II SA/Ol 279/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2026 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie specjalnego zasiłku celowego uchyla zaskarżone postanowienie.

Po otrzymaniu wniosku W. K. (dalej: "skarżący") o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup lekarstw i żywności, działający z upoważnienia Burmistrza [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 28 stycznia 2026 r. odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, który jest obowiązkowy w celu oceny sytuacji rodziny i przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Przesyłka zawierająca powyższą decyzję została nadana u operatora pocztowego w dniu 28 stycznia 2026 r. Z pieczęci zamieszczonych na kopercie wynika, że przesyłkę awizowano po raz pierwszy 30 stycznia 2026 r., następnie awizowano powtórnie 9 lutego 2026 r. i ostatecznie 16 lutego 2026 r. zwrócono do nadawcy jako niepodjętą w terminie. Skarżący w dniu 2 lutego 2026 r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że została wydana z naruszeniem terminu. Ponadto skarżący stwierdził, że treść decyzji odbiega od rzeczywistości, dlatego wnosi odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium") postanowieniem z dnia 6 marca 2026 r., nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu wyjaśniono, że odwołanie przysługuje od decyzji, a więc jest niedopuszczalne, jeśli decyzja nie weszła do obrotu prawnego albo gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi czynność materialno-techniczną. Z kolei wniesienie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest przedwczesne i nie może wywoływać skutków prawnych. Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie znajdująca się w aktach sprawy koperta zawiera jedynie adnotację o datach pozostawienia awiza oraz o dacie zwrotu przesyłki do nadawcy, ale nie spełnia pozostałych wymagań z art. 44 § 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) - dalej: "k.p.a.". Nie wskazuje również miejsca pozostawienia awizo: ani pierwszego, ani powtórnego. Brak jest również informacji, czy awizo zawierało pouczenie strony o miejscu pozostawienia pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w termie 7 dni lub 14 dni licząc od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia. Tych informacji nie zawarto również na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W tej sytuacji, zdaniem Kolegium, nie można uznać, że decyzja organu I instancji została doręczona w trybie określonym w art. 44 k.p.a. Brak skutecznego doręczenia decyzji jedynej stronie postępowania powoduje, że decyzja taka nie wchodzi do obrotu prawnego i tym samym nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Zatem wniesione przez skarżącego odwołanie Kolegium uznało za niedopuszczalne. W ocenie Kolegium, organ I instancji powinien doręczyć skarżącemu decyzję z dnia 28 stycznia 2026 r. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podnosząc, że dochował terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Wyjaśnił, że do 25 stycznia 2026 r. przebywał w uzdrowisku, ale miał kontakt telefoniczny z pracownikami MOPS-u. Po powrocie odebrał zaległą korespondencję, ale nie znalazł żadnego śladu, aby MOPS chciał mu doręczyć jakieś pismo. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Ponadto złożyło wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2026 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W rozpoznawanej sprawie Kolegium zaskarżonym postanowieniem stwierdziło niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. W ocenie Kolegium, z uwagi na brak informacji na znajdującej się w aktach sprawy kopercie (a także na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) o miejscu pozostawienia awiza oraz informacji, czy awizo zawierało pouczenie strony o miejscu pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w termie 7 dni lub 14 dni licząc od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia, nie można uznać, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w trybie określonym w art. 44 k.p.a. Brak skutecznego doręczenia decyzji jedynej stronie postępowania powoduje z kolei, że decyzja taka nie wchodzi do obrotu prawnego i tym samym nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Stosownie do art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym ma obowiązek dokonać ustaleń, czy wniesione odwołanie jest dopuszczalne. W przypadku ustalenia, że odwołanie nie przysługuje, obowiązkiem organu odwoławczego jest stwierdzenie w formie postanowienia jego niedopuszczalności, co nie pozwala na przystąpienie przez organ do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Niedopuszczalność odwołania, o której mowa w art. 134 k.p.a., może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Przy czym niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie jest zatem niedopuszczalne m.in. jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego (a więc pomimo, że została wydana, nie została stronie doręczona lub ogłoszona) albo gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a jest np. aktem prawa miejscowego, czy też czynnością cywilnoprawną albo stanowi czynność materialno-techniczną (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016 r., str. 600). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie przedwczesne było wydanie przez Kolegium postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania. Należy bowiem zauważyć, że w aktach organu I instancji znajduje się tylko jeden egzemplarz decyzji z dnia 28 stycznia 2026 r. o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej. Z kolei znajdująca się w aktach koperta, która powinna zawierać decyzję wysłaną skarżącemu i zwróconą do nadawcy jako nieodebraną w terminie, jest pusta (k. 26 akt administracyjnych). Ponadto w odwołaniu skarżący stwierdził, że treść decyzji odbiega od rzeczywistości, dlatego wnosi odwołanie. Z tych okoliczności wynika, że decyzja organu I instancji mogła jednak zostać skarżącemu doręczona, np. w siedzibie organu, choć nie ma o tym adnotacji w aktach sprawy. Okoliczności te powinny były zostać wyjaśnione przez Kolegium, zanim stwierdzono niedopuszczalność odwołania, czego organ jednak nie uczynił. Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium powinno zwrócić się do organu I instancji i wyjaśnić, czy decyzja z dnia 28 stycznia 2026 r. została skarżącemu doręczona, np. w siedzibie organu. Dopiero wtedy możliwe będzie dokonanie ustaleń, czy odwołanie wniesione przez skarżącego jest dopuszczalne. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.