RLU-11/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-MAIL: LUBLIN@UOKIK.GOV.PL Lublin, dnia 25 maja 2006 r. RLU – 411 – 20/05/MW DECYZJA RLU - Nr 11/2006 (Wersja jawna dla wszystkich stron post ę powania ) Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 z pó ź n. zm) w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18 , poz. 172 z pó ź n. zm.); - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza si ę jako bezprzedmiotowe prowadzone na wniosek przedsi ę biorcy Jacka P. ze Ś . prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą „Garden Service” w Ś post ę powanie antymonopolowe w sprawie nadu ż ywania przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej z siedzib ą w B. pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug zbiorowego, regularnego przewozu osób na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa –Bia ł a Podlaska - przewozy ekspresowe, poprzez stosowanie ra żą co niskich cen za przejazdy oraz przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków koniecznych do powstania lub rozwoju konkurencji, co stanowi naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 i 5 ustawy cytowanej wy ż ej. Uzasadnienie W dniu 22.09.2005r. wp ł yn ął op ł acony wniosek (uzupe ł niony pismem z dnia 03.10.2005r.) przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cego us ł ugi przewozowe na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa Pana Jacka P., dzia ł aj ą cego jak firma „G.S.” w Ś . o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Przedsi ę biorstwu Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej z siedzib ą w B. (dalej zwany: PPKS) o wszcz ę cie post ę powania administracyjnego i wydanie decyzji nakazuj ą cej zaniechanie nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku, poprzez stosowanie ra żą co niskich cen biletów na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa i innych praktyk przeciwdzia ł aj ą cych rozwojowi konkurencji tj. praktyk okre ś lonych w art. 8 ust.2 pkt. 1 i 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zdaniem wnioskodawcy nieuprawnione dzia ł ania PPKS, posiadaj ą cego co najmniej 75 % „mo ż liwo ś ci przewozowych” na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa, polegaj ą w szczególno ś ci na dzia ł aniach wymierzonych w firm ę wnioskodawcy „G.S.”, których celem jest doprowadzenie do jej upadku ekonomicznego oraz bankructwa. Ś wiadcz ą o tym dzia ł ania takie jak: zablokowanie mikrobusu wnioskodawcy na dworcu PPKS w M. przez kierowców PPKS w Ł . i PPKS w M., szkalowanie w prasie lokalnej jego dzia ł alno ś ci poprzez podwa ż anie jego kompetencji i umiej ę tno ś ci, jak równie ż kwestionowanie jako ś ci u ż ywanego sprz ę tu, stosowanie polityki oszczerstw i pomówie ń wobec osoby wnioskodawcy w Urz ę dzie Marsza ł kowskim w L. liczenie przez pracowników PPKS ilo ś ci osób przewo ż onych przez wnioskodawc ę , niszczenie tablic z rozk ł adem jazdy wnioskodawcy, ustalenie rozk ł adów jazdy na trasie Bia ł a -Podlaska – Warszawa w ten sposób, ż e odjazdy ś rodków transportu PPKS wyznaczono na 10 minut przed odjazdem mikrobusu wnioskodawcy. Ponadto PPKS od czasu uruchomienia linii Bia ł a Podlaska – Warszawa przez wnioskodawc ę wprowadzi ł na tej trasie dodatkowo 9 kursów z cen ą biletu w wysoko ś ci do 10 z ł , przy cenie poprzedniej – 20 z ł , co stanowi oko ł o 35 % zani ż enia ceny biletu w stosunku do kosztów operacyjnych wnioskodawcy jak i PPKS. Ś rodki transportu stosowane przez PPKS stosuj ą , zdaniem wnioskodawcy, powielone na wzór stosowany przez ”G.S.” has ł a reklamowe, kolorystyk ę ulotek oraz akcje promocyjne. St ą d te ż wnioskodawca, powo ł uj ą c si ę na przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej oraz przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, za żą da ł podj ę cia przez organ antymonopolowy kroków zmierzaj ą cych do zaprowadzenia ł adu i rozwi ą zania konfliktu. W odpowiedzi, Prezes Urz ę du poinformowa ł wnioskodawc ę o zakresie kompetencji Prezesa Urz ę du wynikaj ą cym z ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U.2005 Nr 244 poz. 2080) oraz o niemo ż no ś ci prowadzenia post ę powania przed Prezesem Urz ę du w odniesieniu do niektórych z przedstawionych zarzutów. Postanowieniem z dnia 29.09.2005r. Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie (uzupe ł nione Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2006r.) wszcz ęł a na wniosek przedsi ę biorcy Jacka P. post ę powanie antymonopolowe przeciwko PPKS w B., któremu postawiono zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug komunikacji osobowej na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa, poprzez naruszenie art. 8 ust. 2 pkt. 1 i 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania PPKS pismem z dnia 14.10.2005r. oraz 28.04. 2005 r. zaprzeczy ł stawianym mu zarzutom oraz zakwestionowa ł jakoby Jacek P. pod firm ą G. S. posiada ł zezwolenia na wykonywanie przewozów osobowych. Nadto, ustosunkowa ł si ę do przedstawionych zarzutów wyja ś niaj ą c, ż e w polityce stosowanej wobec konkurentów stosuje jedynie dzia ł ania dozwolone prawem. Zaprzeczy ł jakoby kiedykolwiek stosowa ł ś rodki niedozwolone jak np. blokowanie odjazdów autobusów firm konkurencyjnych, zdejmowanie i niszczenie ich tablic informacyjnych, szkalowania ich w ś rodkach przekazu. Wyja ś ni ł , ż e cena biletów PPKS na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa nigdy nie wynosi ł a 20 z ł , a zawsze by ł a ni ż sza. Przedsi ę biorstwo posiada swobod ę w kszta ł towaniu cen. Ceny us ł ug PPKS nigdy nie odbiega ł y od cen us ł ug przewo ź ników konkurencyjnych a nawet by ł y nieco wy ż sze. Uzasadnieniem ni ż szych cen biletów stosowanych przez PPKS w komunikacji expressowej wykonywanej przez busy w porównaniu z biletami w komunikacji pospiesznej (przyspieszonej) wykonywanej autobusami s ą koszty us ł ugi: bus ma cen ę oko ł o 3 razy ni ż sz ą od ceny autobusu, po wtóre busy maj ą dzienny przebieg 2 do 3 razy wi ę kszy od autobusu. Koszt amortyzacji busa przypadaj ą cy na 1km przebiegu wynosi oko ł o 19 % tego miernika kosztów w porównaniu z autobusem, co daje w cyfrach bezwzgl ę dnych ni ż szy koszt o oko ł o 0,55 z ł /km. Wreszcie koszt zu ż ycia paliwa w busach jest ni ż szy od tego kosztu w autobusach o ok. 63 %, co daje w cyfrach bezwzgl ę dnych koszt ni ż szy o oko ł o 0,21 z ł /km. Ze zu ż yciem paliwa na 1 km wi ąż e si ę w przypadku busów ni ż szy koszt op ł at na rzecz ochrony ś rodowiska, ni ż szy koszt ubezpieczenia, podatków od ś rodków transportowych oraz remontów a poza tym nie wyst ę puj ą koszty diety kierowcy. W efekcie koszt eksploatacji busów jest w przeliczeniu na 1 km radykalnie ni ż szy. Nadto uwzgl ę dni ć nale ż y stopie ń wykorzystania ł adowno ś ci busa na trasie do Warszawy, który wynosi 76 % i autobusu – 36 %. Wszystkie te okoliczno ś ci uzasadniaj ą ni ż sz ą cen ę biletu w komunikacji ekspresowej ni ż w komunikacji przyspieszonej wykonywanej autobusem. Nadto wskaza ł , ż e analiza rynku przewozów na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa powinna uwzgl ę dnia ć przewozy wykonywane na tej trasie przez PPKS w Ł ., PPKS w M. PPKS w toku post ę powania, w zwi ą zku ze sk ł adanymi wyja ś nieniami z ł o ż y ł pismami z dnia: 14.10.2005r. 10.02.2006r. 09.03.2006r. 3 wnioski o obj ę cie klauzul ą „tajemnica przedsi ę biorcy” i o wydanie postanowienia o ograniczeniu prawa wgl ą du do informacji dotycz ą cych: 1. Kalkulacji ceny 1 km i stopnia rentowno ś ci. 2. Zestawienia ilo ś ci sprzeda ż y biletów jednorazowych w komunikacji ekspresowej autobusowej i busowej na przedmiotowej trasie. 3. Zestawienia ilo ś ci sprzeda ż y biletów jednorazowych w komunikacji pospiesznej i przyspieszonej na przedmiotowej trasie. 4. Zestawienie sk ł adników kosztowych 1 km. 5. Zestawienie przychodów netto PPKS z w/w trasy. 6. Zestawienie ilo ś ci sprzedanych biletów w komunikacji pospiesznej i przyspieszonej w okresie od pa ź dziernik 2005 – grudzie ń 2005r. 7. Zestawienie ilo ś ci sprzedanych biletów w komunikacji ekspresowej w okresie od pa ź dziernik –grudzie ń 2005. 8. Zestawienie ilo ś ci sprzedanych biletów pospiesznych i przyspieszonych w okresie od pa ź dziernik 2005 – grudzie ń 2005 w tym ilo ś ci biletów sprzedanych do miejscowo ś ci po ś rednich. Prezes Urz ę du w odpowiedzi na powy ż sze w dniu 16.12.2005 r. wyda ł Postanowienie Nr 229, w dniu 20 lutego 2006 r. Postanowienie Nr 36 oraz w dniu 21.03.2006r. Postanowienie Nr 64, w których w ca ł o ś ci przychyli ł si ę do w/w wniosków. Pismem z dnia 18.11.2005r. oraz 27.03.2006r. wnioskodawca Jacek P. wniós ł o obj ę cie klauzul ą „tajemnica przedsi ę biorcy” nast ę puj ą cych informacji: 1.Ilo ś ci sprzedanych przez przedsi ę biorc ę biletów za okres od grudnia 2004 r. do wrze ś nia 2005 r. 2.Liczby sprzedanych biletów za okres od stycznia do marca 2006r. 3. Ś redniej miesi ę cznej ilo ś ci kursów za miesi ą ce stycze ń - marzec 2006r. 4. Miesi ę cznego poziomu kosztów i miesi ę cznego poziomu przychodów na trasie Bia ł a Podlaska - Warszawa za okres wrzesie ń 2005-marzec 2006r. Prezes Urz ę du w odpowiedzi na powy ż sze w dniu 09.11.2005 r. wyda ł Postanowienie Nr 204, oraz pismem z dnia 29 marca 2006r. Postanowienie Nr 72, w którym w ca ł o ś ci przychyli ł si ę do w/w wniosków. W wyniku przeprowadzonego post ę powania administracyjnego Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: I. Przewo ź nicy ś wiadcz ą cy us ł ugi osobowych przewozów regularnych na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa – Bia ł a Podlaska. Przedsi ę biorcy wykonuj ą cy przewozy osobowe autobusowe i mikrobusowe na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa- Bia ł a Podlaska funkcjonuj ą w oparciu o indywidualne zezwolenia Marsza ł ka Województwa Lubelskiego wydawane na podstawie art.18 ust.1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2004 Nr 204, poz. 2088, ze zm.) oraz na podstawie zatwierdzonego przez w/w organ rozk ł adu jazdy. W okresie obj ę tym niniejszym post ę powaniem tras ę Bia ł a Podlaska- Warszawa – Bia ł a Podlaska obs ł ugiwali nast ę puj ą cy przewo ź nicy : 1.Jacek P. wnioskodawca niniejszego post ę powania – 2. PPKS w M. 3. PPKS w Ł . I.1. Jacek P. Jacek P. prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod firm ą G.S. - wnioskodawca niniejszego post ę powania, uruchomi ł na podstawie zezwolenia Marsza ł ka Województwa Lubelskiego na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa- Bia ł a Podlaska (tam i z powrotem) 16 kursów ekspresowych – z jednym przystankiem po ś rednim w Mi ę dzyrzecu Podlaskim w grudniu 2004r. Od maja 2005r. uzyska ł zezwolenie na dodatkowe 10 kursów, razem posiada ł wi ę c zezwolenie na 28 kursów dziennie (tam i powrotem). Faktycznie jednak nigdy nie wykonywa ł 28 kursów, a jedynie 22 kursy dziennie – ze wzgl ę du – jak twierdzi na konkurencj ę . W styczniu i w lutym 2006r. ze wzgl ę du na dzia ł ania konkurencji ograniczy ł ilo ść wykonywanych kursów do 18 dziennie. Wg uzyskanego zezwolenia planowana cena biletu na w/w trasie powinna wynosi ć 20 z ł za bilet normalny i 16 z ł za bilet ulgowy. Jednak od pocz ą tku dzia ł alno ś ci przewozowej na trasie tj. od grudnia 2004r. przewo ź nik zastosowa ł promocj ę cenow ą , która polega ł a na sprzeda ż y 16 sztuk biletów dla pierwszych 16 osób za 1 z ł z umo ż liwieniem tym ż e pasa ż erom korzystanie z takiej ceny przez 112 dni. Dla pozosta ł ych pasa ż erów stosowane by ł y ceny biletów – bilet normalny – 20 z ł , bilet ulgowy (uczniowie i studenci do 26 roku ż ycia) 16 z ł . Ceny te stosowane by ł y tylko do stycznia 2005r. kiedy to w odpowiedzi na obni ż k ę cen biletów PPKS Bia ł a Podlaska przewo ź nik obni ż y ł cen ę biletu normalnego do 17 z ł i 16 z ł bilet ulgowy. W zwi ą zku ze spadkiem przychodów Jacek P. od 1 listopada 2005r. wprowadzi ł 9% podwy ż k ę cen biletów. Od maja 2005r. kiedy PPKS wprowadzi ł dodatkowe kursy na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa z cen ą biletów 10 z ł , wnioskodawca zauwa ż y ł powolny spadek przychodów – od l6 lipca 2005r. o 4 % w skali tygodnia, do 15 wrze ś nia 2005r. – oko ł o 25 %. Dowód : wyja ś nienia strony – karta 36-37 Wielko ść sprzeda ż y biletów G.S. w okresie od grudnia 2004r. do grudnia 2005r. zawiera Tabela 2 stanowi ą ca za łą cznik Nr 2 do decyzji (tabela zawiera dane utajnione). Przychód z prowadzonej dzia ł alno ś ci za okres od wrze ś nia 2005r. do lutego 2006r. przedsi ę biorca poda ł wy łą cznie jako dane ś redniomiesi ę czne. Dane dotycz ą ce poziomu przychodów i kosztu zawarte s ą w za łą czniku Nr 3 do decyzji (dane obj ę te klauzul ą ”tajemnica przedsi ę biorcy”). I.2. PPKS w M. PPKS w M. wykonuje 2 kursy dziennie (tam i z powrotem) przyspieszone na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa Stadion – Bia ł a Podlaska od 1980 r. z 58 przystankami po ś rednimi. Przedsi ę biorca stosuje w w/w przewozach ulgi ustawowe, zgodnie z ustaw ą z dnia 20.06.1992r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów ś rodkami publicznego transportu zbiorowego (tekst jednolity z 2002 r. Dz..U. 175 poz. 1440 ze zm). Ponadto realizuje w ł asn ą polityk ę cenow ą i z tego tytu ł u w okresie listopad – grudzie ń 2004r oraz w miesi ą cu maj 2005r. stosowa ł ulg ę dla studentów do 26 lat w wysoko ś ci 25 % ceny biletu oraz w okresie sierpie ń – pa ź dziernik 2005r. i w miesi ą cu styczniu 2006r. ulg ę 20 % dla studentów do lat 26. Ś redni koszt 1 wozo-kilometru w roku 2005 na w/w trasie wyniós ł 2,04 z ł , natomiast bezpo ś redni koszt bez kosztów wydzia ł owych i ogólnozak ł adowych wyniós ł 1,65 z ł . Wyliczenia dotycz ą autobusu marki Autosan, o pojemno ś ci od 41 do 71 miejsc ( ś rednio 56). Ś redniomiesi ę czna zdolno ść przewozowa wynosi na trasie ( 59 kursów miesi ę cznie x 56 miejsc) 3304 osób. Aktualny cennik biletów funkcjonuje od dnia 17.08.2004r. Cena biletu normalnego na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa ( 159 km) wynosi 19 z ł . Dowód : wyja ś nienia przedsi ę biorcy – karta 134 I.3. PPKS w Ł PPKS w Ł . wykonuje na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa Stadion 1 kurs dziennie - tam ( kurs powrotny jest tylko do Ł osic) zwyk ł y od 1999 r. z 74 przystankami po ś rednimi. Przedsi ę biorca stosuje w w/w przewozach ulgi ustawowe, zgodnie z ustaw ą z dnia 20.06.1992r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów ś rodkami publicznego transportu zbiorowego (tekst jednolity z 2002 r. Dz..U. 175 poz. 1440 ze zm). Ponadto realizuje w ł asn ą polityk ę cenow ą i z tego tytu ł u stosuje nast ę puj ą ce ulgi : - 10 % dla uczniów wszystkich szkó ł , studentów i osób bezrobotnych; - 30 % ulga dla studentów, przejazdy tylko w niedziel ę ; - 30 % dla posiadaczy biletów miesi ę cznych zakupionych w kasie; - 30 % dla wszystkich pasa ż erów na odcinku Ka ł uszyn – Mi ń sk Mazowiecki – Warszawa. Przewo ź nik na w/w tras ę sprzedaje równie ż bilety miesi ę czne. Przewo ź nik nie prowadzi analiz kosztów 1 wozokilometra na poszczególne trasy, ogólny koszt 1 wozokilometra w –przedsi ę biorstwie wyniós ł w styczniu 2006 r. 2,26 z ł . Przewozy wykonywane s ą ś rodkami transportu od 44-50 miejsc ( ś rednio 47 miejsc) Ś redniomiesi ę czna zdolno ść przewozowa wynosi na trasie (29 kursów miesi ę cznie x 47 miejsc) 1363 osób. Aktualny cennik biletów funkcjonuje od dnia 02.08.2004r. Cena biletu normalnego na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa - wynosi 21,10 z ł , w tym na trasie Ka ł uszyn – Warszawa – 9,40 z ł . Dowód : wyja ś nienia przedsi ę biorcy –karta 128 Ilo ść wszystkich biletów ( łą cznie z biletami sprzedanymi do miejscowo ś ci na trasie) sprzedanych na w/w trasie przez PPKS Ł i PPKS B w badanych okresach przedstawia Tabela Nr 3. Bia ł a Podlaska – Warszawa- Bia ł a Podlaska Data Ilo ść sprzedanych biletów Sztuki PKS M PKS Ł wrzesie ń 2004 2347 1167 grudzie ń 2004 2147 888 maj 2005 2301 1278 sierpie ń 2005 2073 1148 pa ź dziernik 2005 2002 1090 stycze ń 2006 1709 1045 Ś rednio- miesi ę cznie 2096,5 1102,6 Dowód: wyja ś nienia przedsi ę biorców – karta 135-140, 129 I.4. PKKS w B. PKS w B. – przedsi ę biorca, któremu w niniejszym post ę powaniu postawiono zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku, obs ł uguje tras ę Bia ł a Podlaska – Warszawa- Bia ł a Podlaska poprzez kursy pospieszne i przyspieszone – wykonywane autobusami marki Autosan oraz busami oraz kursy ekspresowe –wykonywane autobusami oraz busami. Komunikacja pospieszna na linii Bia ł a Podlaska – Warszawa funkcjonuje od 1998 r. za ś komunikacja expresowa – busowa zosta ł a uruchomiona 28.05.2005r. Do tego dnia na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa funkcjonowa ł a komunikacja przyspieszona i pospieszna oraz jeden kurs expresowy w niedziel ę ( tam i z powrotem) i jeden kurs expresowy w niedziel ę – powrót, wykonywane za pomoc ą autobusu. Zestawienie poziomu cen w komunikacji pospiesznej i ekspresowej stosowanych przez PPKS na w/w trasie w okresie od wrzesie ń 2004r. do dnia wydania decyzji – zawiera Tabela Nr 4 Trasa Kurs Okres Cena 09.2004r. - 09.2006r. 19 z ł od 10.04.2006r. 19,50 z ł 29.05.2005r. - 16.10.2005r. promocja -15 z ł 17.10.2005r. - 09.04.2006r. prom. 17 z ł - norm. 15 z ł –ulga komercyjna dla m ł odzie ż y szkolnej Bia ł a Podlaska - Warszawa Stadion – Bia ł a Podlaska po ś pieszny i przy ś pieszony autobusy od 10.04.2006r. 30% ulga komercyjna dla m ł odzie ż y szkolnej 09.2004r. - 29.01.2005r. 21,40 z ł – normalny Bia ł a Podlaska – Warszawa Zach. – Bia ł a Podlaska expresowa – autobusy 30.01.2005r. - 09.04.2006r. 19 z ł – normalny wykonywana tylko w niedziele powroty do Bia ł ej Podl. od 10.04.2006r. 20,50 z ł normalny 29.05.2005r.- -16.10.2005r. 15 z ł - promocja 17.10.2005r. – 09.04.2006r. promocja– 17 z ł norm. 15 z ł ulga komercyjna dla m ł odzie ż y szkolnej wykonywana tylko w niedziele powroty do Bia ł ej Podl. od 10.04.2006r. – 15.07.2006r. 14 z ł - promocja 17.10.2004r. - 09.04.2006r. 19 z ł – norm. od 10.04.2006r. 19,50 z ł - normalny 29.05.2005r. - 16.10.2005r. 10 z ł – promocja 17.10.2005r. 09.04.2006r. 13 z ł - promocja Bia ł a Podlaska – Warszawa Stadion – Bia ł a Podlaska przyspieszona – busy i po ś pieszna od 10.04.2006r. – 15.07.2006r. 14 z ł - promocja 29.05.2005r. - 16.10.2005 10 z ł - promocja 17.10.2005r. - 09.04.2006r. 13 z ł - promocja Warszawa dw.Zach. - Bia ł a Podlaska expresowa – busy od 10.04.2006r. – 15.07.2006r. 14 z ł - promocja 29.05.2005r.- 16.10.2005r. 10 z ł – promocja 17.10.2005r. - 09.04.2006r. 13 z ł -promocja Bia ł a Podlaska – Warszawa Pl. Defilad - Bia ł a Podlaska expresowa – busy od 10.04.2006r. – 15.07.2006r. 14 z ł - promocja Przedsi ę biorca stosuje w komunikacji przyspieszonej i pospiesznej ulgi ustawowe i komercyjne (ulga 37%, 49 %, 78%, 95 %) przy czym wysoko ść ulgi uzale ż niona jest od przys ł uguj ą cych uprawnie ń ustawowych do ulgowych przejazdów ś rodkami komunikacji zbiorowej. W komunikacji expresowej przedsi ę biorca stosuje wy łą cznie ulgi komercyjne. Zestawienie ilo ś ci sprzedanych biletów przez PPKS za okres od wrze ś nia 2004r. do grudnia 2005r. przedstawia Tabela Nr 5 zamieszczona w Za łą czniku Nr 4 do niniejszej decyzji ( informacje obj ę te klauzul ą „ tajemnica przedsi ę biorcy ). Dane dotycz ą ce sprzeda ż y biletów w komunikacji pospiesznej i przyspieszonej za okres od pa ź dziernika 2005r. do grudnia 2005r. oznaczone * przedstawiaj ą ogóln ą ilo ść wszystkich biletów w danej kategorii sprzedanych na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa – Bia ł a Podlaska. Dane dotycz ą ce sprzeda ż y biletów w komunikacji pospiesznej i przyspieszonej za okres od pa ź dziernika 2005r. do grudnia 2005r. oznaczone *” przedstawiaj ą ilo ść biletów w danej kategorii sprzedanych na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa – Bia ł a Podlaska wy łą cznie do miejscowo ś ci po ś rednich (za wyj. Mi ę dzyrzecza Podlaskiego). Odpowiednio, stosunek ilo ś ci biletów w danej kategorii sprzedanych na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa – Bia ł a Podlaska wy łą cznie do miejscowo ś ci po ś rednich (za wyj. Mi ę dzyrzecza Podlaskiego) do wszystkich biletów w danej kategorii sprzedanych na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa – Bia ł a Podlaska wynosi ł : - Pa ź dziernik 2005 – 72 % - Listopad 2005 – 77,05 % - Grudzie ń 2005 – 75,4 % , co daje ś rednio 74,1 % Tabela Nr 6 obrazuje podstawowe ró ż nice pomi ę dzy komunikacj ą pospieszn ą i przyspieszon ą a komunikacj ą ekspresow ą wykonywan ą przez PPKS w B.. Dane dotycz ą ce ś redniomiesi ę cznej ilo ś ci sprzedanych biletów i ś redniego kosztu 1 km s ą obj ę te klauzul ą „tajemnica przedsi ę biorcy”. Tabela Nr 6 w pe ł nej wersji zosta ł a zamieszczona w Za łą czniku Nr 5 do decyzji. Ilo ść kursó w Ilo ść przyst . Czas przejazd u Przyst anek decelo wy ś rodek transport u % biletów sprzedanych do miejscowo ś ci na trasie * Ś rednia ilo ść sprzedanych wszystkich biletów** Ś redni koszt 1km Komunik. Przysp. i pospiesz. 8 40 3,13 h. W-wa Stadio n; W-wa Zach. Autosan Mikrobus 72-77% Komunika cja Expres. 20 6 2,30 godz. W-wa Pl.Defil ad Mikrobus za wyj. 2 kursów w niedziel ę *wyliczenia za okres od X-XII 2005, w wyliczeniach nie uj ę to biletów sprzedanych do Mi ę dzyrzecza Podlaskiego – ( wyliczenia UOKiK ) ** dane ś rednie za okres X-XII 2005_( wyliczenia UOKiK ) _ Dowód : wyja ś nienia przedsi ę biorcy karta 51-67, karta 92-93 Tabela Nr 7 zamieszczona w Za łą czniku Nr 5 do decyzji wskazuje poziom przychodów PPKS B trasie Bia ł a Podlaska - Warszawa – Bia ł a Podlaska ( informacje obj ę te klauzul ą „ tajemnica przedsi ę biorcy) . II . Dane przedstawione poni ż ej zawieraj ą zestawienie danych dotycz ą cych wykonywania dzia ł alno ś ci na w/w trasie przez PPKS i G.S. Tabela Nr 8 - Zestawienie ilo ś ci kursów PPKS i G.S. na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa wg dat ich wprowadzenia. PPKS G. S. Kursy przyspieszone i pospieszne ilo ść kursów tam i z powrotem data wprowadzenia - - 6 2 15.08. 1998 17.10. 2004 Razem na dzie ń wszcz ę cia post ę powania 8 Kursy ekspresowe Ilo ść kursów Data wprowadzenia zezwolenia Ilo ść kursów Data wprowadzenia 2 1 6 18 20 29.04.2003 - autobus 22.10.2004- tylko powrót 29.05.2005- bus 28.07.2005-bus 19.10.2005- bus 16 28 09.12.2004 19.04. 2005 Razem na dzie ń wszcz ę cia post ę powania 21 28 Tabela Nr 9 zawiera zestawienie danych porównawczych dotycz ą cych dzia ł alno ś ci PPKS i G. S. w komunikacji ekspresowej i pozycj ę rynkow ą ustalon ą na podstawie zamieszczonych wska ź ników. Dane w zakresie ilo ś ci sprzedanych biletów, ś redniomiesi ę cznego przychodu przedsi ę biorcy oraz ś redniej ilo ś ci kursów wykonywanych przez wnioskodawc ę obj ę te s ą klauzul ą „tajemnica przedsi ę biorcy”). Pe ł na wersja tabeli Nr 9 zamieszczona jest w za łą czniku Nr 7 do decyzji . G. S. PPKS w B Udzia ł PPKS Udzia ł G.S. Ilo ść kursów wg zezwolenia 28 21 42,86% 57,14% Ilo ść kursów faktycznie wykonywana od V 2005 do lutego 2006 22 21 48,84% 51,16% Ilo ść kursów wykonywana od marca 2006 21 53,85 % 46,15% 41,92% 58,08% Ś rednio-mies. ilo ść sprzedanych biletów 50,73 % 49,27% Potencjalna zdolno ść przewozowa od 19.04.2006r. 10620 10200 48,99% 51,01% Ś rednio miesi ę czny przychód z linii za okres od wrze ś nia 2005 do lutego 2006 41,56 % 58,44% Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Przedmiotem niniejszego post ę powania antymonopolowego jest rozstrzygni ę cie, czy w ś wietle ustalonego stanu faktycznego znajduje uzasadnienie zarzut Jacka P. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug przewozów pasa ż erskich mi ę dzy innymi na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa, stawiany PPKS w B. nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, poprzez narzucanie nieuczciwych cen oraz przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków do powstania lub rozwoju konkurencji, a to wskutek: - wprowadzenia z dniem 29 maja 2005 r. do dnia 16.10.2005r. ceny promocyjnej biletu jednorazowego, normalnego w wysoko ś ci 10 z ł , za ś od dnia 17.10.2005r. do dnia 15.05.2006r. ceny w wysoko ś ci 13 z ł - - które to dzia ł ania, zdaniem wnioskodawcy, mia ł yby wyczerpywa ć znamiona praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zakazanych na mocy art. 8 ust. 2 pkt. 1 i 5 ustawy o ochronie (…). Maj ą c na wzgl ę dzie tre ść przepisu art. 1 ust.1 ustawy o ochronie (…) stanowi ą cego, i ż „okre ś la ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowania w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów” organ antymonopolowy rozwa ż y ł , w pierwszej kolejno ś ci, czy w hipotetycznej sytuacji zbie ż no ś ci dzia ł a ń PPKS z dyspozycj ą art. 8 ust. 2 pkt. 1 i 5 ustawy o ochronie (…) istniej ą przes ł anki pozwalaj ą ce uzna ć , i ż dzia ł ania te naruszaj ą nie tylko interes prywatny wnioskodawcy, ale równie ż interes publiczny. Jak wskazano w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 29 maja 2001r., sygn. akt. I CKN 1217/98, z publicznoprawnego charakteru ustawy o ochronie (…) wynika, ż e znajduje ona zastosowanie wtedy i tylko wtedy, gdy ma miejsce naruszenie interesu publicznego uto ż samianego z powstaniem, utrzymaniem oraz niezak ł óconym rozwojem konkurencji na okre ś lonym rynku; jednocze ś nie - jako zagra ż aj ą ce lub naruszaj ą ce konkurencj ę nale ż y uzna ć jedynie takie zachowania przedsi ę biorców, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku, a wi ę c dotycz ą konkurencji jako zjawiska w ł a ś ciwego mechanizmom gospodarowania. Zdaniem organu antymonopolowego, w okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy wspó ł zawodnictwo pomi ę dzy stronami post ę powania, realizowane m.in. za pomoc ą wysoko ś ci pobieranych na okre ś lonych liniach komunikacyjnych op ł at, tj. parametru b ę d ą cego jednym z istotnych instrumentów ka ż dej strategii konkurencyjnej, wywo ł uje lub mo ż e wywo ł a ć znacz ą ce, tak ż e negatywne skutki, zarówno dla struktury i stanu rynku w ł a ś ciwego, oraz si ł y interakcji konkurencyjnych pomi ę dzy nimi, jak i w konsekwencji, dla szerokiego kr ę gu konsumentów, tu pasa ż erów, dla których cena stanowi jedno z tych kryteriów wyboru, od których znacz ą co uzale ż niaj ą korzystanie b ą d ź rezygnacj ę z us ł ug tego lub innego przewo ź nika. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie organ antymonopolowy uzna ł , i ż w okoliczno ś ciach sprawy spe ł niona zosta ł a przes ł anka wynikaj ą ca z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (…) a mianowicie mo ż liwo ść naruszenia dzia ł aniami przedsi ę biorcy interesu publicznoprawnego. Przedmiotem ochrony przepisów ustawy o ochronie (…) s ą stosunki konkurencyjne na rynku. Dlatego aby oceni ć , czy dosz ł o do stosowania praktyk naruszaj ą cych konkurencj ę konieczne jest zdefiniowanie rynku w ł a ś ciwego w sprawie w rozumieniu art. 4 pkt. 8 tej ustawy i ustalenie si ł y rynkowej uczestników tego rynku. Kwestionowane przez Jacka P. zachowanie PPKS oceni ć nale ż y nie tylko w aspekcie „rynku w ł a ś ciwego” lecz równie ż pod k ą tem ewentualnego nadu ż ycia przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej, przez któr ą rozumie si ę , zgodnie z art. 4 pkt. 9 ustawy o ochronie (…) „pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów: domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %”. Zgodnie z art. 4 pkt. 8 ustawy o ochronie (… ) przez poj ę cie rynku w ł a ś ciwego (relewantnego) rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Z powo ł anej wy ż ej definicji wynika, ż e na rynek w ł a ś ciwy sk ł ada si ę co najmniej rynek produktowy, wskazuj ą cy na towar lub us ł ug ę „uznawane przez ich nabywców za substytuty” oraz rynek geograficzny, identyfikuj ą cy obszar, na którym, w odniesieniu do danego towaru lub us ł ugi „panuj ą zbli ż one warunki konkurencji”. Wyznaczaniu elementów sk ł adowych rynku w ł a ś ciwego (produktowego, geograficznego) powinno w ka ż dym przypadku towarzyszy ć d ąż enie do mo ż liwie w ą skiej jego segmentacji, a to dlatego, ż e w przeciwnym razie mog ł yby zaistnie ć trudno ś ci w znalezieniu przedsi ę biorców o pozycji dominuj ą cej, w rezultacie czego przepisy ustawy o ochronie (…) maj ą ce zapobiega ć jej nadu ż ywaniu, straci ł yby w istocie racj ę bytu ze szkod ą zarówno dla uczestników tego rynku jak i dla konsumentów. Takie stanowisko znajduje uzasadnienie tak w orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (por. m.in. wyroki z dnia 18 grudnia 1990r., sygn. akt XVII Amr 7/90; z dnia 4 pa ź dziernika 1993r., sygn. akt XVII Amr 29/93; z dnia 31 maja 1995r., sygn. akt XVII Amr 9/95), jak i w judykaturze Unii Europejskiej (por. S.Gronowski, Ustawa antymonopolowa - Komentarz, Warszawa 1996, s. 75). Równocze ś nie, korzystanie z tej dyrektywy powinno by ć jednak na tyle rozwa ż ne i wywa ż one, by nie dopu ś ci ć do sytuacji, w której rynek w ł a ś ciwy obejmowa ł by, po delimitacji, wy łą cznie towar (us ł ug ę ) jednego rodzaju, wytwarzane ( ś wiadczone) przez jednego producenta (us ł ugodawc ę ), bowiem, jak podnosi si ę w pi ś miennictwie, „ w rzeczywisto ś ci nie chodzi jednak o wyodr ę bnienie mo ż liwie w ą sko zakre ś lonych rynków, lecz o wyznaczenie tego jednego, w ł a ś ciwego w prowadzonej sprawie ” (por.T. Skoczny, Przeciwdzia ł anie praktykom monopolistycznym w ś wietle orzecznictwa, Warszawa 1994, s. 81). Bior ą c pod uwag ę tre ść definicji sformu ł owanej w art.4 ust. 8 ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du uznaje, i ż w okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy sk ł adnik produktowy rynku w ł a ś ciwego konstytuuj ą us ł ugi ś wiadczone przez przedsi ę biorstwa transportowe, polegaj ą ce na wykonywaniu regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym ekspresowym na podstawie biletów jednorazowych. Natomiast odno ś nie okre ś lenia rynku geograficznego, to jego wyodr ę bnienie wyznacza w ą skie obszary zwi ą zane i „ci ążą ce” ze wzgl ę du na faktycznych i potencjalnych pasa ż erów do tych us ł ug linii komunikacyjnych, na których konkuruj ą uczestnicy niniejszego post ę powania, bowiem z punktu widzenia pasa ż era wyrazem realizacji jego potrzeb nie jest jakiekolwiek przemieszczanie, lecz podró ż wykonywana na okre ś lonej trasie pomi ę dzy dwoma interesuj ą cymi go punktami za pomoc ą substytucyjnych (ze wzgl ę du na tras ę podró ż y) ś rodków transportu. Maj ą c zatem na uwadze powy ż sze, w niniejszym post ę powaniu rynek w ł a ś ciwy w sprawie wyznaczono jako obszar geograficzny przynale ż ny do trasy komunikacyjnej Bia ł a Podlaska – Warszawa – Bia ł a Podlaska. Okre ś laj ą c rynek relewantny w powy ż szy sposób, Prezes Urz ę du, zaj ął w tym przedmiocie stanowisko odmienne ni ż wnioskodawca, który wnosz ą c o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko PPKS wskaza ł , ż e PPKS posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku przewozów osobowych na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa (oko ł o 75 %), przy czym wska ź nikiem miarodajnym dla powy ż szego stwierdzenia by ł a liczba wszystkich kursów wykonywana przez PPKS na w/w trasie, w porównaniu do ilo ś ci kursów wykonywanych przez wnioskodawc ę , a zatem kursy wykonywane w komunikacji pospiesznej i przyspieszonej jak i w komunikacji ekspresowej. Prezes UOKiK dokona ł takiej delimitacji rynku w sprawie poniewa ż : - kieruj ą c si ę dyrektyw ą w ą skiej segmentacji rynku w ł a ś ciwego, w niniejszej sprawie uzna ł , ż e rynek nale ż y postrzega ć jako obszar ci ążą cy do okre ś lonych pokrywaj ą cych si ę tras (zespo ł u linii komunikacyjnych), tzn. segment rynku, na którym mo ż e dochodzi ć do rywalizacji pomi ę dzy podmiotami rynkowymi, „w odniesieniu do którego mo ż na uzyska ć okre ś lon ą przejrzysto ść podejmowanych dzia ł a ń konkurencyjnych, a to dzi ę ki wyst ę powaniu na nim „stosunków wymiany mi ę dzy przewo ź nikami, a nabywcami us ł ug przewozowych oraz stosunków równoleg ł ych zachodz ą cych pomi ę dzy samymi przewo ź nikami i pomi ę dzy samymi nabywcami us ł ug przewozowych” 2 , podczas gdy w wypadku rynku transportowego rozumianego jako obszar (powiat, województwo) na którym wykonywane s ą przewozy, „ brak bezpo ś redniej mo ż liwo ś ci porównywania dzia ł a ń oferentów us ł ug przewozowych i okre ś lania uczciwo ś ci post ę powania przewo ź ników ”, „ mog ą oni bowiem w ró ż nym zakresie oddzia ł ywa ć przy pomocy podstawowych instrumentów konkurencji, tj. ceny, jako ś ci i ilo ś ci us ł ug, promocji, dystrybucji na klientów i konkurentów, natomiast mo ż e pomi ę dzy poszczególnymi uczestnikami rynku nie wyst ę powa ć proces konkurencji ” 3 , - z punktu widzenia potencjalnego nabywcy (konsumenta) us ł ugi przewozowej zamierzaj ą cego zrealizowa ć okre ś lon ą potrzeb ę transportow ą zwi ą zan ą z przemieszczeniem si ę pomi ę dzy dwoma wybranymi punktami przestrzeni nie istnieje ż aden rzeczywisty substytut tego przemieszczenia jak tylko linie pokrywaj ą ce si ę ca ł kowicie lub prawie pokrywaj ą ce si ę . St ą d te ż w okoliczno ś ciach sprawy nie mo ż na przyj ąć , ż e kursy pospieszne i przyspieszone wykonywane przez PPKS oraz kursy pospieszne wykonywane przez PPKS w Ł . i w M. na przedmiotowej trasie nale żą do tego samego segmentu rynku co przewozy ekspresowe wykonywane przez wnioskodawc ę i przez PPKS B.. Z materia ł u dowodowego sprawy wynika, ż e ś rednio 74,1 % biletów w komunikacji przyspieszonej lub pospiesznej na trasie Bia ł a Podlaska- Warszawa- Bia łą Podlaska sprzedawanych jest przez PPKS w B. do miejscowo ś ci le żą cych na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa 4 . Zatem ś rednio dla 74,1% pasa ż erów PPKS w komunikacji pospiesznej i przyspieszonej kursy ekspresowe, które na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa zatrzymuj ą si ę wy łą cznie w 2 Metodologia bada ń rynkowych w zakresie transportu autobusowego, maszynopis powielony, Instytut Bada ń nad Gospodark ą Rynkow ą , Warszawa, stycze ń 2003, s. 11. 3 tam ż e 4 Dla zapewnienia poprawno ś ci metodologicznej analizy danych poprzez porównanie ilo ś ci biletów sprzedawanych w komunikacji pospiesznej ( przyspieszonej ) do miejscowo ś ci na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa – Bia ł a Podlaska i wszystkich biletów sprzedanych na w/w trasie - dane dot. ilo ś ci biletów sprzedawanych do miejscowo ś ci na trasie w komunikacji pospiesznej (przyspieszonej) nie obejmuj ą biletów sprzedawanych do miejscowo ś ci Mi ę dzyrzec Podlaski, a to dlatego, ż e podana liczba biletów w komunikacji ekspresowej zawiera równie ż bilety sprzedawane do jedynej miejscowo ś ci na trasie tj. Mi ę dzyrzec Podlaski. Mi ę dzyrzeczu Podlaskim nie stanowi ą substytutu, bowiem nie dowioz ą ich do miejscowo ś ci docelowej. Okoliczno ś ci ą dodatkow ą , która potwierdza brak substytucyjno ś ci przewozów przyspieszonych i pospiesznych jest czas przejazdu w komunikacji pospiesznej i przyspieszonej na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa – Bia ł a Podlaska, który wynosi 3,15 godz. w porównaniu do czasu przejazdu w komunikacji expresowej tj. 2,5 godz. oraz cena biletu, zdecydowanie najni ż sza 10 z ł w komunikacji expresowej busowej. Okoliczno ś ci te zadecydowa ł y o tym, ż e w ocenie Prezesa Urz ę du komunikacja pasa ż erska ekspresowa stanowi odr ę bny rynek produktowy, do którego nie mo ż na zaliczy ć komunikacji przyspieszonej i pospiesznej wykonywanej przez PPKS w B, Ł . i M.. Za istotn ą przes ł ank ę definiowania rynku jako odr ę bnej linii komunikacyjnej Prezes Urz ę du uzna ł równie ż wymogi wynikaj ą ce z aktualnych regulacji prawnych, nak ł adaj ą cych na przewo ź ników m.in. obowi ą zek uzyskania, przed rozpocz ę ciem wykonywania przewozów regularnych w transporcie drogowym osób, m.in. zezwolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy transporcie drogowym (…) okre ś laj ą cego, jak to wynika z art. 20 ust. 1 pkt 2 powo ł anej ustawy, „przebieg trasy przewozów schemat po łą cze ń komunikacyjnych z zaznaczon ą LINI Ą KOMUNIKACYJN Ą (podkr. Prezesa Urz ę d) i przystankami ”; a nadto wymóg koordynacji wykonywanych kursów. W zwi ą zku z powy ż szym nie mo ż na uzna ć za teren wspó ł zawodnictwa wnioskodawcy i skar ż onego przedsi ę biorcy ca ł ego obszaru na którym ka ż dy z nich prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą konkurencyjn ą wzgl ę dem siebie, a jedynie te z jego cz ęś ci, które pokrywaj ą si ę w znacz ą cym zakresie z okre ś lonymi trasami komunikacyjnymi, na których uczestnicy niniejszego post ę powania posiadaj ą stosowne zezwolenia i na których faktycznie ze sob ą konkuruj ą w porównywalnych warunkach rywalizacji. Dla zastosowania mechanizmów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w niniejszym przypadku, konieczne jest wykazanie, i ż przedsi ę biorca, przeciwko któremu skierowano zarzut stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym. Art. 4 pkt. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…) definiuje pozycj ę dominuj ą c ą jako pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów, domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Przepis ten stwarza domniemanie prawne w rozumieniu art. 234 kpc posiadania pozycji dominuj ą cej. Samo posiadanie pozycji dominuj ą cej nie jest jednak zabronione. Sankcjonowaniu przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podlega dopiero jej nadu ż ywanie. W pierwszej kolejno ś ci zatem, nale ż y rozwa ż y ć , czy PPKS posiada, na tak ustalonym rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą . Okre ś lenie pozycji jak ą przedsi ę biorca zajmuje na rynku us ł ug przewozowych ekspresowych w komunikacji pasa ż erskiej na trasie Bia ł a Podlaska – Warszawa- Bia ł a Podlaska na podstawie biletów jednorazowych, polega po pierwsze na ustaleniu wszystkich przedsi ę biorców, którzy ś wiadcz ą us ł ugi na danym rynku produktowym i porównaniu, na podstawie okre ś lonych kryteriów, ich udzia ł ów w tym rynku. Ustalenia organu antymonopolowego w powy ż szej kwestii prowadz ą do wniosków, ż e jedynymi przedsi ę biorcami ś wiadcz ą cymi us ł ugi na tak okre ś lonym rynku jest wnioskodawca tj. Jacek P. oraz PPKS w B.. Tabela Nr 8 przedstawia dane porównawcze dot. obydwu przedsi ę biorców, pozwalaj ą ce na stwierdzenie, ż e PPKS w B. nie posiada pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Stwierdzenie powy ż sze uzasadnia analiza przedstawionych danych, z których za najbardziej miarodajne i obiektywne dla celu w postaci ustalenia pozycji rynkowej, Prezes Urz ę du uzna ł dane dotycz ą ce ilo ść sprzedanych biletów jednorazowych, przy czym obydwaj przedsi ę biorcy podali łą cz ą ilo ść sprzedanych biletów jednorazowych – bez rozró ż nienia na bilety normalne i ulgowe na w/w trasie oraz wysoko ść przychodu przedsi ę biorcy z linii. Udzia ł przewo ź ników w rynku na podstawie pierwszego z wymienionych kryteriów wyniós ł : PPKS w okresie lipiec- wrzesie ń 2005r. - 41,92 %, G.S. – 58,08 %, w okresie pa ź dziernik – grudzie ń 2005r. Udzia ł PPKS wg tego kryterium wzrós ł do 50,73 %, przy spadku udzia ł u G.S. do 49,27 %. Przyj ę cie w powy ż szej analizie rozgraniczenia czasowego lipiec- wrzesie ń 2005 i pa ź dziernik – grudzie ń 2005r. wynika z konieczno ś ci uchwycenia ró ż nic w ilo ś ci sprzedawanych przez PPKS biletów w okresie stosowania promocyjnej ceny biletu 10 z ł i po zako ń czeniu tej promocji. Dane te ś wiadcz ą o wzmacnianiu pozycji rynkowej PPKS w zwi ą zku z ograniczeniem przez G. S. ilo ś ci wykonywanych kursów, co potwierdza wzrostowa tendencja wielko ś ci przychodów PPKS z linii (tabela 7 ). Pozycja rynkowa przewo ź ników ustalona w oparciu o wska ź nik poziomu ich przychodów wskazuje 41,56% udzia ł w rynku PPKS oraz 58,44% udzia ł wnioskodawcy. Analiza powy ż sza prowadzi do wniosku, ż e stosunki konkurencyjne na rynku w ł a ś ciwym przybra ł y form ę duopolu. Duopol oznacza panowanie na rynku tylko dwóch przedsi ę biorców, podejmuj ą cych swoje decyzje ze ś wiadomo ś ci ą istniej ą cych pomi ę dzy nimi wspó ł zale ż no ś ci. Za łą cznik Nr 1 do decyzji przedstawia: w Tabeli nr 1 zestawienie poziomu cen biletów w komunikacji expresowej stosowanych przez G. S. i PPKS, za ś wykres Nr 1 przedstawia wspó ł zale ż no ś ci pomi ę dzy cenami w komunikacji expresowej w/w przewo ź ników. Jak wynika z analizy materia ł u dowodowego zarówno PPKS jak i G. S. posiada tak znacz ą ce udzia ł y w rynku, ż e ka ż da decyzja jednego z nich –czy to w postaci wprowadzenia nowego kursu, czy te ż nowej ceny biletów - wp ł ywa na wielko ść sprzeda ż y konkurenta, który mo ż e podejmowa ć i podejmuje odpowiednie kroki dostosowawcze. W okoliczno ś ciach sprawy bezspornie wykazano bezpo ś redni wp ł yw dzia ł a ń ka ż dego z przewo ź ników na decyzje podejmowane przez konkurenta. Uruchomienie linii ekspresowych przez wnioskodawc ę na trasie Bia ł a Podlaska- Warszawa w grudniu 2004r. spowodowa ł o znaczny spadek ilo ś ci biletów sprzedawanych na trasie pospiesznej i przyspieszonej przez PPKS. W efekcie, w krótkim czasie (stycze ń 2005) PPKS obni ż y ł ceny biletów w komunikacji ekspresowej autobusowej na 19 z ł , za ś w maju 2005r. wprowadzi ł na tras ę Bia łą Podlaska - Warszawa przewozy ekspresowe busowe z cen ą biletu 10 z ł - wobec ceny biletu konkurenta- pocz ą tkowo ustalon ą na 20 z ł , lecz ju ż po miesi ą cu - wobec spadku cen biletów w komunikacji expressowej PPKS z 21,40 z ł na 19z ł – ustalonej na 17 z ł . Z kolei podwy ż szenie przez PPKS od 17.10.2005r. cen biletów w komunikacji ekspresowej autobusowej na 17 z ł i busowej na 13 z ł spowodowa ł o reakcj ę G. S. w postaci podwy ż szenia ceny biletu ś rednio o 9 % .Dzia ł ania PPKS s ą zatem odpowiedzi ą na posuni ę cia wnioskodawcy oraz odwrotnie – pomi ę dzy uczestnikami rynku zachodzi rzeczywista konkurencja. Pozycja rynkowa PPKS posiada sta łą tendencj ę wzrostow ą , jakkolwiek wci ąż jeszcze silniejsz ą pozycj ę na rynku w ł a ś ciwym posiada wnioskodawca. O tym jak w przysz ł o ś ci u ł o żą si ę relacje rynkowe pomi ę dzy konkurentami decydowa ć b ę dzie przede wszystkim potencja ł ekonomiczny ka ż dego z nich i zastosowana strategia marketingowa, ale kwestia ta le ż y poza zasi ę giem zainteresowania niniejszej decyzji. Powy ż sze wspó ł zale ż no ś ci zobrazowane okre ś lon ą sekwencj ą zdarze ń pozostaj ą cych ze sob ą w zwi ą zku przyczynowo – skutkowym, potwierdzaj ą tez ę Prezesa Urz ę du o tym, ż e stosunki konkurencyjne na rynku w ł a ś ciwym maj ą charakter duopolu. Stwierdzenie powy ż sze determinuje wniosek o nieposiadaniu przez PPKS pozycji dominuj ą cej na rynku. Pozycji takiej nie posiada równie ż wnioskodawca, poniewa ż funkcjonowanie w warunkach duopolu wyklucza mo ż liwo ść zdominowania przez jednego z nich rynku i podejmowania na nim dzia ł a ń bez uwzgl ę dnienia reakcji drugiego. 5 Jak wskazano wy ż ej, jednym z kluczowych zada ń organu antymonopolowego przy badaniu ka ż dej sprawy jest ustalenie, czy przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę posiada na rynku w ł a ś ciwym wyznaczonym w danej sprawie pozycj ę dominuj ą c ą i poprzez swoje zachowania skierowane do konkurentów na tym rynku nadu ż ywa posiadanej przez siebie pozycji. Oznacza to, ż e przedsi ę biorca taki posiada zdolno ść do zapobiegania skutecznej konkurencji oraz ma mo ż liwo ść dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów. Ze wzgl ę du na fakt, i ż ustalenia dowodowe niniejszego post ę powania antymonopolowego w zakresie linii Bia ł a Podlaska – Warszawa- Bia ł a Podlaska nie potwierdzi ł y posiadania przez PPKS na tej linii pozycji dominuj ą cej, brak jest podstaw do stawiania temu przedsi ę biorcy zarzutu nadu ż ycia tej pozycji, a to poprzez stosowanie ra żą co niskich cen biletów lub te ż przeciwdzia ł ania ukszta ł towaniu si ę warunków koniecznych do powstania lub rozwoju konkurencji. Nie zosta ł spe ł niony zasadniczy warunek mo ż liwo ś ci orzekania przez organ antymonopolowy - jakim jest posiadanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym wyznaczonym w sprawie. Wszcz ę te post ę powanie antymonopolowe musi by ć zako ń czone za ł atwieniem sprawy co do istoty. Je ż eli jednak post ę powanie z jakichkolwiek przyczyn sta ł o si ę bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 105 kpa, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Przes ł ank ą umorzenia jest bezprzedmiotowo ść post ę powania „z jakichkolwiek przyczyn”, czyli z ka ż dej przyczyny powoduj ą cej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, w odniesieniu do strony podmiotowej lub przedmiotowej. Z bezprzedmiotowo ś ci ą mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., S.A./ Ł d 2424/94, ONSA 1996/2/80). Przes ł ank ą wst ę pn ą pozwalaj ą c ą na badanie, czy rzeczywi ś cie strona post ę powania dopu ś ci ł a si ę „nadu ż ycia” jest stwierdzenie mi ę dzy innymi posiadania pozycji na rynku w ł a ś ciwym. Bez wyst ą pienia tego elementu badanie, czy dosz ł o do naruszenia zakazu przewidzianego w art. 8 ustawy o ochronie (…) jest bezprzedmiotowe. Przedstawiony wy ż ej stan rzeczy potwierdza równie ż logiczna interpretacja art. 8 ustawy o ochronie (…). Gdyby uzna ć a contrario, ż e stwierdzony w post ę powaniu brak pozycji dominuj ą cej skutkuje wydaniem decyzji niestwierdzaj ą cej stosowanie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , wówczas samo posiadanie pozycji dominuj ą cej powinno zosta ć potraktowane jako stwierdzenia jej stosowania. Z tych wzgl ę dów nale ż y umorzy ć post ę powanie antymonopolowe, co uczyniono jak w sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przys ł uguje stronom odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa UOKiK - Delegatury w Lublinie. 5 Wyrok SA z dnia 25.07.2001 r. XVII Ama 96/00 Z up. Prezesa UOKIK Dyrektor Delegatury UOKIK w Lublinie Ewa Wiszniowska