III SA/Po 589/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu 26 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wystawienia tytułu wykonawczego postanawia: odrzucić skargę.

B. P. wniósł do tut. Sądu skargę w której zażądał uchylenia/stwierdzenia nieważności lub umorzenia tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto wniósł o ustalenie stanu faktycznego będącego podstawą jego wystawienia, w tym dokonania rozliczeń, oceny podstaw prawnych wystawienia tytułu oraz uzupełnienia dokumentacji ZUS. W kolejnym piśmie procesowym z 04 grudnia 2024r. skarżący przedstawił oczekiwania indywidualnego podejścia do każdego z roszczeń i jego analizy. Ponadto wyraził chęć przesłuchania wszystkich pracowników ZUS którzy wydawali decyzje, tytuły wykonawcze, postanowienia oraz kierowali korespondencję do skarżącego. Skarżącemu postanowieniem z 14 stycznia 2025r. udzielono pomocy prawnej poprzez ustanowienie pełnomocnika fachowego, któremu 07 stycznia 2025r. na jego wniosek przyznano dostęp do akt sprawy w systemie PASSA. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wskazał, że jako organ egzekucyjny wystawił wobec B. P. tytuł wykonawczy o nr [...]. W ocenie pełnomocnika organu nie jest możliwe wniesienie skargi do sądu administracyjnego na tytuł wykonawczy. Pełnomocnik organu podniósł, że skarżącemu przysługują inne środki obrony tj. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, skarga na czynność egzekucyjną, czy też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, który nie jest ograniczony terminem do jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, Sąd zobowiązany jest do zbadania przesłanek dopuszczalności skargi. W szczególności Sąd bada czy sprawa, w której została wniesiona skarga jest sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 t.j. dalej "p.p.s.a."). W niniejszej sprawie ze skargi wynika, że jej przedmiotem jest czynność organu w postaci wystawienia tytułu wykonawczego. Z treści skargi wynika nadto, że skarżący kwestionuje zarówno istnienie należności objętej tytułem wykonawczym, jak też jej wysokość oraz całość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy określaniu tejże należności. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego, 4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, stąd akty lub czynności w nim niewymienione nie mogą być przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2025 poz. 132 t.j.) tytuł wykonawczy to dokument urzędowy niezbędny do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dokument ten potwierdza istnienie i wymagalność obowiązku, do wykonania którego ma doprowadzić postępowanie egzekucyjne. Tytuł wykonawczy nie jest wymieniony w treści art. 3 § 2 p.p.s.a., stąd nie można wnieść na niego skargi do sądu administracyjnego. W szczególności nie rozstrzyga on żadnej sprawy, nie stanowi decyzji administracyjnej, ani postanowienia w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego, nie jest postanowieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym ani aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga na tytuł wykonawczy jest zatem niedopuszczalna (por.: postanowienia o sygn. akt II GSK 2415/13, II FSK 323/18 i I SA/Gl 1403/21 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zważywszy zatem na to, że przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest czynność wystawienia tytułu wykonawczego, która nie mieści się w katalogu spraw wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a., na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego Sąd stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W zakresie zawartego w skardze zarzutu bezczynności należy wskazać, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarżący przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie wniósł do tut. Sądu skargę na bezczynność i szeroko określoną nieprawidłowość działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym na nierozpoznanie wniosku o rozłożenie na raty zaległości z tytułu nieopłaconych składek jak też wniosków o udostępnienie dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego. Wyżej wskazana skarga została zarejestrowana w tutejszym sądzie pod sygn. III SAB/Po 17/24. Wraz z wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. III SAB/Po 17/24 rozpoczął się stan zawisłości, który będzie trwał do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w ww. sprawie. Zawisłość sprawy III SAB/Po 17/24 oznacza natomiast zakaz wszczęcia nowego postępowania o bezczynność pomiędzy tymi samymi stronami i w tej samej sprawie. Natomiast co do poruszanych przez skarżącego okoliczności istnienia obowiązku odprowadzania składek ZUS, ich wysokości czy terminu tych należności należy jedynie zaznaczyć – w sytuacji gdy strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika - że zgodnie z treścią art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do oceny tych kwestii właściwy jest sąd powszechny. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę.