SK 77/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 4 stycznia 2024 r. Pozycja 5 POSTANOWIENIE z dnia 6 grudnia 2023 r. Sygn. akt SK 77/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski – sprawozdawca Krystyna Pawłowicz Stanisław Piotrowicz Justyn Piskorski, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2023 r., skargi konstytucyjnej T . B . o zbadanie zgodności: 1 ) art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy o prokuraturze oraz ustawy o Krajowym Reje- strze K arnym (Dz. U. Nr 240, poz. 1 43 0 ) z art. 2 Konstytucji , 2 ) art. 611tb § 1 in fine ustawy z dnia 6 czer wca 1997 r . – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r . poz. 19 87, ze zm.) w zakresie wyłączającym do- puszczalnoś ć zaskarżenia zaża l eniem postanowienia sądu w przedmiocie wy- stąpienia do właściwego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolnośc i z art. 78 w związku z art. 3 1 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji , p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 9 kwietnia 2019 r. T . B . (dalej: skarżąc y ) wniósł o zba- danie zgodności art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy o prokuratu rze oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. Nr 240, poz. 1430 ; dalej: ustawa nowelizująca ) z art. 2 Konstytucji oraz art. 611tb § 1 in fine ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm. ; dalej: k. p.k. ) , w zakresie wyłączającym dopuszczalność zaskarżenia zaża- leniem postanowienia sądu w przedmiocie wystąpienia do właściwego organu państwa człon- OTK ZU A/2024 SK 77/20 poz. 5 2 kowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolności , z art. 78 w związku z art. 3 1 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji . Skarga została złożona w związku z następującym stanem faktycznym i prawnym . Postanowieniami z: 7 lutego 2011 r. i 12 sierpnia 2013 r. Sąd Okręgowy w P . wydał europejskie nakazy aresztowania wobec skarżącego w związku z, odpow iednio, postanowie- niem Sądu Rejonowego w P . z 20 października 2009 r. o zarządzeniu wykonania kary pozba- wienia wolności, orzeczonej wobec skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w P . z 8 lipca 2005 r. oraz postanowieniem Sądu Rejonowego w P . z 26 lipca 2011 r. o zarządzeniu wyko- nania kary pozbawienia wolności, orzeczonej wobec skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego w P . z 22 listopada 2007 r. Na podstawie wskazanych wyżej europejskich nakazów areszto- wania skarżący został zatrzymany na terenie Wielkiej Brytanii (w miejscu swojego zamiesz- kania), a następnie – decyzją miejscowego organu – przekazany do Polski, gdzie nastąpiło jego osadzenie w placówce penitencjarnej. W piśmie z 13 grudnia 2018 r. obrońca skarżącego wniósł o wystąpienie przez wła- ściwy sąd polski o wykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności na terenie Wielkiej Brytanii w trybie art. 611t § 1 k.p.k. Sąd Okręgowy w P . , postanowieniem z 30 stycznia 2019 r. nie uwzględnił powyższego wniosku, powołując jako podstawę art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej. Jak wskazał w uzasadnieniu, regulacja ta wyłącza stosowanie do orzeczeń wy- danych przed 5 grudnia 2011 r., czyli orzeczeń wydanych w sprawie skarżącego, przepisów rozdziałów 66f i 66g k.p.k., co obejmuje także art. 611t § 1 k.p.k. Zarządzeniem sędziego Sądu Okręgowego w P . z 21 lutego 2019 r. z ażalenie wniesio- ne przez obrońcę skarżącego na powyższe postanowienie nie zostało przyjęte do rozpoznania z uwagi na jego niedopuszczalność. W zarządzeniu tym wskazano, że na rzeczone postano- wienie nie przysługuje zażalenie, a ponadto zwrócono uwagę, że zostało ono złożone po ter- minie . Jako podstawę wydania zarządzenia wskazany został art. 429 k.p.k. W bardzo zwięzłej argumentacji skarżący wskazał , że art. 4 ust. 1 ustawy nowelizują- cej – przez wyłączenie możliwości złożenia wniosku o wyrażenie zgody na odbywanie kary w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w odniesieniu do orzeczeń wydanych przed 5 grudnia 2011 r. – narusza zasadę lex retro agit in mitius. W jego opinii, chociaż zasa- da ta nie została „wprost wysłowiona” w Konstytucji, to jej konstytucyjny charakter wynika z zasady demokratycznego państwa prawnego , określonej w art. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącego, zasada mocy wstecznej łagodniejszej ustawy karnej (lex retro agit in mitius) obowiązuje w całym obsz a rze prawa represyjnego, w tym tak że na etapie wy- konywania kar. Dlatego też przepisy rozdzia łu 66f k . p . k . , które stworzyły złagodzenie warun- ków odbywania kary pozbawienia wolno ści p rzez skazanego, powinny mieć zastos o wanie tak że do o rzeczeń wydanych przed 5 grudnia 20 11 r. i jeszcze do tej daty niewykonanych. Ratio legis tych przepisów polega na uwzględnieniu humanitarnych oraz optymalnie skutecz- nych warunków wykonywania kary pozbawienia wolności, wyrażających się w możliwości wykonywania kary w państwie Unii Europejskiej, z którym skazany jest związany więzami rodzinnymi, zawodowymi, ekonomicznymi i społecznymi. Odnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności art. 611tb § 1 in fine k.p.k., skarżący przypomniał, że konstytucyjna zasada dwuinstancyjnego postępowania sądowego umożliwia skontrolowanie orzeczenia zapadłego w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji), a wprowa- dzenie dwóch etapów postępowania jest wymogiem rzetelnej procedury, będącej elementem prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Zdaniem skarżącego, o zastosowaniu tych wzor- ców w sprawie przesądza wyrok TK z 16 maja 2018 r. o sygn. K 12/15, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji regulacji wyłączających dopuszczalność zaskarżenia postanowienia wydanego w sprawie oskarżyciela posiłkowego. OTK ZU A/2024 SK 77/20 poz. 5 3 Następnie skarżący wskazał, że zasada dwuinstancyjnego postępowania może podle- gać ograniczeniom wynikającym z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Jednak, w jego opinii, żaden z aspektów wynikających ze wskazanego przepisu Konstytucji nie dotyczy celu i istoty kon- trolowanego przepisu. 2. W piśmie z 22 lutego 202 1 r. Marszałek Sejmu w imieniu Sejmu wniósł o umorze- nie postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o orga- nizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Zdaniem Marszałka Sejmu, podstawowym powodem umorzenia postępowania w spra - wie jest deficyt w zakresie uzas adnienia zarzutów niekonstytucyjności, w szczególności po- wołania argumentów lub dowodów na ich poparcie. Samo określenie istoty problemu konsty- tucyjnego, które nie budzi wątpliwości, nie może być wystarczające do uznania, że skarga nadaje się do merytorycznego rozpoznania. Marszałek wskazał, ż e zarzut sprzeczności art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej z art. 2 Konstytucji sprowadza się do lakonicznej wypowiedzi na temat zawartości normatywnej kwestionowanego przepisu oraz ogólnych i gołosłownych uwag na temat zasady lex retro agit in mitius , niepopartych przekonywającymi dowodami. Zdaniem Marszałka, uwagi te przypo- minają „bardziej postulat de lege ferenda , aniżeli skonkretyzowany wywód mający na celu wykazanie niekonstytucyjności art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej ”. W jego opinii, brak wła- ściwego uzasadnienia zarzutu jest tym bardziej rażący i nieakceptowalny, że zarzut ten opiera się na „kontrowersyjnym założeniu o konstytucyjnym umocowaniu zasady stosowania prawa względniejszego (łagodniejszego) dla sprawcy, w tym także z mocą wsteczną”, która to kwe- stia jest przedmiotem sporu w łonie samego Trybunału Konstytucyjnego. Podobnie w wypadku zarzutu dotyczącego art. 611tb § 1 in fine k.p.k . z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, któr ego uzasadnienie sprowadza się do ogólnikowego i niejasnego stwierdzenia, że „żaden z aspektów ograniczenia podanych wyżej [w art. 31 ust. 3 Konstytucji – uwaga własna] nie dotyczy istoty i celu kontrolowanego przepisu”. Niezależnie od powyższego, w opinii Marszałka Sejmu, wątpliwości budzi także do- puszczalność merytorycznego rozpoznania analizowanej skargi w zakresie niekonstytucyjno- ści art. 611tb § 1 in fine k .p.k. Jak wskazał, do przesłanek (warunków) formalnych skargi konstytucyjnej zalicza się konieczność wyczerpania przez skarżącego drogi prawnej, co ozna- cza , że skarżący musi wykorzystać wszelkie przysługujące mu zwyczajne środki odwoławcze czy też zwykłe środki prawne, zapobiegające uzyskaniu przez niekorzystne orzeczenie waloru prawomocności. Przesłanka ta ma szczególne znaczenie w sytuacji , gdy skarżący kwestionuje konstytucyjność przepisu wyłączającego zaskarżalność określonych decyzji procesowych, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Powołując się na orzecznictwo Trybunału, Marszałek wskazał, że skarżący nie może rezygnować ze środka zaskarżenia, mimo że przepis wyraźnie stanowi o niedopuszczalności takiej drogi, gdyż tylko w ten sposób może uzyskać orzeczenie oparte na normie zakazującej uruchamiania procedury odwoławczej. Zaniechanie powyższego uniemożliwia rozpoznanie skargi w tym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Marszałka Sejmu, warunkiem koniecznym do- puszczalności merytorycznej oceny konstytucyjności art. 611tb § 1 in fine k.p.k. „w zakresie wyłączającym dopuszczalność zaskarżenia zażaleniem postanowienia sądu w przedmiocie wystąpienia do właściwego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolności ” , było podjęcie przez skarżącego próby złożenia zażalenia na wskazane postanowienie sądu. Tymczasem, co wynika z zarządzenia sędziego o niedopusz- czalności zażalenia, zażalenie obrońcy skarżącego zostało złożone po terminie. Nie można zatem uznać, że skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną. Uchybiając terminowi, OTK ZU A/2024 SK 77/20 poz. 5 4 w istocie nie skorzystał on bowie m z przysługującego mu środka odwoławczego. Innymi słowy, nie wykorzystał on wszystkich zwyczajnych środków prawnych, zapobiegających uzyskaniu przez niekorzystne orzeczenie waloru prawomocności. W opinii Marszałka Sejmu, okolicznością, która przemawia za niedopuszczalnością merytorycznej oceny zarzutu niekonstytucyjności art. 611tb § 1 in fine k.p.k. , jest także brzmienie zaskarżonego art. 4 ust . 1 ustawy nowelizującej. Przepis ten wyłącza stosowanie przepisów rozdziałów 66f i 66g k.p.k. wobec orzeczeń wyd anych przed 5 grudnia 2011 r. Oznacza to, że zakwestionowany w niniejszej skardze art. 611tb § 1 k.p.k. , umiejscowiony w rozdziale 66f k.p.k. , nie mógł znaleźć i nie znalazł zastosowania w sprawie. Nie był on za- tem podstawą prawną ostatecznego rozstrzygnięcia, z którego wydaniem skarżący wiąże za- rzut naruszenia przysługujących mu wolności lub praw konstytucyjnych. Zdaniem Marszałka Sejmu, przesądza o tym treść zarządzenia z 21 lutego 2019 r., w którym jako podstawę praw- ną odmowy przyjęcia zażalenia wskazano art. 429 k.p.k. 3. Prokurator Generalny w piśmie z 29 grudnia 2020 r. wniósł o umorzenie postępo- wania w sprawie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK z powodu niedopuszczalności wydania wyroku. Odnosząc się do zarzutu niezgodności art. 4 ust. 1 us tawy nowelizującej z art. 2 Kon- stytucji , Prokurator Generalny przywołał obszerne fragmenty orzecznictwa Trybunału Kon- stytucyjnego, z których, jego zdaniem, jednoznacznie wynika, że zasada lex retro agit in mi- tius , gwarantująca sprawcy czynu zabronionego pr awo do wstecznego stosowania wobec nie- go ustawy względniejszej, nie znajduje podstawy prawnej w art. 2 Konstytucji. Prokurator Generalny wskazał także, że podobne stanowisko zajmuje doktryna . W ynika z niego , że obo- wiązek bezpośredniego nakazu retroakcji „ p ozytywnej ” , tzn. obowiąz ek zastosowania póź- niejszego przepisu korzystniejszego dla sprawcy , wynika z art. 15 ust. 1 zdanie trzecie Mię- dzynarodowego P aktu P raw O bywatelskich i P olitycznych , a nie z art. 2 Konstytucji. Biorąc pod uwagę powyższe, Prokurator Generaln y uznał , że w rozpoznawanej skar- dze konstytucyjnej skarżący nie sprecyzował naruszenia takich przysługujących mu praw lub wolności, które miałyby podstawę prawną w przepisach konstytucyjnych. Z kolei w zakresie drugiego zarzutu skargi, tj. zarzutu niekonstytucyjności art. 611tb § 1 in fine k.p.k. „w zakresie wyłączającym dopuszczalność zaskarżenia zażaleniem postano- wienia sądu w przedmiocie wystąpienia do właściwego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolności ”, Prokurator Generalny uznał, że skar- żący nie wyczerpał przysługującej mu drogi prawnej. Zdaniem Prokuratora Generalnego , podstaw ę prawną zarządzenia sędziego Sądu Okręgowego w P . z 21 lutego 2019 r., odmawiającego przyjęcia środka odwoławczego, sta- nowił art. 429 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny wyjaśnił, że „[s]tosownie do art. 429 § l kon- trola warunków skuteczności środka odwoławczego leży w pierwszej kolejności w gestii pre- zesa sądu pierwszej instancji, w którym złożono środek ” . Zgodnie z § 2 tego przep isu „ n a zarządzenie odmawiające przyjęcia środka odwoławczego na podstawie § 1 lub art. 120 § 2 przysługuje zażalenie”. Jak wskazał Prokurator, powyższe zażalenie przysługuje niezależnie od tego, czy jego powodem był o niedotrzymanie terminu wniesienia środka, niedopuszczal- ność środka, wniesienie go przez nieuprawnionego do zaskarżania czy też bezskuteczny upływ terminu uzupełnienia braków pisma . W sprawie leżącej u podstaw niniejszej skargi skarżący nie złożył zażalenia na powo- łane zarządzenie sędziego o odmowie przyjęcia zażalenia z uwagi na jego niedopuszczalność z mocy ustawy. Tym samym nie wywiązał się z obowiązku „wyczerpania drogi prawnej”. Nie skorzystał bowiem ze wszystkich przysługujących mu zwyczajnych środków odwoławczych i nie złożył zażalenia, mimo że tego rodzaju środek odwoławczy był przewidziany w ustawie (art. 429 § 2 k.p.k.). OTK ZU A/2024 SK 77/20 poz. 5 5 4. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 23 września 2020 r. poinformował, że nie przystępuje do przedstawionej skargi. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Kwestionowane przepisy i zakres zarzutów. W skardze konstytucyjnej zakwestionowane zostały: art. 4 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy o prokuraturze oraz usta- wy o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. Nr 240, poz. 1430; dalej: ustawa nowelizująca) z art. 2 Konstytucji oraz art. 611tb § 1 in fine ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks po- stępowania karnego (Dz. U. z 202 2 r. poz. 1375 , ze zm.; dalej: k.p.k. lub Kodeks postępowa- nia karnego) „w zakresie wyłączającym dopuszczalność zaskarżenia zażaleniem postanowie- nia sądu w przedmiocie wystąpienia do właściwego organu państwa członkowskiego Unii Eu - ropejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolności ” z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zakwestionowane przepisy dotyczą trybu wystąpienia przez polski sąd o wykonanie w innym państwie członkowskim UE orzeczonej w Polsce kary pozbawienia wolności. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej „ Rozdziałów 66f i 66g Kodeksu postę- powania karnego nie stosuje się do orzeczeń wydanych przed dniem 5 grudnia 2011 r. ”. Prze- pis ten wyłącza stosowanie przepisów dwóch rozdziałów Kodeksu postępowania karnego, tj. rozdziału 66f zatytułowanego „Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolności ” oraz rozdziału 66g zatytułowanego „Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolności ” w za- kresie orzeczeń wydanych pr zed 5 grudnia 2011 r. Podniesiony w skardze problem konstytu- cyjny należy wiązać z niestosowaniem rozdziału 66f k.p.k. do orzeczeń wydanych przed 5 grudnia 2011 r. i do tej daty niewykonanych. Zgodnie z drugim z zakwestionowanych przepisów, tj. art. 611tb § 1 k.p.k. , „ s ąd roz- poznaje sprawę wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orze- czenia na posiedzeniu, w którym ma prawo wziąć udział prokurator, skazany, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej , i jego obrońca, jeżeli się na nie stawi. Na postano- wienie sądu zażalenie nie przysługuje ”. Przepis ten w zakresie zakwestionowanym w niniej- szej sprawie wyłącza możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu państwa o wykonanie kary pozbawienia wolności w państwie członkowskim Unii Europejskiej. 2. Badanie przesłanek skargi konstytucyjnej. Trybunał na każdym etapie postępowania bada, czy skarga odpowiada warunkom formalnym i czy nie jest oczywiście bezzasadna. Przekazanie skargi po zakończeniu jej wstępnej kontroli do rozpoznania przez odpowiedni skład Trybunału nie przesądza ostatecz- nie o dopuszczalności jej merytorycznego rozpatrzenia. Trybunał, rozpoznając taką sprawę, nie jest związany stanowiskiem zajętym na etapie wstępnego rozpoznania. Kontrolując istnie- nie pozytywnych przesłanek procesowych oraz brak przesłanek ujemnych, może również dojść do wniosków odmiennych niż te, które zostały uprzednio wyrażone w postanowieniu wydanym na etapie wstępnego rozpoznania konkretnej skargi konstytucyjnej (zob. np. posta- nowienie TK z 3 grudnia 2020 r., sygn. SK 27/17, OTK ZU A/2020, poz. 68). Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone , może wnieść skargę do TK, kierując ją przeciwko aktowi prawnemu, na podstawie którego sąd orzekł ostatecznie o jego wolnościach, prawach albo obowiązkach OTK ZU A/2024 SK 77/20 poz. 5 6 konstytucyjnych. Skargę wnosi się „na zasadach określonych w ustawie”, przy czym chodzi o ustawę, która określa „Organizację Trybunału Konstytucyjnego oraz tryb postępowania przed Trybunałem” (art. 197 Konstytucji), a zatem ustaw ę z dnia 30 listopada 2016 r. o orga- nizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) . Wynikające z art. 79 ust. 1 Konstytucji uprawnienie do złożenia skargi kon- stytucyjnej może być realizowane jedynie w zakresie przewidzianym w u.o.t.p.TK i po speł- nieniu określonych w niej wymagań formalnych. Ujemne przesłanki postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym określa art. 59 u.o.t.p.TK . Zgodnie z tym przepisem, Trybunał na posiedzeniu niejawnym wydaje postano- wienie o umorzeniu postępowania: 1) na skutek cofnięcia wniosku, pytania prawnego albo skargi konstytucyjnej; 2) jeżeli wydanie orzeczenia jest niedopuszczalne; 3) jeżeli wydanie orzeczenia jest zbędne; 4) jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał, a także 5) w wypadku zakończenia kadencji Sejmu i Senatu, w niezakończonych sprawach wszczętych na podstawie wniosku grupy posłów albo grupy senatorów, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji. Niedochowanie wymogów formalnych skargi konstytucyjnej może stanowić przyczy- nę umorzenia postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK . Trybunał uwzględnił powyższe okoliczności, dokonując analizy skargi konstytucyjnej w niniejszej sprawie. 3 . Ocena dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej. W niniejszej skardze podstawowym problemem formalnym była kwesti a właściwego uzasadnienia zarzut ów niezgodności z Konstytucją. Zgodnie z art. 53 u.o.t.p.TK , w skardze konstytucyjnej należy wyraźnie określić zarzut niezgodności z Konstytucją, wskazać przed- miot i wzorce kontroli oraz sformułować uzasadnienie. Z powyższego wynika, że na skarżą- cym spoczywa poprawne wskazanie przepisów oraz ciężar udowodnienia ich niezgodności ze wskazanymi wzorcami kontroli. Jak konsekwentnie przyjmuje Trybunał, „dopóki nie powoła on konkretnych i przekonywujących argumentów prawnych na rzecz swojej tezy, dopóty Trybunał Konstytucyjny uznawać będzie kontrolowane przepisy za konstytucyjne. W prze- ciwnym razie (…) Trybunał przekształciłby się w organ orzekający z inicjatywy własnej” ( postanowienia TK z : 22 lipca 2015 r., sygn. SK 20/14 , OTK ZU 7A/2015, poz. 115; 9 marca 2022 r., sygn. SK 120/20, OTK ZU A/2022, poz. 22 ). Przeprowadzona analiza skargi konstytucyjnej pozwoliła Trybunałowi na stwierdze- nie, że nie budzi wątpliwości istota podnoszonych problemów konstytucyjnych. Skarżący wskazał przedmiot oraz określił zarzuty niezgodności z Konstytucją, które wiążą się z niesto- sowaniem rozdziału 66f k.p.k. do orzeczeń wydanych przed 5 grudnia 2011 r. oraz z nieprzy- sługiwaniem zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia. Skarga zawiera jednak istotne braki w zakresie uzasadnienia zarzutów niekonstytucyjności kwestionowanych przepisów, chodzi w szczególności o powołani e argumentów lub dowodów na ich poparcie. Sporządzone przez skarżącego uzasadnienie zarzutu sprzeczności art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej z art. 2 Konstytucji spr o w a dza się do lakonicznej wypowiedzi na temat zawar- tości normatywnej kwestionowanego przepisu i stwierdzenia, że „z uwagi na zasadę mocy wstecznej łagodniejszej ustawy karnej” ( lex retro agit in mitius ) przepisy rozdziału 66f k.p.k. „powinny mieć zastosowanie także do orzeczeń wydanych przed 5.12.2011 r. i jeszcze do tej daty niewykonanych” oraz że „ z asada stosowania prawa względniejszego obowiązuje w ca- łym obszarze prawa represyjnego, w tym także na etapie wykonywania kar”. Poza powyż- szymi uwagami skarga nie zawiera innej argumentacji w tym zakresie. Budzi to tym większe zastrzeżenie, że jako wzorzec kontroli skarżący wskazał art. 2 Konstytucji oraz wynikającą z niego zasadę demokratycznego państwa prawnego. Z zasady OTK ZU A/2024 SK 77/20 poz. 5 7 tej skarżący wywiódł następnie zasadę lex retro agit in mitius , której przypisał rangę zasady konstytucyjnej. J ednak, na co zwrócili uwagę pozostali uczestnicy postępowania, z orzecznic- twa Trybunału nie wynika, że zasada ta ma rangę zasady konstytucyjnej , a jej powołanie jako wzorca kontroli w skardze konstytucyjnej budzi zasadnicze wątpliwości . W wyroku z 10 lipca 2000 r. (sygn. SK 21/99 , OTK ZU nr 5/2000, poz. 144 ) Trybunał stwierdził, że zasada lex retro agit in mitius „nie stanowi zasady rangi K onstytucyjnej ”, zaznaczając , że ma ona rangę tylko ustawową i adresowana jest do organów stosujących prawo . Uznanie tej zasady jako wzorca kontroli, m.in. w powołanym przez skarżącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2005 r. (sygn. P 9/04, OTK ZU nr 1 /200 5 , poz. 9 ) wynikał o z innego stanu prawnego. Przede wszystkim postępowanie w sprawie o sygn. P 9/04 zostało wszczęte na skutek pytania prawnego, gdzie wzorcem kontroli był art. 2 Konstytucji w związku z art. 15 ust. 1 zdanie trzecie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 ; dalej: MPPOiP ) . Także w tym wyroku Trybunał uznał, że z Konstytucji nie da się wyprowadzić bezpośredni o obowiązku zastosowania późniejszego przepisu korzystniejszego dla sprawcy. Obowiązek taki wynika natomiast z art. 15 ust. 1 zdanie trzecie MPPOiP. Przepis ten, z uwagi na szczególny charakter skargi konstytucyjnej, nie może być jednak wzorcem kontroli w ni- niejszym postępowaniu. Konstytucja w art. 79 ust. 1 przesądza bowiem o tym, że skarga kon- stytucyjna służy ochronie tylko tych praw lub wolności, które zostały określone w Konstytu- cji. Oznacza to, że wzorcem kontroli w tym trybie postępowania nie mogą być akty prawa międzynarodowego, niemające rangi konstytucyjnej. Powyższe stanowisko Trybunału pro- wadzi do uzasadnionych wątpliwości co do możliwości powołania art. 2 Konstytucji jako samoistnego wzorca kontroli w zakresie wskazanym w niniejszej skardze. Uzasadnienie skar- gi nie zawiera jednak argumentacji, która odnosiłaby się do powyższych wątpliwości doty- czących rekonstrukcji tak określonego wzorca kontroli. W ątpliwości co do właściwego uzasadnienia budzi także drugi zarzut przedstawiony w skardze. U zasadnienie zarzutu niekonstytucyjności art. 611tb § 1 in fine k.p.k. ograniczone zostało do przedstawienia zawartości normatywnej kwestionowanego przepisu oraz przywo- ływanych wzorców kontroli (art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji). Nie zawiera ono natomiast jakiegokolwiek wywodu konfrontującego kwestionowany art. 611tb § 1 in fine k.p.k. z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji . Trybunał za niewystarczające uznał zawarte w jednym zdaniu stwierdzenie skarżącego, że „żaden z aspektów ograniczenia podanych wyżej [w art. 31 ust. 3 Konstytucji ], nie dotyczy istoty i celu kontrolowanego przepisu ” . Tak sformułowane uzasadnienie uniemożliwi ło merytoryczną ocenę stanowiska skar- żącego w zakresie niekonstytucyjności powołanych przepisów. Trybunał raz jeszcze przypo- mina, że uzasadnienie zarzutu musi polegać na sformułowaniu takich argumentów, które przemawiają na rzecz niezgodności zachodzącej pomiędzy normami wynikającymi z kwe- stionowanych przepisów a normami zawartymi we wzorcach kontroli. Obowiązkiem skarżą- cego jest wykazanie bezpośredniego i konkretnego naruszenia wzorców kontroli, przy czym nie może się to sprowadzać do przytoczenia treści odpowiedniego przepisu Konstytucji. Skar- żący powinien wskazać, na czym polega naruszenie norm konstytucyjnych , ale także przyto- czyć konstytucyjne podstawy zasad, na które się powołuje, w szczególności ich zakorzenienie we wskazywanych w skardze wzorcach kontroli. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Skarżący nie wykazał, w jaki sposób kwestionowane przepisy konkretnie naruszają wymienione wzorce kontroli . Ponadto w zakresie zasady lex retro agit in mitius nie przedsta- wił jej interpretacji , zgodnej z orzecznictwem konstytucyjnym, która uzasadniłaby traktowa- nie jej jako zasady konstytucyjnej. Mając na uwadze powyższe, Trybunał uznał, że w wypad- ku analizowanej skargi konstytucyjnej nie doszło do spełnienia wymogu z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, a więc do prawidłowego uzasadnienia zarzutów niezgodności kwestionowanych OTK ZU A/2024 SK 77/20 poz. 5 8 przepisów ze wskazywanymi wzorcami konstytucyjnymi, z powołaniem argumentów lub dowodów na ich poparcie. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.