Ts 40/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 października 2020 r. Pozycja 294 POSTANOWIENIE z dnia 23 lipca 2020 r. Sygn. akt Ts 40/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej s yndyka masy upadłości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w P. , w sprawie zgodności: art. 134 ust. 1 a zd anie drugie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadło - ściowe ( Dz. U. z 2019 r. poz. 498 , ze zm.) z art. 78 zd anie pierwsze Konstytucji Rzecz ypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nada nia skardze konstytucyjnej dalsz ego bieg u . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 21 lutego 2020 r. (data nadania) s yndyk masy upadłości S p. z o.o. w upadłości z siedzibą w P. (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 134 ust. 1a zd anie 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe ( Dz. U. z 2019 r. poz. 498 , ze zm. dalej: p.u.) „rozumiany jako nieprzyznają cy syndykowi prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie sędziego - komisarza, wydane na podstawie art. 134 ust. 1a zd anie 1 [p.u.] , w sytuacji, gdy postanowienie to zostało wydane w wyniku rozpoznania wniosku syndyka”, jest niezgodny z art. 78 zd anie 1 K onstytucji. Skarga konstytucyjna została złożona w Trybunale w związku z następującą sprawą. Postanowieniem z 23 marca 2016 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Rej onowy w W. ogłosił upadłość S p. z o.o. w upadłości z sied zibą w P. (dalej: spółka) . 5 marca 2018 r. skarżący złożył do s ędziego - k omisarza wniosek o nakazanie przeka - zania przedmiotu bezskutecznej czynności prawnej upadłego do masy upadłości. Wniosek ten oparty został o art. 134 ust. 1a zd anie 1 p.u. Postanowieni em z 7 sierpnia 2018 r. (sygn. akt [ … ] ) s ędzia - k omisarz oddalił wniosek skarżącego. Na postanowienie to, 20 sierpnia 2018 r. , skarżący wniósł zażalenie. Sąd R ejonowy w W. p ostanowieniem z 15 listopada 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) , dor ęczonym skarżącemu wraz z uzasadnieniem 13 stycznia 2020 r., odrzucił zażalenie skarżącego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, że: „orzeczeni a sędziego - komisarza OTK ZU B/2020 Ts 40/20 poz. 294 2 dotyc zą praw uczestników postępowania a nie syndyka masy upadłości. Syndyk nie jest uc zestnikiem postępowania upadłościowego, lecz organem postępowania, a zażalenia służą mu jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie, co najczęściej dotyczy sytuacji związanych z interesami majątkowymi syndyka tj. kwestią jego wynagrodzenia, wydatków, kar dy scyplinarnych. ( … ) Prawo wniesienia zażalenia służy upadłemu, osobie trzeciej i wie - rzy cielom – tj. wszystkim osobom zainteresowanym. Syndyk taką osobą nie jest, działa obiektywnie w interesie wszystkich uczestników, a skoro uzyskał stanowisko sędziego - komi sarza wyrażone w postanowieniu, jest nim związany. Syndyk nie może zatem skarżyć orzeczenia sędziego - komisarza jako organu sprawującego nad nim nadzór i kierującego tokiem postępowania. W tym kontekście należy uznać, że zażalenie wniósł podmiot nieuprawnio ny i jako takie podlega ono odrzuceniu”. O d powyższego postanowienia s karżący w ystąpił 20 stycznia 2020 r. z zażalenie m do innego składu sądu drugiej instancji . Ze względu na zmianę przepisów procedury cywilnej nie miał on pewności , czy zażalenie takie je st dopuszczalnym środkiem odwoławczym i ze względu na ryzyko jego odrzucenia (które nastąpiłoby po upływie 3 miesięcy od doręczenia mu postanowieni a z 15 listopada 2019 r. [sygn. akt [ … ] ] wraz z uzasadnieniem) złożył skargę konstytucyjną we wsp omnianym wcześniej terminie. S karżący poi n formował ponadto , że nie wniósł żadnego nadzwyczajnego środka odwoławczego. Zakwestionowany w skardze konstytucyjnej przepis , jak twierdzi skarżący , „rozumiany jako nieprzyznający syndykowi prawa do wniesienia zaż alenia na postanowienie sędziego - komisarza, wydane na podstawie art. 134 ust. 1a zd. 1 p.u., w sytuacji, gdy posta no - wienie to zostało wydane w wyniku rozpoznania wniosku syndyka”, jest niezgodny z art. 78 zd anie 1 Konstytucji . Takie jego rozumienie narusza bowiem „określone w art. 78 z d. 1 Konstytucji prawo skarżącego do zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, poprzez nieprzyznanie syndykowi prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie sędziego - komisarza, wydane na skutek rozpoznania wniosk u syndyka ” . Zarządzeniem z 23 kwietnia 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 5 maja 2020 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodnoś ć z orygi - nałem postanowienia sędziego - komisarza z 7 sierpnia 2018 r., którego dotyczy postępowanie o sygn. akt [ … ] ; 2) uzupełnienie uzasadnienia skargi przez sprecyzowanie , w jaki sposób zastosowanie w sprawie skarżącego przepisu, którego dotyczy skarga, narusza prawa lub wolności skarżącego określone w Konstytucji. W piśmie procesowym z 12 maja 2020 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego odniósł się do zarządzenia i przedłożył poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię postanowienia s ędziego - k omisarza w Sądzie Rejonowym w W . z 7 sierpnia 2018 r. o sygn. akt [ … ] . P rzedstawił również u zupełnienie uzasadnienia skargi, w którym wyjaśnił, że – jego zdaniem – zostało naruszone „prawo syndyka (a w rzeczywistośc i wierzycieli […] ) do zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, rozstrzygającego wniosek syndyka, złożony w trybie art. 134 ust. 1a zd. 1 p.u.”. P ełnomocnik skarżącego przesłał następnie – w piśmie procesowym z 22 czerwca 2020 r. (data nadania ) – kopię postanowienia Sądu Rejonowe go w W. z 16 czerwca 2020 r. (sygn. akt [ … ] ), którym sąd ten oddalił zażalenie skarżącego z 20 stycznia 2020 r. do innego składu sądu drugiej instancji. W związku z uznaniem przez sąd tego zażale nia jako dopusz - czalnego środka odwoławczego , s karżący wskazał postanowienie z 16 czerwca 2020 r. jako ostateczne rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) . OTK ZU B/2020 Ts 40/20 poz. 294 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje . Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpo - znaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w pocz ątkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. Ja k stanowi art. 79 ust. 1 Konstytucji, każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normat ywnego, na podstawie któr ego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostate - cznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W myśl art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, aby Trybunał merytorycznie rozpoznał skargę konstytuc yjną, skarżący musi ją wnieść po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w terminie trzech miesięcy od doręczenia mu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego rozstrzygnięcia. Z godnie z orzecznictwem Trybunału Konsty - tucyjneg o przez wyczerpanie drogi prawnej należy rozumieć skorzystanie z wszystkich środków prawnych przysługujących w toku instancji i umożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Pojęcie wyczerpania drogi prawnej trzeba zatem łączyć – na podsta - wie art. 7 7 ust. 1 u.o.t.p.TK – z wydaniem przez sąd powszechny orzekający w sprawie pra - wo mo cnego wyroku, prawomocnego postanowienia lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Trybunał przypomina, że jedną z cech skargi konstytucyjnej jest jej subsydiarność. O znacza to , że skarga nie może być rozpoznana tak długo, jak długo toczą się postępowania przed sądami powszechnymi . Taki charakter skargi wynika z regulacji konstytucyjnej i ustawowej. Art. 79 ust. 1 Konstytucji i zawarta tam regulacja pozostaje w związku z kon - st ytucyjnymi kompetencjami sądownictwa (art. 177 i art. 184), a także z podmiotowym prawem do rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dopuszczenie ingerencji Trybunału Konstytucyjnego w sprawi e niezakończonej ostatecznie przez organy lub sądy mogłoby oznaczać, że Trybunał korzysta z uprawnień niemieszczących się w jego kognicji. To samo wynika z treści art. 77 ust. 1 u .o.t.p.TK , który uzależnia złożenie skargi konstytucyjnej od uzyskania przez skarżącego ostatecznego orzeczenia w sprawie. Przepis wyraża zasadę, w myśl której wniesienie skargi konstytucyjnej jest przedwczesne, gdy istnieje jeszcze możliwość rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu sądowym (zob. postano - wienie TK z 23 lipca 2014 r., sygn. Ts 186/13, OTK ZU nr 4 / B/2014, poz. 327 ) . W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonow y w W. – postanowieniem z 16 czerwca 20 20 r. – oddalił zażalenie skarżącego z 20 stycznia 2020 r. do innego składu sądu drugiej instancji . Dopiero to postanowienie stanowi ostateczne rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.o . t.p.TK , podczas gdy skarga złożona została 21 lutego 2020 r. , a więc niemal 4 miesiące przed wydaniem tego postanowienia. T ym samym wniesienie skargi konstytu - cyjnej jest przedwczesne. Okol iczność ta jest – zgodnie z art. 64 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą odmowy nadania rozpatrywanej skardze dalszego biegu. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 u st. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.