RWR-17/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Wroc ł aw, dnia 15.05. 2006 r. RWR 411-18/05/JM DECYZJA RWR 17/ 2006 Na podstawie : I . art. 104 k.p.a. i art. 9 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. Nr 244 z 2005 r., poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 z pó ź n. zm.) , po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Józefowi Chudziakowi, prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Handlowo-Produkcyjna Józef Chudziak z siedzib ą w Chojnowie, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę dzia ł ania tego przedsi ę biorcy polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug cmentarnych - wykonywanych na cmentarzach komunalnych we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany - poprzez pobieranie jedynie od innych przedsi ę biorców, wykonuj ą cych pochówki na powy ż szych cmentarzach, op ł aty w wysoko ś ci 428 z ł , a nie obci ąż anie ni ą w ł asnych kosztów prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania, II. art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 244 z 2005 r., poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Józefowi Chudziakowi, prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Handlowo-Produkcyjna Józef Chudziak z siedzib ą w Chojnowie, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Józefa Chudziaka, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Handlowo-Produkcyjna Józef Chudziak z siedzib ą w Chojnowie, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1.034,20 PLN (s ł ownie: jeden tysi ą c trzydzie ś ci cztery z ł ote 20/100 groszy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. UZASADNIENIE 1. Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej „Prezesem Urz ę du”, wp ł yn ęł o od radnego Gminy Boles ł awiec pismo zawieraj ą ce informacje o zawarciu pomi ę dzy Gmin ą Boles ł awiec a Józefem Chudziakiem, prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcza pod nazw ą Firma Handlowo-Produkcyjna Józef Chudziak w Chojnowie, zwanego dalej „Przedsi ę biorc ą ” lub „Uczestnikiem post ę powania”, umowy o utrzymanie cmentarzy komunalnych we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę tnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany. Zagwarantowano niej ww. przedsi ę biorcy wy łą czno ść na wykonywanie us ł ug pogrzebowych na tych cmentarzach (§ 2 tej umowy). Osoby nie korzystaj ą ce z us ł ug zarz ą dcy, a z us ł ug innej firmy pogrzebowej, zobowi ą zane s ą dokona ć dodatkowej op ł aty w wysoko ś ci 428 z ł . 2. Prezes Urz ę du przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. RWR 400- 10/05/JM). Z analizy zebranego w jego trakcie materia ł u dowodowego wynika ł o, i ż istnieje du ż e prawdopodobie ń stwo naruszenia przez ww. przedsi ę biorców przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du postanowieniem nr 231/2005 z dnia 21.07.2005 r., sprostowanym postanowieniem nr 257/2005 z dnia 2.09.2005 r., wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez ww. Przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug cmentarnych - wykonywanych na cmentarzach komunalnych we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany - poprzez pobieranie jedynie od innych przedsi ę biorców, wykonuj ą cych pochówki na powy ż szych cmentarzach, op ł aty w wysoko ś ci 428 z ł , a nie obci ąż anie ni ą w ł asnych kosztów prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, co stanowi ć mo ż e naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zwan ą dalej „ustaw ą o ochronie (…)”. Jednocze ś nie Prezes Urz ę du postanowieniem nr 230/2005 z dnia 21.07.2005 r. zaliczy ł w poczet dowodów niniejszego post ę powania informacje uzyskane w ww. post ę powaniu wyja ś niaj ą cym (sygn. RWR 400-10/05/JM), tj: 1) pismo Józefa Chudziaka z dnia 18.03.2005 r., 2) kopi ę wypisu z ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej , nr spr. RG.II.6412-411/04 3) umow ę z dnia 27.12.2004 r. o zarz ą d cmentarzami. W sprawie zawarcia porozumienia pomi ę dzy Gmin ą Boles ł awiec a Przedsi ę biorc ą toczy si ę odr ę bne post ę powanie przed Prezesem Urz ę du (sygn. RWR 410-4/05/JM). 4. Z powy ż szymi zarzutami Przedsi ę biorca nie zgodzi ł si ę podaj ą c, i ż swoj ą prac ę wykonuje zgodnie z podpisan ą umow ą . Mieszka ń cy poszczególnych miejscowo ś ci zadowoleni s ą z jego us ł ug, które s ą najta ń sze w gminie. I. Przeprowadzone przez Prezesa Urz ę du post ę powanie dowodowe pozwoli ł o na ustalenie nast ę puj ą cego stanu faktycznego : 1. Józef Chudziak, prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Handlowo-Produkcyjna Józef Chudziak, zosta ł wpisany do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta Chojnów, pod numerem 1548/99. Przedmiotem jego dzia ł ania s ą m.in. pogrzeby i dzia ł alno ść pokrewna. (dowód : karta 5) 2 2. Dnia 27.12.2004 r. zosta ł a zawarta, pomi ę dzy Gmin ą Boles ł awiec a Przedsi ę biorc ą , umowa w sprawie bie żą cego utrzymania cmentarzy komunalnych we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany, obejmuj ą ca prowadzenie spraw administracyjno- porz ą dkowych, utrzymanie czysto ś ci oraz dba ł o ść o stan techniczny infrastruktury cmentarzy (§ 1 umowy), zwana dalej „umow ą o zarz ą d cmentarzami”. W § 4 pkt 1 i 2 oraz § 5 tej umowy zapisano, i ż w przypadku wykonywania us ł ugi pogrzebowej przez inny podmiot Uczestnik post ę powania upowa ż niony zosta ł do pobrania od tego podmiotu jednorazowej op ł aty w wysoko ś ci 428,00 z ł (s ł ownie z ł otych: czterysta dwadzie ś cia osiem ) stanowi ą cej cz ęś ciow ą rekompensat ę ponoszonych przez niego kosztów bie żą cego utrzymania cmentarza. (dowód : karta nr 6-7) 3. Wed ł ug Przedsi ę biorcy op ł ata w wysoko ś ci 428,00 z ł stanowi cz ęś ciow ą rekompensat ę kosztów bie żą cego utrzymania cmentarza, tj.: • wykonywania napraw, malowanie wn ę trz i elewacji kaplic, bie żą ce ich porz ą dkowanie, • utrzymania w dobrym stanie technicznym ogrodzenia cmentarza (np. naprawa, malowanie), • koszenia trawy na cmentarzach i alejkach (np. zakup paliwa, oleju), • porz ą dkowania cmentarza oraz terenu bezpo ś rednio przylegaj ą cego ( porz ą dkowanie alejek, dróg dojazdowych, koszenie trawy), co najmniej cztery razy do roku, • op ł aty zwi ą zane z wywozem nieczysto ś ci sta ł ych oraz dba ł o ść o stan techniczny pojemników na odpady, • op ł at za energi ę , wod ę i wywóz ś mieci, • kosztów przejazdów na cmentarze pracowników do wykonywania w/w prac. (dowód : karta nr 13) 4. Na przedmiotowych cmentarzach gminnych we wsiach Nowe Jaroszowice, Kruszyn, Parkoszów, Ł aziska, Łą ka, Ż eliszów Kr ę pnica, w okresie od 2005 r. do 31.03.2006 r. wykonano nast ę puj ą c ą ilo ść pochówków oraz uiszczono nast ę puj ą c ą ilo ść op ł at: Tabela nr 1 Nazwa 2005 r. 01.01-31.03.2006 r. przedsi ę biorcy Pochówki Op ł ata w kwocie 428 z ł Pochówki Op ł ata w kwocie 428 z ł Ilo ść % Ilo ść % Ilo ść % Ilo ść % Przedsi ę biorca inny [tajemnica przedsi ę biorstwa] Razem [tajemnica przedsi ę biorstwa] Pogrzebów w badanych okresach na cmentarzach w Kra ś niku Dolnym i Lipianach nie wykonywano. 3 ( ź ród ł o: opracowanie w ł asne na podstawie kart nr 4, 8-9, 16, 29, 35) 5. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du wyst ą pi ł do [tajemnica przedsi ę biorstwa] (jako do jedynego przedsi ę biorcy pogrzebowego wykonuj ą cego, poza Uczestnikiem post ę powania, pochówki na przedmiotowych cmentarzach gminnych) z pytaniem, czy istniej ą jakie ś utrudnienia powoduj ą ce, ż e prowadzenie na nich dzia ł alno ś ci gospodarczej jest mniej konkurencyjne. W odpowiedzi [tajemnica przedsi ę biorstwa] poda ł , i ż takim czynnikiem jest konieczno ść uiszczenia op ł aty w kwocie 428 z ł , przez co wykonywane przez niego us ł ugi s ą dro ż sze ni ż Przedsi ę biorcy. (dowód: karta 25) II. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie (…) jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa Urz ę du, czy w niniejszej sprawie dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. 1. Naruszenie interesu publicznoprawnego Zgodnie z celem ustawy o ochronie (…) opisanym w art. 1 ust. 1 okre ś la ona „warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów”. Tak okre ś lony cel ustawy pozwala przyj ąć , i ż ma ona charakter publiczny i s ł u ż y ochronie ogólnospo ł ecznego interesu. Powy ż sze przes ą dza o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony wy łą cznie interesów indywidualnych. Tak ą interpretacj ę potwierdza orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (patrz wyroki z dnia 28.05.2001, sygn. akt XVII Ama 82/00; z dnia 4.07.2001, sygn. akt XVII Ama 108/00; z dnia 30.05.2001 r., sygn. akt XVII Ama 80/00; z dnia 6.06.2001, sygn. akt XVII Ama 78/00) i S ą du Najwy ż szego (wyrok z dnia 27 sierpnia 2003 r., sygn. akt I CK 184/03). Takie stanowisko wyrazi ł równie ż S ą d Najwy ż szy, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29.05.2001 r. (sygn. I CKN 1217/98) stwierdzi ł , ż e “ ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny, zatem jej celem jest s ł u ż enie interesom publicznym. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji. Nie odnosi si ę do ochrony roszcze ń indywidualnych (...)”. Niemniej jednak naruszenie indywidualnego interesu nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia interesu zbiorowego, , je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej” ( wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 26.02.2004 r., sygn. III SK 2/04). Nale ż y zatem stwierdzi ć , ż e nie ka ż de naruszenie prawa w stosunkach cywilno- prawnych kwalifikuje spraw ę do post ę powania w trybie ww. ustawy. Odmiennie ni ż to ma miejsce w post ę powaniu cywilnym ukierunkowanym na ochron ę praw podmiotowych stron, post ę powanie w trybie ustawy antymonopolowej ma za swój przedmiot ochron ę interesu publicznoprawnego, co ma miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, b ą d ź gdy wywo ł uj ą one inne niekorzystne zjawiska na rynku wymagaj ą ce ingerencji ze strony organów dzia ł aj ą cych w trybie tej ustawy. Interesy szerokiego kr ę gu 4 uczestników rynku s ą zagro ż one, gdy stosunki konkurencji zostaj ą zak ł ócone. W celu przeciwdzia ł ania temu konieczne staje si ę wówczas podj ę cie stosownych dzia ł a ń przez Prezesa Urz ę du. Wszcz ę cie i prowadzenie post ę powania antymonopolowego w rozpatrywanej sprawie nast ą pi ł o dlatego, i ż jej okoliczno ś ci wskazywa ł y na to, ż e na rynku us ł ug cmentarnych komunalnych we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany mo ż e dochodzi ć do pogwa ł cenia regu ł wolnej konkurencji. Podkre ś li ć nale ż y, ż e dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego jest wystarczaj ą ce, a zarazem niezb ę dne, dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, je ś li towarzyszy temu naruszenie regu ł wolnej konkurencji. 2. Rynek w ł a ś ciwy. Poniewa ż ocena zachowa ń przedsi ę biorców na gruncie ustawy o ochronie (…) dotyczy tzw. zachowa ń rynkowych, wobec czego niezb ę dne, w ka ż dym post ę powaniu antymonopolowym, staje si ę okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego. Wed ł ug art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie (…) pod poj ę ciem rynku w ł a ś ciwego rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Na rynek w ł a ś ciwy sk ł ada si ę zatem rynek w uj ę ciu produktowym oraz rynek w uj ę ciu geograficznym. Okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego w sprawie wymaga jednak wcze ś niejszego odniesienia si ę do rodzaju us ł ug zwi ą zanych z chowaniem zmar ł ych. Us ł ugi zwi ą zane z chowaniem zmar ł ych dziel ą si ę wed ł ug kryterium przedmiotowego na: a) Us ł ugi cmentarne zwi ą zane z utrzymaniem cmentarza komunalnego i zarz ą dzania nim; czynno ś ci zarz ą dcy cmentarza wynikaj ą z przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych (tekst jednolity Dz. U. 2000 r. Nr 23 poz. 295 ze zm.), zwanej dalej „ustaw ą o cmentarzach”, oraz aktów wykonawczych do ustawy , w szczególno ś ci za ś rozporz ą dzenia Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Ś rodowiska oraz Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej z dnia 20 pa ź dziernika 1972 r. w sprawie urz ą dzania cmentarzy, prowadzenia ksi ą g cmentarnych oraz chowania zmar ł ych (Dz. U. nr 47, poz. 299 ze zm.); obejmuj ą takie dzia ł ania jak utrzymanie i wyposa ż enie cmentarza w urz ą dzenia cmentarne, utrzymanie cmentarza jako terenu zielonego, utrzymanie na nim ł adu i porz ą dku, urz ą dzenie cmentarza wed ł ug planu zagospodarowania, nadzór nad korzystaniem z cmentarza, w tym zak ł adanie grobów, pochówkiem i ekshumacj ą . Rynek us ł ug cmentarnych co do zasady nie jest rynkiem konkurencyjnym; b) Us ł ugi pogrzebowe zwi ą zane z chowaniem zmar ł ych; sk ł adaj ą si ę na nie m.in. przygotowanie zw ł ok do pochówku, przygotowanie miejsca pochówku, wykopanie grobu, transport i pochówek zw ł ok z asyst ą pogrzebow ą , uformowania grobu, ekshumacja zw ł ok i szcz ą tków ludzkich, us ł uga spopielenia zw ł ok (ten ostatni rodzaj us ł ug pogrzebowych dopiero powstaje); rynek us ł ug pogrzebowych jest w pe ł ni rynkiem konkurencyjnym. Powy ż szy podzia ł znajduje swoje pe ł ne odzwierciedlenie w orzecznictwie organów antymonopolowych (vide : wyrok S ą du Antymonopolowego z 14.06.1995 r., sygn. akt 5 XVII Amr 11/95; wyrok S ą du Antymonopolowego z 14.07.1999 r. sygn. akt XVII Ama 28/99; wyrok S ą du Antymonopolowego z 25.09.2000 r. sygn. akt XVII Ama 76/99; wyrok S ą du Antymonopolowego z 28.01.2002 r. sygn. akt XVII Ama 28/01 i in.). Zatem w zakresie us ł ug zwi ą zanych z chowaniem zmar ł ych wyodr ę bnia si ę dwa rynki produktowe : rynek us ł ug cmentarnych i rynek us ł ug pogrzebowych. Wypada stwierdzi ć , i ż us ł ugi te s ą „towarem” w rozumieniu ustawy o ochronie (…), zgodnie bowiem z art. 4 pkt 6 tej ż e ustawy przez „towary” rozumie si ę równie ż us ł ugi. W rozpatrywanej sprawie w ł a ś cicielem wszystkich cmentarzy komunalnych we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany jest Gmina Boles ł awiec, która na mocy umowy z dnia 27.12.2004 r. przekaza ł a zarz ą d nad nimi Przedsi ę biorcy. Zarz ą dca cmentarza prowadzi zatem dzia ł alno ść gospodarcz ą na dwóch wspó ł zale ż nych rynkach : - na rynku us ł ug cmentarnych, na który sk ł adaj ą si ę czynno ś ci w zakresie utrzymania i administrowania cmentarzami, - na rynku us ł ug pogrzebowych, który powinien by ć rynkiem w pe ł ni konkurencyjnym. Niniejsza sprawa dotyczy dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorcy, który administruje cmentarzami komunalnymi komunalnych w ww. Na mocy ww. umowy z dnia 27.12.2004 r. o zarz ą d cmentarzami ma on prawo pobiera ć od ka ż dego innego przedsi ę biorcy pogrzebowego, wykonuj ą cego us ł ugi pogrzebowe na terenie tych cmentarzy, op ł aty jednorazowej w wysoko ś ci 428 z ł stanowi ą cej cz ęś ciow ą rekompensat ę ponoszonych przez niego kosztów bie żą cego utrzymania cmentarza (§ 4 pkt 2 umowy). Poniewa ż op ł ata ta zwi ą zana jest z kosztami ponoszonymi przez Uczestnika post ę powania na utrzymanie cmentarzy i ich infrastruktury, a wi ę c na wykonywane przez niego us ł ugi zaliczane do kategorii us ł ug cmentarnych, za rynek produktowy w niniejszej sprawie nale ż a ł o uzna ć rynek us ł ug cmentarnych. Niezb ę dnym elementem rynku w ł a ś ciwego jest jego wymiar geograficzny, oznaczaj ą cy konieczno ść wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, maj ą ce zastosowanie do okre ś lonych towarów s ą jednakowe dla wszystkich konkurentów. Stosownie do ustalonego orzecznictwa antymonopolowego, zarówno rynek us ł ug pogrzebowych, jak i rynek us ł ug cmentarnych w wymiarze geograficznym maj ą charakter lokalny i s ą ograniczone do terenu okre ś lonego cmentarza. W wyroku z dnia 21 stycznia 1998 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dawniej S ą d Antymonopolowy) stwierdzi ł , i ż „pod wzgl ę dem terytorialnym rynek us ł ug cmentarnych nale ż y zaliczy ć do rynku lokalnego. Przynajmniej zasadniczo us ł ugi cmentarne zaspokajaj ą potrzeby spo ł eczno ś ci lokalnej” (wyrok z dnia 21 stycznia 1998 r., sygn. akt XVII Ama 51/97). W cytowanym wyroku S ą d stwierdzi ł równie ż , i ż „w ś wietle do ś wiadczenia ż yciowego o wyborze cmentarza, jako miejsca pochówku, w niewielkim stopniu decyduj ą elementy konkurencji pomi ę dzy administratorami poszczególnych cmentarzy. Wybór cmentarza jest w zasadniczej mierze determinowany szczególnymi wzgl ę dami – wol ą osoby zmar ł ej, wyznaniowym charakterem cmentarza, istnieniem grobów osób bliskich, presti ż em cmentarza itp. Zatem za lokalny rynek us ł ug cmentarnych nale ż y zasadniczo uzna ć obszar danego cmentarza. Przedsi ę biorca pe ł ni ą cy tam na zasadzie wy łą czno ś ci, funkcj ę administratora, jako niespotykaj ą cy si ę z konkurencj ą innego przedsi ę biorcy, posiada pozycj ę monopolistyczn ą ” (por. równie ż wyrok S.A. z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt XVII Ama 49/00). Z uwagi na to, i ż na cmentarzach komunalnych we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany zarz ą d sprawuje 6 Przedsi ę biorca , rynkiem w uj ę ciu geograficznym (rynek geograficzny) jest obszar tych cmentarzy. A zatem rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie b ę dzie rynek us ł ug cmentarnych wykonywanych przez Przedsi ę biorc ę na terenie cmentarzy komunalnych we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany . 3. Pozycja rynkowa Przedsi ę biorcy. Jak wskazano powy ż ej Uczestnik post ę powania zarz ą dza ww. cmentarzami komunalnymi oraz prowadzi jednocze ś nie dzia ł alno ść gospodarcz ą na drugim z rynków, rynku us ł ug pogrzebowych. Zgodnie z norm ą art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (…) zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Zatem istotne znaczenie w sprawie ma okre ś lenie, czy podmiot, przeciwko któremu prowadzone jest post ę powanie antymonopolowe, tak ą pozycje posiada. Definicj ę legaln ą poj ę cia „ pozycja dominuj ą ca ” zawiera art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (…). Zgodnie z powo ł anym przepisem pod tym poj ę ciem rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Na mocy przepisów prawnych, a w szczególno ś ci art. 2 ust 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. ustawy o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych (jt. Dz. U. 2000 r. Nr 23 poz. 295 ze zm.), zwana dalej „ustaw ą o cmentarzach”, art. 7 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (jt. Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z pó ź n. zm.), zwana dalej „ustaw ą o samorz ą dzie gminnym”, oraz art. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zada ń i kompetencji okre ś lonych w ustawach szczególnych pomi ę dzy organy gminy a organy administracji rz ą dowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990r. Nr 34, poz. 198 z pó ź n. zm.), zwana dalej „ustaw ą o podziale kompetencji”, utrzymanie i zarz ą dzanie cmentarzami komunalnymi zaliczone zosta ł o do zada ń w ł asnych Gminy. W zwi ą zku z tym us ł ugi cmentarne nale żą do obowi ą zków ustawowo okre ś lonego zarz ą dcy cmentarza (Gminy), który posiada na tym rynku pozycj ę monopolistyczn ą wynikaj ą c ą z wy ż ej przytoczonych przepisów prawych (monopol prawny). W celu wykonania na ł o ż onych na ni ą zada ń Gmina mo ż e tworzy ć jednostki organizacyjne, a tak ż e zawiera ć umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarz ą dowymi (art. 9 ust. 1 ustawy o samorz ą dzie gminnym). W niniejszej sprawie, na mocy umowy zawartej w dniu 27 grudnia 2004 r. pomi ę dzy Gmin ą Boles ł awiec a Przedsi ę biorc ą , zarz ą d i eksploatacja cmentarzy komunalnych we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany przekazane zosta ł y Przedsi ę biorcy. Wszed ł on tym samym w obowi ą zki Gminy w zakresie zarz ą dzania nimi, zajmuj ą c jednocze ś nie pozycj ę monopolistyczn ą na rynku us ł ug cmentarnych, wynikaj ą c ą z przepisów ww. ustaw o cmentarzach, o samorz ą dzie gminnym i o podziale kompetencji. Rynek ten nie jest otwarty dla konkurencji, poniewa ż zarówno w ś wietle wskazanych powy ż ej aktów prawnych, jak równie ż z ekonomicznego punktu widzenia by ł aby ona nieefektywna. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż na tak zakre ś lonym rynku w ł a ś ciwym (rynku us ł ug cmentarnych wykonywanych na terenie 7 cmentarzy komunalnych we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany) Przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą . Podkre ś li ć nale ż y, i ż wspó ł zale ż no ść obu powy ż ej opisanych rynków powoduje, i ż podmiot posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą na rynku us ł ug cmentarnych, na administrowanych przez siebie cmentarzach komunalnych, mo ż e przenosi ć swoj ą w ł adz ę rynkow ą (ekonomiczn ą ) i wywiera ć zasadniczy wp ł yw na funkcjonowanie drugiego z rynków - rynku us ł ug pogrzebowych. Mo ż e bowiem okre ś la ć warunki funkcjonowania i prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej innych przedsi ę biorców pogrzebowych na tym rynku, poniewa ż w du ż ej cz ęś ci s ą one wykonywane na zdominowanych przez niego cmentarzach. Dla zbadania pozycji Uczestnika post ę powania na drugim z rynków, rynku us ł ug pogrzebowych, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę łą czn ą liczb ę pochówków na ww. cmentarzach komunalnych, wykonanych w okresie od 2005 r. do 31.03.2006 r. Z analizy zebranego materia ł u dowodowego wynika (tabela nr 1), i ż Przedsi ę biorca w roku 2005 wykona ł [tajemnica przedsi ę biorstwa] pochówków ( [tajemnica przedsi ę biorstwa] %), a od 1.01. do 31.03.2006 r. - [tajemnica przedsi ę biorstwa] . Inni przedsi ę biorcy pogrzebowi wykonali [tajemnica przedsi ę biorstwa] w 2005 r. i [tajemnica przedsi ę biorstwa] w pierwszym kwartale roku 2006. Tak wysoki udzia ł Przedsi ę biorcy w rynku us ł ug pogrzebowych ś wiadczy, i ż równie ż na tym rynku posiada on bardzo siln ą pozycj ę dominuj ą c ą . 4. Analiza przes ł anek zarzutu z art. 8 ust.1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie (…) Istota praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , zakazanej art. 8 ust. 1 powy ż szej ustawy o ochronie (...), sprowadza si ę do nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Ogólny zakaz wyra ż ony w ust. 1 art. 8 precyzuje jego ust. 2 pkt 5 wskazuj ą c przyk ł ad nadu ż ywania tej pozycji, polegaj ą cy na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji . Do stwierdzenia tej praktyki zachowanie przedsi ę biorcy musi spe ł nia ć łą cznie dwie przes ł anki: a) posiadanie pozycji dominuj ą cej na rynku, b) nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Ad. a) Jak wykazano powy ż ej Uczestnik post ę powania posiada pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych, na terenie cmentarzy komunalnych we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany. Tym samym spe ł niona zosta ł a pierwsza z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia praktyki z art. 8 ust.1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie (...). Ad. b) Omawiana praktyka mo ż e wywo ł a ć skutki antykonkurencyjne zarówno na rynku zmonopolizowanym przez danego przedsi ę biorc ę , jak równie ż na innych rynkach funkcjonalnie i organizacyjnie po łą czonych ze sob ą , na które mo ż e on wp ł ywa ć ze wzgl ę du na posiadan ą pozycj ę na rynku pierwszym. Praktyka wymieniona w art. 8 ust.2 pkt 5 ustawy o ochronie (…) polega ć mo ż e zarówno na dzia ł aniu lub 8 zaniechaniu. Oba rodzaje zachowa ń w równym stopniu, w zale ż no ś ci od okoliczno ś ci mog ą wywiera ć negatywny wp ł yw na konkurencj ę . Ze zgromadzonego w sprawie materia ł u dowodowego wynika, ż e w roku 2005 oraz w okresie od 1.01. do 31.03.2006 r. Przedsi ę biorca przedmiotow ą op ł at ę pobiera ł jedynie od innych przedsi ę biorców pogrzebowych (a w konsekwencji op ł at ę t ę ponosili zleceniodawcy tych przedsi ę biorców), nie obci ąż aj ą c ni ą w ł asnej dzia ł alno ś ci (tabela nr 1). I tak w roku [tajemnica przedsi ę biorstwa] nie naliczaj ą c swoim klientom w ogóle przedmiotowej op ł aty, w kwocie 428 z ł . W tym czasie inni przedsi ę biorcy pogrzebowi, wykonuj ą c pochówki na administrowanych przez niego cmentarzach, za ka ż dym razem uiszczali ww. kwot ę . Wynika z powy ż szego jednoznacznie, ż e op ł ata w wysoko ś ci 428 z ł w ogóle nie by ł a sk ł adnikiem kosztów dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorcy. Nie jest ona zatem istotnym ź ród ł em pokrycia kosztów zwi ą zanych z utrzymaniem cmentarzy. Sta ł a si ę natomiast skutecznym instrumentem do przej ę cia pe ł nej kontroli nad czynno ś ciami zwi ą zanymi z pochówkiem, kosztem pozosta ł ych konkurentów, o czym ś wiadcz ą dane zawarte w tabeli nr 1. Prezes Urz ę du pragnie podkre ś li ć , i ż nie neguje prawa pobierania przez zarz ą dc ę op ł at od innych przedsi ę biorców pogrzebowych z tytu ł u wykonywania przez nich w ł asnej dzia ł alno ś ci gospodarczej na administrowanych przez siebie cmentarzach. Korzystanie przez zak ł ad pogrzebowy z cmentarza komunalnego w formie prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tak ż e pobieranie stosownych po ż ytków odpowiada w ł a ś ciwo ś ci (naturze) umowy, na mocy której Uczestnik post ę powania zarz ą dza przedmiotowymi cmentarzami. Pobieranie po ż ytków i innych dochodów z rzeczy znajduje tak ż e uzasadnienie w tre ś ci art. 140 k.c. (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 21.01.1998 r. sygn. XVII Ama 51/97). W zwi ą zku z powy ż szym domaganie si ę zap ł aty od osób trzecich, korzystaj ą cych z administrowanych przez niego cmentarzy, jest równie ż w ł a ś ciwe ze wzgl ę dów s ł uszno ś ciowych. Zaznaczy ć nale ż y, i ż S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wielokrotnie podkre ś la ł prawa przedsi ę biorcy do odpowiedniego wynagrodzenia z tytu ł u udost ę pnienia konkurentom rzeczy dla prowadzenia przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 20.09.1995 r. sygn. XVII Amr 28/95, z dnia 2.10.1996 r. sygn. XVII Amr 37/96, „Wokanda 1996 r., nr 9 oraz 1997 r. nr 11). Niemniej jednak nale ż y odró ż ni ć sytuacj ę , w której Przedsi ę biorca wyst ę puje w roli administratora, maj ą cego prawo do pobierania op ł at administracyjnych, od sytuacji, gdy w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej wykonuje na zarz ą dzanych przez siebie cmentarzach us ł ugi pogrzebowe. W tym drugim przypadku winien korzysta ć z takich samych praw i ponosi ć takie same ci ęż ary, jak inni przedsi ę biorcy. Zatem równie ż i on powinien obci ąż a ć swoj ą dzia ł alno ść op ł at ą , w kwocie 428 z ł . Nie ma bowiem w ą tpliwo ś ci, i ż rynek us ł ug pogrzebowych jest rynkiem, na którym ró ż ni przedsi ę biorcy pogrzebowi (w tym Uczestnik post ę powania) konkuruj ą mi ę dzy sob ą . Przedsi ę biorca pobieraj ą c ww. op ł at ę tylko od innych przedsi ę biorców pogrzebowych, a nie obci ąż aj ą c ni ą w ł asnej dzia ł alno ś ci gospodarczej, stworzy ł sytuacj ę , i ż nawet przy identycznych cenach na us ł ugi pogrzebowe, us ł uga wykonana przez tych przedsi ę biorców b ę dzie zawsze dro ż sza ni ż taka sama us ł uga wykonana przez Uczestnika post ę powania. Niew ą tpliwie ma to wp ł yw na mniejsz ą ich konkurencyjno ść w stosunku do Przedsi ę biorcy, o czym ś wiadczy liczba wykonanych przez niego pochówków oraz jego udzia ł w rynku us ł ug pogrzebowych. W ś wietle powy ż szego Prezes Urz ę du uzna ł , ż e nie obci ąż anie w ł asnej dzia ł alno ś ci op ł at ą w kwocie 428 z ł , a obci ąż anie ni ą jedynie innych przedsi ę biorców pogrzebowych wykonuj ą cych pochówki na administrowanych przez Przedsi ę biorc ę cmentarzach komunalnych, jest bezprawn ą praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę 9 okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie (…), gdy ż spe ł nia przes ł ank ę o której mówi ów przepis, polegaj ą c ą na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Nadu ż ywaj ą c swojej pozycji dominacji na rynku us ł ug cmentarnych Uczestnik post ę powania ustali ł takie warunki i zasady korzystania z administrowanych przez siebie cmentarzy komunalnych, których negatywnym skutkiem by ł o zmonopolizowanie przez niego równie ż drugiego z rynków, rynku us ł ug pogrzebowych, co odzwierciedla ilo ść wykonanych przez Przedsi ę biorc ę pochówków na terenie cmentarzy komunalnych we wsiach Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów ( [tajemnica przedsi ę biorstwa] - tabela nr 1). Dlatego, zdaniem Prezesa Urz ę du, dla wyrównania warunków konkurencji przedmiotow ą op ł at ą , w kwocie 428 z ł , musz ą by ć obci ąż ani wszyscy przedsi ę biorcy wykonuj ą cy ceremoni ę pochówku, w tym zarz ą dca cmentarza, lub ż aden z nich. W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż y, ż e zosta ł a spe ł niona druga z przes ł anek art. 8 ust.1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów t j. nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, Prezes UOKiK stwierdzi ł , ż e zosta ł y spe ł nione łą cznie wszystkie przes ł anki dla zakwalifikowania opisanych dzia ł a ń jako praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie (...). 5. Kara pieni ęż na. Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie (…), Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć , w drodze decyzji, na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ww. ustawy. Kara pieni ęż na, o której mowa, stanowi dochód bud ż etu pa ń stwa, jest p ł atna z dochodu po opodatkowaniu lub z innej formy nadwy ż ki dochodów nad wydatkami zmniejszonej o podatki - zgodnie z art. 105 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie (…). Przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy (art. 104 ww. ustawy). Jak wykazano powy ż ej, wskutek stosowanych w okresie od 2005 r. przez Przedsi ę biorc ę dzia ł a ń dosz ł o niew ą tpliwie do naruszenia konkurencji, chocia ż o wymiarze lokalnym, a tym samym - do naruszenia interesu publicznoprawnego. Dlatego te ż na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci takich praktyk, tj. nadu ż ywania swojej pozycji na rynku us ł ug cmentarnych, co w konsekwencji doprowadzi ł o do zak ł ócenia swobodnej konkurencji na rynku us ł ug pogrzebowych. Ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej w decyzjach stwierdzaj ą cych naruszenie zakazów okre ś lonych w art.8 ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł wag ę naruszenia konkurencji, rozmiar rynku dotkni ę tego skutkami stosowanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , jak równie ż zaistnia ł e okoliczno ś ci ł agodz ą ce i obci ąż aj ą ce. Okoliczno ś ci ą ł agodz ą c ą jest fakt, i ż wysoko ść op ł aty na rzecz zarz ą dcy cmentarzy pobierana w przypadku wykonania pochówku rzez inny podmiot gospodarczy by ł a jednym z kryteriów branych pod uwag ę przez Gmin ę Boles ł awiec podczas rozpisanego przez ni ą przetargu na zarz ą dzanie cmentarzami na jej terenie. 10 Zatem jej okre ś lenie sama Gmina wymusi ł a na przedsi ę biorcach przyst ę puj ą cych do przetargu, a nast ę pnie zapisa ł a w umowie o zarz ą d cmentarzami we wsiach Kra ś nik Dolny, Kr ę pnica, Kruszyn, Ł aziska, Łą ka, Nowe Jaroszowice, Parkoszów, Ż eliszów i Lipiany (informacje uzyskane przez Prezesa Urz ę du w toku prowadzonego post ę powania RWR 410-4/05/JM). Natomiast okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą jest, i ż zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej, okre ś lony w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ma charakter bezwzgl ę dny. Taka konstrukcja normatywna powoduje, ż e nie istniej ą jakiekolwiek przes ł anki natury prawnej, ekonomicznej czy gospodarczej, które umo ż liwia ł yby zalegalizowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Powy ż sze czynniki stanowi ą ce ocen ę antykonkurencyjnego zachowania zadecydowa ł y o wysoko ś ci na ł o ż onej kary pieni ęż nej. Dlatego te ż Prezes Urz ę du uzna ł , ż e kara pieni ęż na w wysoko ś ci 1.034,20 PLN (s ł ownie: jeden tysi ą c trzydzie ś ci cztery z ł ote 20/100 groszy), jest w ł a ś ciwa dla rodzaju oraz skutków stosowanej praktyki monopolistycznej. Stanowi ona [tajemnica przedsi ę biorstwa] % kary maksymalnej, jaka mog ł aby by ć w tym przypadku na ł o ż ona. W ocenie Prezesa Urz ę du kara pieni ęż na w wymienionej wysoko ś ci spe ł nia zarówno funkcj ę represyjn ą za naruszenie przepisów o ochronie konkurencji, jak i prewencyjn ą , tj. ma zapobiega ć podejmowaniu podobnych dzia ł a ń w przysz ł o ś ci. Stosownie do art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów — kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono, jak w osnowie. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje : Firma Handlowo-Produkcyjna Józef Chudziak ul. Kili ń skiego 25 A/7 59-225 Chojnów 11