III OZ 379/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel Protokolant: starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 15 września 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2026 r. sygn. akt II SA/Bk 37/26 w sprawie ze skargi L.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2025 r. nr 408.193/G-3/VI/25 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 16 kwietnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił L.A. (dalej: "Skarżąca") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 5 grudnia 2025 r. Nr 408.193/G-3/VI/25 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 5 grudnia 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza S. z 29 października 2025 r., którą stwierdzono brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie 5 budynków mieszkalnych jednorodzinnych, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, na działce nr ewid. [...], obr. [...], gm. [...]. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na możliwość powstania nieodwracalnych skutków dla środowiska naturalnego wskutek realizacji przedsięwzięcia. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji wskazał, że podnoszone przez Skarżącą zagrożenia nie zostały dostatecznie skonkretyzowane ani uprawdopodobnione jako realne i znaczące. Samo powołanie się na negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, bez zindywidualizowania poszczególnych zagrożeń i ich możliwych następstw, nie uzasadnia udzielenia ochrony tymczasowej. W konsekwencji Sąd uznał, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, aby realizacja przedsięwzięcia mogła spowodować trudne do odwrócenia skutki lub niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd stanowi formę tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania i jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności objętych skargą, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Udzielenie ochrony tymczasowej jest zatem uzależnione od wystąpienia co najmniej jednej z wymienionych przesłanek, przy czym obowiązek wskazania i uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy. W odniesieniu do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ogólna regulacja zawarta w art. 61 § 3 p.p.s.a. została uzupełniona przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r. poz. 1112 ze zm., dalej: "ustawa środowiskowa"). Zgodnie z art. 86f ust. 1 tej ustawy do skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się art. 61 § 3 p.p.s.a., z tym że przez trudne do odwrócenia skutki rozumie się następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Stosownie natomiast do art. 86f ust. 2a ustawy środowiskowej sąd może wstrzymać wykonanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w ust. 1, nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego. Ocenie podlegają zatem potencjalne następstwa realizacji przedsięwzięcia, które może nastąpić po uzyskaniu przez inwestora wymaganych na dalszych etapach procesu inwestycyjnego zezwoleń. Uprawdopodobnienie nie jest równoznaczne z udowodnieniem wystąpienia wskazanych skutków, jednak nie może ograniczać się do przedstawienia ogólnych obaw lub hipotetycznych możliwości. Wnioskodawca powinien wskazać konkretne okoliczności pozwalające przyjąć, że realizacja określonego przedsięwzięcia może z dostatecznym prawdopodobieństwem doprowadzić do następstw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej, oraz wykazać związek tych następstw z naruszeniem prawa lub interesu prawnego wskazanym w skardze. Ocena istnienia takiego związku ma na tym etapie charakter wyłącznie wstępny i nie może prowadzić do rozstrzygnięcia o zasadności zarzutów skargi ani zastępować kontroli legalności zaskarżonej decyzji, która nastąpi przy rozpoznaniu sprawy co do jej istoty. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co prawidłowo ocenił Sąd I instancji. Uzasadniając wniosek, powołała się jedynie na możliwość powstania nieodwracalnych skutków dla środowiska naturalnego wskutek realizacji przedsięwzięcia. Nie wskazała jednak, na czym konkretnie skutki te miałyby polegać, jaka byłaby ich skala ani z jakich okoliczności wynika realne prawdopodobieństwo ich wystąpienia. Nie wykazała również związku między wskazanym w skardze naruszeniem prawa lub interesu prawnego a następstwami realizacji przedsięwzięcia. Twierdzenie, że sam brak przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rodzi domniemanie wystąpienia potencjalnego zagrożenia, nie jest wystarczające. Przyjęcie takiego stanowiska prowadziłoby w istocie do automatycznego wstrzymywania każdej zaskarżonej decyzji środowiskowej, w której stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia takiej oceny, podczas gdy ustawodawca nie powiązał wniesienia skargi z wstrzymaniem wykonania decyzji z mocy prawa. Dopiero w zażaleniu Skarżąca wskazała na możliwość bezpowrotnego zlikwidowania obszarów wodno-błotnych, trwałej zmiany stosunków wodnych, usunięcia warstwy torfu i zastąpienia jej podłożem nośnym, zniszczenia zadrzewień śródpolnych, pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych oraz fragmentacji korytarza ekologicznego. Okoliczności te, choć bardziej szczegółowe niż uzasadnienie wniosku rozpoznawanego przez Sąd I instancji, nie mogą świadczyć o wadliwości zaskarżonego postanowienia, ponieważ nie zostały przedstawione temu Sądowi przed wydaniem rozstrzygnięcia. Niezależnie od tego samo ich kategoryczne wyliczenie, bez wskazania konkretnych danych pozwalających ocenić prawdopodobieństwo i skalę opisanych następstw oraz ich związek z zarzutami skargi, również nie stanowi dostatecznego uprawdopodobnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Podnoszone przez Skarżącą zarzuty dotyczące nierzetelnego przeprowadzenia postępowania środowiskowego i wadliwości odstąpienia od przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko odnoszą się przede wszystkim do legalności zaskarżonej decyzji i będą podlegały ocenie przy rozpoznaniu skargi. Na obecnym etapie mogłyby one uzasadniać wstrzymanie wykonania decyzji jedynie wówczas, gdyby Skarżąca uprawdopodobniła, że w konsekwencji wskazanego naruszenia nastąpią konkretne, trudne do odwrócenia skutki. Warunek ten nie został spełniony. Należy ponadto przypomnieć, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu zażaleniowym jest kontrola prawidłowości postanowienia wydanego przez Sąd I instancji. Zażalenie nie może służyć uzupełnieniu wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej o okoliczności, które nie zostały przedstawione przed jego rozpoznaniem, gdyż okoliczności te nie mogą prowadzić do uznania za wadliwą oceny dokonanej na podstawie materiału, którym dysponował Sąd I instancji. Odmienne stanowisko prowadziłoby do przekształcenia zażalenia ze środka zaskarżenia w pismo służące następczemu uzupełnieniu uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienia NSA z 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09; z 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11 oraz z 3 marca 2016 r., sygn. akt I FZ 33/16). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.