DOK-53/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK2-411/10/05/MKK Warszawa, dnia 30 maja 2006 r. Decyzja Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Nr DOK-53/06 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego, wszcz ę tego na wniosek Netii S.A. z siedzib ą w Warszawie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje dzia ł anie Telekomunikacji Polskiej S.A. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na podwy ż szeniu, z dniem 1 pa ź dziernika 2005r. op ł aty za po łą czenia telefoniczne do numerów 0 708 1xx xxx z 29 gr netto na 58 gr netto za 1 minut ę po łą czenia, na krajowym rynku dost ę pu do us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych na numerach 0 708 1xx xxx, za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, polegaj ą c ą na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych dla rozwoju konkurencji i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080) w zw. z art. 5 oraz art. 3 ust. 1 Rozporz ą dzenia Rady (WE) Nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 w sprawie wprowadzenia w ż ycie przepisów o konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (O.J. L 001, 04/01/2003, p.1), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego z wniosku Netii S.A. z siedzib ą w Warszawie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje dzia ł anie Telekomunikacji Polskiej S.A. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na podwy ż szeniu, z dniem 1 pa ź dziernika 2005r. op ł aty za po łą czenia telefoniczne do numerów 0 708 1xx xxx z 29 gr netto na 58 gr netto za 1 minut ę po łą czenia, na krajowym rynku dost ę pu do us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych na numerach 0 708 1xx xxx, za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (O.J. C 325, 24/12/2002) i nakazuje zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 101 ust.1 pkt 1 i 2 w zwi ą zku z art. 8 ust. 1 i art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia z dnia 15 grudnia 2000r o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080) oraz art. 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (O.J. C 325, 24/12/2002), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada na Telekomunikacje Polsk ą S.A. z siedzib ą w Warszawie, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 12 187 650 z ł (s ł ownie dwana ś cie milionów sto osiemdziesi ą t siedem tysi ę cy sze ść set pi ęć dziesi ą t z ł ), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. IV. Na podstawie art. 90 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( tj. Dz. U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nadaje niniejszej decyzji rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. V. Na podstawie art. 75 w zw. z art. 69 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. z 2005 r. nr 244, poz. 2080) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowi ą zuje Telekomunikacj ę Polsk ą S.A. z siedzib ą w Warszawie do zwrotu na rzecz Netii S.A. z siedzib ą w Warszawie kosztów post ę powania w wysoko ś ci 360 z ł (s ł ownie trzysta sze ść dziesi ą t z ł ), poniesionych przez Neti ę S.A. w toku niniejszego post ę powania. Uzasadnienie W dniu 25 sierpnia 2005r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako Prezes Urz ę du, Prezes UOKiK lub organ antymonopolowy) wp ł yn ął wniosek spó ł ki Netia S.A. z siedzib ą w Warszawie (dalej jako Netia lub wnioskodawca), o wszcz ę cie, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt. 5 i 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080) (dalej jako ustawa), oraz na podstawie art. 44 ust. 1 ww. ustawy w zwi ą zku z art. 3 i 5 Rozporz ą dzenia Rady Nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w ż ycie przepisów o 2 konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (Dz. Urz. WE L 1 z dnia 4 stycznia 2004 r., dalej jako Rozporz ą dzenie) oraz art. 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (dalej jako TWE), post ę powania antymonopolowego przeciwko Telekomunikacji Polskiej S.A. z siedzib ą w Warszawie (dalej jako TP S.A., TP lub Spó ł ka), w zwi ą zku nadu ż ywaniem przez Spó ł k ę pozycji dominuj ą cej na rynku dost ę pu do stacjonarnej publicznej sieci telekomunikacyjnej poprzez : 1. wycofanie dost ę pu do swojej sieci w drodze wypowiedzenia umowy o wspó ł pracy i zasadach rozlicze ń z tytu ł u ś wiadczenia przez Netia 1 na rzecz TP S.A. us ł ug z dodatkow ą op ł at ą (premium rate) na numeracji 0-708 P88 CDU , co mo ż e stanowi ć praktyk ę polegaj ą c ą na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych dla rozwoju konkurencji, okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt.5 ustawy; 2. narzucanie warunku umownego w negocjowanym projekcie umowy o wspó ł pracy i zasadach rozlicze ń w zakresie wzajemnego ś wiadczenia us ł ug audioteksowych , który wyklucza mo ż liwo ść ś wiadczenia us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych na numerach 0-708 x, co mo ż e stanowi ć praktyk ę polegaj ą c ą na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt. 6 ustawy. W dniu 5 wrze ś nia 2005r. Netia uzupe ł ni ł a z ł o ż ony wcze ś niej wniosek, wnosz ą c dodatkowo o wszcz ę cie na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt. 5 ustawy oraz na podstawie art. 44 ust. 1 ww. ustawy w zwi ą zku z art. 3 i 5 Rozporz ą dzenia oraz art. 82 TWE, post ę powania antymonopolowego przeciwko TP S.A., w zwi ą zku z nadu ż yciem przez Spó ł k ę pozycji dominuj ą cej na rynku dost ę pu do us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych na numerach 0-708 1xx xxx, poprzez podwy ż szenie (z dniem 1 pa ź dziernika 2005r.) op ł aty za po łą czenia telefoniczne do numerów 0-708 1xx xxx z 0,29 na 0,58 z ł netto za 1 minut ę po łą czenia. Zdaniem wnioskodawcy dzia ł ania te wype ł niaj ą znamiona praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt. 5 ustawy, polegaj ą cej na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych dla rozwoju konkurencji. Jednocze ś nie Netia wnios ł a o wydanie przez Prezesa Urz ę du, na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy, tymczasowej decyzji zabezpieczaj ą cej, która zobowi ą zywa ł aby TP do zaniechania podwy ż szenia op ł aty za po łą czenia telefoniczne do numerów 0-708 1xx xxx, do czasu zako ń czenia post ę powania antymonopolowego w sprawie. W dniu 15 wrze ś nia 2005r., Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy zasady wspó ł pracy pomi ę dzy TP S.A. a operatorami 3 ś wiadcz ą cymi na jej rzecz us ł ugi na numeracji z zakresu 0-708 xxx oraz zasady kszta ł towania cen us ł ug po łą cze ń do numerów 0-708 xxx xxx, mog ą stanowi ć naruszenie przepisów ustawy. Wyniki przeprowadzonej przez Prezesa Urz ę du analizy stanu faktycznego sprawy oraz informacje uzyskane od TP w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, w ocenie organu antymonopolowego, wskazywa ł y na mo ż liwo ść dopuszczenia si ę przez Spó ł k ę naruszenia przepisów ustawy. Jednocze ś nie, z uwagi na fakt, ż e zarzuty podniesione przez Netia w pierwszej kolejno ś ci (wniosek z dnia 18 sierpnia 2005r.) dotycz ą stosunków umownych łą cz ą cych wnioskodawc ę i TP S.A., za ś wskazane w uzupe ł nieniu powy ż szego wniosku (wniosek z dnia 5 wrze ś nia 2005r.), odnosz ą si ę do postanowie ń cennika, organ antymonopolowy zdecydowa ł o prowadzeniu w ww. zakresie dwóch odr ę bnych post ę powa ń . Ostatecznie, w niniejszej sprawie, w dniu 3 pa ź dziernika 2005r. wszcz ę te zosta ł o post ę powanie antymonopolowe przeciwko TP S.A. Spó ł ce zarzucono nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku dost ę pu do us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych na numerach 0-708 1xx xxx, poprzez podwy ż szenie op ł aty za po łą czenia telefoniczne do numerów 0-708 1xx xxx. W dniu 10 pa ź dziernika 2005r. Prezes Urz ę du, dzia ł aj ą c na podstawie art. 88 ustawy wyda ł tzw. decyzj ę tymczasow ą , któr ą zobowi ą za ł TP S.A. do zaniechania wprowadzonej w dniu 1 pa ź dziernika 2005r. podwy ż ki cen po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, wykorzystywanych do ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń telefonicznych (krajowych i mi ę dzynarodowych). Tym samym, Spó ł ka musia ł a powróci ć do ś wiadczenia ww. us ł ug w cenie wskazanej w cenniku TP obowi ą zuj ą cym do dnia 30 wrze ś nia 2005r., tj. 0,29 z ł netto za 1 minut ę po łą czenia. Termin obowi ą zywania decyzji pierwotnie wyznaczony na 10 marca 2006r., zosta ł przez Prezesa Urz ę du, w drodze decyzji administracyjnej nr DOK-19/2006, dnia 10 marca 2006r., wyd ł u ż ony do dnia 30 maja 2006r. Od obu ww. decyzji Prezesa Urz ę du Spó ł ka wnios ł a odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W dniu 14 kwietnia 2006r., zgodnie z art. 11 ust. 4 Rozporz ą dzenia, projekt niniejszej decyzji zosta ł notyfikowany Komisji Europejskiej. Podejmuj ą c t ę czynno ść Prezes Urz ę du wype ł ni ł obowi ą zek zawarty w ww. przepisie, który stanowi, i ż nie pó ź niej ni ż w terminie 30 dni przed przyj ę ciem decyzji nakazuj ą cej zaprzestania naruszenia organy ochrony konkurencji Pa ń stw Cz ł onkowskich powiadomi ą o tym Komisj ę Europejsk ą . Komisja Europejska nie zg ł osi ł a zastrze ż e ń do przed ł o ż onego projektu decyzji. 4 W toku post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du dokona ł nast ę puj ą cych ustale ń faktycznych Numery z zakresu 0-708 Numery z zakresu 0-708 (w tym 0-708 1xx xxx) okre ś lone zosta ł y w Tablicy Zagospodarowania Numeracji IN-T5, gdzie numeracja IN to numeracja dost ę pu do sieci inteligentnych, jako us ł uga po łą czenia z op ł at ą dodatkow ą ( premium rate ). Numeracja ta przydzielana jest poszczególnym przedsi ę biorcom, na ich wniosek, przez Prezesa Urz ę du Komunikacji Elektronicznej (dalej jako Prezes UKE). Numeracj ą z zakresu 0-708 dysponuj ą m.in. Telefonia Dialog S.A., Netia, Energis, numeracji tej nie posiada natomiast TP. Definicj ę us ł ugi o podwy ż szonej op ł acie (lub inaczej us ł ugi po łą czenia z dodatkow ą op ł at ą ), znale źć mo ż na w art. 64 ustawy z dnia 16 lipca 2004r., Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. z 2004r., nr 171, poz. 1800 z pó ź n. zm., dalej jako Pt), który stanowi, ż e „Dostawca publicznie dost ę pnej us ł ugi telekomunikacyjnej obejmuj ą cej us ł ug ę telekomunikacyjn ą z dodatkowym ś wiadczeniem, zwanej us ł ug ą o podwy ż szonej op ł acie , jest obowi ą zany podawa ć wraz z numerem tej us ł ugi podawanym do publicznej wiadomo ś ci cen ę za jednostk ę rozliczeniow ą po łą czenia ze wskazaniem ceny netto i brutto.” . Do pe ł nego zrozumienia tej definicji, konieczne jest odwo ł anie si ę do definicji us ł ugi telekomunikacyjnej, któr ą , zgodnie z art. 2 pkt. 48 Pt jest us ł uga polegaj ą ca g ł ównie na przekazywaniu sygna ł ów w sieci telekomunikacyjnej; nie stanowi tej us ł ugi us ł uga poczty elektronicznej . Czyli premium rate to przekazywanie sygna ł ów w sieci telekomunikacyjnej (po łą czenie telefoniczne lub internetowe), maj ą ce na celu uzyskanie ś wiadczenia dodatkowego oferowanego na okre ś lonym zakresie numeracji. Ś wiadczenie dodatkowe mo ż e polega ć na udost ę pnianiu w sieci telekomunikacyjnej ró ż nego rodzaju informacji (np. prognoza pogody czy aktualne kursy walut) lub umo ż liwia ć uczestnictwo w grach i „rozmowach” on line (tzw. party line). Podstawowy, istniej ą cy podzia ł numerów sieci inteligentnej wyodr ę bnia w ś ród ś wiadczonych w niej us ł ug, us ł ugi informacyjne (np. prognoza pogody, informacja o aktualnych kursach walut obcych) i rozrywkowe (np. gry, kronika towarzyska i plotki czy party line). Jednak, co nale ż y podkre ś li ć , istniej ą cy podzia ł nie jest oparty na jakichkolwiek regulacjach prawnych. Brak jest bowiem w istniej ą cych regulacjach kategorycznego wskazania us ł ug, które mog ą by ć ś wiadczone w sieciach inteligentnych (lub których ś wiadczenie jest wykluczone). Co wi ę cej tak ż e Prezes UKE nie wskaza ł dotychczas jakiego rodzaju us ł ugi mog ą by ć / lub nie mog ą by ć ś wiadczone w sieci inteligentnej. W szczególno ś ci nie uzna ł , ż e ś wiadczenie us ł ug po łą cze ń mi ę dzystrefowych i 5 mi ę dzynarodowych na numerach z zakresu 0-708 1xx xxx stanowi naruszenie istniej ą cych regulacji prawnych. Sposób ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń telefonicznych na numeracji z zakresu 0-708 1xx xxx Numery o podwy ż szonej op ł acie (premium rate) z zakresu 0-708 1xx xxx, wykorzystywane s ą m.in. do ś wiadczenia us ł ug telefonicznych po łą cze ń krajowych i mi ę dzynarodowych. Sposób realizacji takiego po łą czenia wygl ą da nast ę puj ą co. Abonent, korzystaj ą c z posiadanego telefonu stacjonarnego łą czy si ę z numerem z zakresu 0-708 1xx xxx, za po ś rednictwem którego ś wiadczone s ą us ł ugi po łą cze ń telefonicznych krajowych i mi ę dzynarodowych, a nast ę pnie po us ł yszeniu w ł a ś ciwego sygna ł u wybiera numer docelowy. Po łą czenie taryfikowane jest przez operatora dost ę powego (w którego sieci abonent ma pod łą czony aparat telefoniczny), zgodnie z ustalonym przez niego cennikiem, jako po łą czenie do numeru 0-708 1xx xxx. Op ł ata za tak wykonane po łą czenie mi ę dzynarodowe uwidacznia si ę w rachunku telefonicznym wystawianym przez niego jako po łą czenia do numerów 0-70x xxx xxx. Do 30 wrze ś nia 2005r., op ł ata ta, zgodnie z cennikiem TP, wynosi ł a dla ok. 90% abonentów, dla których Spó ł ka jest operatorem dost ę powym, 29 gr netto za minut ę po łą czenia (35 gr brutto). Z dniem 1 pa ź dziernika 2005r. TP podnios ł a ceny po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx do 58 gr netto (71 gr brutto). Cena obowi ą zuj ą ca do dnia 30 wrze ś nia 2005r. (29 gr netto) zosta ł a przywrócona moc ą decyzji tymczasowej Prezesa Urz ę du z dnia 10 pa ź dziernika 2005r., która zobowi ą za ł a Spó ł k ę do zaniechania pobierania op ł aty w wysoko ś ci 58 gr netto (71 gr brutto) za po łą czenia tego rodzaju w oznaczonym w decyzji okresie. Wymaga podkre ś lenia, i ż przy sposobie rozlicze ń stosowanym w chwili obecnej przez operatorów udost ę pniaj ą cych us ł ugi po łą cze ń telefonicznych na numeracji 0-708 1xx xxx, ka ż dy z operatorów dost ę powych ustala w ł asny cennik na po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx dla abonentów pod łą czonych do jego sieci. Tym samym ka ż dy z nich kszta ł tuje ceny po łą cze ń wykonywanych przez w ł asnych abonentów. W praktyce oznacza to, i ż je ż eli abonent przy łą czony do sieci TP zadzwoni na numer 0-708 1xx xxx nale żą cy do np. Netii S.A. czy Energis S.A., to i tak jego po łą czenie b ę dzie taryfikowane zgodnie z cennikiem TP, pomimo tego, ż e niejako skorzysta ł z us ł ugi innego operatora. Kszta ł tuj ą c poziom przedmiotowych cen, TP (podobnie jak inni operatorzy dost ę powi) po ś rednio decyduje, czy jej abonenci skorzystaj ą z us ł ug po łą cze ń telefonicznych, ś wiadczonych za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx przez innych operatorów, czy te ż z us ł ug ś wiadczonych przez sam ą Spó ł k ę . Zasi ę g dzia ł ania i olbrzymie zasoby 6 abonenckie TP powoduj ą , i ż Spó ł ka kszta ł tuj ą c swój cennik w tym zakresie okre ś la warunki, na jakich z us ł ug telekomunikacyjnych korzysta zdecydowana wi ę kszo ść polskich abonentów telefonicznych. Rozliczenia mi ę dzyoperatorskie Rozliczenia mi ę dzyoperatorskie za po łą czenia do numerów audioteksowych (w tym numerów z zakresu 0-708 1xx xxx), mog ą przebiega ć w dwojaki sposób. Opieraj ą si ę one albo na zakupie przez operatora dysponuj ą cego numeracj ą z zakresu 0-708 1xx xxx na rynku hurtowym us ł ugi „rozpocz ę cia po łą czenia do numerów audioteksowych” od operatora dost ę powego, albo na proporcjonalnym podziale, pomi ę dzy operatorów przychodów uzyskanych przez operatora dost ę powego z tytu ł u ś wiadczenia w ł asnym abonentom us ł ug po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. Przy zastosowaniu formu ł y zakupu „rozpocz ę cia po łą czenia” operator dysponuj ą cy numeracj ą samodzielnie ustala wysoko ść op ł aty ponoszonej przez abonenta (podobnie dzia ł aj ą us ł ugi dost ę pne przez NDS). Jednocze ś nie jednak mo ż liwo ść skorzystania z us ł ugi ś wiadczonej w taki sposób wi ąż e si ę z konieczno ś ci ą zawarcia przez abonenta stosownej umowy z udost ę pniaj ą cym te us ł ugi operatorem telekomunikacyjnym. W chwili obecnej trzech przedsi ę biorców telekomunikacyjnych ma zawarte z TP umowy przewiduj ą ce taki sposób rozlicze ń mi ę dzyoperatorskich za po łą czenia do numerów audioteksowych. Spo ś ród tych trzech operatorów tylko jeden dysponuje numeracj ą 0-708 1xx xxx. Numeracja ta nie jest wykorzystywana przez niego do ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń telefonicznych. Operatorzy, którzy obecnie udost ę pniaj ą po łą czenia telefoniczne (krajowe i mi ę dzynarodowe) na numeracji z zakresu 0-708 1xx xxx rozliczaj ą si ę z TP metod ą podzia ł u przychodów . W takim systemie, cen ę za po łą czenia telefoniczne do numerów z zakresu 0- 708 1xx xxx, ustala dla swoich abonentów ka ż dy z operatorów dost ę powych. Ś rodki uzyskane przez niego za wykonane przez abonentów po łą czenia s ą nast ę pnie odpowiednio dzielone, w zale ż no ś ci od tego, do kogo nale ż y numer z zakresu 0-708 1xx xxx i kto ostatecznie ś wiadczy dost ę pne na nim us ł ugi po łą cze ń telefonicznych. Mo ż liwe sposoby realizacji us ł ugi oraz schematy rozlicze ń przedstawiaj ą poni ż sze rysunki. 7 Sytuacja pierwsza. Operator dost ę powy, posiadaj ą cy numer z zakresu 0-708 1xx xxx, który us ł ug ę ś wiadczy samodzielnie Abonent korzystaj ą cy z us ł ug 0-708 S p osób realizac j i p o ł ą czenia Kierunek p ł atno ś ci Rysunek nr 1 Numer, na którym jest ś wiadczona us ł uga nale ż y do operatora dost ę powego, który us ł ug ę t ę ś wiadczy samodzielnie. Operator dost ę powy, z uzyskanych ś rodków musi jedynie pokry ć koszty ś wiadczenia us ł ugi. Sytuacja druga Operator dost ę powy, posiadaj ą cy numer z zakresu 0-708 1xx xxx, który us ł ug dost ę pnych za jego po ś rednictwem nie ś wiadczy samodzielnie Dostawca us ł ug (service p rovider ) Abonent korzystaj ą cy z us ł ug 0-708 Kierunek p ł atno ś ci Sposób realizacji po łą czenia Rysunek nr 2 Numer, na którym jest ś wiadczona us ł uga nale ż y do operatora dost ę powego, który us ł ugi tej nie ś wiadczy samodzielnie, ale korzysta z pomocy tzw. service providera 1 (dostawcy us ł ug). Operator dost ę powy z uzyskanych ś rodków musi zap ł aci ć za ś wiadczenie us ł ugi service providerowi, któremu przypada cz ęś c uzyskanych przez operatora dost ę powego wp ł ywów. 1 Dostawcami us ł ug s ą np. Onet.pl S.A. (podmiot zestawiaj ą cy po łą czenia telefoniczne) lub Phonesat sp. z o.o. (udost ę pniaj ą cy us ł ug ę umo ż liwiaj ą c ą prowadzenie konwersacji). 8 Sytuacja trzecia Operator dost ę powy Operator posiadaj ą cy numer z zakresu 0-708 1xx Dostawca us ł ug (service p rovider ) Abonent korzystaj ą cy z us ł ug 0-708 Kierunek p ł atno ś ci Sposób realizacji po łą cze nia Rysunek nr 3 Gdy numer z zakresu 0-708 1xx xxx, nale ż y do operatora innego ni ż operator dost ę powy, to dysponuj ą cy numerem otrzymuje cz ęść wp ł ywów uzyskanych przez operatora dost ę powego. Z tej kwoty wyp ł aca on wynagrodzenie service providerowi. Pozosta ł a cz ęść uzyskanych wp ł ywów stanowi wynagrodzenie operatora dost ę powego. Z uwagi na fakt, i ż tylko ww. sposób rozlicze ń (oparty na zasadzie podzia ł u przychodów) jest stosowany w chwili obecnej w stosunkach pomi ę dzy TP a operatorami, którzy na numeracji 0-708 1xx xxx udost ę pniaj ą us ł ugi po łą cze ń telefonicznych, dalsze ustalenia faktyczne Prezesa Urz ę du dotycz ą wy łą cznie sytuacji wynikaj ą cej z zastosowania takiego sposobu rozlicze ń mi ę dzyoperatorskich. Zaznaczy ć przy tym nale ż y, ż e w opinii Prezesa Urz ę du w chwili obecnej nie jest mo ż liwe ś wiadczenie us ł ug po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx w oparciu o istniej ą ce umowy o po łą czeniu sieci (hurtowy zakup us ł ugi „rozpocz ę cia po łą czenia”). Umowy te nie reguluj ą bowiem kwestii windykacji nale ż no ś ci prowadzonej przez operatora alternatywnego od abonenta TP oraz sporz ą dzania bilingu. Regulacji w tym zakresie nie zawiera tak ż e Oferta Ramowa TP dotycz ą ca po łą czenia sieci. Oferta ta jest zestawem pewnych minimalnych wymaga ń , które musz ą by ć zawarte w umowach, których stron ą jest operator o znacz ą cej pozycji rynkowej. Zatem je ż eli Oferta Ramowa w chwili obecnej nie zawiera obowi ą zku wprowadzenia do umów dotycz ą cych po łą czenia sieci tego rodzaju postanowie ń , nie ma obecnie narz ę dzia, za pomoc ą którego mo ż na by umieszczenie tego rodzaju zapisów w umowach na TP S.A. wymóc. O tym jak istotne s ą to elementy umowy 9 ś wiadczy wyrok WSA w Warszawie, dla którego brak uregulowania kwestii windykacji nale ż no ś ci prowadzonej przez operatora alternatywnego od abonenta TP oraz sporz ą dzania bilingu stanowi ł jedn ą z przyczyn uchylenia decyzji Prezesa Urz ę du Regulacji Telekomunikacji i Poczty (obecnie Prezes Urz ę du Komunikacji Elektronicznej) zatwierdzaj ą cej przedstawiony mu przez TP projekt ramowej oferty dotycz ą cej po łą czenia sieci na rok 2004 (patrz wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005r., sygn. akt VI SA/Wa 1603/04). Ceny Cennik us ł ug po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 (zarówno cennik TP, jak i cenniki operatorów alternatywnych) wyró ż nia 9 taryf. Wyró ż nikiem taryfy, wg której okre ś lana jest cena po łą czenia jest pierwsza cyfra nast ę puj ą ca po wska ź niku 0-708. Czyli, przyk ł adowo wg taryfy pierwszej wyceniane s ą po łą czenia do numerów 0-708 1xx xxx. Ceny za po łą czenia telefoniczne do numerów z zakresu 0-708, zgodnie z cennikiem TP, kszta ł tuj ą si ę nast ę puj ą co, stosownie do zasady, ż e im wy ż sza taryfa, tym wy ż sza op ł ata za po łą czenie (stan na 30 wrze ś nia 2005r.). Taryfa Sposób taryfikacji Kwota netto (z ł ) Kwota VAT (z ł ) Kwota brutto (z ł ) 1 Op ł ata za minut ę 0,29 0,06 0,35 2 Op ł ata za minut ę 1,05 0,23 1,28 3 Op ł ata za minut ę 1,69 0,37 2,06 4 Op ł ata za minut ę 2,10 0,46 2,56 5 Op ł ata za minut ę 3,00 0,66 3,66 6 Op ł ata za minut ę 3,46 0,76 4,22 7 Op ł ata za minut ę 4,00 0,88 4,88 8 Op ł ata za minut ę 6,25 1,38 7,63 9 Op ł ata za po łą czenie 8,12 1,79 9,91 Tabela nr 1 Wybór taryfy zale ż y od service providera, który decyduje w ten sposób o ś wiadczeniu us ł ugi w okre ś lonej cenie. Wymaga podkre ś lenia, i ż wykorzystywana taryfa w ż aden sposób nie wp ł ywa na sposób realizacji po łą czenia. Po łą czenie, za które abonent p ł aci 29 gr netto jest, z technicznego punktu widzenia, takie samo jak po łą czenie za 6,25 z ł netto. Istniej ą ce ró ż nice w cenach na po łą czenia do numerów 0-708 zwi ą zane s ą wy łą cznie z ró ż norodno ś ci ą 10 us ł ug (b ą d ź tre ś ci) dost ę pnych w ramach po łą czenia z numerem z zakresu 0-708 1xx xxx i ró ż n ą ich warto ś ci ą . W okresie od pa ź dziernika 2003r. (czyli od momentu rozpocz ę cia ś wiadczenia przez wnioskodawc ę us ł ug po łą cze ń mi ę dzynarodowych na ww. zakresie numeracji) do 1 pa ź dziernika 2005r., cennik TP po łą cze ń z dodatkow ą op ł at ą nie by ł zmieniany, na ż adnej z wyró ż nionych przez Spó ł k ę taryf. Po łą czenia do numerów 0-708 1xx xxx Po łą czenie telefoniczne krajowe lub mi ę dzynarodowe, wykonane za po ś rednictwem numeru z zakresu 0-708 1xx xxx, z punktu widzenia przeci ę tnego konsumenta jest technicznie takie samo jak tradycyjne po łą czenie telefoniczne 2 . Dla jego wykonania wystarcza klientowi posiadanie dost ę pu telekomunikacyjnego (telefon z mo ż liwo ś ci ą wykonywania po łą cze ń ). Skorzystanie z us ł ugi nie wymaga od abonenta zakupu dodatkowego sprz ę tu, instalowania specjalnego oprogramowania, posiadania łą czno ś ci internetowej (VoIP), czy wreszcie dokonywania zakupu specjalnych kart-zdrapek. Spo ś ród jedenastu podmiotów, które dysponuj ą numeracj ą z zakresu 0-708, jedynie Netia S.A., Telefonia Dialog S.A. oraz Energis sp. z o.o. rozpocz ęł y ś wiadczenie us ł ug po łą cze ń telefonicznych (krajowych i mi ę dzynarodowych) na numerach 0-708 1xx xxx. Dzwoni ą c na niektóre numery z zakresu 0-708 1xx xxx, nale żą ce do ww. podmiotów, abonent TP mia ł do 30 wrze ś nia 2005r. (a nast ę pnie od 10 pa ź dziernika 2005r., w zwi ą zku z wydaniem decyzji tymczasowej przez Prezesa UOKiK), mo ż liwo ść wykonania po łą czenia mi ę dzynarodowego / mi ę dzystrefowego w cenie 29 gr netto za 1 minut ę po łą czenia. Cena za wykonywane w ten sposób po łą czenie (w wysoko ś ci 29 gr netto), powoduje, i ż po łą czenia tego rodzaju s ą produktem atrakcyjnym dla abonentów 3 . Zaznaczy ć nale ż y, ż e op ł ata pobierana przez operatora dost ę powego to jedyna op ł ata za po łą czenia telefoniczne wykonane za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. Od rozpocz ę cia ś wiadczenia tego rodzaju us ł ug 4 stale wzrasta liczba generowanych w ten sposób minut po łą cze ń telefonicznych (krajowych i mi ę dzynarodowych) oraz osi ą gane z tego ź ród ł a przychody operatorów alternatywnych. Obecnie obserwujemy sta ł y wzrost 2 Wykonywane poprzez wybór geograficznych numerów telefonicznych, identyfikuj ą cych kraj i zako ń czenie sieci w tym kraju. 3 Dla porównania, np. w planie tp darmowe wieczory i weekendy cena 1 min po łą czenia do Niemiec lub Stanów Zjednoczonych wynosi, w zale ż no ś ci od godziny po łą czenia od 0,84 do 1,2 z ł netto, a do Rosji 1,69 z ł netto. 4 Energis Polska sp. z o.o. rozpocz ęł a ś wiadczenie us ł ug w lutym 2004r., Netia S.A. w pa ź dzierniku 2004r., a Telefonia Dialog S.A. w czerwcu 2004r. 11 warto ś ci rynku. Tendencja ta wydaje si ę by ć trwa ł a, mimo zauwa ż alnego, chwilowego za ł amania w pa ź dzierniku 2005r., zwi ą zanego z wprowadzon ą przez TP podwy ż k ą . liczba minut po łą cze ń do nr 0-708 1, wykorzystywanych do ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń telefonicznych (10.2003-01.2006) 0 1000000 2000000 3000000 4000000 5000000 6000000 7000000 8000000 10.2003 12.2003 02.2004 04.2004 06.2004 08.2004 10.2004 12.2004 02.2005 04.2005 06.2005 08.2005 11.2005 01.2006 minuty Wykres nr 1 wysoko ść przychodów uzyskanych przez opeartorów z tytu ł u po ł acze ń do nr 0-708 1 w okresie 10.2003-08.2005 0,00 200 000,00 400 000,00 600 000,00 800 000,00 1 000 000,00 1 200 000,00 1 400 000,00 1 600 000,00 1 800 000,00 10.2003 12.2003 02.2004 04.2004 06.2004 08.2004 10.2004 12.2004 02.2005 04.2005 06.2005 08.2005 przychody w z ł Wykres nr 2 12 Zmiana liczby minut po łą cze ń mi ę dzynarodowych TP Równolegle do wzrostu zainteresowania us ł ugami po łą cze ń telefonicznych ś wiadczonymi na numerach z zakresu 0-708 1xx xxx obserwujemy spadek zainteresowania po łą czeniami mi ę dzynarodowymi ś wiadczonymi przez TP. W okresie sierpie ń 2004r. – sierpie ń 2005r. miesi ę czne przychody Spó ł ki z tytu ł u ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń mi ę dzynarodowych spad ł y o ponad (tajemnica przedsi ę biorstwa TP, za łą cznik nr 3) . Spadek przychodów mo ż e wynika ć z prowadzonej przez TP polityki obni ż ania cen po łą cze ń . Jednak, równolegle do spadku przychodów obserwujemy zmniejszanie si ę liczby minut zrealizowanych po łą cze ń mi ę dzynarodowych. Dla najpopularniejszych kierunków, w okresie sierpie ń 2004 - sierpie ń 2005 sytuacja ta przedstawia si ę nast ę puj ą co (przyj ę to, ż e liczba minut po łą cze ń wykonanych w sierpniu 2004r. stanowi warto ść podstawow ą , dla ka ż dej wyró ż nionej kategorii i wynosi 100%): (dane zawarte w Tabeli nr 2, stanowi ą tajemnic ę przedsi ę biorstwa TP, za łą cznik nr 4) . Ze zgromadzonych w post ę powaniu danych (przedstawionych m.in. w ww. tabeli) wynika, ż e spad ł a globalna liczba minut po łą cze ń mi ę dzynarodowych wykonanych za po ś rednictwem sieci TP. Spadek ten jest wi ę kszy w przypadku klientów tzw. indywidualnych. Co prawda spadek ten nie dotyczy wszystkich analizowanych kierunków, jednak ż e nieznaczny wzrost w przypadku po łą cze ń do niektórych krajów (m.in. Wielka Brytania, Irlandia, Litwa) nie pokrywa „strat” poniesionych na pozosta ł ych kierunkach. Ś wiadczy o tym fakt, ż e globalna liczba minut po łą cze ń mi ę dzynarodowych wykonanych w sierpniu 2005r. jest o 13% ni ż sza w porównaniu z liczb ą minut po łą cze ń wykonanych w sierpniu 2004r. Dzia ł ania TP Z dniem 1 pa ź dziernika 2005r., na podstawie Decyzji nr 221 Wiceprezesa – Cz ł onka Zarz ą du TP S.A. ds. Marketingu i Obs ł ugi Klienta Pierra Hamon, z dnia 31 sierpnia 2005r. nast ą pi ł o podniesienie, dla abonentów TP, cen na po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx (w pierwszej taryfie). W ten sposób zosta ł a wprowadzona 100% podwy ż ka. Cena wzros ł a z 29 gr na 58 gr netto (odpowiednio 35 i 71 gr brutto). Porównanie, jak zmieni ł y si ę ceny po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, przedstawia poni ż sza tabela. 13 Sposób taryfikacji Kwota netto (z ł ) Kwota VAT (z ł ) Kwota brutto (z ł ) Stan na 30 wrze ś nia 2005r. Op ł ata za minut ę 0,29 0,06 0,35 Stan na 1 pa ź dziernika 2005r. Op ł ata za minut ę 0,58 0,13 0,71 Tabela nr 3 Wprowadzenie przez TP 100 % (z 29 gr na 58 gr netto) podwy ż ki, poprzedzone by ł o zaproponowaniem abonentom skorzystania z ofert prowadz ą cych do obni ż enia kosztów po łą cze ń mi ę dzynarodowych wykonywanych w sieci Spó ł ki. Zosta ł y wprowadzone: 1. Z dniem 7 lipca 2005r. dla planów taryfowych tp: darmowe wieczory i weekendy, darmowe weekendy, 60 minut za darmo, ISDN darmowe wieczory i weekendy, ISDN premium, ISDN podstawowym, pakiety minut mi ę dzynarodowych. Przygotowano 4 opcje pakietowe: l.p. Opcje do wyboru (po łą czenia do) Pakiet 60 minut op ł ata miesi ę czna Pakiet 30 minut op ł ata miesi ę czna 1 Do Niemiec (do sieci stacjonarnych) 20 z ł z VAT 12 z ł z VAT 2 Do Francji, Wielkiej Brytanii, Austrii, Belgii, Holandii, Hiszpanii, W ł och, Danii, Szwecji (do sieci stacjonarnych) 20 z ł z VAT 12 z ł z VAT 3 Do USA, Kanady (do sieci stacjonarnych i komórkowych) i Australii (do sieci stacjonarnych) 20 z ł z VAT 12 z ł z VAT 4 Do Rosji, Ukrainy, Litwy, Armenii, Kazachstanu (do sieci stacjonarnych) 40 z ł z VAT 25 z ł z VAT Tabela nr 4 2. Z dniem 1 wrze ś nia 2005r. obni ż ono, w planach sekundowych tp biznes 5 , ceny po łą cze ń mi ę dzynarodowych wykonywanych do krajów tzw. 1 strefy 6 z 60 na 50 gr netto (61 gr brutto). Sama TP wskaza ł a, i ż oferta ta dotyczy krajów, z którymi polskie firmy kontaktuj ą si ę najcz ęś ciej, przypada na nie oko ł o 85% wszystkich rozmów za granic ę wykonywanych przez abonentów biznesowych TP 7 . 3. Z dniem 1 wrze ś nia 2005r., TP zwi ę kszy ł a z 25% do 40% rabat na rozmowy mi ę dzynarodowe w us ł udze „wybrane kraje tp biznes”. Za wybór jednego pa ń stwa przewidziano op ł at ę miesi ę czn ą w wysoko ś ci 1 z ł netto (zamiast wcze ś niejszej op ł aty 5 Plany te dost ę pne s ą tak ż e dla abonentów tzw. indywidualnych 6 Nale żą do nich m.in. pa ń stwa Unii Europejskiej, Norwegia, Szwajcaria, Watykan, USA, Kanada czy Australia 7 Na podstawie www.tp.pl 14 w wysoko ś ci 10 z ł netto). W ramach us ł ugi przedsi ę biorca mo ż e wybra ć od 1 do 5 krajów. Wobec powy ż szego, konieczne by ł o prze ś ledzenie, w jaki sposób podwy ż ka ta wp ł ynie na konkurencyjno ść po łą cze ń telefonicznych krajowych i mi ę dzynarodowych, wykonywanych za po ś rednictwem numerów 0-708 1xx xxx. Poni ż sza tabela przedstawia porównanie stawek za po łą czenia mi ę dzynarodowe przed podniesieniem cen na po łą czenia do numerów 0-708 1xx xxx oraz przed wprowadzeniem przez TP ww. specjalnych ofert (uwzgl ę dniono plany taryfowe charakteryzuj ą ce si ę najni ż szymi stawkami za po łą czenia do sieci stacjonarnych. Podane ceny nie uwzgl ę dniaj ą podatku od towarów i us ł ug. Na podstawie cennika tp obowi ą zuj ą cego od lipca 2005r.). Plan tp darmowe wieczory i weekendy 8 Plan tp biznes 9 0-708 177 800, numer udost ę pniony przez Energis Polska sp. z o.o., a obs ł ugiwany przez Onet.pl S.A. 10 1 min. po łą czenie do Niemiec lub Stanów Zjednoczonych 0,84-1,20 z ł 11 60 gr 29 gr 1 min. po łą czenie do Rosji 1,69 z ł 1,10 z ł 29 gr Tabela nr 5 Po wprowadzeniu przedmiotowej podwy ż ki oraz ofert specjalnych, zestawienie cen po łą cze ń mi ę dzynarodowych w planach taryfowych TP oraz cen po łą cze ń mi ę dzynarodowych wykonywanych za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, przedstawia si ę nast ę puj ą co (ceny netto). 8 Op ł ata za zainicjowanie po łą czenia mi ę dzynarodowego 16 gr netto 9 Op ł ata za zainicjowanie po łą czenia mi ę dzynarodowego 10 gr netto 10 Na podstawie www.onet.pl , ewentualna op ł ata za zainicjowanie po łą czenia, wg wykorzystywanego przez abonenta planu taryfowego, w uwzgl ę dnionych w tabeli planach wynosi ona 16 gr netto. 11 Podzia ł w zale ż no ś ci od momentu rozpocz ę cia po łą czenia, stawka wy ż sza w godz. 8-20, ni ż sza w godz. 20-8 15 Plan tp darmowe wieczory i weekendy 12 Plan tp biznes 13 Bez oferty specjalnej Pakiet 60 minut tp mi ę dzynarodo wych 15 Pakiet 30 minut tp mi ę dzynarodo wych 16 Bez oferty specjalnej, po 1 wrze ś nia 2005r. W ramach us ł ugi wybrane kraje tp biznes (40% obni ż ka) 0-708 177 800, numer udost ę pniony przez Energis Polska sp. z o.o., a obs ł ugiwany przez Onet.pl S.A. 14 1 min. po łą czenie do Niemiec lub Stanów Zjednoczonych 0,84-1,20 z ł 17 27 gr 33 gr 50 gr 30 gr 58 gr 1 min. po łą czenie do Rosji 1,69 z ł 55 gr 68 gr 1,10 z ł 66 gr 58 gr Tabela nr 6 W trakcie post ę powania antymonopolowego strony przedstawi ł y nast ę puj ą ce stanowiska. Twierdzenia wnioskodawcy : Netia ś wiadczy na rzecz TP us ł ugi na numeracji 0-708 na podstawie umowy z dnia 9 stycznia 2003r. o wspó ł pracy i zasadach rozlicze ń z tytu ł u ś wiadczenia przez Netia 1 na rzecz TP S.A. us ł ug z dodatkow ą op ł at ą (premium rate) na numeracji 0-708 P88 CDU . Zgodnie z jej zapisami cen ę za po łą czenie do numeru 0-708 ustala TP. Spó ł ka pobiera od swoich abonentów nale ż no ś ci za wykonane po łą czenia. Z uzyskanych ś rodków wyp ł aca okre ś lon ą w umowie cz ęść Netii, jako wynagrodzenie za us ł ugi ś wiadczone abonentom TP na ww. numeracji. Z dniem 1 pa ź dziernika 2005r. TP podnios ł a op ł aty na po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx o 100% z 29 na 58 gr netto (odpowiednio 35 i 71 gr brutto). Tym samym podwy ż szeniu uleg ł a cena za 1 minut ę po łą czenia telefonicznego (krajowego i mi ę dzynarodowego) dost ę pnego na ww. numeracji. W ocenie wnioskodawcy, podwy ż ka ta spowoduje, ż e dost ę pne za po ś rednictwem numerów 0-708 1xx xxx po łą czenia telefoniczne przestan ą by ć atrakcyjne dla abonentów. Szczególne znaczenie rynkowe ma zdaniem wnioskodawcy fakt, ż e podwy ż ka zbieg ł a si ę z zaproponowaniem przez Spó ł k ę swoim abonentom nowych (atrakcyjniejszych finansowo dla 12 Op ł ata za zainicjowanie po łą czenia mi ę dzynarodowego 16 gr netto 13 Op ł ata za zainicjowanie po łą czenia mi ę dzynarodowego 10 gr netto 14 Na podstawie www.onet.pl , ewentualna op ł ata za zainicjowanie po łą czenia, wg wykorzystywanego przez abonenta planu taryfowego, w uwzgl ę dnionych w tabeli planach wynosi ona 16 gr netto. 15 Pierwsze 60 minut w miesi ą cu, pó ź niej stawka standardowa, warto ś ci przybli ż one 16 Pierwsze 30 minut w miesi ą cu, pó ź niej stawka standardowa, warto ś ci przybli ż one 16 abonentów) ofert na po łą czenia mi ę dzynarodowe, tj. „pakiet minut tp mi ę dzynarodowych”, „wybrane kraje tp biznes” oraz z obni ż eniem cen po łą cze ń mi ę dzynarodowych do krajów z tzw. 1 strefy (m.in. kraje Unii Europejskiej, Norwegia, Szwajcaria, USA, Kanada) w planie taryfowym tp biznes 18 (obni ż eniu uleg ł a tak ż e miesi ę czna op ł ata za t ę us ł ug ę z 10 do 1 z ł netto). Wnioskodawca wskaza ł , i ż jego zdaniem ww. dzia ł anie TP polegaj ą ce z jednej strony na wprowadzeniu z dniem 1 pa ź dziernika 2005r. 100% podwy ż ki na po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, z drugiej za ś na obni ż aniu cen na po łą czenia mi ę dzynarodowe dost ę pne w planach taryfowych TP uzna ć nale ż y za przejaw nadu ż ycia przez Spó ł k ę posiadanej pozycji dominuj ą cej. Wnioskodawca podkre ś li ł , i ż praktyka TP nie jest praktyk ą cenow ą , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy. W jego opinii tak drastyczna podwy ż ka stanowi bowiem narz ę dzie, które ma na celu ograniczenie rozwoju konkurencji, bez wzgl ę du na to czy stanowi cen ę nadmiernie wygórowan ą (str. 4 wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, karta 4). Wnioskodawca wskaza ł ponadto, jako rynek w ł a ś ciwy w sprawie rynek dost ę pu do us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych na numerach 0-708 1xx xxx. Twierdzenia TP S.A. : Podniesienie cen za po łą czenia m.in. do numerów 0-708 1xx xxx nast ą pi ł o na podstawie Decyzji nr 221 Wiceprezesa Cz ł onka Zarz ą du TP S.A. ds. Marketingu i Obs ł ugi Klienta Pierre Hamon z dnia 31 sierpnia 2005r. Decyzja o przedmiotowej podwy ż ce spowodowana by ł a wynikami przeprowadzonej w 2005r. analizy kosztów us ł ug ś wiadczonych na taryfach premium rate . Analiza ta przeprowadzona zosta ł a w oparciu o model kosztowy zbudowany na potrzeby wyceny kosztów ś wiadczenia us ł ug powszechnych i doprowadzi ł a do ustalenia ś redniego kosztu za minut ę po łą czenia z numerem 0-708 1xx xxx 19 . Tym samym, wynagrodzenie, które Spó ł ka uzyskuje przy istniej ą cym modelu podzia ł u przychodów pomi ę dzy ni ą a operatora, który dysponuje numeracj ą z zakresu 0-708, nie jest wystarczaj ą ce. Wynosi ono bowiem dla po łą cze ń do numerów w pierwszej taryfie, gdzie cena za minut ę po łą czenia równa jest 29 gr netto - gr netto. Wobec powy ż szego, by nie narazi ć si ę na zarzut ś wiadczenia us ł ug poni ż ej 17 Podzia ł w zale ż no ś ci od momentu rozpocz ę cia po łą czenia, stawka wy ż sza w godz. 8-20, ni ż sza w godz. 20-8 18 Plan tp biznes dost ę pny jest tak ż e dla klientów indywidualnych 19 W pi ś mie z dnia 20 stycznia 2006r. TP wskaza ł a, ż e za okres 1-3 kwarta ł 2005r. ś redni koszt 1 minuty po łą czenie do numerów 0-708 1xx xxx wynosi gr. 17 kosztów, konieczne by ł o podniesienie przez Spó ł k ę cen na po łą czenia do numerów premium rate w pierwszej taryfie. Jednocze ś nie, Spó ł ka wskaza ł a, i ż podj ę te przez ni ą dzia ł ania polegaj ą ce na obni ż eniu cen po łą cze ń mi ę dzynarodowych oraz wprowadzeniu us ł ug „wybrane kraje tp biznes” i „pakiet minut mi ę dzynarodowych tp” nie mia ł y celu antykonkurencyjnego. Spó ł ka podkre ś li ł a przy tym, ż e zaproponowane przez ni ą ww. us ł ugi nie by ł y skierowane i nie s ą dost ę pne dla wszystkich jej abonentów. Oferta „pakiet minut mi ę dzynarodowych tp” nie jest dost ę pna w najpopularniejszych planach taryfowych Spó ł ki (standardowy i socjalny). Ponadto, mo ż liwo ść skorzystania z pakietu zale ż y od wcze ś niejszego zakupienia us ł ugi i pokrycia z góry okre ś lonej op ł aty miesi ę cznej. Natomiast us ł uga „wybrane kraje tp biznes” dost ę pna jest wy łą cznie dla klientów biznesowych, korzystaj ą cych z planów telefonicznych przeznaczonych dla tego segmentu klientów. Spó ł ka zaznaczy ł a, ż e tak ż e w tym przypadku abonent, który chce skorzysta ć z us ł ugi najpierw musi j ą aktywowa ć i ponie ść okre ś lon ą op ł at ę miesi ę czn ą . Jednocze ś nie, TP podnios ł a, i ż klienci biznesowi zwykle korzystaj ą z systemowej blokady po łą cze ń do us ł ug o podwy ż szonej op ł acie. Tym samym nie korzystaj ą z po łą cze ń telefonicznych dost ę pnych na numeracji 0-708. Powoduje to, ż e za dzia ł anie godz ą ce w atrakcyjno ść po łą cze ń dost ę pnych na ww. numerach nie mo ż na uzna ć , nie tylko us ł ugi „wybrane kraje tp biznes”, ale tak ż e obni ż enia przez Spó ł k ę z dniem 1 wrze ś nia 2005r. ceny za po łą czenia mi ę dzynarodowe do krajów tzw. 1 strefy w planach sekundowych tp biznes. TP wyja ś ni ł a dodatkowo, ż e swoj ą ofert ę dla biznesu kreuje jako konkurencyjn ą w stosunku do ofert, jak ą klienci biznesowi mog ą uzyska ć za po ś rednictwem preselekcji od innych operatorów telekomunikacyjnych. Wskaza ł a przy tym m.in., ż e Polkomtel oferuje za po ś rednictwem preselekcji po łą czenia mi ę dzynarodowe w cenie 30 gr netto za 1 min. po łą czenia, za ś ceny po łą cze ń mi ę dzynarodowych ś wiadczonych przez Tele2 za po ś rednictwem karty zdrapki wynosz ą 39 gr. Zadaniem oferty przygotowanej przez Spó ł k ę by ł a wi ę c, w jej opinii, konkurencja z dost ę pnymi ofertami innych operatorów, a nie domniemany zdaniem TP przez Prezesa UOKiK, cel antykonkurencyjny. Tym samym, zdaniem TP ca ł kowicie bezpodstawnym jest pogl ą d jakoby TP konkurowa ł a w ś wiadczeniu us ł ug po łą cze ń mi ę dzynarodowych wy łą cznie z Neti ą i wy łą cznie z modelem ś wiadczenia po łą cze ń za po ś rednictwem numeracji 0-708 1xx xxx (str. 6 odwrót odwo ł ania od decyzji tymczasowej, karta 977 odwrót). Jednocze ś nie, TP wskaza ł a, i ż stosowana w stosunkach z Neti ą zasada rozlicze ń opieraj ą ca si ę na podziale przychodów, przy zastosowaniu której to operator dost ę powy (TP) 18 ustala cen ę za po łą czenie, nie jest jedyn ą dost ę pn ą dla operatorów alternatywnych. Spó ł ka umo ż liwia bowiem operatorom alternatywnym ś wiadczenie us ł ug o podwy ż szonej op ł acie tak ż e na zasadach okre ś lonych w „Ramowej Ofercie TP Dotycz ą cej Po łą czenia Sieci” (dalej jako RIO). W takim przypadku TP pobiera od operatora alternatywnego op ł at ę za rozpocz ę cie po łą czenia do numeru premium rate w wysoko ś ci okre ś lonej w RIO, ten za ś ma dowolno ść w kszta ł towaniu swoich cen i taryf za ś wiadczenie takich us ł ug abonentom TP. TP wyja ś ni ł a ponadto, ż e pod wzgl ę dem technicznym, to jest umiejscowienia punktu styku, tak zrealizowane po łą czenia mi ę dzynarodowe [za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-7081xx xxx] s ą zestawiane analogicznie do po łą czenia przez NDS, czyli tradycyjnego po łą czenia mi ę dzynarodowego zestawianego przez preselekcj ę na rzecz alternatywnego operatora. Jednak ż e, w przypadku ruchu mi ę dzynarodowego przez NDS, operator musi zap ł aci ć TP stawk ę za rozpocz ę cie po łą czenia – przyjmuj ą c najwy ż sz ą stawk ę – 5,6 gr (wed ł ug stawek RIO), a cen ę detaliczn ą ustala samodzielnie (str. 8 odwo ł ania TP od decyzji tymczasowej, karta 979). Spó ł ka wskaza ł a tak ż e, i ż wzrost zainteresowania po łą czeniami do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx spowodowa ł zwi ę kszenie kosztów ś wiadczenia us ł ugi. Spó ł ka, przy ś wiadczeniu us ł ug tego rodzaju, ponosi bowiem nie tylko koszty sta ł e, ale tak ż e koszty zmienne zwi ą zane bezpo ś rednio z ilo ś ci ą ś wiadczonych tego typu po łą cze ń : koszty bilingu, fakturowanie, windykacji, tzw. „z ł ych d ł ugów”, reklamacji. Ponadto TP zwróci ł a uwag ę na fakt, i ż w sytuacji, gdy uzyskiwane za ś wiadczenie ww. us ł ug wynagrodzenie ( gr za min. po łą czenia) nie pokrywa zwi ą zanych z nimi kosztów ( gr za min. po łą czenia), to wraz ze wzrostem liczby minut realizowanych po łą cze ń proporcjonalnie wzrasta strata zwi ą zana ze ś wiadczeniem takiej us ł ugi (str. 9 odwo ł ania TP od decyzji tymczasowej, karta 980). Poza tym, wyja ś niaj ą c wielko ść wprowadzonej podwy ż ki (podniesienie ceny o 100%) Spó ł ka wskaza ł a, i ż minimaln ą warto ś ci ą jednostki taryfikacyjnej stosowanej w jej sieci dla planów impulsowych (rozliczanych wg jednostki taryfikacyjnej) jest 0,29 z ł . System bilingowy TP ustawiony jest na tak ą nale ż no ść za jednostk ę taryfikacyjn ą i z tego wzgl ę du za ka ż dy rodzaj po łą czenia rozliczanego przez ten system nale ż no ść musi stanowi ć „krotno ść ” (jednokrotno ść lub wielokrotno ść ) jednostki taryfikacyjnej. Powoduje to, ż e w przypadku taryfy pierwszej [0-708 1xx xxx] , gdzie jednostka taryfikacyjna jest zaliczana co 60 sekund, minimaln ą warto ś ci ą jak ą TP mo ż e pobiera ć za minut ę po łą czenia to 0,29 z ł (pismo TP z dnia 20 stycznia 2006r., karta 306). Tym samym podwy ż ka cen za ww. po łą czenie odbywa si ę przez ustalenie nowej ceny jako wielokrotno ś ci ceny jednostki taryfikacyjnej. 19 Zauwa ż y ć jednak w tym miejscu trzeba, ż e tylko niektóre z op ł at żą danych przez TP za po łą czenia do numerów 0-708 w poszczególnych taryfach stanowi ą wielokrotno ść jednostki taryfikacyjnej. Z wielokrotno ś ci ą mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku taryfy pierwszej (0,29*1 lub 2) i dziewi ą tej (0,29*28 – cena za po łą czenie). Spó ł ka odnosz ą c si ę do wskazanego przez wnioskodawc ę rynku w ł a ś ciwego w sprawie wskaza ł a ponadto, i ż nie zosta ł on okre ś lony prawid ł owo. Jej zdaniem zaproponowana przez Neti ę definicja nie znajduje ż adnego uzasadnienia w funkcjonowaniu rynku, a jej przyj ę cie prowadzi ł oby do nieuzasadnionej segmentacji rynku. Jej zdaniem nie mo ż na pomin ąć faktu, i ż us ł ugi po łą cze ń krajowych i mi ę dzynarodowych mog ą by ć ś wiadczone wg wielu modeli, w tym m.in. na numerach 0-708 1xx xxx, 0-800, numerach lokalnych, numerach teleinformatycznych, poprzez preselekcj ę oraz VoIP. Modele te, w jej opinii nie ró ż ni ą si ę w ż aden istotny sposób ani technologicznie, ani w zakresie substytucji po stronie popytu; wszystkie zapewniaj ą abonentom dost ę p do alternatywnych, wzgl ę dem tradycyjnego sposobu łą czenia rozmów, po łą cze ń telefonicznych. Tym samym, zdaniem Spó ł ki nie ma przes ł anek by uzna ć , ż e jeden z ww. modeli stanowi ć ma odr ę bny rynek w ł a ś ciwy. W oparciu o ww. stan faktyczny, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy dzia ł anie TP polegaj ą ce na podniesieniu o 100% op ł aty za minut ę po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx narusza przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 82 TWE, a wi ę c czy mo ż e by ć tym samym zakwalifikowane jako praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę . • Zagro ż enie lub naruszenie interesu publicznego Prezes Urz ę du uprawniony jest do podj ę cia przewidzianych ustaw ą ś rodków jedynie, gdy czyni to w interesie publicznym. Poj ę cie „interesu publicznego” nie jest zdefiniowane w ustawie, z czego wynika konieczno ść ustalania jego zakresu znaczeniowego, odr ę bnie dla ka ż dej z prowadzonych przez Prezesa Urz ę du spraw. Na gruncie orzecznictwa utrwali ł o si ę podej ś cie, i ż naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa antymonopolowego dotkni ę ty jest, b ą d ź mo ż e by ć dotkni ę ty szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą b ą d ź mog ą wywo ł a ć na rynku inne niekorzystne zjawiska. Ustawa znajduje zastosowanie wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje 20 interes publiczny, ogólnospo ł eczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Rynek taki funkcjonowa ć mo ż e prawid ł owo, gdy zapewniona jest mo ż liwo ść powstania i rozwoju konkurencji. Za dzia ł ania naruszaj ą ce szeroko rozumiany interes publiczny, uznaje si ę takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku, a wi ę c gdy dotycz ą zaburze ń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzuj ą cych jego funkcjonowanie. 20 Przy czym S ą d Najwy ż szy zauwa ż a tak ż e, ż e „nie mo ż na poprzesta ć na zbadaniu sytuacji ewentualnego pokrzywdzenia bezpo ś rednich kontrahentów przedsi ę biorcy dominuj ą cego na (…) rynku. Potrzebne jest spojrzenie szersze, uwzgl ę dniaj ą ce tak ż e to, w jaki sposób dzia ł ania powodowego przedsi ę biorstwa odbijaj ą si ę na interesach cz ł onków Spó ł dzielni (konsumentów), a nie tylko na jej samej, jako bezpo ś redniego kontrahenta powoda. Ten szerszy kontekst naruszenia interesów tak ż e cz ł onków Spó ł dzielni, dotkni ę tych po ś rednio dzia ł aniem powoda, mo ż e uzasadnia ć wniosek, ż e przy prawid ł owo ustalonym rynku relewantnym (…) dzia ł ania powoda naruszaj ą interes o charakterze ogólniejszym publicznoprawnym, a nie, jak przyj ął S ą d Antymonopolowy, odnosz ą si ę najwy ż ej do interesu grupy konsumenckiej” 21 . Jak podkre ś la S ą d Najwy ż szy, ochrona konkurencji – jako cel wskazany Prezesowi UOKiK w ustawie – wymaga nie tylko reakcji na pokrzywdzenie jakiegokolwiek kontrahenta, ale równie ż reakcji na „istnienie samego stanu realnego zagro ż enia dla zasad swobodnej konkurencji. Stan takiego potencjalnego zagro ż enia, jest bowiem oceniany z punktu widzenia interesu publicznego, jako stan niew ł a ś ciwy, a tym samym niedopuszczalny." 22 Nale ż y przy tym zwróci ć uwag ę na fakt, i ż dla istnienia praktyki polegaj ą cej na nadu ż ywaniu przez przedsi ę biorc ę posiadanej pozycji rynkowej (a stosowanie takiej zarzuca TP Wnioskodawca) „nie jest konieczne wyst ą pienie skutku w postaci monopolizacji rynku lub innej formy eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczenia konkurencji. Negatywny skutek dla otoczenia rynkowego dominanta nie musi w wyniku jego dzia ł a ń nast ą pi ć , wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą bowiem jest ju ż sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę dominuj ą cego skutku”. 23 Przeprowadzona przez Prezesa Urz ę du szczegó ł owa analiza przedmiotowej sprawy, doprowadzi ł a do przekonania, i ż pomimo, ż e wniosek o wszcz ę cie post ę powania 20 Wyrok SN z dnia 29 maja 2001r., sygn. akt I CKN 1217/98 21 Wyrok SN z dnia 24 lipca 2003r., sygn. akt I CKN 496/01 22 wyrok SN z dnia 24 lipca 2003r., sygn. akt I CKN 496/01 23 E.Modzelewska-W ą chal, „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz” Warszawa 2002, str.97 21 antymonopolowego z ł o ż y ł tylko jeden przedsi ę biorca udost ę pniaj ą cy numery wykorzystywane do ś wiadczenia us ł ug tanich po łą cze ń telefonicznych, to dzia ł ania TP, zwi ą zane z kszta ł towaniem cen na tego rodzaju po łą czenia, dotykaj ą ich wszystkich w jednakowym stopniu. Co wi ę cej, numeracj ą z zakresu 0-708 1xx xxx, dysponuje jeszcze o ś miu przedsi ę biorców, którzy dotychczas nie podj ę li dzia ł alno ś ci. Nale ż y przypuszcza ć , ż e wzrost cen po łą cze ń do numerów 0-708 1xx xxx oraz specjalne oferty TP, spowoduj ą , i ż przedsi ę biorcy ci w ogóle nie podejm ą dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na ś wiadczeniu na tych numerach us ł ug tanich po łą cze ń telefonicznych. Skutkiem dzia ł a ń TP, dotkni ę ci s ą tak ż e jej abonenci. Pozbawieni oni zostali mo ż liwo ś ci korzystania, za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, z tanich po łą cze ń telefonicznych. Ś wiadcz ą o tym liczne skargi konsumentów wp ł ywaj ą ce do UOKiK od chwili, gdy TP og ł osi ł a fakt wprowadzenia przedmiotowej podwy ż ki. Cho ć skutek dzia ł a ń podejmowanych przez podmiot zajmuj ą cy dominuj ą c ą pozycj ę rynkow ą nie jest warunkiem koniecznym dla stwierdzenia stosowania przez niego praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , to w przedmiotowej sprawie mo ż emy mówi ć o wymiernych rynkowych skutkach dzia ł a ń podj ę tych przez TP. Zaobserwowanym w pa ź dzierniku 2005r. skutkiem przedmiotowej podwy ż ki by ł bowiem znacz ą cy spadek liczby minut po łą cze ń telefonicznych wykonanych za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. W opinii Prezesa Urz ę du, skutkiem dzia ł a ń TP b ę d ą ostatecznie dotkni ę ci nie tylko przedsi ę biorcy, ś wiadcz ą cy na numerach z zakresu 0-708 1xx xxx, us ł ugi po łą cze ń mi ę dzynarodowych, ale tak ż e abonenci TP. Rynek po łą cze ń telefonicznych ulegnie przeobra ż eniu, powoduj ą c powa ż ne os ł abienie konkurencyjnych, w stosunku do TP operatorów, ś wiadcz ą cych us ł ugi po łą cze ń telefonicznych za po ś rednictwem 0-708 1xx xxx. Powy ż sze zadecydowa ł o o uznaniu za udowodnione, ż e dzia ł ania TP naruszaj ą interes publiczny i w ten sposób legitymuj ą Prezesa Urz ę du do podj ę cia interwencji w sprawie. • Rynek w ł a ś ciwy Dzia ł ania przedsi ę biorców, stanowi ą ce nadu ż ycie ich si ł y rynkowej, ujawniaj ą si ę zawsze na rynku w ł a ś ciwym. Dominacja rynkowa nie wyst ę puje na rynku poj ę tym ogólnie (w sensie ekonomicznym), rozumianym jako ogó ł stosunków zachodz ą cych pomi ę dzy podmiotami uczestnicz ą cymi w procesach wymiany towarowej. Ma miejsce na rynku relewantnym, który okre ś la, b ę d ą c ą istot ą konkurencji, p ł aszczyzn ę wspó ł zawodnictwa konkurentów w prowadzonej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. 22 Zgodnie z definicj ą ustawow ą , rynkiem w ł a ś ciwym jest rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji 24 . Rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie zosta ł okre ś lony jako rynek dost ę pu do us ł ug po łą cze ń krajowych i mi ę dzynarodowych ś wiadczonych na numerach 0-708 1xx xxx. Przy czym, co wydaje si ę oczywiste, chodzi tu o dost ę p dla operatorów a nie dla abonentów. W celu uzasadnienia poprawno ś ci wyznaczenia takiego rynku w ł a ś ciwego w sprawie, nale ż y w pierwszej kolejno ś ci dokona ć analizy sytuacji na rynku po łą cze ń telefonicznych (krajowych i mi ę dzynarodowych) w Polsce, na którym odczuwalne s ą skutki dzia ł ania TP. Do lat dziewi ęć dziesi ą tych rynek us ł ug po łą cze ń mi ę dzynarodowych i krajowych w Polsce by ł zmonopolizowany przez jednego, narodowego operatora. Po łą czenia wykonywane za po ś rednictwem jego sieci by ł y jednymi z dro ż szych w Europie. Od tego czasu post ę puje proces liberalizacji rynku telekomunikacyjnego, co wi ąż e si ę z sukcesywnym wchodzeniem na ten rynek innych, niezale ż nych operatorów. TP nadal jednak pozostaje przedsi ę biorc ą o znacz ą cej pozycji na szeroko rozumianym rynku ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych. Rozwój technologiczny rynku telekomunikacyjnego spowodowa ł pojawienie si ę alternatywnych (w stosunku do sposobu tradycyjnego, tj. przez wybranie numeru geograficznego) sposobów nawi ą zywania po łą cze ń telefonicznych. Operatorzy staraj ą si ę zaoferowa ć abonentom us ł ug ę substytucyjn ą , co do jej jako ś ci i w ł a ś ciwo ś ci, ale konkurencyjn ą cenowo. Pojawiaj ą si ę wi ę c np. po łą czenia telefoniczne dost ę pne przez VoIP, wykonywane przy u ż yciu karty-zdrapki, czy te ż po łą czenia przez numer dost ę powy 0 -708 1xx xxx. Przy wykorzystaniu tych technik komunikacji mo ż liwe jest równie ż wykonywanie po łą cze ń mi ę dzynarodowych. Wszystkie te sposoby uzyskania po łą czenia z zagranic ą s ą konkurencyjne cenowo w stosunku do po łą cze ń mi ę dzynarodowych oferowanych przez TP w sposób tradycyjny, a tym samym prowadz ą do spadku zainteresowania us ł ugami Spó ł ki. Rynek w ł a ś ciwy w sprawie zosta ł okre ś lony jako rynek dost ę pu do us ł ug po łą cze ń krajowych i mi ę dzynarodowych ś wiadczonych na numerach 0-708 1xx xxx . Nie odnosi si ę to, jak wspomniano wy ż ej, do relacji operator – abonent (nie podlega tu analizie substytucyjno ść ró ż nych rodzajów po łą cze ń telefonicznych dla abonenta), ale do relacji operator – operator (TP). Produktem udost ę pnianym przez Spó ł k ę jest w tym wypadku dost ę p do jej abonentów i mo ż liwo ść ś wiadczenia im, za po ś rednictwem TP, us ł ug okre ś lonego 24 Art. 4 pkt 8 ustawy 23 rodzaju, czyli dost ę p do us ł ug po łą cze ń telefonicznych krajowych i mi ę dzynarodowych ś wiadczonych na numerach 0-708 1xx xxx. Takie okre ś lenie rynku znajduje swoje niepodwa ż alne uzasadnienie z uwagi na specyficzne relacje zachodz ą ce pomi ę dzy Spó ł k ą i alternatywnymi operatorami, wynikaj ą ce z umowy o ś wiadczenie us ł ug na numerach 0-708, przewiduj ą cej podzia ł przychodów jako sposób rozlicze ń mi ę dzyoperatorskich. Pomi ę dzy TP a alternatywnym operatorem zawarta jest umowa, której przedmiotem jest ś wiadczenie przez alternatywnego operatora us ł ugi na rzecz operatora dost ę powego (TP), a w konsekwencji ś wiadczenie tej us ł ugi jego abonentom. Inaczej mówi ą c TP S.A. „organizuje” dost ę p do us ł ug , które b ę d ą ś wiadczone jej abonentom przez innych przedsi ę biorców. Mo ż na to porówna ć do umowy podwykonawstwa, kiedy przedsi ę biorca ma odbiorców okre ś lonej us ł ugi, której sam nie chce (faktycznie) ś wiadczy ć , wi ę c zleca jej wykonanie (w jego imieniu) innemu przedsi ę biorcy, z którym nast ę pnie si ę odpowiednio rozlicza. W przedmiotowym przypadku TP jest „w ł a ś cicielem” abonentów, a alternatywni operatorzy - uzyskawszy uprzednio numery z zakresu 0-708 1xx xxx w drodze decyzji administracyjnej od Prezesa UKE – ś wiadcz ą na rzecz TP ( a de facto jej abonentom) us ł ug ę dost ę pn ą na ww. numeracji, której cen ę oczywi ś cie ustala Spó ł ka (zaznaczy ć nale ż y, ż e tak ą sam ą us ł ug ę mog ł aby ś wiadczy ć TP, pod warunkiem uprzedniego uzyskania odpowiedniej numeracji). Wskazanego wy ż ej dost ę pu nie nale ż y myli ć z dost ę pem telekomunikacyjnym zdefiniowanym w ustawie Prawo telekomunikacyjne . W przypadku bowiem dost ę pu, jaki rozpatrujemy w niniejszej sprawie fizyczne po łą czenie sieci nie wystarczy do ś wiadczenia us ł ug. Sposób realizacji us ł ugi w przypadku, gdy mamy do czynienia z ww. umow ą o ś wiadczenie us ł ug na rzecz TP przedstawia si ę nast ę puj ą co. 24 Operator dost ę powy np. TP S.A. Operator posiadaj ą cy numer z zakresu 0-708 1xx xxx, ś wiadcz ą cy us ł ugi na rzecz operatora dost ę powego np. Netia S.A. Abonent korzystaj ą cy z us ł ug 0-708 Sposób ś wiadczenia us ł ugi Abonent korzystaj ą cy z us ł ug 0-708 Abonent korzystaj ą cy z us ł ug 0708 Rysunek nr 4 Relacje te przedstawiaj ą si ę inaczej w sytuacji, gdy dost ę p do abonentów TP zapewnia operatorowi alternatywnemu umowa o po łą czeniu sieci. Operator dost ę powy Operator posiadaj ą cy numer z zakresu 0-708 1xx xxx i ś wiadcz ą cy za ich po ś rednictwem us ł ugi po łą cze ń telefonicznych Abonent korzystaj ą cy z us ł ug 0-708 Sposób ś wiadczenia us ł ugi Abonent korzystaj ą cy z us ł ug 0-708 Abonent korzystaj ą cy z us ł ug 0708 Umowa mi ę dzyoperatorska Rysunek nr 5 Z przedstawionych rysunków wyra ź nie wynika odmienno ść relacji operator alternatywny – operator dost ę powy w przedstawionych przypadkach. Wy łą cznie w sytuacji gdy ś wiadczenie us ł ug po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx odbywa si ę na podstawie umowy o ś wiadczeniu ich przez operatora alternatywnego na rzecz operatora dost ę powego, warunki ś wiadczenia us ł ugi, w tym jej cen ę (a wi ę c warunki na jakich us ł uga 25 dost ę pna jest w relacji operator-abonent) i tym samym nale ż ne operatorowi wynagrodzenie ustala operator dost ę powy odpowiednio kszta ł tuj ą c swój cennik. W opisanym uk ł adzie niezmiernie szeroka jest zale ż no ść operatora alternatywnego od operatora dost ę powego. Towar oferowany w ramach dzia ł alno ś ci gospodarczej, której dotyczy post ę powanie, czyli dost ę p (operatorów alternatywnych) do us ł ug po łą cze ń krajowych i mi ę dzynarodowych ś wiadczonych na numerach 0-708 1xx xxx nie ma swojego substytutu. W szczególno ś ci nie jest nim dost ę p do us ł ug po łą cze ń telefonicznych ś wiadczonych na numerach z zakresu 0-708 w innej ni ż pierwsza taryfie. Wprawdzie us ł ugi po łą cze ń telefonicznych (krajowych i mi ę dzynarodowych) mo ż na ś wiadczy ć , w oparciu o taki sam mechanizm, za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 (2-9)xx xxx, ale zgodnie z cennikiem TP, us ł ugi te nie s ą substytucyjne cenowo. Przyk ł adowo op ł ata za 1 min. po łą czenia z numerem z zakresu 0-708 2 xx xxx wynosi 1,28 z ł . Op ł ata ta jest zatem niemal trzy razy wy ż sza ni ż pobierana za po łą czenia do numeru 0-708 1xx xxx. Im wy ż sza taryfa (0-708 3xx xxx, 0-708 4xx xxx itd.) tym znacznie wy ż sza op ł ata. Nie mo ż na zatem uzna ć , ż e dost ę p do us ł ug po łą cze ń telefonicznych ś wiadczonych na numerach 0-708 s ą wzgl ę dem siebie substytucyjne niezale ż nie od taryfy (od kolejnej cyfry wyst ę puj ą cej po numerze 0-708). Ró ż norodno ść cen po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 powoduje wi ę c, ż e nie ma podstaw dla wyznaczenia jako rynku w ł a ś ciwego w sprawie rynku dost ę pu do us ł ug po łą cze ń telefonicznych (krajowych i mi ę dzynarodowych) ś wiadczonych na numerach 0-708. Podsumowuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , ż e ze wzgl ę du na rodzaj relacji istniej ą cej pomi ę dzy TP a operatorami alternatywnymi oraz cen ę za po łą czenia do numerów 0-708 1xx xxx, w ł a ś ciwe jest oznaczenie rynku, jakie wskazano w sentencji niniejszej decyzji. W tym miejscu nale ż y jeszcze raz podkre ś li ć , ż e w przedmiotowej sprawie nie jest analizowana kwestia substytucyjno ś ci us ł ug po łą cze ń mi ę dzynarodowych i krajowych z punktu widzenia abonenta (wykonawcy tych po łą cze ń ). Praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę , która ma miejsce na rynku dost ę pu do us ł ug po łą cze ń krajowych i mi ę dzynarodowych ś wiadczonych na numerach 0-708 1xx xxx odnosi oczywi ś cie skutki na rynku us ł ug po łą cze ń krajowych i mi ę dzynarodowych. Nie jest to jednak rynek w ł a ś ciwy w sprawie, a jedynie rynek, na którym praktyka odnosi – w ocenie organu antymonopolowego – negatywny skutek. Podnosz ą c ceny za po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, Spó ł ka decyduje o cenie dost ę pnych za ich po ś rednictwem po łą cze ń telefonicznych, ś wiadczonych przez konkurencyjnych w stosunku do niej przedsi ę biorców. Podejmuj ą c okre ś lone dzia ł ania na rynku dost ę powym wyznacza warunki sprzeda ż y produktu bezpo ś rednio konkurencyjnego w stosunku do tego, który oferuje sama. W ten sposób mo ż e 26 wp ł yn ąć na zmniejszenie zainteresowania (lub wr ę cz wyeliminowanie z rynku po łą cze ń dost ę pnych na numerach z zakresu 0-708 1xx xxx), a tym samym zmniejszenie konkurencyjno ś ci rynku po łą cze ń telefonicznych. Zaznaczy ć w tym miejscu nale ż y, ż e do czasu, gdy us ł uga ś wiadczona w opisany wy ż ej sposób przez alternatywnych operatorów zawiera ł a tak ą tre ść ( content ) jak, np. party line, prognoza pogody itp., TP nie czu ł a si ę w ż aden sposób zagro ż ona, bowiem nie by ł a to us ł uga konkurencyjna w stosunku, do us ł ug ś wiadczonych przez ni ą sam ą . Jednak w chwili, gdy alternatywni operatorzy zacz ę li, na numerach 0-708 1xx xxx ś wiadczy ć us ł ugi po łą cze ń g ł osowych krajowych i mi ę dzynarodowych (co nie jest prawnie zakazane), TP podnios ł a ceny tych us ł ug, obni ż aj ą c niemal jednocze ś nie ceny za po łą czenia mi ę dzynarodowe ś wiadczone przez siebie w sposób tradycyjny (poprzez numery geograficzne). Wyznaczenie rynku w ł a ś ciwego dla praktyki nie ogranicza si ę jedynie do wskazania rynku produktowego, niezb ę dne tak ż e jest okre ś lenie jego geograficznych granic. Geograficzne ramy wskazanego jako w ł a ś ciwy w sprawie rynku dost ę pu do us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych na numerach 0-708 1xx xxx – kieruj ą c si ę zasad ą wyznaczania go „ze wzgl ę du na rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci (towaru), istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji” – obejmuj ą obszar ca ł ego kraju. Wynika to z zasi ę gu sieci Spó ł ki oraz faktu, i ż warunki jej dzia ł ania s ą jednakowe na ca ł ym obszarze administracyjnym kraju. Geograficzne granice rynku dost ę powego wyznacza zasi ę g sieci operatora (w przypadku TP obszar ca ł ego kraju). Us ł ug ę dost ę pu operator ś wiadczy ć mo ż e bowiem wy łą cznie we w ł asnej sieci. Ponadto, zaznaczy ć nale ż y, ż e oferowane przez TP warunki dost ę pu do us ł ug telekomunikacyjnych s ą jednakowe na obszarze ca ł ej Polski. Spó ł ka pos ł uguje si ę ponadto jednolitym dla ca ł ego kraju cennikiem us ł ug telekomunikacyjnych. • Pozycja dominuj ą ca TP S.A. na rynku w ł a ś ciwym Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje pozycj ę dominuj ą c ą jako pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40% ( art. 4 pkt 8 ustawy ). 27 Wyznaczony jako rynek w ł a ś ciwy w sprawie rynek dost ę pu do us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych na numerach 0-708 1xx xxx tworz ą operatorzy dost ę powi „posiadaj ą cy” abonentów, do których zawieraj ą c odpowiedni ą umow ę z operatorem dost ę powym dotrze ć chce ze swoimi us ł ugami operator dysponuj ą cy numeracja z zakresu 0-708 1xx xxx, na których te us ł ugi udost ę pnia. Udzia ł y rynkowe operatorów wyznacza ć trzeba wi ę c w oparciu o liczb ę aktywnych numerów oraz zako ń cze ń sieci, przy u ż yciu których abonent mo ż e wykonywa ć po łą czenie okre ś lonego rodzaju (w niniejszej sprawie po łą czenie do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx). Znaczenie dla operatorów alternatywnych maj ą przy tym ci abonenci, którzy maj ą mo ż liwo ść wykonania, za po ś rednictwem wykorzystywanych przez siebie linii po łą czenia do numeru z zakresu 0-708 1xx xxx i w ten sposób skorzystania z dost ę pnych na tej numeracji us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych. Z technicznego punktu widzenia na terytorium Polski wszyscy abonenci maj ą mo ż liwo ść wykonywania po łą cze ń do numerów 0-708. W opinii Prezesa Urz ę du fakt, i ż niektórzy z nich, z w ł asnej woli rezygnuj ą z mo ż liwo ś ci wykonywania tego rodzaju po łą cze ń (dokonuj ą c blokady po łą cze ń wychodz ą cych do numerów z zakresu 0-70x xxx xxx), nie wyklucza ich z tego rynku. Potencjalnie bowiem stale maj ą oni mo ż liwo ść wykonywania takich po łą cze ń . Na rynku w ł a ś ciwym niniejszej sprawy dzia ł a czterdziestu dwóch operatorów. Przy czym TP jest operatorem najwi ę kszym, posiadaj ą cym najwi ę ksze zasoby abonenckie. Wyznaczaj ą c pozycj ę TP S.A. na rynku dost ę pu do us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych na numerach 0-708 1xx xxx, Prezes Urz ę du ustali ł : • procentowy udzia ł aktywnych numerów TP w ogólnej liczbie numerów oraz • liczb ę linii dzwoni ą cych TP w ogólnej liczbie linii. Dla ustalenia ww. udzia ł ów Spó ł ki, Prezes Urz ę du pos ł u ż y ł si ę danymi zgromadzonymi w toku post ę powania antymonopolowego, sygn. akt DDI-2-53- 05/253/2003/BC/MKK, które zaliczone zosta ł y w poczet materia ł u dowodowego niniejszego post ę powania (karty 18-100). Rok 2002 TP zako ń czy ł a ś wiadcz ą c swoim abonentom us ł ugi za po ś rednictwem 10 792 005 linii dzwoni ą cych oraz uruchomionych na nich 16 977 021 aktywnych numerów, co stanowi odpowiednio 92,5% spo ś ród ogólnej liczby 11 669 310 linii dzwoni ą cych oraz 95,33% spo ś ród aktywnych 17 808 501 numerów. Rok 2003 przyniós ł nieznaczny spadek udzia ł ów TP na tak okre ś lonym rynku. Ze swymi 11 127 504 liniami dzwoni ą cymi, przy 28 12 091 193 ogólnej ich liczbie, Spó ł ka posiada ł a 92,03% rynku. Wi ę kszy spadek notowa ł Spó ł ka w zakresie liczby aktywnych numerów. W grudniu 2003 dysponowa ł a liczb ą 20 636 500 aktywnych numerów abonenckich, co stanowi ł o 92,43% ogólnej ich liczby ( w sumie 22 327 657 aktywnych numerów). Badanie liczby linii dzwoni ą cych oraz aktywnych numerów wskazuje, i ż udzia ł TP S.A. na rynku w ł a ś ciwym nieznacznie tylko obni ż y ł si ę w roku 2003. Tak stabilna pozycja rynkowa Spó ł ki, o czym ś wiadczy nieznaczne tylko jej os ł abienie na przestrzeni 2002 i 2003r. czyni udowodnionym twierdzenie, i ż Spó ł ka nadal posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku i ma mo ż liwo ść dzia ł ania niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Szczególnie, je ż eli analizuj ą c wysoko ść osi ą gni ę tych przez Spó ł k ę udzia ł ów rynkowych uwzgl ę dnimy fakt, i ż konkuruje ona w zakresie przy łą czenia abonentów, z ponad 40 innymi, dzia ł aj ą cymi na rynku przedsi ę biorcami telekomunikacyjnymi, których udzia ł y rynkowe s ą bardzo rozdrobnione i nie przekraczaj ą w sumie 8%. Zaznaczy ć nale ż y przy tym, ż e dwóch najwi ę kszych konkurentów Spó ł ki (Netia S.A. i Telefonia Dialog S.A.) w sumie posiada ok. 6% rynku. Powy ż sze prowadzi do wniosku, ż e dla przedsi ę biorcy, który decyduje si ę ś wiadczy ć us ł ugi telekomunikacyjne w sposób po ś redni (np. przez numer NDS lub 0-708) najwa ż niejsze jest uzyskanie dost ę pu do sieci i abonentów Spó ł ki. Bez uzyskania takiego dost ę pu operator praktycznie pozbawiony jest mo ż liwo ś ci ś wiadczenia us ł ug szerokiej grupie odbiorców. Prezes Urz ę du zdaje sobie spraw ę z faktu, ż e w roku 2004 pozycja TP na rynku w ł a ś ciwym w sprawie mog ł a ulec dalszemu os ł abieniu, jednak w jego opinii, opartej na posiadanej wiedzy rynkowej, pozycja Spó ł ki jest nadal na tyle silna, by bez w ą tpliwo ś ci twierdzi ć , i ż zajmuje ona pozycj ę dominuj ą c ą na rynku. Jednocze ś nie, dokonuj ą c analizy powy ż szego, stale trzeba mie ć na uwadze fakt, i ż TP jest operatorem zasiedzia ł ym na rynku. Jest to bardzo istotny czynnik, który daje TP znacz ą c ą przewag ę w konkurowaniu na rynku. Mimo tego, i ż udzia ł y rynkowe TP spad ł y, to nadal s ą olbrzymie, a istniej ą ca struktura rynku prowadzi do wniosku, i ż nie nale ż y w najbli ż szym czasie oczekiwa ć zmian w istniej ą cym uk ł adzie si ł , w którym TP znacznie wyprzedza rozdrobnion ą konkurencj ę . Powy ż sze czynniki powoduj ą , i ż Spó ł ka mo ż e dzia ł a ć niezale ż nie do konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Warto jednocze ś nie podkre ś li ć , i ż Spó ł ka w z ł o ż onym od wydanej przez Prezesa Urz ę du decyzji tymczasowej nie zakwestionowa ł a dokonanych w tym zakresie ustale ń organu antymonopolowego. 29 • Nadu ż ywanie przez TP S.A. pozycji dominuj ą cej W opinii Prezesa UOKiK decyduj ą ce znaczenie ma ustalenie, ż e podnosz ą c z dniem 1 pa ź dziernika 2005r. ceny na po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx Spó ł ka nadu ż y ł a posiadanej pozycji rynkowej. Dzia ł anie to, zdaniem organu antymonopolowego, nale ż y rozpatrywa ć w kontek ś cie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych dla rozwoju konkurencji (art. 8 ust. 1 w zw. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy oraz art. 82 TWE). Organ antymonopolowy nie podzieli ł przedstawionych w post ę powaniu argumentów Spó ł ki, która podnosi ł a, ż e przedmiotowa podwy ż ka wynika z rachunku ekonomicznego i spowodowana jest wzrostem kosztów zwi ą zanych ze ś wiadczeniem us ł ugi oraz podkre ś la ł a, ż e przedsi ę biorcy telekomunikacyjni podpisuj ą c z TP odpowiedni ą umow ę (umowa o po łą czeniu sieci) mog ą ś wiadczy ć abonentom TP us ł ugi po łą cze ń do numerów z zakresu 0- 708 1xx xxx, których cen ę ustalaj ą samodzielnie. Tym samym, zdaniem Spó ł ki niezasadne jest twierdzenie, ż e wprowadzaj ą c przedmiotow ą podwy ż k ę Spó ł ka uniemo ż liwia prowadzenie dzia ł alno ś ci operatorom ś wiadcz ą cym us ł ugi po łą cze ń telefonicznych w oparciu o numery z zakresu 0-708 1xx xxx. Zdaniem Prezesa Urz ę du poprzez podniesienie cen na po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, Spó ł ka nadu ż y ł a posiadanej pozycji dominuj ą cej. Na podj ę te przez organ antymonopolowy rozstrzygni ę cie wp ł yw mia ł y nast ę puj ą ce okoliczno ś ci. W pierwszej kolejno ś ci Prezes Urz ę du przeanalizowa ł twierdzenia Spó ł ki wskazuj ą cej na koszt ś wiadczenia us ł ugi. Zgodnie z tym co wskaza ł a Spó ł ka pod wzgl ę dem technicznym, to jest umiejscowienia punktu styku, tak zrealizowane po łą czenia mi ę dzynarodowe [za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx] s ą zestawiane analogicznie do po łą czenia przez NDS, czyli tradycyjnego po łą czenia mi ę dzynarodowego zestawianego przez preselekcj ę na rzecz alternatywnego operatora [kiedy operator alternatywny dokonuje zakupu rozpocz ę cia po łą czenia w sieci TP] (str. 8 odwo ł ania TP od decyzji tymczasowej, karta 979). Czyli, zgodne z twierdzeniami TP, ponoszone przez ni ą koszty techniczne (koszty sieci) po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx powinny by ć takie same jak koszty ś wiadczenia operatorowi alternatywnemu us ł ugi rozpocz ę cia po łą czenia mi ę dzynarodowego. Przed przej ś ciem do dalszych rozwa ż a ń zaznaczy ć nale ż y, ż e o ile po łą czenia mi ę dzynarodowe kierowane s ą do sieci innych operatorów przez LPSS-3 (logiczne punkty styku zlokalizowane w centralach ACMS/T – w obszarach tranzytowych TP), to nie ma przeciwwskaza ń do kierowania po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx przez punkty 30 styku innego poziomu (nawet LPSS-1, zlokalizowane w centralach lokalnych). Zasad ą jest, ż e po łą czenie tego rodzaju kierowane jest przez punkt styku najbli ż szy w stosunku do abonenta inicjuj ą cego po łą czenie, ale operatorzy w łą cz ą cych ich umowach mog ą okre ś li ć punkty styku jakiego poziomu s ą wykorzystywane przy ś wiadczeniu okre ś lonych us ł ug, a wi ę c tym samym punkty styku którego poziomu mog ą by ć uznane za „najbli ż sze”. Poziom punktu styku przez który realizowane jest po łą czenie okre ś lonego rodzaju ma donios ł e znaczenie dla operatora alternatywnego. Im bowiem ni ż szy poziom punktu styku, w którym po łą czenie przekazywane jest z sieci TP, tym mniejsze zaanga ż owanie sieci Spó ł ki i tym samym ni ż sza op ł ata za rozpocz ę cie takiego po łą czenia ponoszona przez operatora alternatywnego na rzecz TP. Mimo braku przeciwwskaza ń technicznych, wzgl ę dy ekonomiczne i praktyczne powoduj ą , ż e dla realizacji po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx zwykle jednak wykorzystywane s ą punkty styku 3 poziomu. Im bowiem ni ż szy poziom tym wi ę cej punktów styków operator alternatywny musi wybudowa ć . Jednak np. dla realizacji po łą cze ń do numerów 0-708 zlokalizowanych w sieci Netii wykorzystywane s ą punkty styku (…) (tajemnica przedsi ę biorstwa Netia, wobec innych ni ż TP przedsi ę biorców, za łą cznik nr 2, karta 1090) . W zale ż no ś ci od tego, jakiego poziomu punkt styku wykorzystywany jest do ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, ró ż ny jest sposób zaanga ż owania infrastruktury TP i tym samym ró ż ne s ą ponoszone przez Spó ł k ę koszty. Maj ą c powy ż sze na uwadze, w dalszych rozwa ż aniach, wykazuj ą c fakt stosowania przez Spó ł k ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , Prezes Urz ę du przyj ął za ł o ż enie, ż e po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx realizowane s ą wy łą cznie za po ś rednictwem punktu styku najwy ż szego poziomu (LPSS-3). Dokonuj ą c oceny dzia ł a ń TP uwzgl ę dni ł wi ę c najwy ż sze z mo ż liwych do poniesienia przez Spó ł k ę w tego rodzaju dzia ł alno ś ci koszty. Je ż eli abonent TP wykonuje po łą czenie do numeru z zakresu 0-708 1xx xxx, generowany przez niego ruch telekomunikacyjny przekazywany jest przez Spó ł k ę do odpowiedniego punktu styku. Na tym ko ń czy si ę rola TP w realizacji takiego po łą czenia. Dalej ruch ten jest bowiem „przejmowany” przez operatora, w sieci którego zlokalizowany jest numer docelowy. Spó ł ka wskaza ł a, ż e po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 realizowane s ą tak jak po łą czenia mi ę dzynarodowe dost ę pne przez NDS. Czyli, rola TP jest identyczna niezale ż nie od tego, czy operator alternatywny (np. Netia) zakupi ł rozpocz ę cie po łą czenia mi ę dzynarodowego w sieci TP, czy te ż Spó ł ka skierowa ł a ruch pochodz ą cy od jej abonenta do numeru z zakresu 0-708 1xx xxx. Tym samym, porównywalne powinno by ć pobierane przez TP wynagrodzenie oraz ponoszone koszty ś wiadczenia us ł ugi. 31 Prezes Urz ę du przeanalizowa ł wysoko ść op ł at żą danych przez Spó ł k ę za rozpocz ę cie w jej sieci po łą czenia mi ę dzynarodowego oraz za przekazanie po łą czenia do numeru z zakresu 0-708 1xx xxx, w sytuacji, gdy wynagrodzenie TP ustalane jest na zasadzie podzia ł u przychodów, a tak ż e wysoko ść ponoszonych przez TP kosztów. Organ antymonopolowy opar ł si ę w tym zakresie na Ramowej Ofercie TP Dotycz ą cej Po łą czenia Sieci na rok 2004 25 oraz Sprawozdaniu TP z prowadzenia rachunkowo ś ci regulacyjnej za rok zako ń czony dnia 31 grudnia 2004r 26 . Okres taryfikacyjny Maksymalna op ł ata pobierana przez TP za 1 min. rozpocz ę cia po łą czenia w LPSS-3 (po łą czenia mi ę dzynarodowego) w z ł /min. Wynagrodzenie nale ż ne Spó ł ce od operatora alternatywnego za realizacj ę po łą czenia do numeru z zakresu 0-708 1xx xxx, do 30 wrze ś nia 2005r., gdy op ł ata za po łą czenie wynosi 29 gr (w z ł /min). Wynagrodzenie nale ż ne Spó ł ce od operatora alternatywnego za realizacj ę po łą czenia do numeru z zakresu 0-708 1xx xxx,od 1 pa ź dziernika 2005r., gdy op ł ata za po łą czenie wynosi 58 gr (w z ł /min). O1 - okres taryfikacyjny od 8.oo do 18.oo w dni robocze, 0,0565 O2 - okres taryfikacyjny od 8.oo do 18.oo w soboty, niedziele i ś wi ę ta, 0,0424 O3 - okres taryfikacyjny od 18.oo do 8.oo we wszystkie dni tygodnia. 0,0282 Tabela nr 7 Wida ć wyra ź nie, ż e mimo przyznanego przez TP identycznego z technicznego punktu widzenia sposobu ś wiadczenia us ł ugi (w tym stopnia zaanga ż owania infrastruktury TP) wysoko ść żą danego wynagrodzenia ró ż ni si ę do ść znacznie, szczególnie je ż eli uwzgl ę dnimy fakt, ż e wysoko ść wynagrodzenia Spó ł ki za przekazanie po łą czenia do numerów z zakresu 0- 708 1xx xxx jest sta ł a, tzn. nie zale ż y od okresu taryfikacyjnego, w którym nast ę puje realizacja po łą czenia. Obserwowana dysproporcja zwi ę ksza si ę , gdy stawki za rozpocz ę cie po łą czenia mi ę dzynarodowego w sieci TP porównamy z wynagrodzeniem nale ż nym Spó ł ce, po wprowadzeniu przez ni ą , z dniem 1 pa ź dziernika 2005r. podwy ż ki cen po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. 25 www.uke.gov.pl 26 Biuletyn Urz ę du Regulacji Telekomunikacji i Poczty nr 8(23)/2005, z dnia 30 sierpnia 2005r. 32 Uwzgl ę dniaj ą c fakt, ż e techniczny sposób realizacji po łą czenia nie jest uzale ż niony od stosowanego sposobu rozlicze ń , Prezes Urz ę du przeanalizowa ł koszty ponoszone przez TP, przy ś wiadczeniu ww. us ł ug, wskazane w Sprawozdaniu TP z prowadzenia rachunkowo ś ci regulacyjnej za rok zako ń czony dnia 31 grudnia 2004r. Okres taryfikacyjny Koszt 1 min. rozpocz ę cia po łą czenia z LPSS-3 (po łą czenia mi ę dzynarodowego) w z ł /min. Koszt 1 min. po łą czenia do numeru 0-708 1xx xxx, wg o ś wiadczenia TP (pismo z dnia 20 stycznia 2006r., nr L/LDP/472/UZ/2006) O1 - okres taryfikacyjny od 8.oo do 18.oo w dni robocze, 0,04878 O2 - okres taryfikacyjny od 8.oo do 18.oo w soboty, niedziele i ś wi ę ta, 0,03659 O3 - okres taryfikacyjny od 18.oo do 8.oo we wszystkie dni tygodnia. 0,02439 Tabela nr 8 Z powy ż szego wynika, ż e wysoko ść wykazanych przez Spó ł k ę kosztów ś wiadczenia identycznej pod wzgl ę dem technicznym us ł ugi ró ż ni si ę dosy ć znacznie, od gr/min w pierwszym okresie taryfikacyjnym do ponad gr/min w trzecim okresie taryfikacyjnym. Zwróci ć uwag ę nale ż y tak ż e na fakt, i ż koszty dla po łą cze ń do 0-708 1xx xxx, inaczej ni ż koszty rozpocz ę cia po łą cze ń mi ę dzynarodowych, nie s ą zró ż nicowane w zale ż no ś ci od okresu taryfikacyjnego, w którym wykonywane jest po łą czenie . Maj ą c na uwadze powy ż sze Prezes Urz ę du rozwa ż y ł przyczyny tak wysokich, wykazanych przez TP kosztów ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. Spó ł ka wskaza ł a, i ż wysoko ść kosztów us ł ug po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx ustalona zosta ł a w oparciu o model kosztowy zbudowany na potrzeby wyceny kosztów ś wiadczenia us ł ug powszechnych. Na wysoko ść ponoszonego przez Spó ł k ę kosztu sk ł adaj ą si ę nast ę puj ą ce elementy (zgodnie z pismem Spó ł ki z dnia 13 marca 2005r., karta 1296, tajemnica przedsi ę biorstwa Spó ł ki, za łą cznik nr 1) . Uzasadniaj ą c wysoko ść kosztów po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, TP wskaza ł a, i ż przy stosowanym sposobie ś wiadczenia us ł ugi, gdy abonentowi us ł ug ę ś wiadczy nie operator, który dysponuje zakresem numeracji z zakresu 0-708, ale operator dost ę powy - czyli TP (dla tego sposobu ś wiadczenia us ł ugi stosowany jest sposób rozlicze ń mi ę dzyoperatorskich oparty na zasadzie podzia ł u przychodów), Spó ł ka ponosi okre ś lone 33 koszty, których jednocze ś nie nie ponosi, w sytuacji np. ś wiadczenia przez operatora alternatywnego abonentom TP us ł ug po łą cze ń mi ę dzynarodowych za po ś rednictwem NDS. Spó ł ka wyja ś ni ł a (pismo Spó ł ki z dnia 20 stycznia 2006r., nr L/LDP/472/UZ/2006, w wersji nie zawieraj ą cej tajemnicy przedsi ę biorstwa TP, karta 306), ż e ś wiadcz ą c swoim abonentom us ł ugi po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx musi: • sporz ą dzi ć biling abonencki, • zafakturowa ć nale ż no ść za us ł ug ę na indywidualnej fakturze dla klienta detalicznego, • przeprowadzi ć windykacj ę nale ż no ś ci, przy czym Spó ł ka okre ś li ł a, ż e koszt windykacji to ok. 3% kosztów ca ł kowitych ś wiadczenia us ł ugi (czyli ok. gr , przy koszcie ś wiadczenia us ł ugi wynosz ą cym gr), • obs ł u ż y ć reklamacje dotycz ą ce po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, zg ł aszane przez klientów detalicznych. Zdaniem Prezesa Urz ę du ww. okoliczno ś ci, szczególnie wobec wysoko ś ci technicznego kosztu ś wiadczenia us ł ugi przez TP nie stanowi ą jednak wystarczaj ą cego uzasadnienia dla okre ś lenia kosztu ś wiadczenia us ł ugi na poziomie gr. W pierwszej kolejno ś ci, Prezes Urz ę du pragnie zwróci ć uwag ę na fakt, ż e us ł uga po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx nie jest us ł ug ą powszechn ą , tym samym wysoko ść ponoszonych w zwi ą zku z jej ś wiadczeniem kosztów nie musi by ć ustalana w oparciu o model kalkulacji kosztów us ł ug powszechnych. Co wi ę cej, zdaniem Prezesa Urz ę du dowolne zastosowanie okre ś lonego modelu kosztowego (stworzonego na potrzeby kalkulacji kosztów ś wiadczenia us ł ug powszechnych) nie powinno mie ć miejsca. Model ten stworzony zosta ł bowiem dla okre ś lonego segmentu prowadzonej przez TP dzia ł alno ś ci. Ponadto, dowolno ść ta prowadzi ć mo ż e do „dopasowywania” przez przedsi ę biorc ę , w zale ż no ś ci od zauwa ż onych potrzeb, okre ś lonego modelu kosztowego dla poszczególnych us ł ug. Zauwa ż y ć nale ż y, i ż Spó ł ka sama wskaza ł a (np. karta 180 lub 979 odwrót akt post ę powania), ż e analiza kosztów us ł ug ś wiadczonych na taryfach Premium rate zosta ł a przeprowadzona tak ż e w oparciu o model kosztowy zbudowany na potrzeby wyceny kosztów ś wiadczenia us ł ug powszechnych. TP nie wykazuje przy tym, ż e koszty ustalone wg innej metody kalkulacji by ł y przynajmniej zbli ż one do tych ustalonych wg modelu stworzonego dla us ł ug powszechnych. Nie uzasadnia tak ż e powodów, dla których wyniki kalkulacji uzyskane przy zastosowaniu modelu przewidzianego dla kalkulacji us ł ug powszechnych uznano za w ł a ś ciwe, a pomini ę to uzyskane przy zastosowaniu innych systemów kalkulacji. 34 W opinii Prezesa UOKiK nie ma podstaw by ww. model stosowa ć dowolnie licz ą c na jego podstawie np. koszty ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708. Szczególnie w sytuacji, gdy obok modelu stworzonego na potrzeby kalkulacji kosztów us ł ug powszechnych, przedsi ę biorca stosuje inne modele kosztowe. Zauwa ż y ć nale ż y tak ż e, ż e Spó ł ka sama zaznacza, ż e us ł ugi o podwy ż szonej op ł acie nie s ą us ł ugami regulowanymi (odmiennie ni ż us ł ugi powszechne), a wi ę c ich ceny detaliczne nie musz ą by ć ustalane wy łą cznie w oparciu o formu łę kosztow ą , ale mog ą uwzgl ę dnia ć tak ż e relacje popytu i poda ż y (karta 1297 akt post ę powania). Wobec wskazanego wy ż ej nieznacznego kosztu windykacji nale ż no ś ci rozwa ż y ć trzeba, czy konieczno ść ponoszenia przez TP przy istniej ą cym schemacie ś wiadczenia us ł ugi po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, kosztów fakturowania, bilingu abonenckiego oraz zg ł aszanych reklamacji uzasadnia przedstawion ą przez Spó ł k ę wysoko ść kosztów ś wiadczenia us ł ugi. W pierwszej kolejno ś ci, Prezes UOKiK pragnie odnie ść si ę do kwestii zg ł aszanych przez abonentów reklamacji TP dotycz ą cych us ł ugi po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. W jego przekonaniu, wbrew twierdzeniom TP, konieczno ść rozpatrzenia reklamacji zg ł aszanych przez abonentów nie jest kosztem charakterystycznym dla us ł ugi po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, dla której stosowany jest sposób rozlicze ń mi ę dzyoperatorskich oparty na zasadzie podzia ł u przychodów. Podkre ś li ć trzeba, i ż regulacje dotycz ą ce rozpatrywania reklamacji zawarte w umowie dotycz ą cej ś wiadczenia us ł ug na numeracji 0-708, łą cz ą cej Spó ł k ę z Neti ą (za łą cznik nr 6 do umowy o wspó ł pracy i zasadach rozlicze ń z tytu ł u ś wiadczenia przez Netia 1 na rzecz TP S.A. us ł ug z dodatkow ą op ł at ą (premium rate) na numeracji 0-708 P88 CDU ) porównywalne s ą z tymi zawartymi w umowie o po łą czeniu sieci łą cz ą cej ww. przedsi ę biorców, kiedy Netia zakupuje od TP us ł ug ę rozpocz ę cia po łą czenia i sama ustala cen ę ś wiadczonych przez siebie us ł ug (§ 13 umowy z dnia 18 maja 2001r., w brzmieniu nadanym przez aneks nr 2 z dnia 6 lutego 2002r., karty 1158-1162). Przyj ę t ą w obu ww. umowach zasad ą jest, ż e reklamacje rozpatruje ten podmiot, którego us ł ugi (dzia ł ania) dotyczy reklamacja. Obie strony zobowi ą zane s ą przy tym do przyjmowania reklamacji od swoich abonentów i do ewentualnego przekazywania ich (stosownie do stwierdzonych nieprawid ł owo ś ci) drugiej stronie. Ponadto, w obu umowach przewidziane tak ż e zosta ł o identyczne wynagrodzenie za ka ż d ą przekazan ą drugiej stronie reklamacj ę abonenck ą . 35 Powy ż sze powoduje zdaniem Prezesa UOKiK, ż e nie ma podstaw do twierdzenia, ż e konieczno ść rozpatrywania reklamacji jest cech ą szczególn ą us ł ugi po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx oraz, ż e fakt ten w istotny sposób wp ł ywa na koszt ś wiadczenia przedmiotowej us ł ugi. Kolejnymi czynnikami kosztowymi, których rozwa ż anie niezb ę dne by ł o dla oceny przedstawionych przez TP kosztów by ł y koszt bilingu abonenckiego oraz koszt zafakturowania ś wiadczonej przez TP us ł ugi po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. Przy czym, Prezes Urz ę du pragnie zwróci ć uwag ę na fakt, ż e koszt wystawienia i przes ł ania faktury za us ł ugi telekomunikacyjne ś wiadczone przez Spó ł k ę uwzgl ę dniony jest w skalkulowanych przez TP kosztach abonamentu telefonicznego (wskazuje na to za łą cznik do pisma Spó ł ki z dnia 29 lipca 2005r., nr CPR-ZW-2892/07/05). Konieczno ść wystawienia i przes ł ania odpowiedniej faktury istnieje bowiem niezale ż nie od faktu korzystania z us ł ug telekomunikacyjnych przez abonenta przy łą czonego do sieci telekomunikacyjnej i op ł acaj ą cego z tego tytu ł u abonament telefoniczny. Dlatego podj ę ta przez organ antymonopolowy próba oszacowania ww. kosztów bilingu i fakturowania dotyczy wy łą cznie kosztów zwi ą zanych ze ś wiadczon ą us ł ug ą po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx (a wi ę c kosztów bilingu wy łą cznie po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx oraz kosztów uwzgl ę dnienia tych po łą cze ń na odpowiedniej fakturze wystawianej abonentowi przez Spó ł k ę ). Uznaj ą c, ż e koszt bilingu i fakturowania us ł ugi po łą czenia telefonicznego niezale ż ny jest od rodzaju po łą czenia (po łą czenie strefowe, mi ę dzystrefowe czy do numerów sieci inteligentnej), Prezes Urz ę du szacuj ą c je opar ł si ę na znanych mu (zawartych w Sprawozdaniu TP z prowadzenia rachunkowo ś ci regulacyjnej za rok zako ń czony dnia 31 grudnia 2004r.) kosztach po łą czenia lokalnego. Wykazany przez TP koszt 1 minuty po łą czenia lokalnego wynosi 6 gr. Przy czym koszt ten obejmuje nie tylko koszt technicznego ś wiadczenia us ł ugi (1 minuty po łą czenia lokalnego), ale tak ż e zwi ą zany z t ą us ł ug ą koszt bilingu i fakturowania, koszt ewentualnej windykacji, reklamacji, koszty marketingu i sprzeda ż y oraz koszty wsparcia dzia ł alno ś ci podstawowej. Jako ż e koszt (techniczny) rozpocz ę cia oraz zako ń czenia po łą czenia tego rodzaju kszta ł tuje si ę , w zale ż no ś ci od okresu taryfikacyjnego, w przedziale 1,403 – 2,807 gr ( ś rednio 2,105) za minut ę , to ponoszony przez TP techniczny koszt zrealizowania po łą czenia lokalnego (jego rozpocz ę cia i zako ń czenia) wynosi ś rednio 4,21 gr za minut ę (2x2,105). Kwota pozosta ł a, a wi ę c ś rednio ok. 2 gr za 1 minut ę wystarczy ć musz ą dla pokrycia 36 pozosta ł ych ponoszonych przez TP kosztów ś wiadczenia us ł ugi po łą czenia lokalnego, w tym kosztów bilingu i fakturowania. Wobec powy ż szego, przy za ł o ż eniu, ż e koszty bilingu i fakturowania us ł ugi po łą czenia telefonicznego nie zale żą od rodzaju po łą czenia, zdaniem Prezesa UOKiK zawarte w koszcie minuty po łą czenia do numerów 0-708 1xx xxx koszty bilingu i fakturowania nie powinny przekracza ć 2 gr za minut ę po łą czenia. Jednocze ś nie, maj ą c na uwadze fakt, ż e odmiennie ni ż w przypadku po łą cze ń mi ę dzynarodowych dost ę pnych przez NDS, wskazany przez TP koszt ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx nie zale ż y od okresu taryfikacyjnego, w którym po łą czenie jest wykonywane, Prezes Urz ę du przeanalizowa ł dobowy i tygodniowy rozk ł ad ruchu do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx wykorzystywanych do ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń telefonicznych. Z dostarczonych przez przedsi ę biorców telekomunikacyjnych informacji wynika, ż e w trzecim okresie taryfikacyjnym (najta ń szym dla TP, kiedy koszt 1 min. rozpocz ę cia po łą czenia do sieci inteligentnej wynosi wtedy 0,02439 z ł ) wykonywanych jest nawet 50% wszystkich po łą cze ń telefonicznych, zrealizowanych za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. Z powy ż szego, zdaniem Prezesa UOKiK wynika, i ż nie istnieje ekonomiczne uzasadnienie wprowadzonej przez TP podwy ż ki. Szczególnie, wobec wskazanej w Sprawozdaniu TP z prowadzenia rachunkowo ś ci regulacyjnej za rok zako ń czony dnia 31 grudnia 2004r. wysoko ś ci ponoszonych przez Spó ł k ę kosztów ś wiadczenia poszczególnych us ł ug telekomunikacyjnych. Doda ć nale ż y, ż e Spó ł ka uzasadniaj ą c zwi ę kszenie kosztów ś wiadczenia us ł ugi faktem wzrostu zainteresowania realizacj ą po łą cze ń do numerów 0-708 1xx xxx nie przedstawi ł a na t ę okoliczno ść ż adnych dowodów. Zauwa ż y ć tak ż e nale ż y, ż e przedmiotowa podwy ż ka jest pierwsz ą od momentu wprowadzenia przez Spó ł k ę cennika us ł ug Audioteks w roku 1995 (karty 1294-1296). Pierwotna stawka w wysoko ś ci 1,20 z ł netto by ł a obni ż ana kolejno w roku 2001 (0,56 z ł netto) i 2002 (0,29z ł netto). Zdaniem Prezesa Urz ę du nie sposób przyj ąć by TP, przedsi ę biorca o tak du ż ym znaczeniu i do ś wiadczeniu rynkowym podejmowa ł decyzj ę o obni ż eniu cen ś wiadczonych us ł ug w oparciu o kryterium inne ni ż rachunek ekonomiczny lub decydowa ł si ę na d ł ugotrwa ł e (2002-2005) ś wiadczenie us ł ug w cenach nie pokrywaj ą cych kosztów ich ś wiadczenia. Tym samym nie do przyj ę cia jest twierdzenie, ż e Spó ł ka dopiero w roku 2005 zauwa ż y ł a , ż e wynagrodzenie pobierane przez ni ą za us ł ugi po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx nie wystarcza na pokrycie zwi ą zanych z nimi kosztów. 37 Zastanawiaj ą cym jest, ż e sta ł o si ę to dopiero w momencie, gdy zacz ęł o gwa ł townie wzrasta ć zainteresowanie wykonywaniem po łą cze ń telefonicznych za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. Jak ju ż wskazywano w niniejszej decyzji, po łą czenie do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx nie jest us ł ug ą powszechn ą . Tym samym, cena za t ę us ł ug ę żą dana przez TP nie musi by ć ustalona w oparciu o uzasadnione koszty jej ś wiadczenia (wymaganie takie w stosunku do cen us ł ug powszechnych zawiera art. 90 Pt). Wystarczy, by wyznaczona zosta ł a przez operatora telekomunikacyjnego zgodnie z art. 61 ust. 1 i 2 Pt, czyli na podstawie przejrzystych, obiektywnych i niedyskryminuj ą cych kryteriów. Sama Spó ł ka fakt ten podkre ś li ł a w pi ś mie z dnia 13 marca 2006r. (CPR/TP-13/06) wskazuj ą c, ż e us ł ugi o podwy ż szonej op ł acie nie s ą us ł ugami regulowanymi (w odró ż nieniu od us ł ugi powszechnej) zatem ceny detaliczne nie musz ą by ć ustalane wy łą cznie w oparciu o formu łę kosztow ą , ale mog ą uwzgl ę dnia ć tak ż e relacje popytu i poda ż y . Powy ż sze nie wyklucza jednak, ż e wprowadzaj ą c przedmiotow ą podwy ż k ę TP dopu ś ci ł a si ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków rozwoju konkurencji. Zdaniem Prezesa Urz ę du, wprowadzaj ą c przedmiotow ą podwy ż k ę Spó ł ka wykorzysta ł a fakt, ż e poprzez kszta ł towanie w ł asnego cennika ma mo ż liwo ść faktycznego wp ł ywania na warunki ś wiadczenia us ł ug przez swoich konkurentów. Istotne znaczenie mia ł przy tym fakt, ż e do jej sieci telekomunikacyjnej przy łą czonych jest prawie 90% abonentów. W toku prowadzonego post ę powania Spó ł ka podj ęł a prób ę wykazania, ż e równoleg ł e podniesienie cen na po łą czenia z numerami z zakresu 0-708 1xx xxx oraz obni ż enie cen oferowanych po łą cze ń mi ę dzynarodowych (poprzez wprowadzone us ł ugi i promocje) nie by ł o dzia ł aniem antykonkurencyjnym. Uzasadnia ł a to faktem, ż e prowadz ą c dzia ł alno ść telekomunikacyjn ą nie konkuruje wy łą cznie z Neti ą i wy łą cznie z modelem ś wiadczenia us ł ug w oparciu o numer 0-708 1xx xxx. W opinii Prezesa Urz ę du jednak, w ten sposób Spó ł ka sama przyzna ł a, ż e konkuruje tak ż e z modelem ś wiadczenia us ł ug w oparciu o numer 0-708 1xx xxx. Bezsporny jest fakt wprowadzenia przedmiotowej podwy ż ki. Nie budzi tak ż e w ą tpliwo ś ci, ż e mia ł a ona wp ł yw na wysoko ść op ł at pobieranych za po łą czenia telefoniczne dost ę pne za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. Faktem tak ż e pozostaje, i ż podwy ż ce towarzyszy ł o podj ę cie przez Spó ł k ę odpowiednich dzia ł a ń promocyjnych w zakresie oferowanych po łą cze ń mi ę dzynarodowych (pakiety minut tp mi ę dzynarodowych, wybrane kraje tp biznes oraz obni ż enie cen na po łą czenia mi ę dzynarodowe w planach 38 biznesowych). Zauwa ż y ć jednak trzeba, ż e gdyby dzia ł aniom promocyjnym Spó ł ki nie towarzyszy ł a przedmiotowa podwy ż ka to po łą czenia telefoniczne dost ę pne za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx nadal mog ł yby konkurowa ć z „produktami” Spó ł ki. Ceny żą dane za po łą czenia za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx nadal pozosta ł yby bowiem ni ż sze ni ż ceny „promocyjnych” po łą cze ń mi ę dzynarodowych oferowanych przez Spó ł k ę . Sytuacja przedstawia ł aby si ę bowiem w sposób nast ę puj ą cy (ceny netto): Plan tp darmowe wieczory i weekendy 27 Plan tp biznes 28 Bez oferty specjalnej Pakiet 60 minut tp mi ę dzynarodo wych 30 Pakiet 30 minut tp mi ę dzynarodo wych 31 Bez oferty specjalnej, po 1 wrze ś nia 2005r. W ramach us ł ugi wybrane kraje tp biznes (40% obni ż ka) 0-708 177 800, numer udost ę pniony przez Energis Polska sp. z o.o., a obs ł ugiwany przez Onet.pl S.A. 29 1 min. po łą czenie do Niemiec lub Stanów Zjednoczonych 0,84-1,20 z ł 32 27 gr 33 gr 50 gr 30 gr 29 gr 1 min. po łą czenie do Rosji 1,69 z ł 55 gr 68 gr 1,10 z ł 66 gr 29 gr Tabela nr 9 Spó ł ka podnosi ł a, ż e czas, kiedy wprowadzono promocyjne oferty Spó ł ki by ł konsekwencj ą przed ł u ż aj ą cej si ę procedury zatwierdzania zmian w Cenniku TP przez Prezesa UKE. Stanowisko to nie jest jednak w opinii organu antymonopolowego przekonuj ą ce. Dzia ł aj ą c bowiem zgodnie z przepisami Pt, Spó ł ka zobowi ą zana jest do poinformowania swoich abonentów o planowanych podwy ż kach co najmniej na jeden okres rozliczeniowy przed ich wprowadzeniem. Realizuj ą c swój obowi ą zek TP w sierpniu 2005r. informowa ł a o podniesieniu cen po łą cze ń do 0-708 1xx xxx ( w tej samej ulotce zamieszczone by ł y te ż informacje o wprowadzonym pakiecie minut mi ę dzynarodowych TP). Zauwa ż y ć jednak nale ż y, ż e w tym momencie nie zapad ł a jeszcze w strukturach TP decyzja o przedmiotowej podwy ż ce. Ta bowiem zosta ł a wprowadzona w drodze Decyzji nr 221 Wiceprezesa Cz ł onka Zarz ą du TP S.A. ds. Marketingu i Obs ł ugi Klienta Pierre Hamon z dnia 31 sierpnia 2005r (karta 185). Tym samym, trudno nie potraktowa ć ofert TP (w szczególno ś ci pakietu minut 27 Op ł ata za zainicjowanie po łą czenia mi ę dzynarodowego 16 gr netto 28 Op ł ata za zainicjowanie po łą czenia mi ę dzynarodowego 10 gr netto 29 Na podstawie www.onet.pl , ewentualna op ł ata za zainicjowanie po łą czenia, wg wykorzystywanego przez abonenta planu taryfowego, w uwzgl ę dnionych w tabeli planach wynosi ona 16 gr netto. 30 Pierwsze 60 minut w miesi ą cu, pó ź niej stawka standardowa, warto ś ci przybli ż one 31 Pierwsze 30 minut w miesi ą cu, pó ź niej stawka standardowa, warto ś ci przybli ż one 39 mi ę dzynarodowych tp) jako zaproponowanego abonentom Spó ł ki „lekarstwa” na wprowadzon ą podwy ż k ę cen po łą cze ń do numerów 0-708 1xx xxx , skoro Spó ł ka informowa ł a o niej w momencie, kiedy decyzja o jej wprowadzeniu nie zosta ł a jeszcze podj ę ta i równocze ś nie prezentowa ł a ofert ę umo ż liwiaj ą c ą jej abonentom obni ż enie kosztów po łą cze ń mi ę dzynarodowych. W opinii Prezesa UOKiK, dla oceny dzia ł ania TP nie ma znaczenia fakt, ż e zaproponowane przez Spó ł k ę produkty (wybrane kraje tp biznes, pakiety minut mi ę dzynarodowych tp, obni ż enie cen na po łą czenia mi ę dzynarodowe w planach sekundowych tp biznes) dost ę pne s ą tylko w niektórych jej planach taryfowych. Abonent nie jest bowiem do ż adnego planu na sta ł e „przywi ą zany”. Analizuj ą c przedstawiane mu oferty samodzielnie, uwzgl ę dniaj ą c przy tym w ł asne potrzeby i oczekiwania, podejmuje on decyzj ę o wyborze okre ś lonego planu taryfowego. Taki abonent, gdy uzna przedstawiane mu oferty TP za szczególnie atrakcyjne mo ż e dokona ć po prostu zmiany wykorzystywanego planu telefonicznego. Z tych samych przyczyn nie mo ż na uzna ć , ż e dowodem na brak antykonkurencyjnego charakteru podj ę tych przez TP dzia ł a ń jest fakt, ż e klienci biznesowi nie korzystaj ą z po łą cze ń dost ę pnych za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, bo zwykle korzystaj ą z systemowej blokady po łą cze ń do numerów o podwy ż szonej op ł acie. Fakt korzystania z blokady w okre ś lonym czasie nie powoduje, ż e w przysz ł o ś ci abonent nie b ę dzie korzysta ł z po łą cze ń okre ś lonego rodzaju. Prezes Urz ę du szczegó ł owo przeanalizowa ł twierdzenia TP, która wskaza ł a, ż e zawarcie przez operatora odpowiedniej umowy o po łą czeniu sieci spowodowa ł oby, ż e mia ł by on mo ż liwo ść samodzielnego kszta ł towania wysoko ś ci stawek za po łą czenie do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, a TP przys ł ugiwa ł oby jedynie wynagrodzenie za sprzedane operatorowi „rozpocz ę cie po łą czenia” w jej sieci. Zdaniem Prezesa UOKiK wskazany przez Spó ł k ę sposób ś wiadczenia us ł ugi nie jest w chwili obecnej mo ż liwy do zrealizowania. Zawierane w tym celu umowy o po łą czeniu sieci musia ł yby bowiem szczegó ł owo regulowa ć kwestie windykacji nale ż no ś ci prowadzonej przez operatora alternatywnego od abonenta TP oraz sporz ą dzania bilingu. Zauwa ż y ć przy tym nale ż y, ż e funkcjonuj ą ce obecnie w obrocie umowy o po łą czeniu sieci zawarte przez TP z operatorami dysponuj ą cymi numeracj ą z zakresu 0-708 1xx xxx regulacji takich nie zawieraj ą . Regulacji tego rodzaju nie zawiera tak ż e Oferta Ramowa TP dotycz ą ca po łą czenia sieci, która stanowi podstaw ę prowadzonych przez operatorów alternatywnych negocjacji z TP. Co wi ę cej, to w ł a ś nie brak regulacji 32 Podzia ł w zale ż no ś ci od momentu rozpocz ę cia po łą czenia, stawka wy ż sza w godz. 8-20, ni ż sza w godz. 20-8 40 dotycz ą cej m.in. modelu rozlicze ń z tytu ł u wymiany us ł ug teleinformatycznych i dost ę pu do sieci inteligentnej ś wiadczonej z wykorzystaniem numerów dost ę pu 0-20x, 0-70x, 0-80x, a tak ż e brak ustale ń dotycz ą cych fakturowania, bilingowania i windykacji nale ż no ś ci od u ż ytkowników by ł o jedn ą z przyczyn uchylenia przez Wojewódzki S ą d Administracyjny w Warszawie decyzji Prezesa URTiP zatwierdzaj ą cej przedstawiony mu przez TP projekt ramowej oferty dotycz ą cej po łą czenia sieci na rok 2004, patrz wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005r., sygn. akt VI SA/Wa 1603/04). Ś wiadczenie przez operatora alternatywnego abonentom operatora dost ę powego (np. TP) us ł ug po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx w oparciu o umow ę o po łą czeniu sieci, w której brak odpowiednich regulacji dotycz ą cych kwestii bilingu abonenckiego oraz windykacji nale ż no ś ci, prowadzi ł oby do sytuacji, w której ka ż dy abonent pragn ą cy skorzysta ć z po łą cze ń dost ę pnych za po ś rednictwem ww. numerów musia ł by podpisa ć odpowiedni ą umow ę o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych z operatorem alternatywnym. W przeciwnym bowiem razie operator alternatywny by ł by praktycznie pozbawiony mo ż liwo ś ci rozliczenia si ę z abonentem (w tym uzyskania swojej nale ż no ś ci). Skutkiem przyj ę cia takiego rozwi ą zania by ł aby sytuacja, w której na tradycyjne po łą czenia mi ę dzynarodowe skazany jest abonent, który w okre ś lonym (danym) momencie chce nawi ą za ć po łą czenie mi ę dzynarodowe, a nie ma odpowiedniej umowy – bo do tej pory z po łą cze ń takich nie korzysta ł i by ć mo ż e nie b ę dzie korzysta ć w przysz ł o ś ci. Dla wykonania pojedynczego po łą czenia za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, abonent nie podejmie trudu dotarcia do odpowiedniego operatora i podpisania odpowiedniej umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych. Zdaniem Prezesa UOKiK mo ż liwo ść dowolnego, tzn. bez konieczno ś ci podj ę cia dodatkowych czynno ś ci (np. dokonania zakupu karty-zdrapki) skorzystania z po łą cze ń telefonicznych dost ę pnych za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx to, obok ceny, ich g ł ówna zaleta. Kwestia, czy mo ż liwe jest ś wiadczenie abonentom TP przez operatora alternatywnego us ł ug po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx w oparciu o umow ę o po łą czeniu sieci nie ma jednak, zdaniem Prezesa UOKiK znaczenia dla oceny podj ę tych przez Spó ł k ę dzia ł a ń . Fakt, i ż mo ż liwy jest inny sposób ś wiadczenia przedmiotowych po łą cze ń (pod warunkiem m.in. podpisania odpowiedniej umowy mi ę dzyoperatorskiej) nie zmniejsza negatywnej oceny dzia ł a ń TP. W opinii Prezesa UOKiK Spó ł ka wykorzysta ł a bowiem fakt, i ż mo ż e wp ł ywa ć na wysoko ść cen po łą cze ń oferowanych przez konkurencyjnych w stosunku do niej operatorów. Spó ł ka nie tylko znacz ą co podnios ł a ceny tych po łą cze ń , ale jednocze ś nie zdecydowa ł a si ę 41 na uatrakcyjnienie w ł asnych ofert. I nie ma zdaniem Prezesa UOKiK znaczenia, ż e TP konkuruje nie tylko z Neti ą i nie tylko z po łą czeniami oferowanymi za po ś rednictwem 0-708 1xx xxx. Faktem bezspornym bowiem pozostaje, ż e taki sposób ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń telefonicznych stanowi alternatyw ę wobec tradycyjnego, wykorzystywanego przez TP, sposobu ś wiadczenia tych us ł ug. Zauwa ż y ć przy tym trzeba, ż e nie ma uzasadnienia dla skali dokonanej przez TP podwy ż ki. Zgodnie ze stanowiskiem TP wyra ż onym w pi ś mie z dnia 20 stycznia 2006r., cena za 1 min. po łą czenia do numerów z zakresu 0-708 stanowi ć musi wielokrotno ść jednostki taryfikacyjnej (0,29 z ł ), czyli podejmuj ą c decyzj ę o podwy ż szeniu ceny za po łą czenie do 0- 708 1xx xxx, Spó ł ka zmuszona by ł a podnie ść cen ę tego po łą czenia o 100%. Twierdzenia TP dotycz ą ce funkcjonuj ą cego systemu naliczania op ł at za po łą czenia do numerów sieci inteligentnej nie znajduj ą jednak potwierdzenia w praktyce. Bowiem tylko niektóre z op ł at żą danych za po łą czenia do numerów 0-708 w poszczególnych taryfach stanowi ą wielokrotno ść jednostki taryfikacyjnej. Tak ą wielokrotno ść obserwujemy jedynie w przypadku taryfy pierwszej (0,29*1 lub 2) i dziewi ą tej (0,29*28 – cena za po łą czenie). Dokonuj ą c oceny zarzucanych TP dzia ł a ń , Prezes Urz ę du doszed ł do przekonania, ż e maj ą one bezpo ś redni wp ł yw na warunki dzia ł ania i atrakcyjno ść ofert operatorów ś wiadcz ą cych us ł ugi po łą cze ń telefonicznych na numerach z zakresu 0-708 1xx xxx. W jego ocenie, Spó ł ka podj ęł a je w celu os ł abienia znaczenia (a mo ż e nawet wyeliminowania z rynku) tego rodzaju us ł ug. Wykorzysta ł a przy tym fakt, i ż ma mo ż liwo ść kszta ł towania warunków (cen), na jakich us ł ugi te dost ę pne s ą dla ponad 90% polskich abonentów. Skutkiem wprowadzonej przez Spó ł k ę podwy ż ki by ł znacz ą cy spadek zainteresowania po łą czeniami telefonicznymi dost ę pnymi za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. Skutek ten obrazuje poni ż szy wykres. Mia ł on ograniczony wymiar czasowy, ze wzgl ę du na czasowe wycofanie si ę przez TP (do czego Spó ł ka zosta ł a zobowi ą zana przez Prezesa UOKiK) z przedmiotowej podwy ż ki. Zaznaczy ć przy tym nale ż y, i ż rzadko zdarza si ę w praktyce orzeczniczej (z czym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie), by tak wyra ź nie widoczne by ł y skutki rynkowe dzia ł a ń podj ę tych przez przedsi ę biorc ę . Organ antymonopolowy nie musi w tym przypadku ich przewidywa ć , gdy ż ich wyst ą pienie na rynku faktycznie zosta ł o stwierdzone. 42 liczba minut po łą cze ń do nr 0-708 1, wykorzystywanych do ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń telefonicznych (10.2003-01.2006) 0 1000000 2000000 3000000 4000000 5000000 6000000 7000000 8000000 10.2003 12.2003 02.2004 04.2004 06.2004 08.2004 10.2004 12.2004 02.2005 04.2005 06.2005 08.2005 11.2005 01.2006 minuty Wykres nr 3 Podnosz ą c ceny po łą cze ń do ww. numerów TP z jednej strony ograniczy ł a swoim abonentom mo ż liwo ść skorzystania z alternatywnych (w stosunku do oferowanych przez Spó ł k ę ) sposobów nawi ą zania po łą czenia mi ę dzynarodowego, z drugiej za ś znacznie utrudni ł a przedsi ę biorcom ś wiadcz ą cym us ł ugi po łą cze ń telefonicznych w oparciu o numeracj ę z zakresu 0-708 1xx xxx odzyskanie nak ł adów poniesionych na wypromowanie us ł ugi oraz zmiany wizerunku po łą cze ń do numerów audioteksowych. Zaznaczy ć w tym miejscu nale ż y, ż e kwoty wydatkowane przez tych przedsi ę biorców na reklam ę si ę ga ł y nawet 600 tys. z ł w miesi ą cu. Zdaniem Prezesa UOKiK dzia ł anie TP podj ę te zosta ł o w celach antykonkurencyjnych, jako reakcja na spadek zainteresowania po łą czeniami mi ę dzynarodowymi ś wiadczonymi przez Spó ł k ę i jednoczesny wzrost zainteresowania po łą czeniami ś wiadczonymi przez innych ni ż Spó ł ka operatorów telekomunikacyjnych, w tym za po ś rednictwem numerów z zakresu 0- 708 1xx xxx. Przeciwko bowiem podniesieniu cen us ł ug telekomunikacyjnych ś wiadcz ą ogólne tendencje rynkowe. Z przygotowanego przez Urz ą d Regulacji Telekomunikacji i Poczty „Raportu o stanie rynku telekomunikacyjnego w roku 2004” (dalej jako Raport) wynika, i ż od 2001r. nast ę puje systematyczny spadek cen na po łą czenia telefoniczne. Ceny po łą cze ń lokalnych spad ł y w tym okresie o 28,26%, po łą cze ń mi ę dzystrefowych o 26,5%, za ś po łą cze ń mi ę dzynarodowych (spadek w latach 1999-2004) o 74%. Warto przy tym zauwa ż y ć , 43 ż e w roku 2004 zmala ł y tak ż e (w stosunku do roku 2003) koszty rozpocz ę cia po łą czenia do numerów sieci inteligentnej (pismo UKE z dnia 7 marca 2006r. ). Jednocze ś nie, z ww. Raportu wynika, i ż na przestrzeni lat 2003-2004, nast ą pi ł gwa ł towny spadek udzia ł ów TP w rynku po łą cze ń mi ę dzynarodowych (z ok. 84% w roku 2003, do 73,5% w 2004). Równocze ś nie nast ę powa ł powa ż ny wzrost zainteresowania us ł ugami po łą cze ń telefonicznych (przede wszystkim mi ę dzynarodowych), ś wiadczonych za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx. Powy ż sze pozwala na przyj ę cie, ż e dotychczasowa, atrakcyjna stawka za po łą czenia, szczególnie mi ę dzynarodowe, ś wiadczone na ww. numerach, spowodowa ł a pewien odp ł yw od us ł ug po łą cze ń mi ę dzynarodowych ś wiadczonych przez TP. Spó ł ka, w celu odzyskania prawdopodobnie utraconych korzy ś ci, nie ograniczy ł a si ę wy łą cznie do uatrakcyjnienia w ł asnej oferty, ale jednocze ś nie podj ęł a prób ę zdyskredytowania us ł ug po łą cze ń telefonicznych ś wiadczonych za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, poprzez odpowiednie kszta ł towanie cen. Wymaga podkre ś lenia, i ż zdaniem Prezesa Urz ę du, za jak najbardziej po żą dane nale ż y uzna ć podejmowane przez TP dzia ł ania, prowadz ą ce do uatrakcyjnienia w ł asnej oferty, tym bardziej ż e op ł aty w telefonii stacjonarnej w Polsce nale żą do jednych z najwy ż szych w Europie. Jednak poprawianie wizerunku Spó ł ki i jej pozycji rynkowej, nie powinno odbywa ć si ę poprzez wp ł ywanie na warunki ś wiadczenia us ł ug przez innych, obecnych na rynku operatorów, ale poprzez konstruowanie przez Spó ł k ę w ł asnej konkurencyjnej oferty. Dominant nie mo ż e poprawia ć swoich notowa ń rynkowych kosztem operatorów alternatywnych, którzy maj ą mo ż liwo ść ś wiadczenia us ł ug jego abonentom, jedynie przy akceptacji ich warunków ze strony Spó ł ki. Ad. II Zarzut naruszenia art. 82 TWE Zgodnie z art. 3 ust. 1 zd. 2 Rozporz ą dzenia Rady (WE) Nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2003 w sprawie wprowadzenia w ż ycie przepisów o konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (O.J. L 001, 04/01/2003, p.1) w przypadkach, gdy organy ochrony konkurencji Pa ń stw Cz ł onkowskich stosuj ą prawo konkurencji do praktyk zakazanych art. 82 Traktatu, stosuj ą równie ż art. 82 Traktatu. Art. 82 TWE stanowi, ż e wszelkie nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej przez jedno lub wi ę cej przedsi ę biorstw na Wspólnym Rynku lub na znacz ą cej jego cz ęś ci jest zakazane jako niezgodne ze wspólnym rynkiem, je ż eli mo ż e wp ł ywa ć na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi. Art. 82 TWE zawiera przy tym otwarty (przyk ł adowy) katalog dzia ł a ń , które 44 mog ą stanowi ć praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Tym samym za praktyk ę uznane mo ż e by ć tak ż e dzia ł anie wprost w tym katalogu nie wskazane (praktyka nienazwana). Uznaj ą c wi ę c, na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , ż e dzia ł anie Telekomunikacji Polskiej S.A. stanowi praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej, Prezes Urz ę du zobowi ą zany jest do ustalenia, czy dzia ł anie to ma miejsce na Wspólnym Rynku b ą d ź jego znacznej cz ęś ci oraz czy jest ono niezgodne ze Wspólnym rynkiem, a wi ę c czy wp ł ywa, lub mo ż e wp ł ywa ć na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi. W przypadku dokonania takich ustale ń , Prezes Urz ę du zobowi ą zany jest do stwierdzenia, ż e Spó ł ka naruszy ł a przepis art. 82 TWE. W toku post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du ustali ł , ż e TP zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym, tj. rynku dost ę pu do us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych na numerach 0 708 1xx xxx, a posiadane przez ni ą udzia ł y rynkowe osi ą gaj ą 90%. Ponadto, zdaniem organu antymonopolowego podejmuj ą c dzia ł ania polegaj ą ce na podwy ż szeniu cen po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, Spó ł ka nadu ż y ł a posiadanej pozycji rynkowej. W ten sposób wykorzysta ł a fakt, i ż kszta ł tuj ą c ceny pobierane od swoich abonentów wp ł ywa na warunki dzia ł ania i ś wiadczenia us ł ug przez swoich bezpo ś rednich konkurentów. Wobec powy ż szego, dla ustalenia ż e przedmiotowe dzia ł anie TP stanowi naruszenie art. 82 TWE niezb ę dne by ł o wykazanie, ż e ma ono miejsce na Wspólnym Rynku (b ą d ź jego znacznej cz ęś ci) oraz, ż e jest niezgodne ze Wspólnym Rynkiem. Rynek w ł a ś ciwy, na którym zidentyfikowano niedozwolone dzia ł anie TP obejmuje terytorium Polski. Wynika to z zasi ę gu sieci Spó ł ki oraz faktu, i ż warunki dzia ł ania polskich operatorów telekomunikacyjnych s ą jednakowe na ca ł ym obszarze administracyjnym kraju. Terytorium jednego z Pa ń stw Cz ł onkowskich uznane zosta ł o za znaczn ą cz ęść Wspólnego Rynku w decyzji Komisji Europejskiej WE z dnia 21 maja 2003 r. przeciwko Deutsche Telecom AG (O.J. L 263/38 z 14.10.2003 r., pkt 185). Podobnie w Obwieszczeniu Komisji Europejskiej Gudelines on the effect on trade koncept contained In Articles 81 and 82 of the Treaty (2004/C 101/07) wskazano, ż e w sytuacji, w której przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą na terytorium ca ł ego Pa ń stwa Cz ł onkowskiego stosuje praktyki skutkuj ą ce wy łą czeniem dost ę pu jego zagranicznych konkurentów do rynku, zasadniczo dochodzi do znacznego wp ł ywu praktyki na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi ( when an undertaking, which holds a dominant position covering the whole of a Member State, engages in exclusionary abuses, trade between Member States is normally capable of being affected ). 45 Tym samym dzia ł anie TP podj ę te na obszarze Polski uzna ć nale ż y za dzia ł alnie na znacznej cz ęś ci Wspólnego Rynku. Zgodnie z art. 82 TWE zakazane jest tylko takie nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej, które niezgodne jest ze Wspólnym Rynkiem, czyli takie które wp ł ywa b ą d ź mo ż e wp ł ywa ć na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi. Przy czym, Komisja Europejska zauwa ż a ( Guidelines on the effect on trade concept contained in Articles 81 and 82 of the Treaty , O.J. 2004/C 101/07, pkt. 93), ż e ju ż samo nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej przez przedsi ę biorc ę , który pozycj ę tak ą posiada na obszarze jednego (ca ł ego) Pa ń stwa Cz ł onkowskiego, zwykle wywiera taki wp ł yw na handel. W ocenie organu antymonopolowego dzia ł anie TP mo ż e wp ł ywa ć na handel pomi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi. Wprowadzaj ą c przedmiotow ą podwy ż k ę , Spó ł ka po ś rednio decyduje o strukturze krajowego rynku po łą cze ń mi ę dzystrefowych i mi ę dzynarodowych. Rynku, na którym dzia ł alno ść podj ąć mog ą tak ż e przedsi ę biorcy spoza Polski. Potencjalnym skutkiem podniesienia przez TP cen po łą cze ń do numerów z zakresu 0- 708 1xx xxx jest wyeliminowanie (os ł abienie) z rynku takiej metody ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń telefonicznych i tym samym wyeliminowanie przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi w ten sposób. Racjonalni abonenci nie b ę d ą przecie ż zainteresowani zakupem dro ż szych us ł ug, przy porównywalnej ich jako ś ci. Podniesienie cen skutkowa ć b ę dzie tak ż e brakiem zainteresowania ś wiadczeniem us ł ug ze strony nowych (tak ż e zagranicznych) przedsi ę biorców. Jednocze ś nie, podnosz ą c ceny po łą cze ń do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, Spó ł ka ogranicza liczb ę polskich przedsi ę biorców, którzy mog ą by ć zainteresowani zawarciem umów mi ę dzyoperatorskich z przedsi ę biorcami zagranicznymi. Umowy takie niezb ę dne s ą dla ś wiadczenia us ł ug po łą cze ń mi ę dzynarodowych. Z drugiej strony mniejsza liczba polskich przedsi ę biorców zainteresowanych umowami tego rodzaju wzmacnia pozycj ę negocjacyjn ą TP wobec operatorów zagranicznych. Skutkiem tej sytuacji b ę dzie tak ż e „uprzywilejowanie” tych przedsi ę biorców, którzy odpowiednie umowy zawarli z TP. Zmniejszenie zainteresowania us ł ugami po łą cze ń ś wiadczonymi za po ś rednictwem numerów z zakresu 0- 708 1xx xxx spowoduje spadek przychodów operatorów (zarówno polskich jak i zagranicznych), za po ś rednictwem sieci których po łą czenia te s ą realizowane. Dzia ł anie TP wp ł ynie wi ę c nie tylko na sytuacj ę polskich przedsi ę biorców, ale tak ż e zagranicznych, w tym prowadz ą cych dzia ł alno ść na terytorium Unii Europejskiej. 46 Ponadto, zwróci ć nale ż y uwag ę na fakt, i ż nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej przez operatora zasiedzia ł ego na rynku, którego udzia ł y rynkowe osi ą gaj ą 90% spowodowa ć mo ż e, ż e nowi przedsi ę biorcy w ogóle nie zdecyduj ą si ę na wej ś cie na taki rynek. Tym bardziej, ż e w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z szeroko rozumianym rynkiem telekomunikacyjnym, rynkiem sieciowym, na którym mo ż liwo ść prowadzenia dzia ł alno ś ci detalicznej zale ż y od uzyskania dost ę pu do abonentów. W warunkach polskich ok. 90% tych abonentów pod łą czonych jest do sieci TP. Z uwagi na fakt, i ż dzia ł ania TP nie mieszcz ą si ę w ż adnej z wymienionych w art. 82 TWE kategorii praktyk, Spó ł ka naruszy ł a postanowienia TWE dopuszczaj ą c si ę antykonkurencyjnej praktyki nienazwanej, polegaj ą cej na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych dla rozwoju konkurencji. Ad. III Kara pieni ęż na Stosownie do art. 101 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i art. 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 lub dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 81 lub art. 82 Traktatu WE. Zgodnie z opublikowanym na stronie internetowej Spó ł ki Raportem rocznym za rok 2005 (SA-R 2005), przygotowanym zgodnie z § 86 ust. 1 pkt 3 Rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 19 pa ź dziernika 2005r. w sprawie informacji bie żą cych i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów warto ś ciowych (Dz.U. nr 209, poz. 1744), przychód TP w roku 2005 wyniós ł 12 187 650 000 z ł . Bior ą c, wi ę c pod uwag ę wysoko ść osi ą gni ę tego przez Spó ł k ę przychodu, maksymalna kara pieni ęż na, któr ą mo ż e na ł o ż y ć organ antymonopolowy wynosi 1 218 765 000 z ł . Prezes Urz ę du okre ś li ł wysoko ść kary na poziomie 12 187 650 z ł . Nak ł adaj ą c kar ę w ustalonej wy ż ej wysoko ś ci, Prezes Urz ę du wyszed ł z za ł o ż enia, i ż powinna one mie ć charakter zarówno represyjny, jak i prewencyjny. Na ł o ż ona kara pieni ęż na powinna przyczyni ć si ę do zapewnienia trwa ł ego zaprzestania w przysz ł o ś ci naruszania przez TP regu ł konkurencji. A tak ż e do odstraszenia od podejmowania dzia ł a ń tego rodzaju ewentualnych na ś ladowców. Aby skutecznie zapobiega ć próbom pojawienia si ę w przysz ł o ś ci takich niekorzystnych zjawisk, musz ą by ć ostrze ż eniem odczuwalnym. 47 O zasadno ś ci takiego pogl ą du przemawia okoliczno ść , i ż w przypadku Spó ł ki jest to ju ż kolejne naruszenie zakazu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W tym ś wietle Prezes Urz ę du, ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej w niniejszej sprawie, mia ł tak ż e na wzgl ę dzie pogl ą d wyra ż ony przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 8 listopada 2004 r., którego zdaniem przy przesadnym uwzgl ę dnieniu w uzasadnieniach decyzji Prezesa UOKiK okoliczno ś ci ł agodz ą cych, nak ł adane na przedsi ę biorców kary pieni ęż ne mog ą nie osi ą gn ąć skutku prewencyjnego, zw ł aszcza w zakresie prewencji ogólnej (sygn. akt XVII Ama 81/03). Prezes Urz ę du, podejmuj ą c decyzj ę o na ł o ż eniu kary uzna ł , i ż sankcjonowane powinny by ć wszelkie dzia ł ania podejmowane na rynkach dost ę powych, które mog ą w sposób nieuzasadniony, negatywnie wp ł yn ąć na mo ż liwo ś ci i warunki dzia ł ania operatorów ś wiadcz ą cych us ł ugi telekomunikacyjne w sposób po ś redni (abonentom operatora dost ę powego). Szczególnie, gdy dzia ł ania te podejmuje operator dominuj ą cy na rynku. Zdaniem Prezesa Urz ę du, ewentualne odst ą pienie od na ł o ż enia na Spó ł k ę kary pieni ęż nej mog ł oby stanowi ć dla niej pewn ą pokus ę do wprowadzania w przysz ł o ś ci, cho ć by na krótki okres, rozwi ą za ń powoduj ą cych popraw ę jej sytuacji rynkowej (uatrakcyjnienie oferowanych przez ni ą produktów), kosztem konkurencji. Podejmuj ą c decyzj ę o na ł o ż eniu kary w ww. wysoko ś ci Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł minimalne korzy ś ci jakie Spó ł ka mog ł a odnie ść ze stosowania praktyki. Od wprowadzenia przedmiotowej podwy ż ki do jej zaniechania (na skutek wydania decyzji tymczasowej przez Prezesa UOKiK) up ł yn ęł o, bowiem zaledwie 10 dni. Jednocze ś nie jednak, organ antymonopolowy nie móg ł pomin ąć faktu, ż e Spó ł ka odst ą pi ł a od podwy ż szenia cen na po łą czenie do numerów z zakresu 0-708 1xx xxx wy łą cznie dlatego, ż e zosta ł a do tego zobowi ą zana decyzj ą administracyjn ą Prezesa UOKiK. Nie mo ż na jego zdaniem spodziewa ć si ę , ż e dzia ł anie takie podj ęł aby samodzielnie. Pami ę ta ć przy tym trzeba, i ż przedmiotowe zobowi ą zanie ma charakter wy łą cznie tymczasowy. Tym samym nie mo ż na traktowa ć dzia ł ania TP polegaj ą cego na powrocie do pobierania za po łą czenia do numerów z zakresu 0- 708 1xx xxx stawek obowi ą zuj ą cych do dnia 30 wrze ś nia 2005r. jako zaniechania stosowania zarzucanej Spó ł ce praktyki. Ponadto, ustalaj ą c wymiar kary na ł o ż onej na Spó ł k ę , nale ż a ł o uwzgl ę dnia ć zagro ż enie konkurencji jakie nios ł a za sob ą przedmiotowa praktyka, stwierdzone ju ż w wydanej przez Prezesa Urz ę du w toku prowadzonego post ę powania decyzji tymczasowej, tj. • wzrost cen po łą cze ń telefonicznych dost ę pnych za po ś rednictwem numerów z zakresu 0- 708 1xx xxx, 48 • najpierw spadek zainteresowania a nast ę pnie potencjalnie wyeliminowanie z rynku po łą cze ń telefonicznych ś wiadczonych za po ś rednictwem ww. numerów. Stawka za po łą czenie przestanie bowiem by ć atrakcyjna w stosunku do wskazanych w cenniku TP cen po łą cze ń mi ę dzystrefowych. • pozbawienie konsumentów mo ż liwo ś ci wykonywania zdecydowanie ta ń szych po łą cze ń mi ę dzynarodowych, bez konieczno ś ci zawierania odr ę bnej umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych z operatorem alternartywnym. Wymaga podkre ś lenia, i ż oferty przygotowane przez TP w niewielkim stopniu zrekompensuj ą wprowadzon ą przez Spó ł k ę podwy ż k ę jedynie abonentom cz ę sto korzystaj ą cych z us ł ug po łą cze ń mi ę dzynarodowych. • pozbawienie operatorów alternatywnych, na skutek arbitralnej decyzji TP, mo ż liwo ś ci odzyskania ś rodków zainwestowanych w wypromowanie us ł ugi po łą cze ń telefonicznych dost ę pnych za po ś rednictwem numerów sieci inteligentnej. Wzrost ceny po łą cze ń tego rodzaju wywo ł a zmniejszenie zainteresowania tego typu po łą czeniami oraz spowoduje spadek przychodów service providerów. Pami ę ta ć trzeba, i ż do niedawna po łą czenia z numerami z zakresu 0-70x xxx xxx, kojarzy ł y si ę u ż ytkownikom jedynie z dialerami i zawy ż onymi rachunkami telefonicznymi. Przeci ę tny konsument nie odró ż nia ł poszczególnych numerów z zakresu 0-70x xxx xxx, nie zdawa ł sobie sprawy z istnienia ró ż nych taryf. Chc ą c rozpocz ąć ś wiadczenie us ł ug po łą cze ń mi ę dzynarodowych na numerach z zakresu 0-708, service providerzy musieli ponie ść znacz ą ce nak ł ady na reklam ę i marketing. Ich celem by ł o nie tylko upowszechnienie nowego „sposobu” wykonywania po łą cze ń mi ę dzynarodowych, ale tak ż e wskazanie, ż e mo ż na wykonywa ć po łą czenia do numerów 0-70x za mniej ni ż np. 6 z ł / 1 min. Z powy ż szego wynika, i ż zarzucane TP dzia ł anie w sposób nieodwracalny wp ł yn ąć mog ł o na kszta ł t i struktur ę rynku po łą cze ń telefonicznych (mi ę dzystrefowych i mi ę dzynarodowych). Wyra ź ne s ą tak ż e, mimo krótkiego okresu stosowania praktyki, jej skutki rynkowe (patrz wykres nr 1). Zauwa ż y ć jednocze ś nie nale ż y, i ż wymierzonej przez Prezesa Urz ę du kary nie mo ż na uzna ć za przesadnie dla Spó ł ki dolegliw ą skoro stanowi ona zaledwie 1% kary maksymalnej, jaka w przedmiotowej sytuacji mog ł a zosta ć wymierzona. Ad. IV Rygor natychmiastowej wykonalno ś ci Zgodnie z art. 90 ustawy Prezes UOKiK mo ż e nada ć rygor natychmiastowej wykonalno ś ci decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, je ż eli wymaga tego ochrona konkurencji lub wa ż ny interes konsumentów. 49 W toku przedmiotowego post ę powania, z uwagi na fakt, i ż dalsze utrzymywanie przez TP zarzucanych jej dzia ł a ń mog ł o spowodowa ć powa ż ne i trudne do usuni ę cia zagro ż enia dla konkurencji, Prezes Urz ę du wyda ł decyzj ę tymczasow ą , któr ą zobowi ą za ł TP do zaniechania wprowadzania podwy ż ki do czasu zako ń czenia prowadzonego post ę powania antymonopolowego. Decyzja ta przestanie obowi ą zywa ć najpó ź niej w momencie zako ń czenia post ę powania antymonopolowego prowadzonego w sprawie. Zdaniem Prezesa UOKiK do czasu ostatecznego rozpoznania sprawy przez w ł a ś ciwe s ą dy niezb ę dne jest uniemo ż liwienie Spó ł ce kontynuowania zarzucanych jej dzia ł a ń . Dzia ł ania te wywo ł a ć bowiem mog ą ww., zidentyfikowane ju ż we wcze ś niej wydanej decyzji tymczasowej, nieodwracalne skutki rynkowe, tj. • wyeliminowanie z rynku po łą cze ń mi ę dzystrefowych ś wiadczonych za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, • spadek zainteresowania ś wiadczonymi za po ś rednictwem numerów z zakresu 0-708 1xx xxx, us ł ugami po łą cze ń mi ę dzynarodowych, a w ko ń cowym efekcie ich ca ł kowita likwidacja, • pozbawienie konsumentów mo ż liwo ś ci wykonywania ta ń szych po łą cze ń mi ę dzynarodowych (w stosunku do po łą cze ń ś wiadczonych w sposób tradycyjny) oraz swobody wyboru sposobu korzystania z dost ę pnych na rynku us ł ug telekomunikacyjnych, • trwa ł e wyeliminowanie z rynku mo ż liwo ś ci wykonywania po łą cze ń mi ę dzynarodowych przez numery z zakresu 0-708 1xx xxx, zwi ą zane z szybkimi zmianami obserwowanymi na rynku telekomunikacyjnym, a zwi ą zanymi z rozwojem technicznym i technologicznym. Zdaniem Prezesa UOKiK odst ą pienie w przedmiotowym rozstrzygni ę ciu od nadania mu rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci powodowa ł oby, ż e zlikwidowana zosta ł aby ochrona rynku, która organ antymonopolowy uruchomi ł przez wydanie decyzji tymczasowej. Tym samym wcze ś niej podj ę te dzia ł ania okaza ł yby si ę w ko ń cowym efekcie bezcelowe. Ad. V Zwrot kosztów niezb ę dnych do celowego dochodzenia praw Zgodnie z art. 69 ustawy w post ę powaniu wszcz ę tym na wniosek strona przegrywaj ą ca spraw ę jest obowi ą zana zwróci ć drugiej stronie, na jej żą danie, koszty niezb ę dne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, przy czym do niezb ę dnych kosztów post ę powania strony reprezentowanej przez radc ę prawnego zalicza si ę jego 50 wynagrodzenie, jednak nie wy ż sze ni ż wynikaj ą ce ze stawek op ł at okre ś lonych w odr ę bnych przepisach oraz koszty osobistego stawiennictwa strony na wezwanie Prezesa Urz ę du. Post ę powanie przeciwko Telekomunikacji Polskiej S.A. prowadzone w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Telekomunikacj ę Polsk ą S.A. pozycji dominuj ą cej na rynku dost ę pu do us ł ug krajowych i mi ę dzynarodowych po łą cze ń telefonicznych na numerach 0 708 1xx xxx, poprzez podwy ż szenie op ł aty za po łą czenia telefoniczne do numerów 0 708 1xx xxx, zosta ł o wszcz ę te na wniosek Netia S.A. W toku post ę powania wnioskodawc ę reprezentowa ł radca prawny, który z ł o ż y ł w imieniu swojego mocodawcy wniosek o przyznanie zwrotu kosztów wed ł ug przepisów odr ę bnych, zgodnie z art. 76 ustawy. Przepisy rozporz ą dzenia Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 28 wrze ś nia 2002r. w sprawie op ł at za czynno ś ci radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pa ń stwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radc ę prawnego ustanowionego z urz ę du (Dz.U. z 2002r., nr 163, poz. 1349) okre ś laj ą wysoko ść wynagrodzenia nale ż nego radcy prawnemu od jego mocodawcy za czynno ś ci okre ś lonego rodzaju. Przy czym, zgodnie z § 5 rozporz ą dzenia Wysoko ść stawek minimalnych w sprawach nieokre ś lonych w rozporz ą dzeniu ustala si ę , przyjmuj ą c za podstaw ę stawk ę w sprawach o najbardziej zbli ż onym rodzaju . Przedmiotowe rozporz ą dzenie nie wskazuje wysoko ś ci wynagrodzenia nale ż nego radcy prawnemu za czynno ś ci podejmowane przed Prezesem UOKiK w toku post ę powania w sprawach praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Okre ś laj ą c wi ę c wysoko ść poniesionych przez Neti ę kosztów nale ż a ł o oprze ć si ę na ww. § 5 rozporz ą dzenia i okre ś li ć wysoko ść nale ż nych wnioskodawcy kosztów w oparciu o § 14 pkt 3 ppkt. 1, który przewiduje, ż e stawka minimalna w post ę powaniu przed S ą dem Okr ę gowym w Warszawie – s ą dem antymonopolowym w sprawach z zakresu ochrony konkurencji wynosi 360 z ł . W zwi ą zku z powy ż szym, maj ą c na uwadze charakter sprawy, stopie ń jej zawi ł o ś ci oraz nak ł ad pracy radcy prawnego – pe ł nomocnika Netii, Prezes Urz ę du zobowi ą za ł TP do zwrotu Netii poniesionych przez ni ą kosztów post ę powania w wysoko ś ci 360 z ł (s ł ownie trzysta sze ść dziesi ą t z ł ). Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 51 dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Na podstawie art. 78 ust. 1 i 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 w zw. z art. 479 32 k.p.c., na postanowienie zawarte w punkcie V niniejszej decyzji, przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kwot ę stanowi ą c ą kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 Przy dokonywaniu wp ł aty na powy ż sze konto nale ż y dopisa ć numer decyzji Prezesa UOKiK stanowi ą cej podstaw ę jej dokonania. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Ochrony Konkurencji Monika Bychowska Otrzymuj ą : 1. Pani Urszula Zaro ń Pe ł nomocnik Telekomunikacji Polskiej S.A. ul. Twarda 18 00-105 Warszawa 2. Pan Piotr Wo ź ny Pe ł nomocnik Netia S.A. Kancelaria Prawna „Grynhoff, Wo ź ny i Wspólnicy” sp. k. ul. Pi ę kna 18 00-549 Warszawa 52