DOK-27/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK1-411/4/05/KR Warszawa, dnia 21 marca 2006 r. DECYZJA Nr DOK - 27/06 Na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), w zwi ą zku z art. 80 oraz art. 93 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080), a tak ż e na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów odmawia wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego z wniosku Sped Pro S.A. z siedzib ą w Warszawie, w sprawie stosowania przez PKP Cargo S.A. z siedzib ą w Warszawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku kolejowych przewozów towarowych poprzez: - zobowi ą zania niektórych spo ś ród kontrahentów do obowi ą zkowego podawania w umowie stacji odbioru oraz w przypadku niepodawania stacji odbioru dochodzenie przez PKP Cargo S.A. na drodze cywilnej ró ż nicy przewo ź nego, co stanowi ć mog ł o naruszenie art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy; - zobowi ą zania niektórych spo ś ród kontrahentów do obowi ą zkowego podawania w umowie stacji odbioru oraz w przypadku niepodawania stacji odbioru dochodzenie przez PKP Cargo S.A. na drodze cywilnej ró ż nicy przewo ź nego, co mog ł o przeciwdzia ł a ć ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do rozwoju konkurencji na rynku us ł ug spedycyjnych i stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy; - narzucanie przez PKP Cargo S.A. uci ąż liwych warunków umowy, które powodowa ł y, i ż dopisywanie do umowy wieloletniej kolejnych stacji odbioru aneksem, odbywa ł o si ę poprzez przed ł u ż aj ą ce si ę rozwa ż anie przez PKP Cargo S.A. mo ż liwo ś ci dopisania do umowy kolejnej stacji odbioru, co stanowi ć mog ł o naruszenie art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy. UZASADNIENIE W dniu 29 lipca 2005 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej równie ż „organ antymonopolowy” lub „Prezes UOKiK”) wp ł yn ął wniosek Sped Pro S.A. z siedzib ą w Warszawie (dalej równie ż „Wnioskodawca”) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko PKP Cargo S.A. (dalej równie ż „przewo ź nik”) z siedzib ą w Warszawie. W powy ż szym wniosku Sped Pro S.A. wniós ł m.in. o: - wszcz ę cie przeciwko PKP Cargo S.A. post ę powania antymonopolowego, zarzucaj ą c mu stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , okre ś lonych w art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 3, 5 oraz 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku kolejowych przewozów towarowych poprzez stosowanie w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji, przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do rozwoju konkurencji na rynku us ł ug spedycyjnych, narzucanie uci ąż liwych warunków umów przewozu towarów, przynosz ą cych temu przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci; - uznanie opisanych powy ż ej dzia ł a ń PKP Cargo S.A. za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę oraz nakazanie zaniechania jej stosowania; - nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci. W zwi ą zku z tym, i ż wniosek Sped Pro S.A. nie spe ł nia ł wymogów okre ś lonych w art. 84 ust. 2 ustawy antymonopolowej, pismem z dnia 18 sierpnia 2005 r., organ antymonopolowy, zwróci ł si ę do Sped Pro S.A. z pro ś b ą o uzupe ł nienie wniosku, m.in. poprzez sprecyzowanie zarzutów stawianych PKP Cargo S.A. na podstawie poszczególnych przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , wskazanych przez Wnioskodawc ę jako przyk ł ad nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej (art. 8 ust. 2 pkt 3, 5 i 6 ww. ustawy), wyja ś nienie faktu odst ą pienia od wymagania podawania stacji odbioru, wskazanie okresu w jakim PKP Cargo S.A. wymaga ł o tzw. „dop ł at do przewo ź nego”, sposobu oszacowywania wysoko ś ci niedop ł aty za ś wiadczone us ł ugi przewozu przez PKP Cargo S.A. na rzecz Sped Pro S.A., wymaganej w postaci tzw. „dop ł aty do przewo ź nego”. W dniu 8 wrze ś nia 2005 r. pismem skierowanym do Prezesa UOKiK, Wnioskodawca dostarczy ł jedynie cz ęść wymaganych informacji, nadmieniaj ą c i ż uzupe ł ni je po ich skompletowaniu. W powy ż szym pi ś mie Sped Pro S.A., precyzuj ą c zarzuty naruszenia art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt. 3 i 5 ww. ustawy, stawiane we wniosku z dnia 29 lipca 2005 r., wskaza ł i ż nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku kolejowych przewozów towarowych mia ł o miejsce poprzez: - w przypadku naruszenia art. 8 ust. 2 pkt. 3 ww. ustawy - stosowanie w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji, w postaci stosowania praktyki przez PKP Cargo S.A. polegaj ą cej na zobowi ą zaniu niektórych spo ś ród kontrahentów do obowi ą zkowego podawania w umowie stacji odbioru. Wnioskodawca zarzuci ł PKP Cargo S.A., ż e mimo rezygnacji z zapisów umownych zobowi ą zuj ą cych do podawania stacji, powraca on do praktyki wyst ę puj ą c do s ą dów z pozwami przeciwko Wnioskodawcy o zap ł at ę ró ż nicy przewo ź nego, w zwi ą zku z istnieniem niezgodnych z prawem zapisów umownych, tym samym dopuszczaj ą c si ę 2 zró ż nicowania warunków na jakich dokonywane by ł y przewozy przez podobne podmioty; - w przypadku naruszenia art. 8 ust. 2 pkt. 5 ww. ustawy - przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do rozwoju konkurencji na rynku us ł ug spedycyjnych, w postaci stosowania praktyki przez PKP Cargo S.A. polegaj ą cej na zobowi ą zaniu niektórych spo ś ród kontrahentów do obowi ą zkowego podawania w umowie stacji odbioru. Wnioskodawca zarzuci ł PKP Cargo S.A., ż e mimo rezygnacji z zapisów umownych zobowi ą zuj ą cych do podawania stacji, powraca on do praktyki wyst ę puj ą c do s ą dów z pozwami przeciwko Wnioskodawcy o zap ł at ę ró ż nicy przewo ź nego, w zwi ą zku z istnieniem niezgodnych z prawem zapisów umownych, tym samym dopuszczaj ą c si ę zró ż nicowania warunków na jakich dokonywane by ł y przewozy przez podobne podmioty. Wnioskodawca w dalszym ci ą gu nie skonkretyzowa ł jednak trzeciego ze stawianych PKP Cargo S.A. zarzutów, nie wskaza ł bowiem poprzez jakie zachowanie PKP Cargo S.A. dosz ł o do naruszenia art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej. Wnioskodawca nadmieni ł jedynie w swoim pi ś mie z dnia 8 wrze ś nia 2005 r., i ż narzucanie uci ąż liwych warunków umów przewozu towarów, przynosz ą cych PKP Cargo S.A. nieuzasadnione korzy ś ci, by ł o w pe ł ni ś wiadomym dzia ł aniem maj ą cym na celu doprowadzi ć do wzmocnienia pozycji tego przewo ź nika oraz podmiotów z nim powi ą zanych na rynku us ł ug spedycyjnych, a tak ż e wyeliminowania niezale ż nych, niepowi ą zanych z nim spedytorów, m.in. Wnioskodawcy. Pismem z dnia 20 pa ź dziernika 2005 r., organ antymonopolowy wezwa ł ponownie Sped Pro S.A. do uzupe ł nienia pozosta ł ych, wymaganych w pi ś mie z dnia 18 sierpnia 2005 r. informacji. Na ww. pismo Wnioskodawca odpowiedzia ł w dniu 16 listopada 2005 r. W pi ś mie tym, Wnioskodawca nadal nie sprecyzowa ł zarzutu naruszenia przez PKP Cargo S.A. przepisów art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy. Wobec powy ż szego, pismem z dnia 16 stycznia 2006 r. organ antymonopolowy ponownie wezwa ł Sped Pro S.A. do uzupe ł nienia wniosku w powy ż szym zakresie, podkre ś laj ą c, i ż Wnioskodawca sprecyzowa ł jedynie zarzuty w zakresie naruszenia art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z ust. 2 pkt. 3 i 5 ww. ustawy, wskazuj ą c ż e praktyka nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku kolejowych przewozów towarowych mia ł a polega ć na zobowi ą zaniu niektórych spo ś ród kontrahentów PKP Cargo S.A. do obowi ą zkowego podawania w umowie stacji odbioru, a której kontynuacj ą mia ł yby by ć pozwy skierowane przez PKP Cargo S.A. przeciwko Wnioskodawcy o zap ł at ę ró ż nicy przewo ź nego. Organ antymonopolowy w pi ś mie tym, wzywaj ą c Wnioskodawc ę aby skonkretyzowa ł trzeci ze stawianych PKP Cargo S.A. zarzutów - naruszenia art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej - podkre ś li ł , ż e Wnioskodawca nadal nie wskaza ł w jakim zachowaniu PKP Cargo S.A. przejawia ć mia ł aby si ę zarzucana praktyka, pouczaj ą c go jednocze ś nie, i ż zgodnie z art. 85 ust 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes UOKiK mo ż e odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, w drodze postanowienia, na 3 które przys ł uguje za ż alenie, w przypadku nieuzupe ł nienia przez wnioskodawc ę wniosku w wyznaczonym terminie. W pi ś mie z dnia 31 stycznia 2006 r., Wnioskodawca uzupe ł ni ł wniosek o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego z dnia 29 lipca 2005 r., w zakresie zarzutu naruszenia przez PKP Cargo S.A. przepisów art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, wskazuj ą c i ż praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę polega ł a na narzucaniu przez PKP Cargo S.A. warunków umów, które „powodowa ł y i ż dopisywanie do umowy wieloletniej kolejnych stacji odbioru kolejnym aneksem odbywa ł o si ę poprzez d ł ugie negocjacje, a w zasadzie d ł ugotrwa ł e milczenie ze strony PKP Cargo S.A. w tym zakresie” . Organ antymonopolowy, ustali ł co nast ę puje: Wnioskodawca – Sped Pro S.A. jest spó ł k ą akcyjn ą , prowadz ą c ą na terenie kraju dzia ł alno ść w zakresie ś wiadczenia us ł ug spedycyjnych, obejmuj ą cych towary masowe jak w ę giel, kruszywa, z ł om ż elazny, wyroby metalowe oraz towary drobnicowe przewo ż one kolej ą . Wnioskodawca, jak sam wskazuje, dzia ł a na krajowym rynku spedycji, który charakteryzuje si ę znacznym rozdrobnieniem (udzia ł y przedsi ę biorców na tym rynku, wahaj ą si ę mi ę dzy [tajemnica przedsi ę biorstwa – punkt nr 1 za łą cznika do decyzji]. PKP Cargo S.A. jest spó ł k ą akcyjn ą powsta łą , w wyniku restrukturyzacji przedsi ę biorstwa pa ń stwowego Polskie Koleje Pa ń stwowe S.A., na bazie dawnego Zak ł adu Przewozów Towarowych. Przedmiotem dzia ł alno ś ci tej spó ł ki jest krajowy i mi ę dzynarodowy kolejowy przewóz rzeczy oraz ś wiadczenie us ł ug zwi ą zanych z przewozem, w tym m.in. transport kolejowy, prze ł adunek towarów, magazynowanie i przechowywanie towarów, wynajem ś rodków transportu l ą dowego, w tym pojazdów szynowych, badania i analizy techniczne, w tym wykonywanie okresowych przegl ą dów technicznych pojazdów, dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie naprawy, konserwacji, remontów lokomotyw kolejowych, tramwajowych oraz taboru kolejowego i tramwajowego, prowadzenie prac badawczo-rozwojowych w dziedzinie nauk technicznych. PKP Cargo S.A. na krajowym rynku kolejowych przewozów towarowych posiada pozycj ę dominuj ą c ą . Z informacji posiadanych przez organ antymonopolowy wynika, i ż udzia ł PKP Cargo S.A. w krajowym rynku przewozów towarowych kolej ą wynosi, bior ą c pod uwag ę przewo ż ona mas ę , ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa – punkt nr 2 za łą cznika do decyzji]. Pod wzgl ę dem pracy przewozowej, a zatem bardziej obiektywnego czynnika, który uwzgl ę dnia zarówno przewo ż on ą mas ę , jak i odleg ł o ść na jak ą masa ta zosta ł a przewieziona, udzia ł ten kszta ł tuje si ę na znacznie wi ę kszym poziomie i wynosi oko ł o [tajemnica przedsi ę biorstwa – punkt nr 3 za łą cznika do decyzji]. Sped Pro S.A. nie b ę d ą c przewo ź nikiem, a jedynie spedytorem zmuszony jest korzysta ć z us ł ug PKP Cargo S.A. w zakresie przewozów towarów kolej ą . Strony aktualnie zwi ą zane s ą postanowieniami umowy zawartej w dniu 16 maja 2003 r. [tajemnica przedsi ę biorstwa – punkt nr 4 za łą cznika do decyzji], której przedmiotem 4 jest realizacja przez PKP Cargo S.A. na rzecz Wnioskodawcy przewozów masy towarowej (przesy ł ek i towarów) w komunikacji krajowej w ró ż nych relacjach sieci PKP PLK S.A. wg roczno-kwartalnych planów przewozów oraz miesi ę cznych harmonogramów przewozów. Wnioskodawca deklaruje, i ż przed jej podpisaniem zwraca ł si ę do PKP Cargo S.A. wnosz ą c o nieumieszczanie w tre ś ci negocjowanej umowy obowi ą zku wskazywania przez Sped Pro S.A. stacji nadania i odbioru, a jedynie stacji nadania. Ze wzgl ę du bowiem, i ż przedmiotem umowy by ł przewóz kruszywa, stacje odbioru zmienia ł y si ę cz ę sto, co z kolei uzale ż nione by ł o od miejsca prac budowlanych. Wed ł ug relacji Wnioskodawcy, PKP Cargo S.A., sk ł onne by ł o przychyli ć si ę do jego propozycji jedynie pod warunkiem, ż e wówczas udzielony upust w wysoko ś ci [tajemnica przedsi ę biorstwa – punkt nr 5 za łą cznika do decyzji] zostanie zmniejszony o [tajemnica przedsi ę biorstwa – punkt nr 6 za łą cznika do decyzji]. Wnioskodawca, obawiaj ą c si ę utraty dotychczasowych klientów, nie wyrazi ł zgody na zmniejszenie wysoko ś ci upustów, a tym samym, jak deklaruje, zmuszony zosta ł do podpisania niekorzystnej dla siebie umowy. Zobowi ą zywa ł a ona Sped Pro S.A. do podawania stacji odbioru i nadania towaru, zawieraj ą c w tym zakresie, zdaniem Wnioskodawcy, odmienne uregulowania od tych obecnych w umowach przewo ź nika - PKP Cargo S.A. - z pozosta ł ymi jego kontrahentami. Powy ż ej wskazana umowa wieloletnia stanowi ł a dla Wnioskodawcy podstaw ę do zawierania umów z innymi przedsi ę biorcami o ś wiadczenie na ich rzecz przez Sped Pro S.A. us ł ug spedycyjnych oraz innych, zwi ą zanych z po ś redniczeniem w realizacji przewozów lub rozlicze ń za przewozy wykonywane przez PKP Cargo S.A. W umowach tych Wnioskodawca okre ś la ł wysoko ść upustów udzielanych swoim kontrahentom. W zwi ą zku z cz ę stymi zmianami stacji odbioru, z uwagi na wykonywane przez jego kontrahentów prace budowlane w ró ż nych cz ęś ciach kraju, Wnioskodawca twierdzi, i ż zmuszony by ł wyst ę powa ć do PKP Cargo S.A. o rozszerzanie umowy o kolejno wskazywane stacje odbioru. Niekiedy, aby nie utraci ć dotychczasowych klientów i wykona ć przewóz zadeklarowanej ilo ś ci, Wnioskodawca zmuszony by ł do realizowania przewozu w danej relacji, mimo braku wskazania stacji odbioru w umowie, nara ż aj ą c si ę na gro ź b ę nieprzyj ę cia przesy ł ki do przewozu na warunkach umowy wieloletniej, bowiem PKP Cargo S.A. „d ł ugo rozwa ż a ł o kwesti ę mo ż liwo ś ci dopisania do umowy kolejnej stacji odbioru” . Zdaniem Wnioskodawcy okres oczekiwania na decyzj ę PKP Cargo S.A. w zakresie wpisania kolejnych stacji obioru, wynosi ł od kilkunastu dni nawet do ponad trzech miesi ę cy. Wed ł ug Sped Pro S.A., PKP Cargo S.A. zalicza ł o w takich sytuacjach przywiezion ą mas ę towarow ą jako zrealizowan ą w ramach zapisów umowy, mimo braku wskazania stacji odbioru w umowie. W dniu 13 listopada 2003 r., jak wskaza ł Wnioskodawca we wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, przewo ź nik wycofa ł si ę z żą dania podawania stacji odbioru w umowie wieloletniej, na co wskazywa ć mia ł oby pismo PKP Cargo S.A. z dnia 13 listopada 2003 r. (Nr CZDM3-84/123/2003). Ponadto sporny zapis umowy wieloletniej, zawartej pomi ę dzy PKP Cargo S.A. i Wnioskodawc ą , dotycz ą cy żą dania podawania stacji odbioru, zosta ł formalnie wykre ś lony aneksem nr 5 do tej ż e umowy z dnia 19 grudnia 2003 r. PKP Cargo S.A. jednak zacz ęł o żą da ć (poprzez sk ł adanie pozwów do s ą dów) dop ł aty przewo ź nego do 5 zrealizowanych i op ł aconych przewozów w sytuacji gdy dana stacja odbioru nie by ł a formalnie uj ę ta w za łą czniku do umowy. Sped Pro S.A. wyja ś ni ł w pi ś mie z dnia 15 listopada 2005 r., i ż wysoko ść niedop ł aty, której domaga si ę PKP Cargo S.A., stanowi ró ż nic ę pomi ę dzy kwot ą jak ą Wnioskodawca zap ł aci ł za przewóz (z upustem wynikaj ą cym z umowy), a wysoko ś ci ą op ł aty wynikaj ą c ą z Taryfy Towarowej (bez uwzgl ę dnienia jakichkolwiek upustów). W ocenie Sped Pro S.A., przewo ź nik – PKP Cargo S.A., zaniechawszy żą dania z dniem 13 listopada 2003 r. podawania stacji odbioru, powraca do uprzedniej praktyki wyst ę puj ą c do S ą dów z pozwami przeciwko Sped Pro S.A. o zap ł at ę ró ż nicy przewo ź nego, dopuszczaj ą c si ę tym samym zró ż nicowania warunków na jakich dokonywane by ł y przewozy przez podobne podmioty, co zdaniem Wnioskodawcy narusza ć mo ż e art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy antymonopolowej. Organ antymonopolowy, zwa ż y ł co nast ę puje: We wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego z dnia 29 lipca 2005 r., nast ę pnie uzupe ł nionego pismami z dnia 8 wrze ś nia 2005 r., 15 listopada 2005 r. oraz 31 stycznia 2006 r., Sped Pro S.A., zarzucaj ą c PKP Cargo S.A. naruszenie art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 3 i 5 ww. ustawy, wskazuje i ż praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę w zakresie nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku kolejowych przewozów towarowych polega ł a na zobowi ą zaniu niektórych spo ś ród kontrahentów do obowi ą zkowego podawania w umowie stacji odbioru. Zdaniem Sped Pro S.A., mimo zaniechania z dniem 13 listopada 2003 r. przez PKP Cargo S.A. żą dania podawania stacji odbioru przez Wnioskodawc ę , przewo ź nik powróci ć mia ł by do uprzedniej praktyki, wyst ę puj ą c do S ą dów z pozwami przeciwko Wnioskodawcy o zap ł at ę ró ż nicy przewo ź nego, dopuszczaj ą c si ę tym samym zró ż nicowania warunków na jakich dokonywane by ł y przewozy przez podobne podmioty. W ocenie organu antymonopolowego, Wnioskodawca wskazuje dwa stany faktyczne, które powinny podlega ć ocenie pod k ą tem naruszenia ww. przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Pierwszy z nich dotyczy obowi ą zku podawania stacji odbioru towarów przewo ż onych na rzecz klientów Sped Pro S.A., wynikaj ą cego z umowy zawartej pomi ę dzy PKP Cargo S.A. i Sped Pro S.A., z którego PKP Cargo S.A., zdaniem Wnioskodawcy, zrezygnowa ł o w dniu 13 listopada 2003 r. Drugi ze wskazanych przez Sped Pro S.A. stanów faktycznych dotyczy kierowania pozwów do s ą dów cywilnych przez PKP Cargo S.A. przeciwko Wnioskodawcy, dotycz ą cych „dop ł at do przewo ź nego”. W zakresie natomiast zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 6, Wnioskodawca podnosi, i ż praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę polega ć mia ł a na narzucaniu przez PKP Cargo S.A. warunków umów, które „powodowa ł y i ż dopisywanie do umowy wieloletniej kolejnych stacji odbioru kolejnym aneksem odbywa ł o si ę poprzez d ł ugie negocjacje, a w zasadzie d ł ugotrwa ł e milczenie ze strony PKP Cargo S.A. w tym zakresie” . Z analizy wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego oraz pism stanowi ą cych jego uzupe ł nienie, w szczególno ś ci pisma z dnia 31 stycznia 2006 r. wynika, i ż narzucanie uci ąż liwych warunków umów 6 dotyczy ł o, podobnie jak zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 pkt. 3 i 5, zobowi ą zania niektórych spo ś ród kontrahentów (nie powi ą zanych z PKP Cargo S.A.) do podawania stacji odbioru w umowie wieloletniej zawartej w dniu 16 maja 2003 r. [tajemnica przedsi ę biorstwa – punkt nr 7 za łą cznika do decyzji], których dopisywanie mia ł o si ę odbywa ć w formie aneksów do tej ż e umowy. Nale ż y nadmieni ć , i ż kwestionowane zachowanie PKP Cargo S.A., mog ą ce narusza ć art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 3 i 5, polegaj ą ce na żą daniu podawania stacji odbioru, stanowi ą ce zdaniem Wnioskodawcy przejaw nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku kolejowych przewozów towarowych poprzez stosowanie w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji oraz przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do rozwoju konkurencji na rynku us ł ug spedycyjnych, jak wskaza ł sam Wnioskodawca, zosta ł o zaniechane przez PKP Cargo S.A. w dniu 13 listopada 2003 r., co wynika ć ma z pisma PKP Cargo S.A. z dnia 13 listopada 2003 r. (Nr CZDM3-84/323/2003), za łą czonego do wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w przedmiotowej sprawie. Fakt zaniechania ww. praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę potwierdza Wnioskodawca podkre ś laj ą c we wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, i ż „PKP Cargo w dniu 13.11.2003 r. wycofa ł a si ę z obowi ą zku podawania stacji odbioru w umowie wieloletniej” . Sped Pro S.A. podnosi jednocze ś nie w pi ś mie z dnia 5 wrze ś nia 2005 r., ż e „(…) PKP Cargo S.A. wycofa ł o si ę z tego naruszaj ą cego ustaw ę o ochronie konkurencji zapisu umowy” , ale „(…) powróci ł o do dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji, wyst ę puj ą c do S ą dów z pozwami przeciwko Wnioskodawcy o zap ł at ę ró ż nicy przewo ź nego w zwi ą zku z istnieniem niezgodnych z prawem zapisów umownych” . Z powy ż szego wynika, i ż kwestionowane przez Sped Pro S.A. dzia ł ania PKP Cargo S.A. wi ążą si ę z zapisami umownymi zobowi ą zuj ą cymi Wnioskodawc ę do podawania w umowie wieloletniej stacji odbioru, a w konsekwencji równie ż uzupe ł niania tej umowy o nowe stacje odbioru w postaci zawierania aneksów do tej umowy w wyniku d ł ugotrwa ł ych negocjacji. Z przedstawionych przez Wnioskodawc ę informacji wynika bezsprzecznie, i ż PKP Cargo S.A. zaprzesta ł a żą dania wskazywania stacji odbioru w 2003 r. Ocena organu antymonopolowego w tym zakresie jest zbie ż na z twierdzeniem Wnioskodawcy, bowiem z jak wynika z wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w przedmiotowej sprawie oraz z analizy materia ł u dowodowego dostarczonego przez Sped Pro S.A., PKP Cargo S.A. wycofa ł o si ę z żą dania podawania stacji odbioru z dniem 13 listopada 2003 r., a sporny zapis formalnie zosta ł wykre ś lony aneksem nr 5 do tej ż e umowy z dnia 19 grudnia 2003 r. Sped Pro S.A. kwestionuje równie ż dzia ł ania PKP Cargo S.A. polegaj ą ce na dochodzeniu przez PKP Cargo S.A. na drodze cywilnoprawnej roszcze ń z tytu ł u zobowi ą za ń polegaj ą cych na obowi ą zkowym podawaniu w umowie stacji odbioru. Zdaniem organu antymonopolowego do kwestionowanych przez Sped Pro S.A. dzia ł a ń PKP Cargo S.A. zastosowanie b ę dzie mia ł art. 93 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , stosownie do którego nie wszczyna si ę post ę powania antymonopolowego w sprawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ż eli 7 od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania up ł yn ął rok. Uzasadniaj ą c powy ż sze wskaza ć nale ż y co nast ę puje. W przypadku zachowa ń stanowi ą cych przejaw nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej z art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy antymonopolowej, za dat ę pocz ą tkow ą obliczania biegu przedawnienia nale ż y uzna ć dat ę , w której przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą zaprzesta ł jej stosowania. W sytuacji gdy praktyka ma posta ć umowy lub zapisu umownego, nale ż y przyj ąć , i ż termin przedawnienia nale ż y oblicza ć od daty zaprzestania stosowania takiej umowy, b ą d ź jej kwestionowanego zapisu. Wobec powy ż szego w niniejszej sprawie przyj ąć nale ż y, i ż praktyka polegaj ą ca na zobowi ą zaniu niektórych spo ś ród kontrahentów do obowi ą zkowego podawania w umowie stacji odbioru, mog ą ca narusza ć przepisy art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 3 i 5 zosta ł a faktycznie zaniechana przez PKP Cargo S.A. w dniu 13 listopada 2003 r., a sporny zapis umowy wieloletniej w zakresie żą dania podawania stacji odbioru zosta ł formalnie wykre ś lony aneksem nr 5 do tej ż e umowy z dnia 19 grudnia 2003 r. , co wynika z wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w przedmiotowej sprawie oraz analizy materia ł u dostarczonego przez Sped Pro S.A Odnosz ą c si ę do zarzutu w zakresie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę z art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy , polegaj ą cej na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, nale ż y stwierdzi ć , i ż jako dat ę zaprzestania stosowania praktyki przyj ąć nale ż y dat ę zawarcia umowy , której odpowiednie postanowienia s ą kwestionowane, w tym przypadku umowy wieloletniej z dnia 16 maja 2003 r. [tajemnica przedsi ę biorstwa – punkt nr 8 za łą cznika do decyzji], która zawiera ł a zapisy o obowi ą zku wskazywania przez Sped Pro S.A. stacji nadania i odbioru. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, pocz ą tek biegu przedawnienia dla wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, w zakresie naruszenia art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, rozpoczyna si ę najpó ź niej w dniu zawarcia takiej umowy, chocia ż by nawet skutki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mia ł y miejsce na d ł ugo po jej zawarciu. W innym wypadku, gdyby uzna ć ż e skutki takiej praktyki s ą ci ą g ł e i nieograniczone czasowo, strona pokrzywdzona mog ł aby w ka ż dym czasie żą da ć zaniechania ich stosowania oraz uznania umowy lub jej cz ęś ci za niewa ż n ą , zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy antymonopolowej, nawet po up ł ywie d ł ugiego okresu od jej wykonania. Narusza ł oby to zasad ę pewno ś ci obrotu gospodarczego, a tak ż e wypacza ł oby sens zasady przedawnienia wyra ż onej w art. 93 ww. ustawy 1 . Nale ż y przy tym podkre ś li ć , i ż aby ustali ć bieg przedawnienia nale ż y uprzednio okre ś li ć moment, w którym nast ą pi ł o jej zaprzestanie. Zarówno w przypadku zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 3 jak i pkt 5, uzna ć nale ż y, i ż zaprzestanie wskazanej przez Wnioskodawc ę praktyki, polegaj ą cej na żą daniu podawania stacji odbioru, mia ł o miejsce w dniu 13 listopada 2003 r. Gdy bowiem 1 Wyroki: S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 lutego 2004 r. - XVII Ama 20/03 oraz S ą du Antymonopolowego z dnia 25 lutego 2002 r. - XVII Ama 57/02 8 praktyka ma posta ć umowy lub zapisu umownego, nale ż y przyj ąć , i ż termin przedawnienia nale ż y oblicza ć od daty zaprzestania stosowania takiej umowy, b ą d ź jej kwestionowanego zapisu. Zaznaczy ć przy tym nale ż y, i ż jak wynika z wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w przedmiotowej sprawie oraz z analizy materia ł u dowodowego dostarczonego przez Sped Pro S.A., PKP Cargo S.A. wycofa ł o si ę z żą dania podawania stacji odbioru z dniem 13 listopada 2003 r., a sporny zapis formalnie zosta ł wykre ś lony aneksem nr 5 do tej ż e umowy z dnia 19 grudnia 2003 r. W zwi ą zku z powy ż szym wydaje si ę jak najbardziej s ł usznym przyj ę cie w przedmiotowej sprawie, i ż chwil ą zaprzestania przez PKP Cargo S.A. zarzucanej mu praktyki, polegaj ą cej na żą daniu podawania stacji odbioru, by ł a data 13 listopada 2003 r., gdy ż jak powy ż ej wskazano, praktyka maj ą ca posta ć wykonywania, naruszaj ą cego przepisy ww. ustawy, zapisu umownego, ustaje z chwil ą faktycznego zaprzestania jego stosowania. Abstrahuj ą c jednak od kwestii zasadno ś ci przyj ę cia dnia 13 listopada 2003 r. jako daty zaprzestania zarzucanej praktyki, wskaza ć nale ż y, i ż nawet gdyby przyj ąć , i ż praktyka zaniechana zosta ł a dopiero w dniu podpisania aneksu nr 5 do umowy wieloletniej, nie zmieni ł oby to sytuacji Wnioskodawcy w obliczu postanowie ń art. 93 ustawy antymonopolowej, gdy ż ewentualne przedawnienie do wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego w niniejszej sprawie liczy ł oby si ę równie ż od ko ń ca roku 2003. W przypadku natomiast naruszenia art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 6, za dat ę zaprzestania praktyki, polegaj ą cej na narzucaniu przez PKP Cargo S.A. uci ąż liwych warunków umowy, które powodowa ł y, i ż dopisywanie do umowy wieloletniej kolejnych stacji odbioru aneksem, odbywa ł o si ę poprzez „d ł ugie negocjacje, a w zasadzie d ł ugotrwa ł e milczenie” ze strony PKP Cargo S.A., nale ż y uzna ć dat ę podpisania umowy wieloletniej, której zapisy s ą kwestionowane przez Wnioskodawc ę , a zatem dzie ń 16 maja 2003 r. W zwi ą zku z zarzutem naruszenia art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3, 5 i 6, maj ą c na uwadze powy ż ej wskazane argumenty, stwierdzi ć nale ż y, i ż rok z up ł ywem którego nast ę puje przedawnienie w niniejszej sprawie, nale ż y liczy ć od dnia 31 grudnia 2003 r., a zatem termin na wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego up ł yn ął w dniu 31 grudnia 2004 r. Sped Pro S.A. wniosek swój z ł o ż y ł o w dniu 29 lipca 2005 r., a wi ę c po up ł ywie tego terminu. W zwi ą zku z tym nale ż y uzna ć , i ż organ antymonopolowy nie ma mo ż liwo ś ci odniesienia si ę do charakteru kwestionowanego zapisu umownego i jego ewentualnej niezgodno ś ci z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów , bowiem spe ł nione zosta ł y przes ł anki przepisu art. 93 ww. ustawy. Niemo ż liwe jest zatem wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, a zatem merytoryczne rozpatrzenie niniejszej sprawy. Odnosz ą c si ę natomiast do tej cz ęś ci zarzutu Sped Pro S.A. w zakresie naruszenia art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy antymonopolowej, w której Wnioskodawca podnosi, i ż PKP Cargo S.A. mimo zaniechania w 2003 r. żą dania podawania stacji odbioru, powraca do uprzedniej praktyki wyst ę puj ą c do S ą dów z pozwami przeciwko Sped Pro S.A. o zap ł at ę ró ż nicy przewo ź nego, wskaza ć nale ż y, co nast ę puje. 9 Organ antymonopolowy nie rozstrzyga ł , czy fakt żą dania w umowie zawartej pomi ę dzy PKP Cargo S.A. i Sped Pro S.A. stacji odbioru stanowi ł praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i tym samym narusza ł zakaz wynikaj ą cy z art. 8 ust. 2 pkt 3, 5 i 6 ustawy antymonopolowej. Brak merytorycznego rozstrzygni ę cia tej kwestii wynika z tego, ż e PKP Cargo S.A. ostatecznie wycofa ł o si ę z kwestionowanych zapisów umownych w grudniu 2003 r., a zatem nast ą pi ł o tu przedawnienie w rozumieniu art. 93 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Wobec powy ż szego nie mo ż liwe jest nawet ustalenie, czy pozwy kierowane do s ą dów przez PKP Cargo s ą zasadne. Nawet jednak gdyby przyj ąć , ż e pozwy takie s ą niezasadne i maj ą na celu wy łą cznie dyskryminowanie Sped Pro S.A., to w kontek ś cie zarzutu sformu ł owanego przez Sped Pro S.A. (dochodzenie przez PKP Cargo S.A. na drodze cywilnej roszcze ń z tytu ł u zap ł aty ró ż nicy przewo ź nego) nie mo ż na by ł oby stwierdzi ć , ż e jest to praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę . W innym bowiem przypadku organ antymonopolowy musia ł by wyda ć decyzj ę stwierdzaj ą c ą stosowanie praktyki polegaj ą cej na kierowaniu pozwów do s ą du i nakaza ć jej zaniechania . Jednocze ś nie wskaza ć nale ż y, ż e Sped Pro S.A. nie wskazuje w swoim wniosku o wszcz ę cie post ę powania innej formy żą dania zwrotu ró ż nicy przewo ź nego przez PKP Cargo S.A. ni ż poprzez kierowanie pozwów do s ą du o zwrot tego przewo ź nego. Fakt wyst ą pienia z pozwami cywilnymi o zap ł at ę nie stanowi praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (niezale ż nie od tego, jakiego okresu one dotycz ą ), a zasadno ść tych ż e roszcze ń podlega ocenie s ą du, nie za ś organu antymonopolowego. Fakt, i ż PKP Cargo S.A. próbuje wyegzekwowa ć wymagane umow ą wieloletni ą kwoty tytu ł em zap ł aty za ś wiadczon ą us ł ug ę przewozu, ma charakter wy łą cznie cywilnoprawny. Organ antymonopolowy nie ma kompetencji do kwestionowania dzia ł a ń przedsi ę biorców polegaj ą cych na kierowaniu pozwów do s ą dów cywilnych przeciwko innym przedsi ę biorcom. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr. 43, poz. 296 z po ź n. zm.), pozew do s ą du mo ż e z ł o ż y ć ka ż dy, kto ma do tego legitymacj ę czynn ą . Nawet przedsi ę biorca, który posiada pozycj ę dominuj ą c ą nie jest pozbawiony takiego prawa. Prezes Urz ę du nie móg ł by nakaza ć w drodze decyzji administracyjnej zaniechania stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na kierowaniu pozwów do s ą dów cywilnych. Wykonanie takiej decyzji wi ą za ł oby si ę bowiem de facto z obowi ą zkiem powstrzymania si ę od sk ł adania takich pozwów. Stanowi ł oby to nie tylko przekroczenie kompetencji przyznanych organowi antymonopolowemu, ale te ż naruszenie przepisów ustawy zasadniczej – Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. z 1997 r., Nr. 78, poz. 483). Prezes Urz ę du nie mo ż e kwestionowa ć prawa do sk ł adania do s ą dów nawet - w jego ocenie - nieuzasadnionych pozwów, bowiem to nie organ antymonopolowy jest powo ł any do oceny ich zasadno ś ci. Dokonuj ą tego niezawis ł e s ą dy. Doda ć w tym miejscu nale ż y, ż e z analizy wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego wynika, ż e pozwy kierowane do s ą dów przez PKP Cargo SA stanowi ł y powrót do dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów . Z ca ł o ś ci dokumentów mo ż na wysnu ć wniosek, ż e dotycz ą one przewozów zrealizowanych do ko ń ca 2003 r., z którym zaniecha ł o PKP Cargo S.A. żą dania obowi ą zku podawania stacji odbioru, nast ę pnie doprowadzaj ą c do wykre ś lenia kwestionowanych zapisów umownych. W zwi ą zku z powy ż szym zaznaczy ć ponownie nale ż y, i ż zarzut polegaj ą cy na dochodzeniu przez 10 PKP Cargo SA na drodze s ą dowej roszcze ń od Sped Pro S.A. nie ma w sposób oczywisty charakteru antymonopolowego. W szczególno ś ci, co nale ż y jeszcze raz podkre ś li ć , Prezes Urz ę du nie ma kompetencji do nakazania jakiemukolwiek przedsi ę biorcy zaniechania kierowania pozwów do s ą dów. W zwi ą zku z powy ż szym, orzeka si ę jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz z art. 479 28 § 2 i 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), od niniejszej decyzji s ł u ż y stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du, w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Ochrony Konkurencji Monika Bychowska Otrzymuj ą : Pan Krzysztof Banek Pan Zbigniew Bury Pe ł nomocnicy Sped Pro S.A. Kancelaria Radcy Prawnego ul. Pokuty ń skiego 8/12 30-376 Kraków 11