów PESEL skarżących, nadesłania pełnomocnictwa i odpisów skargi. Pismem z [...] marca 2025 r. skarżące, reprezentowane przez adwokata, wniosły zażalenie na powołane postanowienie Sądu I instancji. Wniosły o jego zmianę i przekazanie sprawy do dalszego procedowania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że podstawą odrzucenia skargi było doręczenie zastępcze na skutek nieodebrania wezwania do usunięcia braków formalnych, dlatego nie ma innych argumentów, jak te które podniesiono we wniosku o przywrócenie terminu. Wyjaśniono m.in., że pełnomocnik w czasie, który wynika z dat zamieszczonych na kopercie, był cały czas czynny zawodowo. Odbierał również przesyłki pocztowe i, jak podał, nie wie jak to się stało, że ta korespondencja została nieodebrana. Sąd I instancji postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na skutek złożenia zażalenia na powołane postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 1 września 2025 r. oddalił zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymogi formalne składanych pism uregulowano w art. 46 p.p.s.a. Każde pismo winno zawierać, jeśli jest to pierwsze pismo w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a.). Do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom (art. 47 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 p.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, który w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi nakazuje sądowi jej odrzucenie. Gdy strona skarżąca reprezentowana jest przez pełnomocnika, to zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., przy pierwszej czynności procesowej dołącza on do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem swojego mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Skarga zaś, od której pomimo wezwania nie uiszczono należnego wpisu, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Jak wynika z akt sprawy, w złożonej skardze nie podano numerów PESEL skarżących, przy czym w załączonym do niej pełnomocnictwie, udzielonym przez D. P., znajduje się jej numer PESEL. Nie załączono ponadto do skargi odpisów skargi dla uczestników postępowania, pełnomocnictwa udzielonego przez pozostałe skarżące oraz nie uiszczono wpisu sądowego. W tej sytuacji zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z [...] stycznia 2025 r. prawidłowo wezwano skarżące – kierując wezwanie do pełnomocnika – do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego, z kolei pismem Sądu z [...] stycznia 2025 r. wezwano do nadesłania posiadanych numerów PESEL, dziesięciu egzemplarzy odpisów skargi oraz złożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu E. G. i A. K. przed sądami administracyjnymi. Zakreślono termin 7 dni na wykonanie wspomnianych wezwań pod rygorem odrzucenia skargi. W niniejszej sprawie przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnego skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi awizowana była po raz pierwszy 17 stycznia 2025 r. Z koperty zawierającej wezwania wynika, że drugiej awizacji dokonano 27 stycznia 2025 r., a wobec niepodjęcia korespondencji w terminie, 4 lutego 2025 r. nastąpił jej zwrot. Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt prawotwórczy, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. Jedną z możliwości służących wykazaniu braku skuteczności fikcji prawnej doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Takowej jednakże w niniejszej sprawie nie przeprowadzono. Pełnomocnik skarżących zaś sam przyznał, że nie wie jak to się stało, że korespondencja ta nie została odebrana. Fakt zatem przeprowadzonej prawidłowo dwukrotnej awizacji i wynikającej z niej daty granicznej, z upływem której doszło do fikcji doręczenia przewidzianej w powołanym wyżej przepisie, jest niezaprzeczalny. W związku z tym, że pierwszego awizowania dokonano 17 stycznia 2025 r., bieg czternastodniowego terminu upływał 31 stycznia 2025 r. W tym dniu, zgodnie z przyjętą fikcją prawną, nastąpiło więc doręczenie pisma adresatowi i wobec tego zaczął biec siedmiodniowy termin do usunięcia braków skargi. Termin usunięcia braków skargi liczony od 31 stycznia 2025 r. upływał 7 lutego 2025 r. Pełnomocnik skarżących nadał zaś pismo, przy którym nadesłał oczekiwane przez Sąd dokumenty oraz uiścił należy wpis sądowy, dopiero 20 marca 2025 r., a zatem ze znacznym przekroczeniem wyznaczonego terminu. Sąd I instancji prawidłowo zatem stwierdził, że wobec nieusunięcia braków formalnych oraz fiskalnego skargi w terminie należało ją odrzucić. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.