I ZO 11/26

I ZO 11/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 września 2026 r. SSN Marek Siwek w sprawie z powództwa X.1 Y.1 o uposażenie po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 9 września 2026 r. wniosku sygnalizacyjnego SSN X.Y. podnoszącego istnienie okoliczności wskazujących na konieczność jego wyłączenia od udziału w sprawie o sygn. akt I ZPU 12/25 na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. postanowił oddalić wniosek. UZASADNIENIE Przed Sądem Najwyższym – Izbą Odpowiedzialności Zawodowej zawisła sprawa z powództwa X.1 Y.1 przeciwko Sądowi Najwyższemu o zasądzenie kwoty 15 779,72 zł tytułem wyrównania zaniżonego uposażenia wraz z ustawowymi odsetkami. Zaniżenie to ma wynikać z tego, że w 2022 r. wynagrodzenia sędziów Sądu Najwyższego (a co za tym idzie, również uposażenia sędziów Sądu Najwyższego w stanie spoczynku oraz uposażenia rodzinne) nie były ustalane z zastosowaniem mechanizmu przewidzianego w art. 48 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622), zwanej dalej „u.s.n.”, lecz I ZO 11/26 2 przy zastosowaniu regulacji przewidzianych w tzw. ustawach okołobudżetowych, co spowodowało obniżenie ich wysokości. Do rozpoznania wskazanej wyżej sprawy, zarejestrowanej pod sygn. akt I ZPU 12/25, został wylosowany SSN X.Y. W dniu 20 stycznia 2026 r. SSN X.Y. złożył wniosek sygnalizacyjny, w którym wskazał, że wystąpił z podobnym powództwem i jest powodem w sprawie o sygn. akt I ZPU 21/24. Z tego powodu rozpoznanie przez niego sprawy powódki mogłoby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w tej sprawie, a zatem zachodzi potrzeba jego wyłączenia od udziału w tejże sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 49 § 1 k.p.c. wynika, że sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. W niniejszej sprawie wątpliwość co do bezstronności sędziego ma wynikać wyłącznie z faktu, że we wniesionym wcześniej pozwie wystąpił z roszczeniami opartymi na analogicznej podstawie faktycznej i prawnej, na jakiej zostało oparte powództwo w sprawie o sygn. akt I ZPU 12/25, o zasadności którego ma orzekać. Okoliczność, że sędzia pozostaje stroną w innym postępowaniu dotyczącym roszczenia o waloryzację wynagrodzenia, nie stanowi jednak sama przez się przesłanki z art. 49 § 1 k.p.c. Sprawa o sygn. akt I ZPU 12/25, którą ma rozpoznawać SSN X.Y., dotyczy stosunku prawnego, w którym stroną jest inny podmiot niż sędzia wyznaczony do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a jej wynik nie wywoła żadnych skutków prawnych wobec SSN X.Y. Orzeczenie to nie będzie wiążące w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I ZPU 21/24 – nie będzie miało charakteru prejudycjalnego. Nie zachodzi zatem sytuacja, w której wynik niniejszej sprawy mógłby w sposób bezpośredni oddziaływać na sytuację majątkową SSN X.Y. Istnienie osobistych roszczeń majątkowych SSN X.Y., względnie ich brak, nie może rzutować na liczbę ani rodzaj spraw jemu przydzielonych, chyba że sprzeciwiają się temu regulacje procesowe, co akurat w sprawie nie zachodzi. Ponadto sama zbieżność zagadnienia prawnego będącego podstawą roszczeń w sprawach o sygn. akt I ZPU 21/24 i I ZPU 12/25 nie jest wystarczająca I ZO 11/26 3 do przyjęcia uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego. Bezstronność sędziego oznacza brak uprzedzenia wobec stron, a nie brak ukształtowanego stanowiska co do wykładni prawa. Sędzia, co oczywiste, ma prawo do własnych poglądów prawnych, a zarazem spoczywa na nim obowiązek samodzielnego interpretowania mających zastosowanie przepisów. Nie może być on więc wyłączany tylko dlatego, że jego linia orzecznicza może okazać się niekorzystna dla jednej ze stron. Gdyby przyjąć przeciwną koncepcję, prowadziłoby to niechybnie do nieakceptowalnej możliwości podejmowania przez stronę czynności zmierzających do wyznaczenia do rozpoznania sprawy sędziego, którego stanowisko prawne stronie odpowiada, a więc swoistego „doboru sędziego pod wynik sprawy”. Należy zwrócić uwagę również na fakt, że sam fakt wystąpienia przez SSN X.Y. z pozwem nie wskazuje sam przez się na zasadność tezy o istnieniu roszczenia objętego tym pozwem, a jedynie na to, że sędzia ten zdecydował o poddaniu tej kwestii pod rozstrzygnięcie sądu. Nadto, akceptacja stanowiska wyrażonego we wniosku sygnalizacyjnym mogłaby prowadzić do konstatacji, że sędzia, który z pozwem o wynagrodzenie nie wystąpił, pozostaje w przekonaniu o niezasadności tego rodzaju roszczenia, co z kolei również mogłoby wskazywać na wątpliwość co do bezstronności, z tym, że w kierunku przeciwnym, niż objęty wnioskiem SSN X.Y. Poza tym, idąc jeszcze dalej można by dojść do konkluzji, że od rozpoznania określonej kategorii sprawy może wyłączać sędziego sam fakt wydania rozstrzygnięcia na gruncie np. jednej z nich. Powyższe przykłady prowadzą do wniosku, że uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego mogą być rozważane wyłącznie w realiach konkretnej sprawy, pewnych faktów, jakie w związku z jej rozpoznaniem mogą rzutować na kwestię bezstronności sędziego, nie zaś w kontekście osobistych czynności sędziego podjętych w innej sprawie, która jego bezpośrednio dotyczy. Należy przy tym dostrzec, że w praktyce wymiaru sprawiedliwości często dochodzi do rozpoznawania spraw, które są zbliżone pod względem układu procesowego i powtarzają pewne schematy. Sytuacje te występują na gruncie różnych kategorii spraw, a więc zarówno w sprawach z zakresu prawa pracy (np. roszczenia wynikające ze stosunku pracy osób znajdujących się w tej samej sytuacji prawnej), I ZO 11/26 4 prawa cywilnego (np. roszczenia z tytułu umów kredytowych), czy nawet prawa karnego (traktowanie w identyczny sposób bezwzględnych lub nawet względnych przyczyn odwoławczych). Twierdzenie o konieczności wyłączania sędziów od rozpoznania innych spraw z tego powodu, że orzekli w określony sposób w innych sprawach, nie tylko nie znajdowałoby racjonalnego uzasadnienia, ale mogłoby prowadzić do sytuacji, kiedy określonej sprawy nie miałby kto rozpoznać. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [J.J.] [r.g.]