DOK-6/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK 2-410/3/05/BP Warszawa, dn. 29 sierpnia 2008 r. DECYZJA DOK - 6/2008 I. Na podstawie art. 9 w zwi ą zku z art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Izby Wydawców Prasy z siedzib ą w Warszawie uznaje praktyk ę stosowan ą przez Stowarzyszenie Autorów ZAiKS z siedzib ą w Warszawie i Stowarzyszenie Filmowców Polskich z siedzib ą w Warszawie polegaj ą c ą na zawarciu przez Stowarzyszenie Autorów ZAiKS z siedzib ą w Warszawie i Stowarzyszenie Filmowców Polskich z siedzib ą w Warszawie porozumienia dotycz ą cego ustalania jednolitych stawek wynagrodze ń autorskich pobieranych od u ż ytkowników komercyjnych z tytu ł u sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego za ograniczaj ą c ą konkurencj ę na krajowych rynkach: 1. sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego, 2. zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi do utworów audiowizualnych i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Strona 1 z 71 II. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) a tak ż e na podstawie art. 3 ust. 1 i art. 5 Rozporz ą dzenia Rady (WE) Nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w ż ycie przepisów o konkurencji ustanowionych w art. 81 i art. 82 Traktatu (Dz. Urz. UE L 1 z 04.01.2003, str. 1) oraz art. 81 pkt. 1 lit. a) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (Dz. Urz. WE C 325 z 24.12.2002), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Izby Wydawców Prasy z siedzib ą w Warszawie, uznaje praktyk ę stosowan ą przez Stowarzyszenie Autorów ZAiKS z siedzib ą w Warszawie i Stowarzyszenie Filmowców Polskich z siedzib ą w Warszawie polegaj ą c ą na zawarciu przez Stowarzyszenie Autorów ZAiKS z siedzib ą w Warszawie i Stowarzyszenie Filmowców Polskich z siedzib ą w Warszawie porozumienia dotycz ą cego ustalania jednolitych stawek wynagrodze ń autorskich pobieranych od u ż ytkowników komercyjnych z tytu ł u sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego za ograniczaj ą c ą konkurencj ę na krajowych rynkach: 1. sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego, 2. zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi do utworów audiowizualnych i nakazuje zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 101 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., nr 244, Strona 2 z 71 poz. 2080 ze zm.) oraz za naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 81 pkt. 1 lit. a) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (Dz. Urz. WE C 325 z 24.12.2002), nak ł ada na Stowarzyszenie Autorów ZAiKS z siedzib ą w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 000 000 PLN (s ł ownie: jeden milion z ł ). IV Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 101 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz za naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 81 pkt. 1 lit. a) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (Dz. Urz. WE C 325 z 24.12.2002), nak ł ada na Stowarzyszenie Filmowców Polskich z siedzib ą w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 250 000 PLN (s ł ownie: dwie ś cie pi ęć dziesi ą t tysi ę cy z ł otych). V Na podstawie art. 75 w zw. z art. 69 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada na Stowarzyszenie Autorów ZAiKS z siedzib ą w Warszawie obowi ą zek zwrotu kosztów w kwocie 130 PLN (sto trzydzie ś ci z ł otych), na rzecz Izby Wydawców Prasy z siedzib ą w Warszawie, niezb ę dnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, które Wnioskodawca poniós ł w przedmiotowym post ę powaniu. Strona 3 z 71 VI Na podstawie art. 75 w zw. z art. 69 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada na Stowarzyszenie Filmowców Polskich z siedzib ą w Warszawie obowi ą zek zwrotu kosztów w kwocie 130 PLN (sto trzydzie ś ci z ł otych), na rzecz Izby Wydawców Prasy z siedzib ą w Warszawie, niezb ę dnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, które Wnioskodawca poniós ł w przedmiotowym post ę powaniu. Uzasadnienie 1. W dniu 18 pa ź dziernika 2004 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: UOKiK) na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ) wp ł yn ął wniosek (k. 1-33) Izby Wydawców Prasy z siedzib ą w Warszawie ( dalej: IWP lub Wnioskodawca ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko organizacjom zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi ( dalej: OZZ ): Stowarzyszeniu Autorów ZAiKS z siedzib ą w Warszawie ( dalej: ZAiKS ) i Stowarzyszeniu Filmowców Polskich z siedzib ą w Warszawie ( dalej: SFP ) ( dalej łą cznie: strony porozumienia lub uczestnicy porozumienia ). W z ł o ż onym wniosku IWP wnios ł a o: a) wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego i stwierdzenie stosowania przez uczestników porozumienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , poprzez zawarcie porozumienia w sprawie ustalania jednolitych stawek wynagrodze ń autorskich pobieranych przez ZAiKS i SFP – za utwory obj ę te porozumieniem, Strona 4 z 71 b) nakazanie zaniechania stosowania przez uczestników porozumienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , c) wydanie przez Prezesa UOKiK w trybie art. 88 ustawy antymonopolowej, decyzji zobowi ą zuj ą cej uczestników porozumienia do zaniechania ustalania stawek wynagrodzenia inaczej ni ż w drodze negocjacji umownych z zainteresowanymi uczestnikami rynku. 2. Jako dowód zawartego porozumienia Wnioskodawca za łą czy ł kopi ę pisma ZAiKS z dnia 14 maja 2004 r. skierowanego do IWP, w którym ZAiKS powo ł uje si ę na porozumienie zawarte z SFP i przedstawia jego warunki w zakresie zwielokrotniania utworów audiowizualnych (k. 12-13). 3. W dniu 1 lutego 2005 r., na podstawie art. 43 ust. 1 w zw. z art. 43 ust. 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes UOKiK wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. DOK 2-400/2/05) w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy stawki wynagrodze ń autorskich stosowane przez ZAiKS i SFP, w tym sposób ich ustalania nie stanowi ą naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: post ę powanie wyja ś niaj ą ce). 4. W dniu 28 grudnia 2005 r., postanowieniem na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes UOKiK zamkn ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce. 5. W dniu 28 grudnia 2005 r., Prezes UOKiK na wniosek IWP na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanowieniem (k. 303) (którego tre ść zosta ł a zmieniona postanowieniem z dnia 17 wrze ś nia 2007 r. (k. 687), a nast ę pnie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2008 r. (k. 1153-1154), wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem zawarcia przez ZAiKS i SFP porozumienia dotycz ą cego ustalania jednolitych stawek wynagrodze ń autorskich pobieranych od u ż ytkowników komercyjnych z tytu ł u sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego, którego celem lub skutkiem jest ograniczenie konkurencji na krajowych rynkach: 1) sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego oraz 2) zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi do utworów audiowizualnych, co mo ż e stanowi ć praktyk ę , o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 81 pkt. 1 lit. a) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą . Strona 5 z 71 6. W toku post ę powania, Prezes UOKiK, postanowieniem z dnia 28 grudnia 2005 r. (k. 304-305) na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 65 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , zaliczy ł w poczet materia ł u dowodowego, nast ę puj ą ce pisma i dokumenty zgromadzone w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego: a) pismo IWP z dnia 5 stycznia 2005 r., otrzymane przez Prezesa UOKiK dnia 7 stycznia 2005 r. wraz z za łą cznikami (k. 35–59), b) odpowied ź IWP na wezwanie do uzupe ł nienia wniosku o wszcz ę cie post ę powania, z dnia 19 grudnia 2005 r., otrzymane przez Prezesa UOKiK dnia 23 grudnia 2005 r. wraz z za łą cznikami (k. 277–302), c) pismo ZAiKS o sygn. P/414/05, z dnia 15 lutego 2005 r., otrzymane przez Prezesa UOKiK dnia 21 lutego 2005 r. wraz z za łą cznikami (k. 60–165), d) pismo ZAiKS o sygn. P/501/05, z dnia 28 lutego 2005 r., otrzymane przez Prezesa UOKiK dnia 2 marca 2005 r. (k. 205–214), e) pismo ZAiKS o sygn. WNM/4263N/2005, z dnia 9 maja 2005 r., otrzymane przez Prezesa UOKiK dnia 12 maja 2005 r. wraz z za łą cznikami (k. 215–248), f) pismo SFP z dnia 21 lutego 2005 r., otrzymane przez Prezesa UOKiK dnia 24 lutego 2005 r., wraz z za łą cznikami (k. 166–204), g) pismo SFP z dnia 11 maja 2005 r., otrzymane przez Prezesa UOKiK dnia 16 maja 2005 r., wraz z za łą cznikami (k. 249–272), h) pismo Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego o sygn. DP.WPA.024/131/05/DU, z dnia 13 maja 2005 r., otrzymane przez Prezesa UOKiK dnia 16 maja 2005 r. (k. 273–276). 7. W toku post ę powania, Prezes UOKiK, postanowieniem z dnia 13 marca 2008 r. (k. 1078) na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 65 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , zaliczy ł w poczet materia ł u dowodowego, pismo zawieraj ą ce informacje o przychodach uzyskanych w 2007 r. przez ZAiKS przekazane przez ZAiKS w toku post ę powania o sygn. RWA-430-03/08/GM. 8. W toku post ę powania, Prezes UOKiK, postanowieniem z dnia 21 grudnia 2007 r. (k. 50-954) na podstawie art. 87 ust. 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , dopu ś ci ł do przedmiotowego post ę powania w charakterze Strona 6 z 71 podmiotu zainteresowanego Monolith Films sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie oraz Monolith Video sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (dalej łą cznie: Monolith lub Zainteresowany ). 9. Prezes UOKiK zamkn ął post ę powanie dowodowe, o czym poinformowa ł strony i zainteresowanego oraz da ł im mo ż liwo ść : zapoznania si ę z materia ł em dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy w siedzibie UOKiK, odniesienia si ę do zakresu post ę powania oraz przedstawienia kosztów poniesionych w toku post ę powania (k. 1163-1164, 1176-1177). 10. Prezes UOKiK, zgodnie z art. 11 ust. 3 Rozporz ą dzenia Rady (WE) Nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 w sprawie wprowadzenia w ż ycie przepisów o konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (Dz. Urz. UE L 1 z 04.01.2003, str. 1) (dalej: Rozporz ą dzenie Nr 1/2003 ), poinformowa ł Komisj ę Europejsk ą o wszcz ę ciu post ę powania na podstawie przepisów wspólnotowych. Wykonuj ą c obowi ą zek okre ś lony w art. 11 ust. 4 ww. Rozporz ą dzenia, Prezes UOKiK dnia 3 lipca 2008 r. powiadomi ł Komisj ę Europejsk ą o planowanym (przyj ę tym w niniejszej decyzji) rozstrzygni ę ciu przesy ł aj ą c jej tre ść przewidywanej decyzji. Komisja Europejska nie zg ł osi ł a zastrze ż e ń do rozstrzygni ę cia wyra ż onego w niniejszej decyzji. Stanowisko Wnioskodawcy – IWP 11. Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku wskaza ł , i ż b ę d ą c izb ą gospodarcz ą – organizacj ą samorz ą du gospodarczego zrzeszaj ą c ą wydawców prasy, jest zwi ą zkiem przedsi ę biorców w rozumieniu art. 4 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , st ą d posiada legitymacj ę czynn ą do wyst ę powania w post ę powaniu przed Prezesem UOKiK (k. 2, k. 19-32). 12. Zdaniem Wnioskodawcy, IWP posiada interes prawny w z ł o ż eniu wniosku o wszcz ę cie przedmiotowego post ę powania antymonopolowego, gdy ż statutowym celem dzia ł alno ś ci IWP jest organizowanie cz ł onkom izby – wydawcom prasy pomocy w rozwi ą zywaniu problemów ekonomicznych zwi ą zanych z prowadzeniem dzia ł alno ś ci wydawniczej m.in. poprzez organizowanie i stwarzanie warunków do rozstrzygania sporów na drodze post ę powa ń s ą dowych i innych (k. 19-20). 13. Zdaniem IWP, porozumienie cenowe zawarte przez ZAiKS i SFP wywiera wp ł yw na interesy szerokiego kr ę gu uczestników rynku – komercyjnych u ż ytkowników utworów Strona 7 z 71 audiowizualnych i nie dotyczy wy łą cznie interesów pojedynczego przedsi ę biorcy, st ą d prowadzi do naruszenia interesu publicznoprawnego (k. 4-5). 14. Zdaniem Wnioskodawcy, wynagrodzenie nale ż ne twórcom z tytu ł u korzystania z utworów audiowizualnych powinno by ć zindywidualizowane, a warunki umowy na jakich udzielane jest prawo do korzystania z utworu powinny by ć negocjowane, OZZ powinny negocjowa ć ró ż ne stawki na ró ż ne utwory. Zachowanie takie by ł oby wyrazem rzeczywistej dba ł o ś ci o interesy cz ł onków OZZ, gdy ż autorzy lepszego filmu powinni zdaniem Wnioskodawcy zarabia ć wi ę cej. Stawki obj ę te zmow ą cenow ą nie uwzgl ę dniaj ą ani mo ż liwych do osi ą gni ę cia wp ł ywów z korzystania z utworów audiowizualnych, ani specyfiki tego korzystania. St ą d, zdaniem Wnioskodawcy, uzgodnienie przez ZAiKS i SFP stosowania jednolitych stawek, a przez to pozbawienie u ż ytkowników komercyjnych mo ż liwo ś ci ich negocjowania, ogranicza w sposób istotny konkurencj ę . (k. 6, k. 38, k. 282, k. 421). 15. Uzasadniaj ą c fakt istnienia konkurencji pomi ę dzy ZAiKS a SFP, Wnioskodawca przytoczy ł nast ę puj ą ce argumenty (k. 3, k. 6, k. 36, k. 40): a) ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r., nr 90, poz. 631 ze zm.) ( dalej: prawo autorskie ) dopuszcza konkurencj ę na rynku zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi poniewa ż tego nie zabrania, b) nie ma ograniczenia zakazuj ą cego funkcjonowania kilku OZZ pobieraj ą cych wynagrodzenie za te same pola eksploatacji, c) mo ż liwa jest potencjalna konkurencja pomi ę dzy OZZ, d) pola eksploatacji OZZ pokrywaj ą si ę , e) na niektórych polach eksploatacji np. nada ń radiowych, telewizyjnych, przekazów kablowych, ZAiKS dzia ł a jako prowadz ą cy cudze sprawy bez zlecenia, f) ZAiKS mo ż e konkurowa ć z ka ż d ą OZZ, g) twórcy mog ą swobodnie wybiera ć OZZ, której powierz ą swoje prawa, h) zgodnie z §11 statutu SFP, osoby sprawuj ą ce funkcje we w ł adzach SFP nie mog ą by ć cz ł onkami w ł adz stowarzysze ń konkurencyjnych w stosunku do SFP, i) nie ma ograniczenia zakazuj ą cego funkcjonowania kilku OZZ pobieraj ą cych wynagrodzenie za te same pola eksploatacji, dlatego w ł a ś nie OZZ podejmuj ą dzia ł ania w celu uzyskania prawa do reprezentowania jak najwi ę kszej liczby twórców, Strona 8 z 71 j) zdaniem Wnioskodawcy, podmioty uprawnione do honorarium z tytu ł u korzystania z utworów audiowizualnych mog ą by ć cz ł onkami nast ę puj ą cych OZZ: Zwi ą zek Artystów Scen Polskich, Stowarzyszenie Aktorów Filmowych i Telewizyjnych SAFT, Stowarzyszenie Niezale ż nych Autorów Radiowych i Telewizyjnych, które to OZZ (inne ni ż ZAiKS i SFP) mog ł yby równie ż wyst ą pi ć do cz ł onków IWP z jakimkolwiek żą daniem zap ł aty; jednak ż e Wnioskodawca przyzna ł , ż e fakt taki dotychczas nie nast ą pi ł . 16. Wnioskodawca stwierdzi ł , i ż zachowanie uczestników porozumienia nie ma charakteru jednorazowego, ale jest to powtarzaj ą ca si ę praktyka. Mimo podj ę tych przez IWP prób negocjowania stawek wynagrodze ń i warunków umów, uczestnicy porozumienia jednostronnie narzucaj ą zarówno stawki wynagrodze ń autorskich, jak i warunki umów dotycz ą cych korzystania z tych praw. 17. Wnioskodawca wskaza ł , i ż ustalenie rynku w ł a ś ciwego powinno zosta ć dokonane przez Prezesa UOKiK i nast ą pi ć po zebraniu materia ł u dowodowego w toku post ę powania antymonopolowego (k. 37). Stanowisko ZAiKS 18. Zdaniem ZAiKS, uczestnicy porozumienia nie s ą przedsi ę biorcami konkuruj ą cymi ze sob ą w zakresie realizacji uprawnie ń wynikaj ą cych z art. 70 ust. 2 prawa autorskiego bowiem uzyskane przez nich od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ( dalej: MKiDN ) zezwolenia na zbiorowe zarz ą dzanie prawami autorskimi nie pokrywaj ą si ę w swoim zakresie (k. 326). 19. Zdaniem ZAiKS, ZAiKS nie zarz ą dza prawami do utworów audiowizualnych ani prawami producenckimi, lecz prawami autorskimi twórców utworów s ł ownych i muzycznych wykorzystywanych w utworach audiowizualnych, z kolei SFP nie zajmuje si ę ochron ą praw autorskich do utworów muzycznych. Jedyne w ą tpliwo ś ci, zdaniem ZAiKS pojawi ł y si ę w odniesieniu do polskich twórców utworów s ł ownych, z których cz ęść mo ż e by ć cz ł onkami obu organizacji. W celu wyeliminowania tych w ą tpliwo ś ci ZAiKS i SFP zawar ł y porozumienie (k. 237). 20. Zgodnie z twierdzeniami ZAiKS, cz ęść uprawnionych do utworów s ł ownych wykorzystywanych w utworach audiowizualnych, w tym w szczególno ś ci podmiotów zagranicznych jest reprezentowana w Polsce przez SFP, wobec czego, zainkasowane przez ZAiKS wynagrodzenia dla tych podmiotów powinny by ć przekazywanie do SFP. Strona 9 z 71 W celu uproszczenia inkasa i repartycji wynagrodze ń z art. 70 ust. 2 prawa autorskiego uczestnicy porozumienia uzgodnili, i ż wynagrodzenia dla zagranicznych twórców utworów s ł ownych wykorzystywanych w utworze audiowizualnym inkasowa ć b ę dzie od razu SFP. Takie uzgodnienie nie zmienia zdaniem ZAiKS faktu, i ż to jedynie ZAiKS jest organizacj ą posiadaj ą c ą zezwolenie MKiDN na zbiorowe zarz ą dzanie prawami autorskimi do utworów s ł ownych wykorzystywanych w utworach audiowizualnych. Na podstawie porozumienia z ZAiKS’em, SFP inkasuje zamiast ZAiKS’u wynagrodzenia dla zagranicznych twórców utworów s ł ownych wykorzystywanych w utworach audiowizualnych (k. 328). 21. Zgodnie ze stanowiskiem ZAiKS, faktycznie ZAiKS inkasuje wynagrodzenia za utwory muzyczne i s ł owno-muzyczne, a SFP wynagrodzenia dla re ż yserów i operatorów obrazu. Natomiast w zakresie scenariuszy i innych utworów literackich wykorzystywanych w utworach audiowizualnych ZAiKS inkasuje wynagrodzenie dla twórców polskich, a SFP dla zagranicznych (k. 60, k. 238). 22. Zgodnie z argumentami przedstawionymi przez ZAiKS, korzystaj ą cy z filmów podnosili, i ż nie s ą w stanie zorientowa ć si ę za co, ile i której OZZ maj ą p ł aci ć . Z tego powodu ZAiKS i SFP postanowi ł y porozumie ć si ę co do łą cznej wysoko ś ci dochodzonych wynagrodze ń za zwielokrotnianie utworów, jak te ż ustali ć w zakresie warstwy literackiej, która organizacja inkasuje wynagrodzenie za filmy polskie, a która za zagraniczne. Ustalenia te zdaniem ZAiKS, pozwalaj ą u ż ytkownikom zaplanowa ć koszty zwi ą zane z eksploatacj ą filmów (k. 3, k. 237-239). 23. Zdaniem ZAiKS, to wydawcy prasy zrzeszeni w IWP za żą dali wspólnego ustalenia przez ZAiKS i SFP stawek wynagrodze ń za korzystanie z utworów audiowizualnych bowiem chcieli zna ć wysoko ść łą cznych obci ąż e ń z tego tytu ł u. Ustalenie wspólnych stawek wynagrodze ń nast ą pi ł o zdaniem ZAiKS po przeprowadzeniu d ł ugotrwa ł ych negocjacji z przedstawicielami IWP (k. 327). 24. Zdaniem ZAiKS, przedmiotowe porozumienie ma s ł u ż y ć rozwianiu w ą tpliwo ś ci u ż ytkowników odno ś nie tego, której organizacji i w jakiej wysoko ś ci maj ą p ł aci ć wynagrodzenia dla twórców wymienionych w art. 70 ust. 2 prawa autorskiego . Zawarcie porozumienia mia ł o na celu okre ś lenie wysoko ś ci łą cznej stawki dla wszystkich kategorii twórców obj ę tych ww. przepisem (k. 237). 25. ZAiKS podkre ś la, i ż ogólne za ł o ż enia dotycz ą ce zbiorowego zarz ą dzania nakazuj ą traktowa ć jednakowo wszystkich korzystaj ą cych z praw autorskich znajduj ą cych si ę Strona 10 z 71 w analogicznym po ł o ż eniu, OZZ nie mog ą wi ę c w dowolny sposób obni ż a ć stawek wynagrodze ń negocjuj ą c z ka ż dym z u ż ytkowników indywidualne stawki, gdy ż prowadzi ł oby to do nieuzasadnionego uprzywilejowania niektórych uczestników (k. 327). 26. ZAiKS o ś wiadczy ł , i ż od momentu zawarcia porozumienia, stosuje zasady inkasowania wynagrodze ń i stawki obj ę te porozumieniem. Wszystkich u ż ytkowników traktuje jednakowo, wobec czego nie negocjuje z nimi stawek (k. 238, k. 792). Stanowisko SFP 27. Zdaniem SFP, dzia ł alno ść uczestników porozumienia nie pokrywa si ę ze sob ą , gdy ż wyst ę puj ą oni w imieniu ró ż nych wspó ł twórców utworu audiowizualnego (k. 170). Prawo do utworu wykorzystanego w utworze audiowizualnym przys ł uguje zawsze okre ś lonemu podmiotowi, który jest reprezentowany na etapie dochodzenia wynagrodzenia za zwielokrotnianie i wprowadzanie do obrotu no ś ników tylko przez jedn ą OZZ. Na tym etapie nie istnieje ż adna mo ż liwo ść wyboru pomi ę dzy produktami, st ą d nie istnieje konkurencja mi ę dzy OZZ (k. 387). Z drugiej strony, w niektórych przypadkach – dotyczy to scenariusza w utworze audiowizualnym, ZAiKS i SFP dzia ł aj ą na tym samym polu eksploatacji (k. 252). 28. Z wyja ś nie ń SFP wynika, i ż o ile od strony popytu mo ż na mówi ć o produkcie - utwór audiowizualny, o tyle w sensie prawnym produkt ten b ę dzie wi ą zk ą praw przynale ż nych ró ż nym podmiotom, w zwi ą zku z czym produkt ten nie jest dost ę pny od jednego podmiotu po stronie poda ż y, bowiem ż adna z OZZ nie mo ż e ś wiadczy ć u ż ytkownikowi ca ł ego produktu. Aby skorzysta ć z produktu u ż ytkownik musi zwróci ć si ę do obu OZZ, poniewa ż w stosunku do pewnych kategorii w ł a ś ciwy b ę dzie ZAiKS, a w stosunku do innych SFP. Istnieje jeden przypadek, kiedy do pewnej kategorii utworów – scenariuszy w ł a ś ciwa b ę dzie w zale ż no ś ci od przypadku, jedna lub druga OZZ (k. 446-447). 29. Zdaniem SFP ani celem, ani skutkiem porozumienia nie by ł o ograniczenie konkurencji. Istotny wp ł yw na zawarcie porozumienia wywar ł y naciski ze strony wydawców, którzy napotykali problem z wyp ł at ą wynagrodzenia za korzystanie z utworów audiowizualnych w ł a ś nie w zakresie dotycz ą cym scenariusza, poniewa ż w odniesieniu do tej kategorii utworów w gr ę wchodz ą dwie OZZ. Z punktu widzenia wydawcy, dla którego zasadniczym czynnikiem decyduj ą cym o wyborze utworu, który ma by ć Strona 11 z 71 do łą czony do gazety jest jego atrakcyjno ść , k ł opot wynika ł z tego, ż e po wyborze filmu musia ł sprawdza ć z jak ą organizacj ą reprezentuj ą c ą scenarzystów zawrze ć umow ę . W rezultacie porozumienia, korzystanie z utworu audiowizualnego sta ł o si ę ł atwiejsze. (k. 390). Zdaniem SFP, porozumienie u ł atwia sytuacj ę kontrahentów obu OZZ, obni ż a koszty transakcyjne i upraszcza zarz ą d prawami (k. 394). 30. ZAiKS i SFP w porozumieniu uzgodni ł y równie ż podzia ł stawki, jedna stawka oznaczaj ą ca maksymaln ą zdaniem SFP op ł at ę jest dzielona pomi ę dzy poszczególne kategorie wspó ł twórców (k. 251). 31. Zdaniem SFP, z punktu widzenia zysków, jakie osi ą ga ć mo ż na z korzystania z praw autorskich porozumienie to nie poprawia sytuacji jego stron, gdy ż w braku porozumienia stawki mog ł yby by ć wy ż sze (brak efektu nadu ż ycia) (k. 392). Prezes UOKiK ustali ł , co nast ę puje Zbiorowy zarz ą d prawami autorskimi i prawami pokrewnymi 32. Ka ż demu twórcy zgodnie z przepisami prawa autorskiego przys ł uguje wy łą czne prawo do wynagrodzenia za korzystanie z jego utworu przez u ż ytkowników. Jednak ż e indywidualne zarz ą dzanie i ochrona praw autorskich w dobie masowej eksploatacji utworów za pomoc ą radia, telewizji i internetu jest cz ę sto uci ąż liwe czy wr ę cz niemo ż liwe. Dlatego prawo autorskie powo ł uje OZZ, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarz ą dzanie i ochrona praw autorskich lub praw pokrewnych. Dzia ł alno ść OZZ nie odbiera autorom prawa do indywidualnego zarz ą dzania swoimi prawami z wyj ą tkiem obowi ą zkowych – przewidzianych przepisami prawa autorskiego pól eksploatacji. 33. Zbiorowy zarz ą d przejawia si ę z jednej strony w zawieraniu umów z twórcami powierzaj ą cymi swoje prawa do reprezentowania przez OZZ, a z drugiej strony na udzielaniu zezwole ń na korzystanie z tych ż e utworów. OZZ pobieraj ą i dziel ą wynagrodzenie nale ż ne z tytu ł u korzystania z praw. OZZ zawieraj ą równie ż umowy w sprawie wzajemnej reprezentacji z podobnymi organizacjami za granic ą ; ich tre ś ci ą jest upowa ż nienie do zawierania umów z u ż ytkownikami w odniesieniu do eksploatacji Strona 12 z 71 utworów obj ę tych powierzonym repertuarem oraz repartycj ą (podzia ł em) pobranych wynagrodze ń . 1 34. Status prawny OZZ reguluje prawo autorskie . Naczelnym organem administracji pa ń stwowej w ł a ś ciwym w zakresie prawa autorskiego i praw pokrewnych jest MKiDN, który wydaje stowarzyszeniom zezwolenia na administrowanie prawami autorskimi i prawami pokrewnymi w ramach zbiorowego zarz ą du, jak równie ż sprawuje nadzór nad poszczególnymi stowarzyszeniami, posiadaj ą cymi z mocy jego decyzji status OZZ 2 . 35. Zgodnie z art. 104 prawa autorskiego , OZZ to stowarzyszenia zrzeszaj ą ce twórców, artystów, wykonawców, producentów lub organizacje radiowe i telewizyjne, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarz ą dzanie i ochrona powierzonych im praw autorskich lub praw pokrewnych oraz wykonywanie uprawnie ń wynikaj ą cych z prawa autorskiego . 36. S ą to stowarzyszenia kwalifikowane. Ich liczba jest limitowana przez MKiDN, który wydaje decyzje nadaj ą ce wnioskuj ą cym stowarzyszeniom status OZZ. Decyzje te s ą jednocze ś nie zezwoleniami na podj ę cie dzia ł alno ś ci w zakresie zbiorowego zarz ą dzania. Mog ą je uzyska ć tylko stowarzyszenia daj ą ce r ę kojmi ę nale ż ytego zarz ą dzania powierzonymi im prawami. 3 37. Stowarzyszenie ubiegaj ą ce si ę o nadanie mu statusu OZZ otrzymuje decyzj ę b ę d ą c ą jednocze ś nie zezwoleniem, w którym w sposób enumeratywny okre ś lone s ą rodzaje utworów mog ą ce znajdowa ć si ę w zbiorowym zarz ą dzie danej OZZ oraz pola eksploatacji, na których za korzystanie z tych utworów OZZ mo ż e pobiera ć wynagrodzenia dla twórców. Obecnie, zgodnie z obwieszczeniem MKiDN z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie og ł oszenia decyzji Ministra Kultury o udzieleniu i o cofni ę ciu zezwole ń na podj ę cie dzia ł alno ś ci organizacji zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi (M.P. z 2004 r., nr 18, poz. 322) w Polsce dzia ł a 15 OZZ (k. 515- 520). 38. Polski system prawa autorskiego (w szczególno ś ci art. 107 prawa autorskiego ) przewiduje mo ż liwo ść dzia ł ania kilku OZZ na tych samych polach eksploatacji. 4 1 R. W. Frelek „Warto zna ć prawo autorskie” Gazeta Prawna Nr 41/2007 [Dodatek: Tygodnik Prawa Gospodarczego] z dnia 2006-02-27 2 R. Golat, „Prawo autorskie i prawa pokrewne”, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, 2005 r., str. 230 3 R. Golat, „Prawo autorskie i prawa pokrewne”, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, 2005 r., str. 231 4 W. Dziomdziora, „Art. 107 prawa autorskiego – organizacje zbiorowego zarz ą dzania”, PUG, Nr 8, 2003 r.; wyrok NSA z 27 marca 1996 r., sygn. I SA 623/95, ONSA 1997/1/38 Strona 13 z 71 39. Zgodnie z przepisami prawa polskiego, OZZ w zakresie posiadanego zezwolenia maj ą prawo pobiera ć honorarium na rzecz: - twórców którzy powierzyli jej swoje prawa w zarz ą d (w tym cz ł onków stowarzyszenia) (repertuar w ł asny danej OZZ), - twórców tworz ą cych dan ą kategori ę utworów, którzy nie powierzyli w zarz ą d OZZ swoich praw, a których zgodnie z zezwoleniem MKiDN, OZZ reprezentuje, na takich samych zasadach, jak w odniesieniu do w ł asnego repertuaru, na podstawie przepisów kodeksu cywilnego o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia (negotiorum gestio), - twórców nale żą cych do zagranicznej OZZ, z któr ą polska OZZ ma zawart ą umow ę o wzajemnej reprezentacji (zasada terytorialno ś ci wynikaj ą ca z porozumie ń OZZ na szczeblu mi ę dzynarodowym, zgodnie z któr ą , za korzystanie z praw autorskich na terenie danego pa ń stwa, wynagrodzenie pobiera OZZ dzia ł aj ą ca w danym pa ń stwie). 40. Wi ę kszo ść praw autorskich nie jest obj ę ta przymusowym zbiorowym zarz ą dem OZZ, jednak ż e OZZ maj ą obowi ą zek po ś redniczenia w pobieraniu honorariów, je ż eli dany twórca jest cz ł onkiem danej OZZ lub te ż powierzy zbiorowy zarz ą d nad swoim utworem danej OZZ na danym polu eksploatacji. W takiej sytuacji dana OZZ posiada monopol na zbiorowe zarz ą dzanie danym utworem danego twórcy na danym polu eksploatacji. Jednak ż e je ż eli twórca nie powierzy ż adnej OZZ zbiorowego zarz ą du, ka ż da OZZ posiadaj ą ca zezwolenie na zarz ą dzanie danymi rodzajami praw – utworów na danym polu eksploatacji ma prawo pobrania honorarium dzia ł aj ą c jako negotiorum gestor na rzecz danego twórcy. Wskaza ć równie ż nale ż y, i ż w ka ż dej chwili twórca mo ż e rozwi ą za ć z dan ą OZZ umow ę , w której powierza swój utwór w jej zbiorowy zarz ą d (oczywi ś cie z przewidzianym w umowie okresem wypowiedzenia) i powierzy ć swój utwór w zarz ą d OZZ2 lub te ż nie powierza ć swojego utworu w zarz ą d ż adnej z OZZ. 41. „Nie ma ż adnych przeszkód (i wi ę cej, taka sytuacja jest prawid ł owa), ż eby OZZ wykonywa ł a tak ż e zbiorowy zarz ą d w zakresie wykraczaj ą cym poza uzyskane zezwolenie. Dzia ł a ć zatem wówczas b ę dzie w takim zakresie jedynie na podstawie umocowania uprawnionych lub jako negotiorum gestor, a wi ę c na podstawie zasad ogólnych wynikaj ą cych z prawa cywilnego i ustawy” 5 5 J. B ł eszy ń ski, „Zbiorowe zarz ą dzanie prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi de lege lata i de lege ferenda”, PUG, Nr 4, 2000 r., str. 11 Strona 14 z 71 42. Jednocze ś nie, przepisy prawa autorskiego przewiduj ą szereg sytuacji, w których po ś rednictwo w ł a ś ciwych OZZ w pobieraniu wynagrodze ń od u ż ytkowników jest obowi ą zkowe np. wyp ł ata wynagrodze ń dla wspó ł twórców utworów audiowizualnych z tytu ł u: wy ś wietlania w kinach, wypo ż yczania, nadawania w telewizji, sprzedawania na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego. 43. Podkre ś lenia wymaga, ze wzgl ę du na istot ę przedmiotowego post ę powania, ż e wyp ł ata wynagrodze ń dla wspó ł twórców utworu audiowizualnego z tytu ł u sprzeda ż y utworu audiowizualnego na no ś niku przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego, jest mo ż liwa jedynie za po ś rednictwem w ł a ś ciwej OZZ. 6 44. Przyk ł adowo wi ę c, je ż eli zarówno OZZ1, jak i OZZ2 otrzyma ł y od MKiDN to ż same zezwolenia na zbiorowe zarz ą dzanie utworami audiowizualnymi na polu eksploatacji sprzeda ż na no ś niku przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego - obie maj ą prawo zawiera ć z twórcami umowy na powierzenie im utworów w tym zakresie w zbiorowy zarz ą d, reprezentowa ć twórców tej kategorii na tym polu eksploatacji na zasadach negotiorum gestio oraz zawiera ć w tym zakresie umowy licencyjne z u ż ytkownikami i pobiera ć stosowne wynagrodzenia. 45. Je ż eli dany twórca utworu audiowizualnego 1) powierzy przys ł uguj ą ce mu prawa do danego konkretnego utworu w zbiorowy zarz ą d OZZ1 lub 2) jest cz ł onkiem OZZ1 lub 3) jest twórc ą nale żą cym do zagranicznej OZZ, która ma zawart ą umow ę o wzajemnej reprezentacji z OZZ1, to tylko OZZ1 ma prawo i obowi ą zek pobiera ć na jego rzecz wynagrodzenie od u ż ytkowników korzystaj ą cych z jego utworu na polu eksploatacji sprzeda ż na no ś niku przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego. W tym zakresie OZZ1 jest monopolist ą . 46. Jednak ż e, je ż eli dany twórca nie powierzy przys ł uguj ą cych mu praw w zbiorowy zarz ą d ż adnej OZZ, ani nie jest cz ł onkiem ż adnej OZZ, to prawo i obowi ą zek pobierania na jego rzecz wynagrodzenia od u ż ytkowników korzystaj ą cych z jego utworu na polu eksploatacji sprzeda ż na no ś niku przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego przys ł uguje zarówno OZZ1, jaki i OZZ2 jako negotiorum gestor; tylko wyp ł ata przez u ż ytkownika wynagrodzenia za po ś rednictwem OZZ1 niweluje w takim przypadku domniemanie w ł a ś ciwo ś ci OZZ2. 47. „Organizacja zbiorowego zarz ą dzania nie mo ż e nie wiedzie ć , co sk ł ada si ę na jej tzw. repertuar, a wi ę c które konkretnie dobra (utwory, artystyczne wykonania) reprezentuje 6 Art. 70 prawa autorskiego Strona 15 z 71 i kto i w jakich cz ęś ciach jest do nich uprawniony. Dotyczy to zarówno repertuaru powierzonego na podstawie czynno ś ci cywilnoprawnej, reprezentacji ustawowej, jak i repertuaru, wzgl ę dem którego organizacja wyst ę puje jako negotiorum gestor. Je ż eli organizacja nie mia ł aby takich informacji i nie dysponowa ł aby odpowiednio sprawnym systemem identyfikacji pod tym k ą tem (…) nie mog ł oby by ć w takim wypadku mowy o dawaniu r ę kojmi nale ż ytego wykonywania zbiorowego zarz ą dzania” 7 48. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wynagrodzenie pobierane przez OZZ powinno by ć pobierane zgodnie ze wskazówkami zawartymi w art. 110 prawa autorskiego tj. z uwzgl ę dnieniem wp ł ywów osi ą ganych z korzystania z utworów i artystycznych wykona ń , a tak ż e charakteru i zakresu korzystania z tych utworów i artystycznych wykona ń . Poza tym, OZZ maj ą obowi ą zek respektowa ć ogólne za ł o ż enia dotycz ą ce zbiorowego zarz ą dzania, wynikaj ą ce z jego istoty, w szczególno ś ci to, zgodnie z którym korzystaj ą cy z praw obj ę tych zbiorowym zarz ą dem danej organizacji, znajduj ą cy si ę w analogicznym po ł o ż eniu, winni by ć traktowani jednakowo. 8 Utwory audiowizualne 49. Utworem audiowizualnym jest przejaw dzia ł alno ś ci twórczej o indywidualnym charakterze wyra ż ony za pomoc ą serii nast ę puj ą cych po sobie obrazów, z d ź wi ę kiem lub bez d ź wi ę ku, utrwalony na jakimkolwiek no ś niku umo ż liwiaj ą cym wielokrotne odtwarzanie, wywo ł uj ą cy wra ż enie ruchu 9 . Jest nim nie tylko film fabularny, ale tak ż e sfilmowany spektakl teatralny, film dokumentalny, wideoklip, reklama telewizyjna 10 . 50. Ka ż dy z utworów audiowizualnych sk ł ada si ę z nierozerwalnie powi ą zanych ze sob ą elementów – wk ł adów twórczych. Jednym z najbardziej charakterystycznych utworów audiowizualnych s ą filmy fabularne, które sk ł adaj ą si ę m.in. ze scenariuszy, muzyki, wykona ń artystycznych. Utwory audiowizualne stanowi ą wi ę c produkt, którego poszczególne - komplementarne elementy s ą ze sob ą nierozerwalnie zwi ą zane. Wprawdzie mo ż liwe jest wykorzystanie niektórych elementów sk ł adowych utworu audiowizualnego na innym polu eksploatacji, np. scenariusza filmu w ksi ąż ce, jednak ż e 7 J. B ł eszy ń ski, glosa do wyroku NSA z dnia 29 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 2042/98, PUG, Nr 6, 2000 r. 8 Wyrok SN z dnia 20 maja 1999, sygn. akt I CKN 1139/97, OSNC 2000/1/6 9 K. Górecka, „Poj ę cie utworu audiowizualnego w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych” w: Przegl ą d S ą dowy nr 7-8/1997, s. 108 10 J. Barta, R. Markiewicz „Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz”, pod red. J. Barty i R. Markiewicza, Warszawa 2003, s. 78 Strona 16 z 71 takie wykorzystanie nie b ę dzie ju ż wykorzystaniem ca ł o ś ci utworu audiowizualnego, a jedynie jednego z jego elementów. 51. Komercyjne korzystanie z utworów audiowizualnych mo ż e przybiera ć ró ż ne formy co nosi nazw ę wykorzystania na danym polu eksploatacji. Przyk ł adowo, filmy fabularne s ą wy ś wietlane w kinie, nadawane w p ł atnych programach telewizyjnych, sprzedawane na p ł ytach DVD, nadawane w bezp ł atnej telewizji, sprzedawane w cenach promocyjnych lub bezp ł atnie jako insert do innego produktu – zwykle gazety lub czasopisma, dost ę pne w wypo ż yczalniach, ostatnio równie ż dost ę pne poprzez internet oraz us ł ug ę telewizja na żą danie. Taka polityka dystrybucji ma na celu zapewnienie uprawnionym przedsi ę biorcom – przede wszystkim producentom - maksymalnego mo ż liwego zysku z eksploatacji danego utworu audiowizualnego 11 . 52. Ka ż dorazowe eksploatowanie utworu audiowizualnego przez u ż ytkowników komercyjnych na ka ż dym z pól eksploatacji wymaga zawarcia umowy z jego producentem oraz wyp ł aty honorariów na rzecz jego twórców. 53. Komercyjni u ż ytkownicy utworu audiowizualnego musz ą w pierwszej kolejno ś ci naby ć prawo do korzystania z utworu audiowizualnego od producenta lub te ż od innego podmiotu, który naby ł prawa maj ą tkowe do danego utworu np. dystrybutora. Przyk ł adowo wi ę c, wydawcy prasy w celu uzyskania prawa do sprzeda ż y filmu na no ś nikach DVD zawieraj ą umow ę licencyjn ą z producentem danego filmu. Na podstawie umowy licencyjnej, producent upowa ż nia wydawc ę prasy do korzystania z utworu audiowizualnego na okre ś lonym polu eksploatacji – w tym przypadku - sprzeda ż y na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego. Licencjobiorca zobowi ą zuje si ę do przestrzegania praw osobistych twórców oraz do wyp ł acania licencjodawcy stosownego wynagrodzenia. 12 W ten sposób p ł ac ą c licencj ę u ż ytkownik ma prawo wprowadzi ć na rynek produkt – utwór audiowizualny. Op ł aty te u ż ytkownik przekazuje bezpo ś rednio w ł a ś cicielom praw maj ą tkowych – najcz ęś ciej producentowi filmu. 11 Por. m.in.: decyzja Komisji Europejskiej z dnia 13 pa ź dziernika 2000 r. w sprawie nr COMP/M.2050 Vivendi/ Canal+/Seagram par. 18 i nast.; decyzja Komisji Europejskiej z dnia 21 wrze ś nia 1998 r. w sprawie COMP/M.1219 Seagram/Polygram ; decyzja Komisji Europejskiej z dnia 21 marca 2000 r. w sprawie COMP/JV.37 BSkyB/Kirch Pay TV, par. 43 (decyzje opublikowane na stronie internetowej Komisji Europejskiej, pod adresem http://www.europa.eu.int/comm/competition/index_en.html) 12 P. Szwaja, „Umowa o rozpowszechnianie filmu”, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1999, str. 78. Strona 17 z 71 54. Dodatkowo, komercyjni u ż ytkownicy utworów audiowizualnych, na podstawie art. 70 prawa autorskiego maj ą obowi ą zek przekaza ć wspó ł twórcom utworu audiowizualnego 13 (m.in. g ł ówny re ż yser, operator obrazu, twórcy scenariusza) honoraria za wykorzystanie ich praw autorskich na enumeratywnie wymienionych czterech polach eksploatacji: - wy ś wietlania w kinach, - najmu egzemplarzy i ich publicznego odtwarzania, - nadawania utworu w telewizji lub poprzez inne ś rodki publicznego udost ę pniania utworów, - reprodukowania utworu audiowizualnego na egzemplarzu przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego. 55. Wyp ł ata wynagrodze ń o których mowa w art. 70 prawa autorskiego mo ż e by ć dokonywana wy łą cznie za po ś rednictwem w ł a ś ciwych OZZ. Obowi ą zek ten wynika wprost z przepisów prawa autorskiego . 14 Twórcy nie mog ą zrzec si ę ani zby ć prawa do wynagrodze ń nale ż nych im na podstawie przepisów art. 70 prawa autorskiego . St ą d pobieranie wynagrodze ń dla wspó ł twórców za komercyjne korzystanie z utworu audiowizualnego jest jednym z elementów zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi – jest us ł ug ą ś wiadczon ą wy łą cznie przez w ł a ś ciwe OZZ. 56. St ą d u ż ytkownik komercyjny w celu pe ł noprawnego korzystania z utworu audiowizualnego poprzez jego sprzeda ż na no ś niku przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego jest zobowi ą zany do wyp ł aty dwóch rodzajów wynagrodze ń : - z tytu ł u licencji – na rzecz producenta/dystrybutora (bezpo ś rednio) oraz - wynikaj ą cego z art. 70 prawa autorskiego – na rzecz wspó ł twórców (obowi ą zkowo za po ś rednictwem w ł a ś ciwej OZZ). 57. Wyp ł ata przez u ż ytkowników komercyjnych wynagrodze ń dla wspó ł twórców utworów audiowizualnych z tytu ł u sprzeda ż y tych ż e utworów na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego mo ż e by ć dokonywana wy łą cznie za po ś rednictwem w ł a ś ciwych OZZ; o w ł a ś ciwo ś ci konkretnej OZZ decyduje tre ść zezwolenia, jakie dana OZZ otrzyma ł a od MKiDN oraz fakt powierzenia jej w zbiorowy zarz ą d 13 W wyniku wyroku TK z 24 maja 2006 r., sygn. akt K5/05, brzmienie art. 70 zosta ł o zmienione, enumeratywne wyliczenie wspó ł twórców utworu audiowizualnego uprawnionych do wynagrodzenia zosta ł o zast ą pione uprawnieniem wszystkich wspó ł twórców utworu do wynagrodzenia, fakt ten nie ma wp ł ywu na rozstrzygni ę cie w niniejszej decyzji. Strona 18 z 71 okre ś lonych utworów przez okre ś lonego twórc ę . Twórcy utworów audiowizualnych nie mog ą zrzec si ę wynagrodzenia nale ż nego im z tytu ł u sprzeda ż y utworów na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego, nawet je ż eli przys ł uguj ą cych im praw nie powierz ą w zbiorowy zarz ą d ż adnej OZZ, dodatkowo ż aden inny podmiot, nie b ę d ą cy OZZ nie mo ż e pobiera ć wynagrodze ń autorskich dla wspó ł twórców utworu audiowizualnego. W ł a ś ciwo ść OZZ w zakresie zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi do utworów audiowizualnych 58. Polski system prawa autorskiego przewiduje mo ż liwo ść dzia ł ania kilku OZZ zbiorowo zarz ą dzaj ą cych tymi samymi rodzajami utworów, na tych samych polach eksploatacji 15 . 59. Zezwolenie na zbiorowe zarz ą dzanie prawami autorskimi twórców utworów audiowizualnych na polu eksploatacji zwielokrotnianie i wprowadzanie do obrotu (np. sprzeda ż na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego) (k. 273–276, k. 515-520) posiadaj ą : - Zwi ą zek Artystów Scen Polskich ZASP z siedzib ą w Warszawie (dalej: ZASP) w zakresie praw re ż yserów teatralnych i scenografów teatralnych, - ZAiKS w zakresie praw twórców utworów s ł ownych, muzycznych, s ł owno- muzycznych, choreograficznych w utworze audiowizualnym, - Stowarzyszenie Twórców Ludowych z siedzib ą w Lublinie (dalej: STL) w zakresie praw twórców ludowych, - SFP w zakresie prawa twórców utworów audiowizualnych, - Stowarzyszenie Niezale ż nych Autorów Radiowych i Telewizyjnych z siedzib ą w Warszawie (dalej: SNARiT) w zakresie praw twórców utworów audiowizualnych. 60. Zgodnie z art. 107 prawa autorskiego , je ż eli na danym polu eksploatacji dzia ł a wi ę cej ni ż jedna OZZ, organizacj ą w ł a ś ciw ą jest organizacja, do której nale ż y twórca lub której twórca powierzy ł w zbiorowy zarz ą d swoje prawa, a gdy nie powierzy ł ich ż adnej organizacji – organizacja wskazana przez Komisj ę Prawa Autorskiego, dalej te ż : „KPA”). Wskazanie przez KPA w ł a ś ciwej OZZ mo ż e dotyczy ć jedynie indywidualnych sytuacji (k. 276). 14 M. Walerian „Zakres zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi w polskiej ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz znaczenie tego poj ę cia” w „Problemy prawa autorskiego” pod red. Janusza Barty, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiello ń skiego, zeszyt 78, Zakamycze 2001, str. 34 Strona 19 z 71 61. OZZ maj ą obowi ą zek po ś redniczenia w pobieraniu honorariów je ż eli dany twórca jest cz ł onkiem danej OZZ lub te ż powierzy zbiorowy zarz ą d nad danym utworem danej OZZ, w takiej sytuacji dana OZZ posiada monopol na zbiorowe zarz ą dzanie danym utworem danego twórcy na danym polu eksploatacji. Jednak ż e je ż eli twórca nie powierzy ż adnej OZZ zbiorowego zarz ą du, ka ż da OZZ posiadaj ą ca zezwolenie na zarz ą dzanie danymi rodzajami praw na danym polu eksploatacji ma prawo pobrania honorarium dzia ł aj ą c jako negotiorum gestor na rzecz danego twórcy (nie ma w tym zakresie monopolu). 62. Je ż eli wi ę c wobec danego rodzaju utworów (np. audiowizualnych) na danym polu eksploatacji (np. sprzeda ż na no ś niku przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego) dzia ł a wi ę cej ni ż jedna OZZ, ka ż da z nich jest uprawniona do poboru wynagrodzenia na rzecz twórców jako negotiorum gestor (zgodnie z udzielonym zezwoleniem MKiDN). W takiej sytuacji, u ż ytkownik mo ż e wp ł aci ć wynagrodzenie za korzystanie z danego utworu zarówno jednej, jak i drugiej OZZ. W przypadku za żą dania przez drug ą OZZ wyp ł aty tego samego wynagrodzenia, u ż ytkownik przedstawiaj ą c dowód wyp ł aty wynagrodzenia pierwszej OZZ zwolniony jest od wyp ł aty wynagrodzenia za po ś rednictwem drugiej OZZ. Jednak ż e je ż eli twórca powierzy ł swoje prawa w zarz ą d jednej z uprawnionych OZZ, tylko ona jest w ł a ś ciwa do poboru na jego rzecz nale ż nego wynagrodzenia od u ż ytkownika komercyjnego. 63. „Prawami autorskimi w tym samym zakresie mog ą zarz ą dza ć dwie organizacje, a nawet wi ę cej. ZAiKS i SFP s ą np. uprawnieni do zarz ą dzania prawami scenarzystów. Rodzi to konflikt, do której z tych organizacji powinny by ć odprowadzane pieni ą dze. (…) Sytuacja jest prosta w stosunku do praw, które twórcy powierzyli w zarz ą d jednej z tych organizacji. Wówczas pieni ą dze nale ż ne np. z tytu ł u wy ś wietlania filmu trafiaj ą do tej organizacji, z któr ą scenarzysta zawar ł umow ę . K ł opoty pojawiaj ą si ę w wypadku twórców niezrzeszonych, zw ł aszcza zagranicznych, gdy prawo przewiduje obowi ą zkowe po ś rednictwo organizacji „w ł a ś ciwej”. Cz ę sto ka ż da z konkuruj ą cych organizacji chce zarz ą dza ć „niezagospodarowanymi” prawami i domaga si ę na tej podstawie odpowiednio zwi ę kszonych p ł atno ś ci od u ż ytkowników utworów.” 16 (k. 795-796). M. D ą browska, „Pieni ą dze twórców id ą do organizacji”, Rzeczpospolita, 24 marca 2005 r. 15 W. Dziomdziora, „Art. 107 prawa autorskiego – organizacje zbiorowego zarz ą dzania”, Przegl ą d Ustawodawstwa Gospodarczego, nr 8, 2003 r., str. 24 16 Strona 20 z 71 ZAiKS 64. ZAiKS jest stowarzyszeniem autorów i prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie przepisów: prawa autorskiego , ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 855 ze zm.), zezwolenia MKiDN (k. 103-104) oraz statutu stowarzyszenia (k. 107-113). 65. ZAiKS jest OZZ, co oznacza, ż e obok zada ń organizacji autorskiej, wykonuje wiele czynno ś ci okre ś lanych razem jako zbiorowe zarz ą dzanie prawami autorskimi i prawami pokrewnymi na rzecz (k. 235): - cz ł onków ZAiKS, - twórców, którzy powierzyli ZAiKS swoje prawa autorskie w celu sprawowania zbiorowego zarz ą du w ich imieniu, - twórców i ich nast ę pców prawnych, którzy nie powierzyli ZAiKS w zarz ą d swoich praw i nie s ą cz ł onkami ZAiKS-u, ani nie zg ł osili utworów pod ochron ę , ale prawa te znajduj ą si ę w zakresie okre ś lonym koncesj ą MKiDN i prawem autorskim – negotiorum gestio, - twórców nale żą cych do zagranicznych OZZ, z którymi ZAiKS ma podpisane umowy o wzajemnej reprezentacji (np. niemiecka GEMA, francuski SACEM/SURM). 66. W ramach zbiorowego zarz ą du, ZAiKS m.in. przyjmuje od twórców ich dzie ł a w zarz ą d, udziela licencji u ż ytkownikom komercyjnym na korzystanie z tych utworów, dokonuje inkasa, repartycji oraz wyp ł aty wynagrodze ń autorskich. 67. Zgodnie z obwieszczeniem MKiDN z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie og ł oszenia decyzji Ministra Kultury o udzieleniu i o cofni ę ciu zezwole ń na podj ę cie dzia ł alno ś ci organizacji zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi (M. P. z 2004 r., nr 18, poz. 322) (dalej: obwieszczenie o zezwoleniach OZZ), ZAiKS posiada zezwolenie na zbiorowe zarz ą dzanie prawami autorskimi do utworów: 1) s ł ownych, 2) muzycznych, 3) s ł owno-muzycznych 4) choreograficznych, 5) pantomimicznych, 6) s ł ownych, muzycznych, s ł owno-muzycznych i choreograficznych w utworze audiowizualnym, na nast ę puj ą cych polach eksploatacji: a) utrwalanie, b) zwielokrotnianie, c) wprowadzanie do obrotu, d) wprowadzanie do pami ę ci komputera, e) publiczne wykonanie, f) publiczne odtwarzanie, g) wy ś wietlanie, h) wystawianie, i) u ż yczenie i najem, j) nadanie za pomoc ą wizji lub fonii przewodowej albo bezprzewodowej przez stacj ę naziemn ą , k) nadanie za po ś rednictwem satelity, Strona 21 z 71 l) reemisja, m) publiczne udost ę pnianie utworu w taki sposób, aby ka ż dy móg ł mie ć do niego dost ę p w miejscu i w czasie przez siebie wybranym. 68. St ą d na podstawie art. 70 prawa autorskiego , inkaso ZAiKS-u obejmuje tak ż e wynagrodzenia dla wspó ł twórców utworu audiowizualnego, m. in. twórców scenariuszy oraz innych utworów s ł ownych, muzycznych, s ł owno-muzycznych, choreograficznych, które stworzone zosta ł y dla potrzeb utworu audiowizualnego albo w nim wykorzystane. Wynagrodzenia autorskie inkasowane s ą z tytu ł u: - wy ś wietlania utworu audiowizualnego w kinach, - nadawania utworu audiowizualnego w telewizji, - wypo ż yczania kopii utworu audiowizualnego i ich publicznego odtwarzania, - reprodukowania utworu audiowizualnego na egzemplarzach sprzedawanych do tzw. w ł asnego u ż ytku osobistego nabywców. SFP 69. SFP jest stowarzyszeniem i prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie przepisów: prawa autorskiego , prawa o stowarzyszeniach, zezwolenia MKiDN (k. 180-181) statutu stowarzyszenia (k. 182-194) oraz regulaminu dzia ł ania wyodr ę bnionej jednostki organizacyjnej ds. zbiorowego zarz ą du – ZAPA SFP (k. 195-197). 70. SFP posiada status OZZ i dzia ł a na rzecz (k. 171, k. 185): - cz ł onków SFP, - twórców, którzy powierzyli SFP swoje prawa autorskie w celu sprawowania zbiorowego zarz ą du w ich imieniu, - twórców i ich nast ę pców prawnych, którzy nie powierzyli SFP w zarz ą d swoich praw i nie s ą cz ł onkami SFP, ani nie zg ł osili utworów pod ochron ę - ale prawa te znajduj ą si ę w zakresie okre ś lonym koncesj ą MKiDN i prawem autorskim – negotiorum gestio, - twórców nale żą cych do zagranicznych OZZ, z którymi SFP ma podpisane umowy o wzajemnej reprezentacji. 71. W ramach SFP dzia ł a ZAPA - Zwi ą zek Autorów i Producentów Audiowizualnych, jednostka organizacyjna do zbiorowego zarz ą du prawami autorskimi i pokrewnymi. Jej zadaniem jest prowadzenie wszystkich spraw zwi ą zanych ze zbiorowym zarz ą dem prawami autorskimi i prawami pokrewnymi. 72. Zgodnie z obwieszczeniem o zezwoleniach OZZ, SFP posiada zezwolenie na zbiorowe zarz ą dzanie prawami autorskimi do Strona 22 z 71 - utworów audiowizualnych na nast ę puj ą cych polach eksploatacji: 1) utrwalanie, 2) zwielokrotnianie okre ś lon ą technik ą , w tym technik ą zapisu magnetycznego oraz technik ą cyfrow ą , 3) wprowadzenie do obrotu, 4) wprowadzenie do pami ę ci komputera, 5) publiczne odtwarzanie, 6) wy ś wietlanie, 7) najem, 8) u ż yczenie, 9) nadawanie za pomoc ą wizji lub fonii przewodowej albo bezprzewodowej przez stacj ę naziemn ą oraz nadawanie na po ś rednictwem satelity, 10) reemitowanie, 11) publiczne udost ę pnianie utworu w taki sposób, by ka ż dy móg ł mie ć do niego dost ę p w miejscu i w czasie przez siebie wybranym; - prawami pokrewnymi przys ł uguj ą cymi producentom utworów audiowizualnych do wideogramów na nast ę puj ą cych polach eksploatacji: 1) zwielokrotnianie okre ś lon ą technik ą , 2) wprowadzenie do obrotu, 3) najem, 4) u ż yczenie, 5) odtwarzanie, 6) nadawanie za pomoc ą wizji lub fonii przewodowej albo bezprzewodowej przez stacj ę naziemn ą oraz nadawanie za po ś rednictwem satelity, 7) reemitowanie, 8) publiczne udost ę pnianie wideogramu w taki sposób, aby ka ż dy móg ł mie ć do niego dost ę p w miejscu i w czasie przez siebie wybranym. 73. St ą d na podstawie art. 70 prawa autorskiego , inkaso SFP obejmuje tak ż e wynagrodzenia dla wspó ł twórców utworu audiowizualnego z tytu ł u: - wy ś wietlania utworu audiowizualnego w kinach, - nadawania utworu audiowizualnego w telewizji, - wypo ż yczania kopii utworu audiowizualnego i ich publicznego odtwarzania, - reprodukowania utworu audiowizualnego na egzemplarzach sprzedawanych do tzw. w ł asnego u ż ytku osobistego nabywców. Porozumienie ZAiKS i SFP 74. Dnia 29 grudnia 2003 r. w Warszawie, ZAiKS i SFP podpisa ł y porozumienie, w celu koordynacji licencjonowania mechanicznego zwielokrotniania utworów audiowizualnych na no ś nikach d ź wi ę ku i obrazu przez ka ż d ą ze stron niniejszego porozumienia w odniesieniu do powierzonego jej repertuaru (k. 81-82). 75. ZAiKS i SFP ustali ł y, ż e „w ramach zatwierdzonej przez KPA w dniu 5 maja 2000 r., stawki ZAiKS-u dochodzonej za utwory obj ę te porozumieniem, która b ę dzie równie ż odpowiednio stosowana przez SFP, wynosz ą cej 8% liczonej pro parte w odniesieniu do repertuaru podlegaj ą cego licencjonowaniu z tytu ł u w ł asnego repertuaru ka ż dej ze stron porozumienia, traktowanej jako pobieranej na poczet nale ż nych z tego tytu ł u Strona 23 z 71 wynagrodze ń , strony porozumienia kierowa ć si ę b ę d ą nast ę puj ą cym kluczem w stosunku do poszczególnych kategorii utworów: warstwa literacka – 35%, re ż yser – 35%, kompozytor – 20%, operator obrazu – 10% ca ł o ś ci stawki inkasowanej za dany utwór audiowizualny, reprodukowany na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego nabywców. Stawka ta znajdzie zastosowanie do korzystania z utworów poczynaj ą c od 1 stycznia 2004 r.” 76. Powy ż szym porozumieniem ZAiKS i SFP ustali ł y, ż e w zawieranych przez siebie umowach z u ż ytkownikami na reprodukowanie, zastrzega ć b ę d ą nast ę puj ą ce stawki minimalne za 1 egzemplarz no ś nika: film fabularny na DVD – 2 z ł , film fabularny na VCD i VHS – 1,1 z ł , bajki na DVD – 1,6 z ł , bajki na VCD i VHS – 0,8 z ł . 77. ZAiKS i SFP ustali ł y, ż e licencjonowanie w odniesieniu do repertuaru ka ż dej ze stron b ę dzie wykonywane przez stron ę uprawnion ą . Co oznacza, i ż zarówno ZAiKS, jak i SFP przesy ł a ł y do u ż ytkowników odr ę bne faktury (wezwania do zap ł aty) za korzystanie z ich repertuaru. 78. Dnia 14 lipca 2004 r., ZAiKS i SFP podpisa ł y aneks do powy ż ej opisanego porozumienia (k. 83-85), zgodnie z którym: - porozumienie ma zastosowanie równie ż do inkasowanych przez strony wynagrodze ń , o których mowa w art. 70 ust. 2 pkt. 4 prawa autorskiego z tytu ł u zwielokrotniania (reprodukowania) utworów audiowizualnych na egzemplarzach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego. - zmniejszy ł y stawki minimalne (za no ś niki wprowadzone do obrotu od dnia 1 lipca 2004 r.) za 1 egzemplarz no ś nika ustalaj ą c je na poziomie: film fabularny na DVD – 1,6 z ł , film fabularny na VCD i VHS – 0,9 z ł , bajki na DVD – 0,8 z ł , bajki na VCD i VHS – 0,7 z ł . - natomiast stawki minimalne za 1 egzemplarz no ś nika z utworami audiowizualnymi sprzedawanymi łą cznie z innymi produktami , w tym w szczególno ś ci z gazetami i czasopismami zosta ł y ustalone na jeszcze ni ż szym poziomie (m.in. za no ś niki DVD wprowadzone do obrotu przed 1 lipca 2004 r. – 1 z ł , a od 1 lipca 2004 r. 0,60 z ł ) oraz zosta ł y wprowadzone rabaty od 5% do 40% w zale ż no ś ci od liczby egzemplarzy (od 100 tys. do powy ż ej 700 tys. egzemplarzy). 79. Powy ż sze ustalenia obrazuje poni ż sza tabela (ceny wyra ż one s ą w z ł otych). porozumienie 29/12/2003 aneks z 14/07/2004 aneks z 14/07/2004 aneks z 14/07/2004 Strona 24 z 71 stawki od 01/01/2004 do 30/06/2004 stawki od 01/07/2004 wprowadzone do obrotu przed 01/07/2004 do 30/06/2005 lub d ł u ż ej wprowadzone do obrotu po 01/07/2004 do 30/06/2005 lub d ł u ż ej sprzeda ż film fabularny DVD 2 1,6 film fabularny VCD i VHS 1,1 0,9 bajki DVD 1,6 0,8 bajki VCD i VHS 0,8 0,7 film fabularny - rabat rabat 25% inserty film fabularny DVD 1 1 0,6 film fabularny VCD i VHS 0,55 0,55 0,35 bajki DVD 0,8 0,8 0,4 bajki VCD i VHS 0,4 0,4 0,28 inserty w du ż ym nak ł adzie - film fabularny DVD rabaty powy ż ej 100 tys. nie wi ę cej ni ż o 50% 5% 5% powy ż ej 200 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 10% 10% powy ż ej 300 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 15% 15% powy ż ej 400 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 20% 20% powy ż ej 500 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 30% 30% powy ż ej 700 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 40% 40% inserty w du ż ym nak ł adzie - film fabularny VCD rabaty powy ż ej 100 tys. nie wi ę cej ni ż o 50% 5% 5% powy ż ej 200 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 10% 10% powy ż ej 300 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 15% 15% Strona 25 z 71 powy ż ej 400 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 20% 20% powy ż ej 500 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 30% 30% inserty w du ż ym nak ł adzie - bajki DVD rabaty powy ż ej 100 tys. nie wi ę cej ni ż o 50% 5% 5% powy ż ej 200 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 10% 10% powy ż ej 300 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 15% 15% powy ż ej 400 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 20% 20% powy ż ej 500 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 30% 30% powy ż ej 700 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 40% 40% inserty w du ż ym nak ł adzie - bajki VCD i VHS rabaty powy ż ej 100 tys. nie wi ę cej ni ż o 50% 5% 5% powy ż ej 200 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 10% 10% powy ż ej 300 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 15% 15% powy ż ej 400 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 20% 20% powy ż ej 500 tys nie wi ę cej ni ż o 50% 30% 30% 80. Dnia 28 czerwca 2004 r. ZAiKS i SFP podpisa ł y porozumienie w sprawie inkasa wynagrodze ń dla wspó ł twórców utworów audiowizualnych (k. 268), którym postanowi ł y, i ż „w celu umo ż liwienia bezkolizyjnego inkasowania i rozliczania wynagrodze ń z tytu ł u zwielokrotniania egzemplarzy utworów audiowizualnych oraz z tytu ł u najmu egzemplarzy utworów audiowizualnych i ich publicznego odtwarzania (art. 70 ust. 2 pkt. 2 i 4), strony ustalaj ą , ż e ZAiKS inkasowa ć b ę dzie wynagrodzenia na podstawie tych postanowie ń za scenariusze i inne utwory literackie twórców polskich, natomiast SFP za scenariusze i inne utwory literackie twórców zagranicznych.” Strona 26 z 71 81. Dnia 1 pa ź dziernika 2004 r. ZAiKS i SFP zawar ł y aneks (k. 269) do porozumienia w sprawie inkasa z dnia 28 czerwca 2004 r., zgodnie z którym: - ustali ł y, ż e uzgodnione w porozumieniu zasady inkasowania wynagrodze ń maj ą zastosowanie do no ś ników z utworami audiowizualnymi, wprowadzonych do obrotu po dniu 1 stycznia 2004 r. (w odniesieniu do no ś ników zwielokrotnionych przez TVP S.A. – po dniu 1 lipca 2000 r.) a je ś li by ł y wprowadzane do obrotu łą cznie z innymi produktami, w tym w szczególno ś ci z gazetami i czasopismami – po dniu 22 lipca 2000 r. - zobowi ą za ł y si ę przekaza ć sobie wzajemnie informacje o no ś nikach wprowadzonych do obrotu po dniu 22 lipca 2000 r. łą cznie z innymi produktami, za które to no ś niki dana strona zainkasowa ł a wynagrodzenie. Inkasowanie wynagrodzenia za powy ż sze no ś niki b ę dzie dokonywane wed ł ug zasad ustalonych mi ę dzy stronami, z wy łą czeniem wynagrodzenia za te kategorie utworów, za które wynagrodzenie zosta ł o zainkasowane. 82. Przedmiotowym porozumieniem ZAiKS i SFP nie wprowadzi ł y na rynek nowego produktu w postaci komplementarnej us ł ugi ś wiadczonej na zasadzie „jednego okienka” (one-stop-shop), gdzie u ż ytkownik otrzymywa ł by jedn ą faktur ę za korzystanie z ca ł ego filmu i dokonywa ł by jednej wp ł aty na rzecz jednej organizacji, która nast ę pnie dokonywa ł aby podzia ł u tego wynagrodzenia pomi ę dzy uprawnionych. Zarówno przed zawarciem porozumienia, jak i po, u ż ytkownicy otrzymywali i otrzymuj ą dwie odr ę bne faktury za korzystanie z poszczególnych elementów utworu audiowizualnego i dokonywali i dokonuj ą dwóch odr ę bnych p ł atno ś ci. Izba Wydawców Prasy 83. Wnioskodawca jest izb ą gospodarcz ą wpisan ą do rejestru przedsi ę biorców (k. 27-32). Dzia ł a na podstawie swojego statutu oraz ustawy z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych (Dz. U. z 1989 r., nr 35, poz. 195 ze zm.). 84. Zgodnie ze statutem, IWP reprezentuje interesy gospodarcze zrzeszonych w niej wydawców gazet i czasopism w zakresie dzia ł alno ś ci wydawniczej (k. 19-26). Cz ł onkowie IWP – wydawcy prasy s ą kontrahentami ZAiKS i SFP. Wydawcy prasy do łą czaj ą c do egzemplarzy wydawanych przez siebie gazet i czasopism p ł yty DVD z filmami (jako tzw. inserty) zobowi ą zani s ą zgodnie z przepisami prawa autorskiego do zawierania z w ł a ś ciwymi OZZ umów licencyjnych i odprowadzania za po ś rednictwem OZZ z tego tytu ł u wynagrodze ń na rzecz twórców. Strona 27 z 71 Monolith 85. Monolith jest przedsi ę biorc ą prowadz ą cym dzia ł alno ść m.in w zakresie dystrybucji egzemplarzy utworów audiowizualnych, st ą d jest bezpo ś rednim kontrahentem ZAiKS i SFP, które to organizacje pobieraj ą tantiemy na rzecz reprezentowanych przez siebie twórców z tytu ł u u ż ytkowania ich utworów przez Monolith. Okoliczno ść zawarcia przez ZAiKS i SFP porozumienia kszta ł tuj ą cego wysoko ść tantiem z tytu ł u reprodukowania utworu audiowizualnego na egzemplarzu przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego zasadniczo wp ł ywa na poziom zobowi ą za ń finansowych Monolith. Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje Zmiana przepisów prawa 86. Dnia 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) (dalej: ustawa z 16 lutego 2007 r.) zast ę puj ą ca ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów . 87. Zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r., do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nie zako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r., stosuje si ę przepisy dotychczasowe. 88. W zwi ą zku z powy ż szym, podstaw ę prawn ą wydania niniejszej decyzji stanowi ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów . 89. Zarówno ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów , jak i ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. zakazuj ą zawierania porozumie ń , których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Obie regulacje prawne nadaj ą Prezesowi UOKiK uprawnienie do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca z ł ama ł zakaz zawierania porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę . W ł a ś ciwo ść Prezesa UOKiK 90. Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 2), Prezes UOKiK posiada legitymacj ę do prowadzenia post ę powa ń antymonopolowych w zakresie wykonywania praw autorskich i praw pokrewnych. Strona 28 z 71 91. Przepisy prawa autorskiego nie wy łą czaj ą kompetencji Prezesa UOKiK do rozstrzygania w przedmiocie ochrony konkurencji i konsumentów w odniesieniu do praw autorskich i pokrewnych. 17 92. Wykonywanie prawa autorskiego podlega kontroli z punktu widzenia jego zgodno ś ci z przepisami prawa ochrony konkurencji, w szczególno ś ci dotyczy to wykonywania powierzonych praw autorskich przez OZZ. 18 93. Przedmiotem wniosku IWP (k. 8), a zatem przedmiotem post ę powania antymonopolowego jest fakt ustalenia przez ZAiKS i SFP jednolitej wysoko ś ci wynagrodze ń za korzystanie z utworów audiowizualnych oraz fakt odmowy negocjowania z u ż ytkownikami komercyjnym warunków korzystania z ww. utworów. 94. W ł a ś ciwo ść Prezesa UOKiK w przedmiotowej sprawie nie by ł a w toku post ę powania podwa ż ana przez ż adn ą ze stron post ę powania. 95. Zgodnie z art. 35 Rozporz ą dzenia Nr 1/2003, Pa ń stwa Cz ł onkowskie musz ą wyznaczy ć organ lub organy ochrony konkurencji odpowiedzialne za stosowanie art. 81 i art. 82 TWE. W Polsce, zgodnie z art. 24 ust. 1a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes UOKiK zosta ł wskazany jako organ wykonuj ą cy zadania na ł o ż one na w ł adze Pa ń stw Cz ł onkowskich UE na podstawie art. 81 i 82 TWE. W szczególno ś ci Prezes UOKiK jest w ł a ś ciwym organem ochrony konkurencji w rozumieniu art. 35 Rozporz ą dzenia. 96. Zgodnie z art. 3 Rozporz ą dzenia Nr 1/2003, je ś li krajowy organ ochrony konkurencji (w Polsce - Prezes UOKiK) stosuje krajowe prawo konkurencji do praktyk zakazanych w rozumieniu art. 81 TWE, które mog ą wp ł ywa ć na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi lub stosuje krajowe przepisy do praktyk zakazanych w rozumieniu art. 82 TWE, stosuje równie ż odpowiednio art. 81 lub 82 TWE. W zwi ą zku z tym, je ż eli krajowy organ konkurencji powe ź mie podejrzenie, ż e przes ł anka wp ł ywu na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi mo ż e by ć spe ł niona, wówczas jest zobowi ą zany do wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę równie ż na podstawie przepisów traktatowych. 97. St ą d Prezes UOKiK uzna ł , i ż jest organem w ł a ś ciwym do prowadzenia post ę powania oraz rozstrzygni ę cia sprawy w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez ZAiKS i SFP 17 Wyrok SN z dnia 27 sierpnia 2003 r., sygn. akt I CKN 185/03, wyrok SOKiK z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt XVII Ama 125/02 18 W. Macha ł a, „Ustawa antymonopolowa a wykonywanie praw autorskich”, Monitor Prawniczy, 1997 r., nr 7, str. 226 Strona 29 z 71 praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na zawarciu porozumienia dotycz ą cego ustalania jednolitych stawek wynagrodze ń autorskich pobieranych od u ż ytkowników komercyjnych z tytu ł u sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego. Legitymacja czynna Wnioskodawcy 98. Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 84 ust. 1), z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mo ż e wyst ą pi ć zwi ą zek przedsi ę biorców, który wyka ż e swój interes prawny. 99. Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 pkt. 2), zwi ą zkiem przedsi ę biorców jest izba, zrzeszenie i inna organizacja zrzeszaj ą ca przedsi ę biorców. 100. Interes prawny przedsi ę biorcy wyra ż a si ę w mo ż liwo ś ci zastosowania normy prawa administracyjnego materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza si ę zatem do ustalenia zwi ą zku o charakterze materialnoprawnym mi ę dzy obowi ą zuj ą c ą norm ą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacj ą prawn ą konkretnego podmiotu prawa, polegaj ą c ą na tym, ż e akt stosowania tej normy mo ż e mie ć wp ł yw na sytuacj ę tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. 19 101. IWP jest izb ą gospodarcz ą wpisan ą do rejestru przedsi ę biorców (k. 27-32). 102. St ą d w ś wietle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów IWP posiada status zwi ą zku przedsi ę biorców. 103. Zgodnie ze statutem, IWP reprezentuje interesy gospodarcze zrzeszonych w niej wydawców gazet i czasopism w zakresie dzia ł alno ś ci wydawniczej (k. 19-26). 104. Cz ł onkowie IWP – wydawcy prasy s ą kontrahentami ZAiKS i SFP. Wydawcy prasy do łą czaj ą c do egzemplarzy wydawanych przez siebie gazet i czasopism p ł yty DVD z filmami (jako tzw. inserty) zobowi ą zani s ą zgodnie z przepisami prawa autorskiego do odprowadzania wynagrodze ń na rzecz twórców za korzystanie z utworów audiowizualnych. Ww. wynagrodzenia wydawcy prasy maj ą obowi ą zek wyp ł aca ć twórcom wy łą cznie za po ś rednictwem OZZ. SFP i ZAiKS pobieraj ą wi ę c od wydawców prasy wynagrodzenia dla twórców filmów do łą czanych na no ś nikach DVD do gazet jako inserty. 19 Wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97 Strona 30 z 71 105. Decyzja w przedmiotowej sprawie b ę dzie mia ł a wp ł yw na zobowi ą zania finansowe cz ł onków IWP wzgl ę dem OZZ. Wype ł nienie przez ZAiKS i SFP dyspozycji z przedmiotowej decyzji Prezesa UOKiK b ę dzie wywiera ć istotny wp ł yw na dzia ł alno ść Wnioskodawcy. 106. Prezes UOKiK uzna ł wi ę c, i ż IWP jest zwi ą zkiem przedsi ę biorców i posiada interes prawny uprawniaj ą cy j ą do z ł o ż enia wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, st ą d posiada legitymacj ę czynn ą w przedmiotowym post ę powaniu. Legitymacja bierna ZAiKS i SFP 107. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuj ą ce praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę stosuje si ę jedynie do przedsi ę biorców i ich zwi ą zków (art. 1 ust. 2 w zw. z art. 5 w zw. z art. 86) a przepis art. 81 ust. 1 TWE stanowi o porozumieniach zawieranych mi ę dzy przedsi ę biorstwami . 108. St ą d biernie legitymowanymi w post ę powaniu przed Prezesem UOKiK mog ą by ć jedynie przedsi ę biorcy i zwi ą zki przedsi ę biorców (w rozumieniu prawa polskiego) oraz przedsi ę biorstwa (w rozumieniu prawa wspólnotowego). 109. Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za przedsi ę biorc ę nale ż y rozumie ć m. in. przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów prawa dzia ł alno ś ci gospodarczej. Z kolei definicja przedsi ę biorstwa na u ż ytek prawa wspólnotowego nie zosta ł a ustalona przez ustawodawc ę , wynika jednak z obszernego orzecznictwa KE i s ą dów wspólnotowych. 110. Zgodnie z przepisami o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej Dz. U. z 2004 r., nr 173, poz. 1808 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej Dz. U. z 2004 r., nr 173, poz. 1807), przez dzia ł alno ść gospodarcz ą nale ż y rozumie ć zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , budowlan ą , handlow ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą , wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. St ą d uznanie okre ś lonego podmiotu za przedsi ę biorc ę jest zdeterminowane ustaleniem, czy wykonuje dzia ł alno ść spe ł niaj ą c ą kryteria dzia ł alno ś ci gospodarczej 20 . 20 Uchwa ł a SN z dnia 3 lipca 2003, sygn. akt III CZP 38/03 Strona 31 z 71 111. O legitymacji biernej w post ę powaniu antymonopolowym decyduje wi ę c charakter dzia ł alno ś ci prowadzonej przez dany podmiot – jej wymiar rynkowy, uczestnictwo w obrocie gospodarczym. 112. Za przedsi ę biorc ę uznaje si ę ka ż d ą samodzieln ą jednostk ę prowadz ą c ą dzia ł alno ść o charakterze ekonomicznym, której dzia ł ania nie s ą skierowane na zaspokajanie codziennych potrzeb, bez wzgl ę du na form ę prawn ą i sposób finansowania tej jednostki. Dla uznania danej osoby za przedsi ę biorc ę nie ma znaczenia okoliczno ść , czy dzia ł a ona w celu osi ą gni ę cia zysku, jak równie ż czy powsta ł a w celu prowadzenia dzia ł alno ś ci o charakterze ekonomicznym, je ż eli tylko faktycznie prowadzi dzia ł alno ść komercyjn ą . 21 113. We wspólnotowym prawie konkurencji odpowiednikiem poj ę cia „przedsi ę biorca”, które w prawie polskim okre ś la adresatów zakazów praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , jest termin „przedsi ę biorstwo” ( undertaking ). Poj ę cie to nie ma legalnej definicji. Jego zakres znaczeniowy kszta ł towany jest w drodze s ą dowej wyk ł adni funkcjonalnej art. 81 i 82 TWE i obejmuje ka ż d ą autonomiczn ą jednostk ę organizacyjn ą prowadz ą c ą samodzielnie dzia ł alno ść gospodarcz ą , nienakierowan ą na zaspokajanie swoich codziennych potrzeb, bez wzgl ę du na form ę prawn ą i sposób finansowania 22 Zgodnie z orzecznictwem ETS poj ę cie dzia ł alno ś ci gospodarczej charakteryzuje oferowanie dóbr i us ł ug na danym rynku 23 . 114. Termin przedsi ę biorstwo obejmuje wi ę c zarówno osoby prawne, jak i fizyczne, które prowadz ą jak ą kolwiek dzia ł alno ść handlow ą lub gospodarcz ą , zwi ą zan ą z dostarczaniem towarów lub us ł ug. Posiadanie statusu przedsi ę biorstwa nie zale ż y od spienienia formalnych przes ł anek 24 , lecz od pe ł nienia funkcji gospodarczej. 25 Wynika z tego, ż e dla potrzeb prawa konkurencji poj ę cie przedsi ę biorstwa definiuje si ę inaczej (szerzej) 26 ni ż dla prawa podatkowego czy prawa spó ł ek, gdzie zasadnicze znaczenie ma wpis do okre ś lonego rejestru lub ewidencji. Nale ż y zaznaczy ć przy tym, ż e anga ż owanie si ę w procesy gospodarcze nie musi przynosi ć zysków. 27 21 G. Materna, „Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej przez organizacje zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi w prawie wspólnotowym”, PPH, 2003 r., nr 11, str. 9 22 Wyroki ETS z dnia 23 kwietnia 1991 r. w sprawie C-41/90 Höfner i Elser, pkt 21 oraz z dnia 16 marca 2004 r. w po łą czonych sprawach C-264/01, C-306/01, C-354/01 i C-355/01 AOK–Bundesverband i inni, pkt 46 23 Wyroki ETS z dnia 18 czerwca 1998 r. w sprawie C-35/96 Komisja przeciwko W ł ochom, pkt 36 i z dnia 11 lipca 2006 r. w sprawie C-205/03 FENIN przeciwko Komisji, pkt 25 24 J. Faull, A. Nikpay, The EC Law of Competition, Oxford University Press 1999 r., s. 67 25 M. A. Dauses, Prawo gospodarcze Unii Europejskiej, Warszawa 1999 r., s. 666 26 S. Weatherill, P. Beaumont, EC Law, Penquin Books 1995 r., s. 683 27 R. Janusz, T. Skoczny, Wprowadzenie (w:) Zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej I, Warszawa 1996 r., s. 11 Strona 32 z 71 115. Poj ę cie przedsi ę biorstwa, na potrzeby wspólnotowych przepisów dotycz ą cych ochrony konkurencji, powinno wi ę c by ć traktowane bardzo szeroko. Wynika to z faktu, ż e przepisy te maj ą na celu ochron ę wspólnego rynku przed nieuczciwymi praktykami ze strony podmiotów mog ą cych przybra ć ró ż n ą form ę organizacyjno – prawn ą . 116. „Poj ę cie przedsi ę biorstwa w kontek ś cie prawa konkurencji obejmuje ka ż d ą jednostk ę prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą , niezale ż nie od jej statusu prawnego i sposobu finansowania (wyrok Trybuna ł u z dnia 11 grudnia 1997 r. w sprawie C-55/96 Job Centre, Rec. str. I-7119, pkt 21). Dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą jest wszelka dzia ł alno ść polegaj ą ca na oferowaniu towarów lub us ł ug na danym rynku (wyrok S ą du z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie T-513/93 Consiglio Nazionale degli Spedizionieri Doganali przeciwko Komisji, Rec. str. II-1807, pkt 36)”. 28 117. Dla uznania danej osoby za przedsi ę biorstwo nie ma znaczenia okoliczno ść , czy dzia ł a w celu osi ą gni ę cia zysku, jak równie ż czy powsta ł a w celu prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej – je ż eli tylko jej dzia ł alno ść faktycznie wi ąż e si ę z uczestnictwem w obrocie handlowym 29 , na który jej zachowanie wywiera lub potencjalnie mo ż e wywiera ć skutek 30 . 118. Zgodnie z art. 104 ust. 1 prawa autorskiego , form ą organizacyjnoprawn ą , w jakiej OZZ mog ą prowadzi ć dzia ł alno ść jest forma stowarzyszenia, st ą d do ZAiKS i SFP stosuje si ę równie ż przepisy prawa o stowarzyszeniach. 119. W ś wietle art. 2 ust. 1 prawa o stowarzyszeniach, stowarzyszenia s ą dobrowolnymi, samorz ą dnymi i trwa ł ymi zrzeszeniami o celach niezarobkowych. 120. Zgodnie z art. 34 prawa o stowarzyszeniach, stowarzyszenia mog ą prowadzi ć dzia ł alno ść gospodarcz ą wed ł ug zasad ogólnych; dochód z tej dzia ł alno ś ci powinien jednak s ł u ż y ć realizacji celów statutowych stowarzyszenia. 121. OZZ uczestnicz ą w komercyjnym ś wiadczeniu us ł ug, a tym samym zajmuj ą si ę prowadzeniem dzia ł alno ś ci gospodarczej. 31 122. Odmowa uznania podmiotowo ś ci OZZ w post ę powaniu antymonopolowym by ł aby sprzeczna z orzecznictwem wspólnotowym. 32 A w my ś l orzecznictwa SN 33 wszelkie 28 Orzeczenie SPI z dnia 13 grudnia 2006 r., sprawy po łą czone T-217/03 i T-245/03, FNCBV, pkt. 52-55 29 Decyzja Komisji z dnia 27 pa ź dziernika 1992 r. w sprawie nr IV/33.384 i IV/33.378 FIFA, pkt. 43 (Dz. Urz. WE z 1992 r. Nr L 326, s. 31), wyrok ETS z dnia 27 marca 1974 r. w sprawie 127/74 Belgische Radio en Televisie v. SV SABAM i NV Fonior. 30 Por. wyrok ETS z dnia 13 lipca 1989 r. w sprawie nr 395/97 Minist ē re Public przeciwko Tournier. 31 Wyroki ETS w sprawach: 127/73 BRT / SABAM, C-55/80 i C-57/80 MVmembran i K-tel International / GEMA, C-7/82 CVL / Komisja, C-92/92 i C- 326/92 Phil Collins / Imtrat i Patricial Im- und Export / EMI Strona 33 z 71 w ą tpliwo ś ci dotycz ą ce zakresu poj ę cia „przedsi ę biorcy” powinny by ć rozstrzygane zgodnie z wyk ł adni ą funkcjonaln ą , tak aby uzyska ć rezultat zgodny z prawem UE” 34 123. Legitymacj ę biern ą ZAiKS, a tym samym i innych OZZ potwierdzi ł SN rozstrzygaj ą c co do meritum. 35 124. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem wspólnotowym, dzia ł alno ść OZZ podlega ograniczeniom okre ś lonym w art. 81 i 82 TWE 36 . Ś wiadczone przez OZZ odp ł atne udzielanie licencji praw wy łą cznych ich u ż ytkownikom, jak i zarz ą dzanie i ochrona praw jest dzia ł alno ś ci ą us ł ugow ą 37 . 125. W ś wietle orzecznictwa ETS mo ż liwo ść przypisania OZZ statusu przedsi ę biorstwa nie jest zale ż na od tego, jakiego aspektu ich dzia ł alno ś ci dotyczy zarzut stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Wspólnotowe regu ł y konkurencji tradycyjnie stosuje si ę do oceny poziomu stosowanych przez OZZ op ł at z tytu ł u wynagrodze ń autorskich 38 i porozumie ń zawieranych mi ę dzy OZZ 39 126. Legitymacja bierna OZZ znalaz ł a swoje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Prezesa UOKiK, Komisji Europejskiej oraz s ą dów polskich 40 i wspólnotowych 41 . 127. Do statutowych zada ń ZAiKS i SFP nale ż y zbiorowe zarz ą dzanie i ochrona praw autorskich lub praw pokrewnych oraz wykonywanie uprawnie ń wynikaj ą cych z prawa autorskiego . W granicach udzielonego upowa ż nienia, ZAiKS i SFP przyjmuj ą w zbiorowy zarz ą d prawa autorskie od twórców, udzielaj ą u ż ytkownikom zezwole ń na 32 G. Materna, „Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej przez organizacje zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi w prawie wspólnotowym”, PPH, 2003 r., nr 11, str. 13 33 Wyrok SN z 29 maja 2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98 34 G. Materna, „Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej przez organizacje zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi w prawie wspólnotowym”, PPH, listopad, 2003 r., str. 13 35 Wyrok SN z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt III SK 17/06 36 M.in. wyrok ETS z dnia 27 marca 1974 r. w sprawie 127/73 Belgische Radio en Televisie v. SV SABAM i NV Fonior; decyzja Komisji z dnia 29 pa ź dziernika 1981 r. w sprawie nr IV/29.839 GVL, par. 44 (Dz. Urz. WE z 1981 r. nr L 370, s. 49); decyzja Komisji z dnia 8 pa ź dziernika 2002 r. w sprawie nr COMP/C2/38.014 IFPI „Simulcasting”, par. 59 (Dz. Urz. UE z 2003 r. nr L 107, s. 58) 37 Wyrok ETS z 27 marca 1974 r. w sprawie 127/73 Belgische Radio en Televisie v. SV SABAM i NV Fonior; decyzja Komisji z 29 pa ź dziernika 1981 r. w sprawie IV/29.839 – GVL, par. 43; wyrok ETS z 2 marca 1982 r. w sprawie 7/82 GVL przeciwko Komisji; decyzja Komisji z 8 pa ź dziernika 2002 r. w sprawie nr COMP/C2/38.014 - IFPI „Simulcasting”, par. 59, Dz.U. UE z 2003 r. nr L 107, s. 58 38 Wyrok ETS z dnia 13 lipca 1989 r. w sprawie nr 395/97 Minist ē re Public przeciwko Tournier 39 Decyzja Komisji z dnia 8 pa ź dziernika 2002 r. w sprawie nr COMP/C2/38.014 IFPI „Simulcasting” (Dz. Urz. UE z 2003 r. Nr L 107, s. 58) 40 Wyroki S ą du Antymonopolowego: z dnia 20 grudnia 1995 r. sygn. akt XVII Amr 49/95, z dnia 1 kwietnia 1998 r. sygn. akt XVII Ama 35/97, z dnia 13 listopada 2000 r. sygn. akt XVII Ama 11/00; wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2003 r. sygn. akt XVII Ama 128/02 41 Wyrok z dnia 27 marca 1974 r. w sprawie nr C 127/73 BRT przeciwko SABAM i FONIOR; Decyzja Komisji z dnia 8 pa ź dziernika 2002 r. w sprawie nr COMP/C2/38.014 IFPI „Simulcasting”, par. 59; Dz. Urz. UE z dnia 30 Strona 34 z 71 korzystanie z utworów b ę d ą cych w ich repertuarach, sprawuj ą kontrol ę nad sposobem eksploatacji praw, a tak ż e inkasuj ą i dokonuj ą podzia ł u mi ę dzy uprawnionych ś rodków finansowych uzyskanych od u ż ytkowników. Roszczenia finansowe OZZ wysuwane wobec u ż ytkowników praw autorskich s ą wi ę c roszczeniami zwi ą zanymi z prowadzeniem dzia ł alno ś ci gospodarczej 42 . Za ś wiadczenie us ł ugi polegaj ą cej na zbiorowy 128. m zarz ą dzaniu prawami autorskimi OZZ 129. yduje 130. em jest ś wiadczenie 131. t, i ż 132. tron nie podnosi ł a braku 133. i ę c us ł ugi na rzecz 1) autorów, których prawami zbiorowo pobieraj ą op ł at ę na pokrycie kosztów prowadzenia tej dzia ł alno ś ci. Op ł ata ta pochodzi ze sk ł adek cz ł onkowskich cz ł onków OZZ oraz jest potr ą cana od wysoko ś ci wynagrodze ń pobranych od u ż ytkowników i przekazywanych na rzecz twórców. O podmiotowo ś ci ZAiKS i SFP w post ę powaniu antymonopolowym dec charakter prowadzonej przez te stowarzyszenia dzia ł alno ś ci, która niew ą tpliwie jest dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą gdy ż ma charakter profesjonalny, a wi ę c sta ł y, nie amatorski, nie okazjonalny; jest podporz ą dkowana regu ł om op ł acalno ś ci i zysku; jest powtarzalna; przez co ka ż da OZZ stale uczestniczy w obrocie gospodarczym 43 . ZAiKS i SFP prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą , gdy ż ich zadani us ł ug zbiorowego zarz ą du prawami autorskimi. ZAiKS i SFP koordynuj ą wi ę c wymian ę towarów – praw autorskich, st ą d s ą zaanga ż owane w obrót gospodarczy. Za nieistotny dla oceny antymonopolowej podmiotowo ś ci OZZ nale ż y uzna ć fak organizacje te nie dzia ł aj ą w celu osi ą gni ę cia zysku, gdy ż prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej niejednokrotnie nie powoduje osi ą gni ę cia zysków, a cz ę sto wr ę cz poniesienie strat. St ą d osi ą gni ę cie zysku nie jest warunkiem sine qua non prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej. Dzia ł alno ść gospodarcz ą mog ą prowadzi ć tak ż e podmioty, których g ł ównym celem nie jest dzia ł alno ść zarobkowa 44 . W toku post ę powania antymonopolowego ż adna ze s legitymacji biernej OZZ. ZAiKS i SFP ś wiadcz ą w zarz ą dzaj ą oraz 2) komercyjnych u ż ytkowników praw autorskich, którym odp ł atnie udost ę pniaj ą prawa do utworów b ę d ą cych w ich repertuarze. Tym samym ZAiKS i SFP uczestnicz ą w wymianie handlowej, której przedmiotem s ą prawa autorskie. kwietnia 2003 r. nr L 107, s. 58., Decyzja Komisji z 29 pa ź dziernika 1981 r. w sprawie nr IV/29.839 GVL, par. 44; Dz. Urz. WE z 28 grudnia 1981 r. nr L 370, s. 49 42 Uchwa ł a SN z dnia 26 kwietnia 2002 r., sygn. akt III CZP 21/02 43 Uchwa ł a SN z dnia 18 czerwca 1991 r., sygn. akt. III CZP 40/91 44 Wyrok NSA W-wa z dnia 15 wrze ś nia 2005 r., sygn. akt FSK 2643/04 Strona 35 z 71 134. Wobec powy ż szego, Prezes UOKiK uzna ł , i ż ZAiKS i SFP posiadaj ą status przedsi ę biorcy w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jak równie ż status przedsi ę biorstwa w rozumieniu przepisów TWE, przez co mog ą by ć stron ą post ę powania antymonopolowego, st ą d posiadaj ą legitymacj ę biern ą w przedmiotowym post ę powaniu. Interes publiczny 135. Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 1), Prezes UOKiK posiada legitymacj ę do ingerencji w swobod ę dzia ł alno ś ci gospodarczej przedsi ę biorców i poddaje dzia ł ania przedsi ę biorców ocenie co do zgodno ś ci z przepisami prawa konkurencji (równie ż wspólnotowego), wy łą cznie w sytuacji, gdy dzia ł ania te dotycz ą interesu publicznego – ogólnospo ł ecznego (w przypadku prawa wspólnotowego ochronie podlega konkurencja jako taka, nie za ś konkurenci – przedsi ę biorcy). 136. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Najwy ż szego 45 publicznoprawny charakter ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów powoduje, i ż znajduje ona zastosowanie wówczas, gdy jest zagro ż ony lub naruszony interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Rynek taki funkcjonowa ć mo ż e prawid ł owo, gdy zapewniona jest mo ż liwo ść powstania i rozwoju konkurencji. Za zagro ż enie lub naruszenie konkurencji w takim rozumieniu nale ż y uzna ć , jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku gospodarczego, a wi ę c gdy dotycz ą konkurencji rozumianej nie jako sytuacja pojedynczego przedsi ę biorcy, lecz jako zjawisko charakteryzuj ą ce funkcjonowanie gospodarki. 137. Przestrzeganie zasad prawid ł owej konkurencji - konkurencji nieograniczonej przez OZZ stanowi interes ogólnospo ł eczny: 1) u ż ytkowników komercyjnych – kontrahentów OZZ, 2) u ż ytkowników indywidualnych – konsumentów oraz 3) twórców reprezentowanych przez OZZ. 138. Dzia ł alno ść OZZ wywiera istotny wp ł yw na funkcjonowanie gospodarki. OZZ uczestnicz ą w wymianie handlowej dóbr – praw autorskich – praw w ł asno ś ci intelektualnej, do których dost ę p stanowi jedn ą z podstaw demokratycznego spo ł ecze ń stwa oraz rozwoju gospodarczego. 45 Wyrok SN z dnia 29 maja 2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98 Strona 36 z 71 139. Zawarcie przez ZAiKS i SFP porozumienia, w którym kszta ł tuj ą one stosunki gospodarcze z u ż ytkownikami – przedsi ę biorcami wywiera istotny wp ł yw i posiada donios ł e znaczenie na szeroko rozumianym rynku obrotu prawami autorskimi oraz szeroko rozumianym rynku dost ę pu do dóbr kultury. 140. Prezes UOKiK uzna ł w tym stanie rzeczy, i ż zawarcie przez ZAiKS i SFP porozumienia zagra ż a naruszeniem interesu publicznego i uzasadnia rozstrzygni ę cie sprawy w post ę powaniu antymonopolowym. Rynek w ł a ś ciwy 141. Zgodnie z tre ś ci ą art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , zakazane s ą porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. 142. Zgodnie z tre ś ci ą art. 81 TWE, niezgodne ze wspólnym rynkiem i zakazane s ą wszelkie porozumienia mi ę dzy przedsi ę biorstwami, wszelkie decyzje zwi ą zków przedsi ę biorstw i wszelkie praktyki uzgodnione, które mog ą wp ł ywa ć na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi i których celem lub skutkiem jest zapobie ż enie, ograniczenie lub zak ł ócenie konkurencji wewn ą trz wspólnego rynku. 143. St ą d kwesti ą zasadnicz ą w trakcie rozpatrywania spraw z zakresu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę jest wyznaczenie rynku w ł a ś ciwego, na który praktyka mog ł aby wywiera ć wp ł yw. 144. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Przy czym przez towary nale ż y rozumie ć zarówno rzeczy, jak i us ł ugi (art. 4 pkt. 6). 145. Przepisy prawa wspólnotowego nie zawieraj ą legalnej definicji rynku, pewne wskazówki w zakresie okre ś lania rynków w ł a ś ciwych zawiera jedynie Obwieszczenie Komisji z dnia 9 grudnia 1997 r. w sprawie definicji rynku w ł a ś ciwego do celów wspólnotowego prawa konkurencji (Dz. Urz. UE z 1997 r., C 372, str. 3). Strona 37 z 71 146. Utwory audiowizualne stanowi ą produkt, którego poszczególne elementy s ą ze sob ą komplementarne i nierozerwalnie z łą czone. Ka ż dy utwór audiowizualny jest „zbiorem” nierozerwalnie ze sob ą po łą czonych elementów takich jak scenariusz, muzyka, gra aktorów. 147. Jakikolwiek inny wyraz twórczo ś ci np. ksi ąż ka, audycja radiowa nie mo ż e zast ą pi ć walorów artystycznych utworu audiowizualnego, który jest po łą czeniem wizji i fonii. 148. St ą d utwory audiowizualne – jako gatunek/rodzaj twórczo ś ci s ą szczególnym rodzajem produktu, a tym samym dobrem niesubstytucyjnym. 149. Jednocze ś nie zasadniczo nie mo ż na uzna ć , i ż ka ż dy utwór audiowizualny stanowi produkt niezast ę powalny, a producent danego utworu jest monopolist ą . Komisja wielokrotnie stwierdza ł a, i ż w sektorze filmowym rynku w ł a ś ciwego nie wyodr ę bnia si ę dla ka ż dego z filmów. Komisja wyznaczy ł a rynki „tematyczne” np. filmów komercyjnych, artystycznych, hollywoodzkich. 46 W uzasadnionych rynkowo sytuacjach mo ż liwa jest segmentacja rynku na okre ś lone gatunki filmów (np. obyczajowe, sensacyjne, historyczne, science-fiction itp.), które odpowiadaj ą odmiennym upodobaniom estetycznym poszczególnych grup konsumentów, jednak ż e brak jest podstaw do przyj ę cia tych segmentów za odr ę bne rynki w ł a ś ciwe. 150. Zakres porozumienia ZAiKS i SFP (k. 81-85, k. 268-269) dotyczy nie tylko filmów fabularnych, ale ogólnie wszelkich rodzajów utworów audiowizualnych, np. wideogramów. 151. Przedmiotowe post ę powanie antymonopolowe dotyczy wi ę c wszystkich utworów audiowizualnych, bez konieczno ś ci wyodr ę bniania poszczególnych gatunków audiowizualnych, czy te ż poszczególnych wk ł adów twórczych do utworu audiowizualnego; przez co nie dotyczy ż adnej innej formy twórczo ś ci. krajowy rynek sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego 152. Komercyjne korzystanie z utworów audiowizualnych mo ż e si ę odbywa ć na ró ż nych polach eksploatacji np. kino, programy telewizyjne, p ł yty DVD, wypo ż yczalnie, internet 47 , s ą to tzw. okna dystrybucji. 46 Decyzje Komisji w sprawach: nr COMP/M.1219 Seagram/Polygram, w sprawie nr COMP/M.2050 Vivendi/ a o rozpowszechnianie filmu”, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa, 1999 r. Canal+/Seagram 47 P. Ś l ę zak, „Umow Strona 38 z 71 153. Poszczególne formy eksploatacji utworu audiowizualnego charakteryzuj ą si ę jednak istotnymi ró ż nicami. Dost ę p do utworu audiowizualnego w kinie jest ograniczony w czasie – tylko kilka tygodni projekcj i, łą czy si ę równie ż z konieczno ś ci ą dojazdu do 154. wideo na żą danie”, nast ę pnie na no ś nikach p ł atnych – 155. o u ż ytkownika umowy licencyjnej z producentem lub dystrybutorem tego ż utworu, po drugie - wyp ł aty wynagrodze ń na rzecz twórców utworu. kina oraz stanowi dla widza istotny (jak na jednorazowe zapoznanie si ę z tre ś ci ą utworu) wydatek finansowy. Dost ę p do utworu audiowizualnego w telewizji p ł atnej jest mo ż liwy tylko i wy łą cznie dla abonentów pakietów programów telewizyjnych dostarczanych przez operatorów sieci kablowych czy te ż platform cyfrowych i równie ż łą czy si ę z ponoszonymi co miesi ą c op ł atami, dodatkowo u ż ytkownik indywidualny – widz nie ma wp ł ywu na termin, w którym b ę dzie móg ł zapozna ć si ę z utworem (okre ś lona ramówka programu telewizyjnego) – ró ż nica ta dotyczy równie ż telewizji bezp ł atnej oraz (w mniejszym jednak stopniu) kina. Skorzystanie z us ł ugi wypo ż yczenia filmu, „wideo na żą danie” oraz „ ś ci ą gni ę cie” utworu z internetu nast ę puje ju ż w dowolnie przez zainteresowanego wybranym czasie, ale ograniczone jest co do liczby odtworze ń w danym czasie, jest równie ż zwi ą zane z cen ą comiesi ę cznego abonamentu za internet, a w przypadku wypo ż yczalni z cen ą okre ś lonego filmu. Z kolei zakup na w ł asno ść no ś nika (np. DVD) zawieraj ą cego utwór audiowizualny z jednej strony stanowi wydatek ró ż ny (cz ę sto wy ż szy) od ceny biletu do kina czy te ż miesi ę cznego abonentu, z drugiej strony stwarza mo ż liwo ść dowolnego korzystania z tego utworu, w dowolnym czasie, dowoln ą ilo ść razy, zarówno przez indywidualnego u ż ytkownika, jak i przez kr ą g jego rodziny i przyjació ł – cechy te dotycz ą równie ż egzemplarzy bezp ł atnych czy te ż w promocyjnej cenie do łą czanych np. do gazet – tzw. insertów. Poszczególne formy eksploatacji s ą wykonywane w ró ż nym czasie. Utwór audiowizualny w pierwszej kolejno ś ci jest z regu ł y dost ę pny w kinie, nast ę pnie w p ł atnej telewizji, us ł udze „ dost ę pnych w sklepach, wypo ż yczalni, nast ę pnie w telewizji bezp ł atnej i jako dodatki do innych produktów – najcz ęś ciej gazet, równie ż w internecie (w zale ż no ś ci od strategii marketingowej producenta). Ka ż dorazowe eksploatowanie utworu audiowizualnego przez u ż ytkowników komercyjnych na ka ż dym z wy ż ej wymienionych pól eksploatacji wymaga - po pierwsze zawarcia przez komercyjneg Strona 39 z 71 156. Równie ż ceny p ł acone przez u ż ytkowników komercyjnych producentom utworów s ą uzale ż nione od rodzaju eksploatacji, inaczej kszta ł tuj ą si ę w przypadku nadawców telewizyjnych (np. w zale ż no ś ci od liczby abonentów), inaczej w przypadku wydawców prasy (np. w zale ż no ś ci od nak ł adu gazety, do której do łą czany jest film). Dodatkowo u 157. ż ytkownicy komercyjni na podstawie przepisu art. 70 ust. 2 prawa obrotu na 158. 159. da ż na no ś niku przez 160. 161. ń stwa 162. autorskiego maj ą obowi ą zek przekazywa ć okre ś lonym twórcom utworu audiowizualnego stosowne wynagrodzenia za wykorzystanie ich praw autorskich z tytu ł u: 1) wy ś wietlania w kinach, 2) najmu i publicznego odtwarzania, 3) nadawania w telewizji, 4) reprodukowania/zwielokrotniania i wprowadzania do egzemplarzu przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego (enumeratywnie wyliczone pola eksploatacji). Jak wynika z niniejszego, równie ż prawo autorskie wyodr ę bnia poszczególne – ró ż ne formy eksploatacji utworu audiowizualnego, w tym sprzeda ż na no ś niku przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego. Ż aden wi ę c z powy ż ej wymienionych sposobów korzystania indywidualnego – a co jest poprzedzone - komercyjnego korzystania z utworu audiowizualnego, ze wzgl ę du na cen ę , czas, charakterystyk ę i w ł a ś ciwo ś ci nie mo ż e zosta ć uznany za substytucyjny wobec sprzeda ż y na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego. Komercyjne korzystanie z utworów audiowizualnych poprzez sprze przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego jest wykonywane przede wszystkim przez przedsi ę biorców, którzy produkuj ą i sprzedaj ą p ł yty DVD z filmami fabularnymi oraz przez wydawców prasy, którzy p ł yty DVD z filmami fabularnymi do łą czaj ą (bezp ł atnie lub w cenie ni ż szej od sprzedawanych detalicznie) do wydawanych siebie gazet i czasopism. Przedsi ę biorcy ci oferuj ą c poszczególne tytu ł y filmowe zabiegaj ą o konsumentów na polu cen i jako ś ci (atrakcyjno ś ci) no ś ników. Podkre ś lenia wymaga fakt, i ż ka ż dy utwór audiowizualny musi zosta ć dostosowany – ze wzgl ę du na wersj ę j ę zykow ą do potrzeb widzów, na teren danego pa ń stwa. W ten sposób powstaj ą albo wersje dubbingowane, albo z tzw. napisami. Równie ż umowy dystrybucyjne pomi ę dzy producentami filmu a jego komercyjnymi u ż ytkownikami s ą zawierane w odniesieniu do terytorium danego – jednego pa (wzgl ę dy marketingowe – gusta widzów, sie ć dystrybucji). Warunki komercyjnego korzystania z utworu audiowizualnego s ą jednolite na ca ł ym terytorium RP. Strona 40 z 71 163. Zakres wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego z ł o ż ony przez IWP ogranicza si ę wy łą cznie do eksploatacji utworów audiowizualnych poprzez ich sprzeda ż na no ś niku przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego. Równie ż tre ść ch na no ś nikach przeznaczonych do u ż ytku osobistego. ami autorskimi do utworów 166. kimi do tych ż e utworów prowadzonego przez w ł a ś ciwe OZZ. 167. Z OZZ z twórcami (w tym relacje OZZ), z drugiej strony relacje 168. autorskich znajduje podstaw ę w: 1) umowie o imieniu odbiera ć porozumienia ZAiKS – SFP dotyczy wy łą cznie utworów audiowizualnych zwielokrotniany 164. Wskaza ć równie ż nale ż y, i ż sprzeda ż utworu audiowizualnego na no ś niku przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego oznacza w rozumieniu przepisów prawa autorskiego sprzeda ż prawa do korzystania (odtwarzania) przez osob ę fizyczn ą – na w ł asny u ż ytek z tego utworu z posiadanego na w ł asno ść – zakupionego no ś nika czyli sprzeda ż no ś nika utworu audiowizualnego. 165. St ą d Prezes UOKiK uzna ł za rynek w ł a ś ciwy, na który przedmiotowe porozumienie ZAiKS i SFP wywiera wp ł yw – krajowy rynek sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego. Krajowy rynek zbiorowego zarz ą dzania praw audiowizualnych Komercyjne korzystanie z utworów audiowizualnych w sposób nierozerwalny łą czy si ę z konieczno ś ci ą zbiorowego zarz ą dzania prawami autors biorowe zarz ą dzanie prawami autorskimi z jednej strony obejmuje relacje z zagranicznymi z u ż ytkownikami komercyjnymi. OZZ pe ł ni funkcj ę „punktu kontaktowego” pomi ę dzy dwoma wymiarami rynku – popytowego i poda ż owego. Relacja OZZ z w ł a ś cicielami praw cz ł onkostwa lub 2) umowie powierzenia praw w zarz ą d lub 3) umowie o wzajemnej reprezentacji z zagraniczn ą OZZ lub 4) przepisach prawa cywilnego – negotiorum gestio. Zgodnie z tymi umowami OZZ zobowi ą zana jest licencjonowa ć prawa do dzie ł a, którego prawnym w ł a ś cicielem jest twórca oraz w jeg wynagrodzenie nale ż ne mu z tytu ł u korzystania z dzie ł a przez osoby trzecie. Ś wiadcz ą c t ę us ł ug ę OZZ wychodzi naprzeciw zapotrzebowaniu w ł a ś cicieli praw i jako instytucja wyspecjalizowana administruje prawami, z czym łą czy si ę odbiór i dystrybucja ś rodków finansowych jak równie ż monitoring sposobu, w jaki u ż ytkownicy korzystaj ą z dzie ł . Strona 41 z 71 169. ń 170. ów utworów audiowizualnych. Zarz ą dzanie prawami innych twórców 171. - t - twórca powierzy swój utwór danej OZZ w zbiorowy zarz ą d, dana OZZ ma podpisan ą umow ę o wzajemnej reprezentacji 1 eprezentowanie twórcy na danym polu eksploatacji - egotiorum gestio), 173. y w Polsce ka ż da grupa twórców (np. muzycy, np. scenarzy ś ci) mo ż e powierzy ć ika z zakresu w ł a ś ciwo ś ci olskim. mo ż liwo ść powierzenia Relacja OZZ z u ż ytkownikami komercyjnymi stanowi wyj ś cie naprzeciw zapotrzebowaniu licencjobiorców chc ą cych korzysta ć z chronionych prawem dzie ł i oparta jest na umowie licencyjnej. Us ł uga ta obejmuje udzielenie licencji, odbiór ś rodków finansowych oraz wyznaczenie ram dla sprawozdawczo ś ci, rozlicze i monitoringu. 48 Obecnie w Polsce dzia ł a 15 OZZ posiadaj ą cych zezwolenie MKiDN na ś wiadczenie us ł ugi zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, w tym pi ęć z nich (ZAiKS, SFP, ZASP, STL, SNARiT) na zbiorowe zarz ą dzanie prawami autorskimi twórc np. architektów, fotografów, malarzy nie stanowi substytutu wobec zarz ą dzania prawami twórców utworów audiowizualnych, gdy ż dotyczy niesubstytucyjnych wzgl ę dem siebie produktów. OZZ posiada monopol na reprezentowanie danego twórcy na danym polu eksploatacji je ż eli: wórca jest cz ł onkiem danej OZZ, - twórca jest cz ł onkiem lub powierzy swój utwór w zarz ą d zagranicznej OZZ, z któr ą 72. OZZ nie posiada monopolu na r je ż eli: - twórca nie jest cz ł onkiem ż adnej OZZ (negotiorum gestio), twórca nie powierzy swojego utworu w zarz ą d ż adnej OZZ (n - twórca powierzy swój utwór w zarz ą d jednocze ś nie kilku OZZ. Z regu ł swoje utwory w zbiorowy zarz ą d jednej OZZ, co wyn okre ś lonego w decyzji MKiDN oraz z d ł ugoletniej praktyki OZZ na rynku p Jednak ż e potencjalnie, twórca utworu audiowizualnego ma swoich praw w zarz ą d ka ż dej z wymienionych powy ż ej pi ę ciu OZZ, je ż eli twórca nie powierzy swoich praw ż adnej z nich, ka ż da z nich jako negotiorum gestor mo ż e zbiorowo nimi zarz ą dza ć i od ka ż dej z nich u ż ytkownik komercyjny mo ż e otrzyma ć licencje na korzystanie z utworu audiowizualnego. 48 Decyzja Komisji z dnia 8 pa ź dziernika 2002 r., sprawa nr COMP/C2/38.014 – IFPI „Simulcasting” Strona 42 z 71 174. , OZZ 175. ie łą cz ą cej twórc ę i OZZ. W tym zakresie OZZ 176. ików, którym mog ł yby licencjonowa ć dany 177. muzyki, scenariusza, gdy ż utwór 178. prowadzi ł oby to do zbytniego zaw ęż enia 179. utworu audiowizualnego, ma obowi ą zek przekaza ć okre ś lone wynagrodzenia za ka ż dy Istnieje wi ę c sytuacja, w której twórca utworu audiowizualnego ma wybór i mo ż e decydowa ć , której OZZ powierzy w zarz ą d swój utwór, mo ż e równie ż podj ąć decyzj ę o niepowierzaniu swojego utworu w zarz ą d ż adnej OZZ. W sytuacji tej konkuruj ą pomi ę dzy sob ą o pozyskanie danego twórcy i mo ż liwo ść zbiorowego zarz ą dzania jego prawami autorskimi. Je ż eli twórca powierzy w zarz ą d swoje prawa jednej OZZ, to ta OZZ staje si ę monopolist ą w zakresie zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi tego twórcy na polu eksploatacji okre ś lonym w umow nie konkuruje ju ż z innymi OZZ w walce o u ż ytkowników, którym mog ł aby zaoferowa ć korzystniejsze warunki licencji. Jednak ż e, je ż eli twórca powierzy swoje prawa autorskie w zbiorowy zarz ą d kilku OZZ, lub nie powierzy ich ż adnej, a kilka OZZ jest w ł a ś ciwych do zarz ą dzania jego prawami, OZZ te konkuruj ą mi ę dzy sob ą o u ż ytkown utwór danego twórcy na danym polu eksploatacji. W opinii Prezesa UOKiK, brak jest podstaw do w ęż szego wyznaczania rynku pod wzgl ę dem rodzaju praw pozostaj ą cych w zbiorowym zarz ą dzie OZZ - wk ł adów twórczych do utworu audiowizualnego – np. audiowizualny jest specyficznym rodzajem towaru (przepisy prawa autorskiego zawieraj ą nawet odr ę bny rozdzia ł dotycz ą cy utworów audiowizualnych, tak samo jak odr ę bnie traktowane s ą np. programy komputerowe). Brak jest wi ę c podstaw do zdywersyfikowania rynku np. poprzez wskazanie jako rynku w ł a ś ciwego rynku zbiorowego zarz ą dzania wk ł adami twórczymi – muzycznymi czy s ł ownymi do utworu audiowizualnego, gdy ż rynku i nie przedstawia ł o ca ł ego obrazu dzia ł alno ś ci prowadzonej przez OZZ. Wk ł ady twórcze utworu audiowizualnego s ą ze sob ą nierozerwalnie po łą czone, a u ż ytkownik korzysta nie z poszczególnych wk ł adów twórczych, tylko z ca ł ego produktu – utworu audiowizualnego. Dodatkowo, bior ą c pod uwag ę regulacj ę art. 70 ust. 2, gdzie kr ą g uprawnionych do wynagrodzenia wspó ł twórców utworu audiowizualnego nie jest enumeratywnie okre ś lony, trudno by ł oby zdefiniowa ć zamkni ę ty zbiór wk ł adów do utworu audiowizualnego, st ą d wskazanie rynku ca ł ego produktu, a nie jego sk ł adowych jest zasadne. Korzystaj ą cy decyduj ą c si ę na wybór okre ś lonego produktu komplementarnego – Strona 43 z 71 element tego ż produktu, nie ma mo ż liwo ś ci zast ą pienia elementów sk ł adowych produktu inn ymi cz ęś ciami, gdy ż nie mo ż e zamieni ć scenariusza filmu ani 180. iem us ł ugi ś wiadczonej przez OZZ, 181. 182. ami autorskimi do utworów audiowizualnych jest owo ś ci polskiej, czy obcej, 183. 184. jedynie w przypadkach, kiedy zachowania przedsi ę biorców wywieraj ą odczuwalne skutki dla konkurencji, przepis art. 6 ust. 1 e konkurencji i konsumentów przewiduje wy łą czenie stosowania zakazu wykorzystanej w nim muzyki. St ą d u ż ytkownik musi wyp ł aci ć wynagrodzenie za ka ż dy z elementów utworu audiowizualnego za po ś rednictwem w ł a ś ciwych OZZ, gdzie w odniesieniu do jednych twórców OZZ te s ą konkurentami, a w odniesieniu do innych twórców i ich utworów monopolistami. W opinii Prezesa UOKiK, brak jest równie ż podstaw do w ęż szego wyznaczania rynku w ł a ś ciwego pod wzgl ę dem pól eksploatacji utworu audiowizualnego (np. na polu eksploatacji sprzeda ż na no ś niku przeznaczonym do w ł asnego u ż ytku osobistego), gdy ż to nie pole eksploatacji jest wyznacznik a specyficzny produkt – utwór audiowizualny, do którego prawo zbiorowego zarz ą dzania posiadaj ą OZZ. Rynek w niniejszej sprawie obejmuje wszystkie kierunki dzia ł alno ś ci OZZ – tj. zarówno kwestie kszta ł towania wewn ę trznych relacji z twórcami, porozumie ń pomi ę dzy OZZ, jak i kontraktowania z u ż ytkownikami. Zbiorowe zarz ą dzanie praw wykonywane wy łą cznie na obszarze Polski. Przepisy prawa autorskiego w przedmiotowym zakresie obowi ą zuj ą wy łą cznie na terenie Polski. Niezale ż nie od tego, czy twórcy utworu audiowizualnego s ą narod wynagrodzenie na ich rzecz za sprzeda ż utworów na terenie Polski pobieraj ą wy łą cznie polskie OZZ (i ewentualnie zgodnie z umow ą o wzajemnej reprezentacji przekazuj ą je zagranicznej OZZ, która wyp ł aca nale ż ne wynagrodzenie twórcy, którego reprezentuje). St ą d Prezes UOKiK uzna ł za rynek w ł a ś ciwy, na który przedmiotowe porozumienie ZAiKS i SFP wywiera wp ł yw – krajowy rynek zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi do utworów audiowizualnych. Regu ł a de minimis Wychodz ą c z za ł o ż enia, i ż ingerencja prawa konkurencji w stosunki gospodarcze przedsi ę biorców powinna mie ć miejsce ustawy o ochroni Strona 44 z 71 zawierania porozumie ń antykonkurencyjnych w zale ż no ś ci od udzia ł u w rynku uczestników porozumienia. Jednocze ś nie przepis art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadza wyj ą tki od wy łą cze ń zawartych w art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , stanowi ą c, ż e praktyki okre ś lone w art. 5 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie 185. mog ą korzysta ć z wy łą czenia ze wzgl ę du na niski udzia ł 186. minimis. s 188. resu stosowania ą cego Wspólnot ę Europejsk ą ( de minimis ) (Dz. Urz. UE 189. 190. eliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, polegaj ą cych m. in. na cen i innych warunków zakupu lub sprzeda ż y 191. w rynku przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w porozumieniu. W przedmiotowej sprawie wniosek o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego dotyczy ł praktyki okre ś lonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , a zatem znajdzie tu zastosowanie art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wy łą czaj ą cy mo ż liwo ść zastosowania regu ł y de 187. W konsekwencji nale ż y stwierdzi ć , i ż porozumienie b ę d ą ce przedmiotem niniejszego post ę powania nie mo ż e podlega ć wy łą czeniu na mocy art. 6 u t. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Równie ż prawo wspólnotowe wy łą cza porozumienia bagatelne z zak przepisu art. 81 TWE, o czym stanowi Obwieszczenie Komisji w sprawie porozumie ń o mniejszym znaczeniu, które nie ograniczaj ą odczuwalnie konkurencji na mocy art. 81 pkt. 1 Traktatu ustanawiaj z 2001 r. nr C 368, s. 13). Jednocze ś nie obwieszczenie to nie znajduje zastosowania do porozumie ń polegaj ą cych na ustalaniu cen, co jest przedmiotem niniejszego post ę powania antymonopolowego. Prezes UOKiK uzna ł , i ż porozumienie ZAiKS i SFP nie podlega wy łą czeniu ani na podstawie regu ł y de minimis wynikaj ą cej z przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , ani na podstawie acquis communitaire. Porozumienie ograniczaj ą ce konkurencj ę Przepisy art. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuj ą zawierania porozumie ń , których celem lub skutkiem jest wy ustalaniu, bezpo ś rednio lub po ś rednio, towarów. Porozumienia te s ą w ca ł o ś ci lub w odpowiedniej cz ęś ci niewa ż ne. Przepis art. 81 pkt. 1 lit. a) TWE zakazuje zawierania porozumie ń które mog ą wp ł ywa ć na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi i których celem lub skutkiem jest Strona 45 z 71 zapobie ż enie, ograniczenie lub zak ł ócenie konkurencji wewn ą trz wspólnego rynku polegaj ą cych m.in. na ustalaniu w sposób bezpo ś redni lub po ś redni cen za kupu lub 192. - w arunków zakupu lub sprzeda ż y towarów, jes sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, 193. , ZAiKS i SFP podpisuj ą c kilka dokumentów ego u ż ytku osobistego, w którym ustali ł y: - c - j twórców - warstwa literacka – 35%, re ż yser – 35%, kompozytor – 20%, operator obrazu diowizualny, le ż nych wynagrodze ń zgodnie ze swoj ą w ł a ś ciwo ś ci ą , tzn. ka ż da OZZ - - wników, 194. nie no ś nika DVD z filmem fabularnym 10 z ł , jednolita %*10z ł ). W takim przypadku r.), re ż yser – razu – 8 gr. sprzeda ż y albo innych warunków transakcji. Zgodnie z powy ż szym, w celu stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz TWE nale ż y wykaza ć spe ł nienie nast ę puj ą cych przes ł anek: ykaza ć , i ż nast ą pi ł o ustalenie cen lub innych w - wykaza ć , i ż celem lub skutkiem (przes ł anki te maj ą charakter alternatywny) porozumienia t wyeliminowanie/zapobie ż enie, ograniczenie lub naruszenie/zak ł ócenie w inny - oraz w przypadku stosowania prawa wspólnotowego, wykaza ć mo ż liwo ść wp ł ywu porozumienia na handel pomi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi. Zgodnie z ustaleniami Prezesa UOKiK zawar ł y porozumienie w odniesieniu do licencjonowania sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asn - wysoko ść wynagrodze ń – 8% od ceny katalogowej, eny minimalne, ednolity podzia ł pobranego wynagrodzenia w stosunku do poszczególnych kategorii – 10% ca ł o ś ci stawki inkasowanej za dany utwór au - sposób inkaso na wy łą cznie za swój repertuar, sta łą wymian ę informacji o pobranych wynagrodzeniach, retroaktywne stosowanie porozumienia wobec niektórych u ż ytko - podzia ł uprawnie ń wobec twórców scenariuszy polskich i zagranicznych. I tak, przyk ł adowo, przy ce stawka wynagrodze ń dla twórców wynosi ł aby 80 gr. (8 twórca utworu literackiego/scenariusza otrzymywa ł by 28 gr. (35%*80g 28 gr. (35%*80gr.), kompozytor – 16 gr. (20%*80gr.), operator ob (10%*80gr.). Je ż eli wi ę c przyk ł adowo ZAiKS reprezentowa ł aby twórc ę scenariusza i kompozytora – pobiera ł aby od korzystaj ą cego 44 gr., a SFP reprezentuj ą ca re ż ysera Strona 46 z 71 i operatora obrazu – 36 gr. za ka ż dy egzemplarz zwielokrotnionego utworu audiowizualnego. Obie OZZ odr ę bnie zwraca ł yby si ę do u ż ytkowników o zap ł at ę stosownych wynagrodze ń . Je ż eli twórcy utworu audiowizualnego nie powierzyliby swoich praw w zarz ą d ż adnej OZZ, zarówno ZAiKS, jak i SFP zwraca ł yby si ę do u ż ytkowników o zap ł at ę 80 gr. za ka ż dy no ś nik i przekazywa ł y nale ż ne twórcom wynagrodzenie w takiej samej – uzgodnionej wysoko ś ci. Dodatkowo ZAiKS i SFP ustali ł y, ż e w zawieranych przez siebie umowach zastrzega ć b ę d ą stawki minimalne za 1 egzemplarz no ś nika (tabela przedstawiaj ą ca ceny minimalne - pkt. 79 niniejszej decyzji), st ą d prezentowane powy ż ej przyk ł adowe obliczenie wysoko ś ci wynagrodzenia uleg ł oby zmianie, 195. gdy ż pomimo ceny no ś nika 196. 197. sposób ZAiKS i SFP pobieraj ą wynagrodzenia za wykorzystanie daj ą no ś niki z filmami fabularnymi dost ę pne 198. sady inkasowania wynagrodze ń i stawki obj ę te porozumieniem. 199. dawane łą cznie z czasopismem wynosi 0,45 z ł za ka ż da p ł yt ę . 10 z ł , wysoko ść wynagrodzenia nie wynosi ł aby 80 gr., a tyle, ile ZAiKS i SFP ustali ł y jako cen ę minimaln ą – przyk ł adowo za film fabularny na DVD – 1,6 z ł (czyli dwukrotnie wi ę cej). Postanowienia porozumienia dotycz ą wspólnych, jednolitych zachowa ń dwóch niezale ż nych od siebie OZZ. Ż aden z ustalonych przez ZAiKS i SFP warunków nie móg ł by ć negocjowany z u ż ytkownikami. W powy ż ej opisany utworu audiowizualnego – m. in. od wydawców prasy sprzedaj ą cych (lub insertuj ą cych do danego produktu) utwory na no ś nikach DVD, VCD, VHS konsumentom oraz od przedsi ę biorców, którzy produkuj ą i sprze w sklepach np. empik. Zarówno ZAiKS, jak i SFP w toku post ę powania antymonopolowego nie podwa ż a ł y faktu, i ż wspólnie ustali ł y wysoko ść wynagrodze ń pobieranych od u ż ytkowników za utwory audiowizualne. ZAiKS wprost przyzna ł , i ż od momentu podpisania porozumie ń , stosuje za Wszystkich u ż ytkowników traktuje jednakowo, wobec czego nie negocjuje z nimi stawek (k. 238). Wprawdzie w niektórych pismach, SFP wskazywa ł a, i ż stawka ustalona w porozumieniu z ZAiKS – SFP mo ż e podlega ć negocjacji: „W oparciu o wspólnie ustalone stawki, informujemy, i ż wynagrodzenie dla ww. autorów reprezentowanych przez SFP-ZAPA za DVD sprze W przypadku wysokiego nak ł adu istnieje mo ż liwo ść obni ż enia tej stawki” (k. 261, 264). Jednak ż e podstaw ą negocjacji by ł a ju ż stawka wynikaj ą ca z porozumienia. St ą d samo Strona 47 z 71 zaproszenie do negocjacji – o ile tak je mo ż na nazwa ć nast ę powa ł o na z góry obwarowanych warunkami wynikaj ą cymi z porozumienia (np. k. 917-918) dodatkowo, wnioskuj ą c z ca ł okszta ł tu informacji przedstawionych przez Zainteresowanego i przez Wnioskodawc ę wynika, i ż takie negocjacje faktycznie nie by ł y przeprowadzane. Wr ę cz tre ść pism kierowanych przez strony porozumienia do u ż ytkowników komercyjnych, przedstawiona przez Wnioskodawc ę i Zainteresowanego dowodzi, i ż strony porozumienia nie zwraca ł y si ę do u ż ytkowników z propozycj ą podj ę cia negocjacji, a odgórnie informowa ł y o wysoko ś ci ju ż ustalonej w wyniku porozu 200. mienia 201. 202. S i SFP jednolitych wynagrodze ń autorskich za korzystanie sób bezpo ś redni lub po ś redni cen Cel wysoko ś ci wynagrodze ń . Powo ł ywanie si ę przez ZAiKS i SFP na zawarte porozumienie oraz odmawianie negocjowania wysoko ś ci ww. stawek w kontaktach z komercyjnymi u ż ytkownikami – potwierdzili Wnioskodawca oraz Zainteresowany. St ą d ustalenie przez ZAiK z utworu audiowizualnego uzna ć nale ż y za praktyk ę polegaj ą c ą na ustalaniu bezpo ś rednio lub po ś rednio, cen i innych warunków zakupu lub sprzeda ż y towarów oraz za praktyk ę polegaj ą c ą na ustalaniu w spo zakupu lub sprzeda ż y albo innych warunków transakcji. 203. isty wynika ć ze wszystkich postanowie ń porozumienia. Wystarczaj ą ce jest, i ż porozumienie b ę dzie zawiera ć tylko poszczególne klauzule zmierzaj ą ce do ograniczenia lub zak ł ócenia konkurencji. 204. Dla wskazania celu porozumienia konieczne jest odwo ł anie si ę i zbadanie jego tre ś ci. Antykonkurencyjny cel nie musi w sposób oczyw Wspomniany cel zasadniczo nale ż y przypisywa ć porozumieniom zawieraj ą cym postanowienia wymienione w art. 5 ust. 1 oraz w art. 81 pkt. 1 TWE czy te ż porozumieniom skonstruowanym na podobie ń stwo tych ż e postanowie ń . Mo ż na jednak przyj ąć pewn ą generaln ą zasad ę , i ż jako porozumienie maj ą ce antykonkurencyjny cel nale ż y uznawa ć takie, które jest sprzeczne z celami ustawy antymonopolowej i TWE. 49 Zgodnie z literalnym brzmieniem „preambu ł y” porozumienia, ZAiKS i SFP zawar ł y porozumienie, w celu koordynacji licencjonowania mechanicznego zwielokrotniania 49 K. Kohutek, LEX/el., 2005 za D. Mi ą sik, „Regu ł a rozs ą dku w prawie antymonopolowym”, Zakamycze 2004, s. 216 Strona 48 z 71 utworów audiowizualnych na no ś nikach d ź wi ę ku i obrazu oraz bezkolizyjnego inkasowania i rozliczania wyn agrodze ń z tytu ł u zwielokrotniania egzemplarzy utworów 205. 206. tak ą analiz ę , Prezes UOKiK stwierdzi ł , i ż pomimo pozornie encji. 207. ualnych na no ś nikach 208. enci tych produktów sprzedawanych w sklepach) konkuruj ą ze sob ą o pozyskanie konsumentów na p ł aszczy ź nie jako ś ci 209. 210. n ę , jednolit ą cen ę minimaln ą i jednolity podzia ł tak pobranej stawki pomi ę dzy uprawnionych twórców, ich celem by ł a nie tylko audiowizualnych. Jednak ż e literalne brzmienie niektórych zapisów porozumienia nie musi przes ą dza ć o celu dzia ł ania przedsi ę biorców. O celu takim mo ż e decydowa ć obiektywna analiza wszystkich postanowie ń porozumienia przeprowadzona przez Prezesa UOKiK. Przeprowadzaj ą c neutralnego dla konkurencji brzmienia zapisanego w „preambule” porozumienia celu polegaj ą cego na wspó ł pracy – koordynacji dzia ł a ń , rzeczywistym celem przedsi ę biorców by ł o zapisane w tre ś ci tego ż porozumienia naruszenie konkur Ś wiadczy o tym fakt bezpo ś redniego ustalenia i zapisania w tre ś ci porozumienia: 1) jednolitej stawki, 2) jednolitych cen minimalnych, 3) jednolitego podzia ł u tak pobranych wynagrodze ń pomi ę dzy uprawnionych twórców oraz utrwalaj ą cego porozumienie: 4) sta ł ego monitorowania pobierania wynagrodze ń , 5) retroaktywnego obowi ą zywania porozumienia w odniesieniu do niektórych u ż ytkowników, a tak ż e 6) podzia ł u obowi ą zków (scenariusze polskie i zagraniczne). ZAiKS i SFP dzia ł aj ą c na rynku zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi do utworów audiowizualnych postanowi ł y wyeliminowa ć istniej ą c ą pomi ę dzy nimi na tym rynku konkurencj ę , jak równie ż konkurencj ę potencjaln ą oraz zniekszta ł ci ć konkurencj ę na rynku sprzeda ż y utworów audiowiz przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego. Przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cy na rynku sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego (np. wydawcy prasy insertujacy te produkty do swoich gazet i czasopism, np. produc (atrakcyjno ś ci tytu ł ów) i cen tego ż produktu. Na cen ę oferowanego przez u ż ytkowników komercyjnych produktu sk ł ada si ę m.in. wynagrodzenie dla twórców utworu audiowizualnego, którego zap ł ata jest obowi ą zkowo dokonywana za po ś rednictwem OZZ. Je ż eli wi ę c ZAiKS i SFP ustali ł y jednolit ą ce eksploatacja finansowa u ż ytkowników komercyjnych, ale równie ż ograniczenie Strona 49 z 71 pomi ę dzy nimi konkurencji w zakresie ceny finalnej produktu, jego jako ś ci (atrakcyjno ś ci), jak te ż ilo ś ci. Je ż eli bowiem u ż ytkownicy komercyjni konkuruj ą ze sob ą w zakresie produktu (np. insert z filmem) - stara j ą si ę obni ż a ć jego cen ę – s ą 211. - u p s - u z i ę kszej liczby tytu ł ów 212. porozumienia oprócz eksploatacji finansowej ch do w ł asnego u ż ytku 213. rawami twórców utworów audiowizualnych na nej OZZ w ł a ś ciwej ze wzgl ę du na zakres zezwolenia MKiDN). Jednak ż e istnieje znaczny obszar, w którym s ą one swoimi bezpo ś rednimi konkurentami. 215. ł owno- z utworów s ł ownych, muzycznych, s ł owno-muzycznych i choreograficznych zdeterminowani prowadzi ć ostre negocjacje cen z ZAiKS i SFP. Zawieraj ą c porozumienie ZAiKS i SFP mog ł y przewidzie ć , ż e: ż ytkownicy komercyjni mog ą przesta ć oferowa ć produkty po cenach ni ż szych – romocyjnych, gdy ż i tak b ę d ą zobowi ą zani zap ł aci ć za po ś rednictwem ZAiKS i SFP ztywno okre ś lon ą cen ę minimaln ą , ż ytkownicy mog ą przesta ć zabiega ć o atrakcyjniejsze (np. nowsze) tytu ł y filmowe, gdy ż a ka ż dy film ZAiKS i SFP pobiera ć b ę d ą tak ą sam ą stawk ę , - u ż ytkownicy mog ą przesta ć zabiega ć o zakup jak najw insertowanych do gazet i czasopism, gdy ż i tak bez wzgl ę du na liczb ę tytu ł ów ZAiKS i SFP pobiera ć b ę d ą tak ą sam ą stawk ę . St ą d nale ż y uzna ć , i ż celem u ż ytkowników komercyjnych jest ograniczenie konkurencji na rynku sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczony osobistego. ZAiKS i SFP zbiorowo zarz ą dzaj ą p polu eksploatacji sprzeda ż na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego. W wi ę kszo ś ci sytuacji ZAiKS i SFP zbiorowo zarz ą dzaj ą prawami ró ż nych twórców tego samego utworu audiowizualnego (twórcy powierzaj ą zarz ą d swoimi prawami jed 214. ZAiKS posiada zezwolenie MKiDN na zbiorowy zarz ą d prawami autorskimi twórców utworów s ł ownych, muzycznych, s ł owno-muzycznych i choreograficznych w utworze audiowizualnym, a SFP na zbiorowy zarz ą d prawami autorskimi wszystkich twórców utworów audiowizualnych. St ą d pomi ę dzy ZAiKS a SFP istnieje bezpo ś rednia konkurencja o pozyskanie do zbiorowego zarz ą du repertuaru twórców utworów s ł ownych, muzycznych, s muzycznych i choreograficznych w utworze audiowizualnym. Oraz bezpo ś rednia konkurencja o udzielenie licencji u ż ytkownikom komercyjnym na korzystanie Strona 50 z 71 w utworze audiowizualnym, których twórcy nie powierzyli w zarz ą d ż adnej OZZ (negotiorum gestio) lub powi erzyli w zarz ą d jednocze ś nie ZAiKS i SFP. - t w p - t r w w zenia, jak i na ch warunkach, 217. 218. aj ą cych z utworów audiowizualnych, którzy nie ść , i ż celem porozumienia by ł a sposób nie uzasadnia ustalenia przez ZAiKS i SFP wspólnej ceny. Podobnie organ 219. 216. Zawieraj ą c porozumienie ZAiKS i SFP mog ł y przewidzie ć , ż e: wórcy utworów s ł ownych, muzycznych, s ł owno-muzycznych i choreograficznych utworze audiowizualnym mog ą zosta ć pozbawieni wyboru, co do decyzji której z nich owierzy ć swoje prawa w zbiorowy zarz ą d, wórcy utwo ów s ł ownych, muzycznych, s ł owno-muzycznych i choreograficznych utworze audiowizualnym mog ą zosta ć zniech ę ceni do powierzania swoich praw zarz ą d, gdy ż zarz ą d ich prawami zarówno na podstawie umowy powier podstawie negotiorum gestio b ę dzie dokonywany na takich samy - u ż ytkownicy komercyjni mog ą zosta ć pozbawieni wyboru, co do decyzji za po ś rednictwem której OZZ wp ł aca ć wynagrodzenie nale ż ne twórcom niereprezentowanym przez ż adn ą OZZ, - zawarcie porozumienia wyeliminowa ł o mo ż liwo ść negocjacji warunków umowy pomi ę dzy u ż ytkownikami komercyjnymi, a OZZ. St ą d nale ż y uzna ć , i ż celem porozumienia jest ograniczenie konkurencji na rynku zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi do utworów audiowizualnych. Podnoszona przez ZAiKS i SFP okoliczno ść , i ż celem porozumienia by ł a odpowied ź na w ą tpliwo ś ci przedsi ę biorców korzyst s ą w stanie zorientowa ć si ę za co, ile i której OZZ maj ą p ł aci ć (k. 63, k. 237-239) oraz równie ż podnoszona przez ZAiKS i SFP okoliczno odpowied ź na żą dania przedsi ę biorców, którzy chcieli zna ć wysoko ść łą cznych obci ąż e ń z tytu ł u wykorzystania utworu audiowizualnego (k. 327),w ż aden antymonopolowy uzna ł w ju ż prawomocnej decyzji z dnia 31 pa ź dziernika 2003 r., nr DPI-71/2003 r. Odpowiedzi ą na ww. w ą tpliwo ś ci przedsi ę biorców mog ł oby by ć ustalenie zasad pobierania wynagrodze ń , a nie ustalenie jednolitej ceny pobieranej w tej samej wysoko ś ci przez dwie niezale ż ne od siebie OZZ. Wiedz ę o łą cznej wysoko ś ci obci ąż e ń przedsi ę biorcy jako do ś wiadczeni uczestnicy rynku prowadz ą cy profesjonalnie swoj ą dzia ł alno ść mogliby uzyska ć w wyniku zsumowania wynagrodze ń pobieranych Strona 51 z 71 odr ę bnie przez ZAiKS i odr ę bnie przez SFP, o której to wysoko ś ci poinformowa ł yby niezale ż nie ZAiK S i SFP. grodzenie za korzystanie z utworów. Porozumienie b ę d ą ce 221. ń za korzystanie z utworów audiowizualnych jest 222. 220. Podnoszone przez ZAiKS i SFP argumenty, i ż celem porozumienie jest rozwianie w ą tpliwo ś ci u ż ytkowników odno ś nie tego, której organizacji maj ą p ł aci ć wynagrodzenia (k. 237, k. 390), nie znajduj ą uzasadnienia w stanie faktycznym. Porozumienie w ż aden sposób nie odnosi si ę do wskazywania w ł a ś ciwej OZZ dla pobierania wynagrodze ń za korzystanie z konkretnych utworów audiowizualnych. W tre ś ci porozumienia nie ma zawartej listy utworów z wyszczególnieniem w ł a ś ciwych OZZ pobieraj ą cych wyna przedmiotem niniejszego post ę powania okre ś la wysoko ść tego wynagrodzenia, nie za ś w ł a ś ciwo ść OZZ. Wprawdzie ZAiKS i SFP podj ęł y si ę ustalenia swojej w ł a ś ciwo ś ci w odniesieniu do twórców scenariuszy (k. 268), jednak ż e, po pierwsze - zakres wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego dotyczy wy łą cznie wspólnego ustalania cen przez strony porozumienia, st ą d zapis ten nie móg ł by ć przedmiotem oceny w niniejszym post ę powaniu antymonopolowym, po drugie powy ż sze argumenty stron nie zas ł uguj ą na uwzgl ę dnienie, gdy ż strony porozumienia ww. zapisem dziel ą pomi ę dzy sob ą uprawnienia i odgórnie przyznaj ą sobie wy łą czno ść (ZAiKS scenariusze polskie, SFP scenariusze zagraniczne) niezale ż nie od umów łą cz ą cych ich z twórcami – nie za ś wskazuj ą swoj ą w ł a ś ciwo ść wynikaj ą c ą z umów łą cz ą cych je z twórcami. Zdaniem Prezesa UOKiK, ze wzgl ę du na specyfik ę zasad pobierania wynagrodze ń za utwory audiowizualne, gdzie kilka OZZ łą cznie realizuje prawa wspó ł twórców utworu, koordynacja dzia ł a ń pomi ę dzy wszystkimi OZZ mo ż e okaza ć si ę elementem koniecznym, na co powo ł uj ą si ę ZAiKS i SFP. Jednak ż e taka koordynacja musi by ć przede wszystkim zgodna z przepisami prawa ochrony konkurencji, poza tym w ż aden sposób ustalenia jednolitej ceny nie mo ż na uzna ć za koordynacj ę dzia ł a ń . Celem ustalenia jednolitej ceny wynagrodze zdaniem Prezesa UOKiK zniekszta ł cenie konkurencji. Wspólne okre ś lenie ceny jest zachowaniem wysoce antykonkurencyjnym. Równie ż przepis art. 106 prawa autorskiego , stanowi ą cy, i ż OZZ s ą zobowi ą zane do jednakowego traktowania praw wszystkich reprezentowanych przez siebie twórców nie uzasadnia odmowy negocjowania z u ż ytkownikami wysoko ś ci nale ż nych twórcom wynagrodze ń . Gdy ż wszystkich u ż ytkowników komercyjnych znajduj ą cych si ę w tej Strona 52 z 71 samej sytuacji czyli korzystaj ą cych z takiego samego rodzaju utworów audiowizualnych, w takim samych nak ł adzie/liczbie, osi ą gaj ą cych zbli ż one zyski z takiego korzystania, OZZ mo ż e traktowa ć identycznie – ale ró ż nie – bardziej b ą d ź 223. 224. - og w zakresie stawek za utwory s ł owne, muzyczne, s ł owno-muzyczne i choreograficzne w utworze audiowizualnym w relacjach zarówno z twórcami, jak i u ż ytkownikami, au pr 2 TWE, 226. ograniczaj ą c ą konkurencj ę (hard core) zakazan ą wprost przepisami art. 5 ust. 1 pkt. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 81 pkt. 1 TWE. mniej preferencyjnie – od innych komercyjnych u ż ytkowników utworów audiowizualnych znajduj ą cych si ę w innej sytuacji. Organy wspólnotowe równie ż opowiadaj ą si ę za konieczno ś ci ą pobierania op ł at w wysoko ś ci uwzgl ę dniaj ą cej m. in. wp ł ywy reklamowe, intensywno ść korzystania, wielko ść wp ł ywów, liczb ę u ż ytkowników. Fakt, i ż OZZ zachowuje swobod ę w zakresie mo ż liwo ś ci indywidualnego negocjowania z u ż ytkownikami warunków handlowych licencji mo ż e skutkowa ć pojawieniem si ę konkurencji pomi ę dzy OZZ (np. w przypadku scenariuszy, potencjalnie w przypadku dzia ł a ń OZZ jako negotiorum gestor) 50 . Reasumuj ą c, Prezes UOKiK uzna ł , i ż celem porozumienia ZAiKS i SFP jest naruszenie zasad prawid ł owej konkurencji na krajowych rynkach: sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego oraz zbiorowego zarz ą dzania utworami audiowizualnymi poprzez: raniczenie/wyeliminowanie obecnej i potencjalnej konkurencji pomi ę dzy ZAiKS i SFP - ograniczenie konkurencji pomi ę dzy komercyjnymi u ż ytkownikami utworów diowizualnych w zakresie ceny utworów audiowizualnych sprzedawanych na no ś nikach zeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego. 25. Przyjmuj ą c zasad ę , i ż o celu ograniczenia konkurencji ś wiadczy sam fakt zawarcia w tre ś ci porozumienia postanowie ń zbie ż nych z tre ś ci ą porozumie ń wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jak równie ż w art. 81 nale ż y uzna ć , i ż celem porozumienia ZAiKS i SFP jest ograniczenie konkurencji. Ustalenie przez ZAiKS i SFP jednolitej stawki (w tym jednolitych cen minimalnych) stanowi per se kartel czyli najci ęż sz ą praktyk ę 50 Decyzja Komisji w sprawie nr COMP/C2/38.014, pkt. 65, 69 Strona 53 z 71 Skutek Przes ł anki uznania porozumienia za ograniczaj ą ce konkurencj ę wynikaj ą ce z przepisu art. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz z przepisu art. 81 TWE stan 227. owi ą , 228. a ł powy ż ej, i ż celem porozumienia ZAiKS i SFP jest ograniczenie konkurencji na krajowym rynku sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach rzeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego oraz na krajowym rynku zbiorowego spe ł nienie jednej z przes ł anek – celu 229. - s u p - c - s audiowizualnym, - jednolity podzia ł pobranego wynagrodzenia w stosunku do poszczególnych kategorii - eniach, umienia wobec niektórych u ż ytkowników. 2 przypadku powierzenia przez twórców praw w zbiorowy zarz ą d na wy łą czno ść jednej OZZ), jak i bezpo ś redni konkurenci (w przypadku powierzenia i ż o fakcie ograniczenia konkurencji ś wiadczy cel lub skutek porozumienia, gdzie obie te przes ł anki nale ż y traktowa ć alternatywnie, a fakt spe ł nienia chocia ż by jednej z nich powoduje naruszenie zakazu zawierania karteli. Prezes UOKiK wykaz p zarz ą dzania utworami audiowizualnymi, natomiast poni ż ej zostanie przedstawione uzasadnienie spe ł nienia drugiej – alternatywnej przes ł anki powoduj ą cej uznanie porozumienia za ograniczaj ą ce konkurencj ę – mianowicie – spowodowanie skutku w postaci ograniczenia konkurencji. Wskaza ć nale ż y, i ż do uznania porozumienia za ograniczaj ą ce konkurencj ę wystarczy wykazanie lub skutku. ZAiKS i SFP ustali ł y m.in.: um ę wynagrodze ń pobieranych od u ż ytkowników komercyjnych na rzecz twórców tworów audiowizualnych z tytu ł u sprzeda ż y tych ż e utworów na no ś nikach rzeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego, eny minimalne za powy ż sze, ztywne rabaty zale ż ne od liczby egzemplarzy no ś nika z danym utworem twórców, - sposób inkaso nale ż nych wynagrodze ń zgodnie ze swoj ą w ł a ś ciwo ś ci ą , tzn. ka ż da OZZ wy łą cznie za swój repertuar, sta łą wymian ę informacji o pobranych wynagrodz - retroaktywne stosowanie poroz 30. ZAiKS i SFP reprezentuj ą c twórców utworu audiowizualnego, zarówno jako monopoli ś ci (w Strona 54 z 71 przez twórców praw w zbiorowy zarz ą d obu OZZ lub te ż ż adnej z OZZ – negotiorum gestio) o dmówili u ż ytkownikom komercyjnym ustalania wynagrodze ń nale ż nych - ytkowników ze sprzeda ż y no ś ników z utworami, 231. a rzecz SFP za scenariusz, jednak ż e suma tych obu . 2 u ż ytkownik komercyjny móg ł wynegocjowa ć ni ż sze praw do komercyjnego korzystania filmów, które co tydzie ń b ę dzie 233. orów twórcom, które uwzgl ę dnia ł yby: korzy ś ci uzyskiwane przez u ż - cen ę danego no ś nika z utworem, - jako ść (atrakcyjno ść , popularno ść ) danego utworu, - liczb ę utworów sprzedawanych przez u ż ytkowników. Zgodnie z tre ś ci ą porozumienia, ka ż dy z jego uczestników wystawia odr ę bn ą faktur ę za korzystanie z praw autorskich, pozostaj ą cych w jego zbiorowym zarz ą dzie, stawka ta jest u ł amkiem jednolitej stawki wynikaj ą cej z porozumienia. Przyk ł adowo u ż ytkownik filmu pt. „Nigdy w ż yciu” dokonuje dwóch odr ę bnych p ł atno ś ci, odr ę bnie na rzecz ZAiKS za muzyk ę i odr ę bnie n faktur stanowi stawk ę okre ś lon ą wspólnie przez ZAiKS i SFP w porozumieniu 32. Zak ł adaj ą c brak porozumienia, stawki np. w wyniku zobowi ą zania si ę do zakupu z kolejnych utworów – negocjuj ą c np. pakiet kilku insertowa ł do gazety. Ka ż dy przedsi ę biorca zgodnie z zasad ą swobody dzia ł alno ś ci gospodarczej ma prawo wyboru rodzaju i sposobu wykorzystania produktów – w tym przypadku utworów audiowizualnych, gdzie jednym z kryteriów tego wyboru powinna by ć wysoko ść stawki wynagrodzenia za wykorzystanie danego utworu. W warunkach kartelu cenowego okre ś laj ą cego jednolite ceny i stawki minimalne za korzystanie z utw audiowizualnych, przedsi ę biorcy – u ż ytkownicy komercyjni - pozbawieni s ą mo ż liwo ś ci dokonania swobodnego wyboru okre ś lonego towaru (utworu audiowizualnego), gdy ż wskutek zawartego porozumienia cenowego wszystkie oferty sta ł y si ę jednorodne w zakresie ceny. 234. Niezale ż ne kszta ł towanie przez podmiot dzia ł aj ą cy na rynku w ł asnej polityki gospodarczej, w szczególno ś ci jego polityki cenowej koresponduje z podstawowymi za ł o ż eniami TWE dotycz ą cymi konkurencji. Porozumienie pomi ę dzy ZAiKS i SFP powoduje utrat ę przez u ż ytkowników autonomii w podejmowaniu przez nich decyzji o wysoko ś ci cen detalicznych za sprzedawane produkty – no ś niki z utworami audiowizualnymi. Oczywistym tego skutkiem jest zachwianie konkurencji pomi ę dzy u ż ytkownikami komercyjnymi poprzez umo ż liwienie ka ż demu z uczestników rynku Strona 55 z 71 przewidywania z okre ś lon ą doz ą prawdopodobie ń stwa polityki cenowej, jak ą przyjm ą jego konkurenci. 51 ę w przypadku wprowadzania na rynek no ś ników darmowych lub 236. 237. 239. ustalaj ą stawki, 240. sadzie „jednego okienka” (one- stop-shop), gdzie u ż ytkownik otrzymywa ł by jedn ą faktur ę za ca ł o ść , za korzystanie 235. Przedsi ę biorca korzystaj ą cy z utworu (np. dystrybutor filmów fabularnych na DVD mo ż liwych do zakupienia przez konsumentów w sklepach- np. empik; wydawca prasy insertuj ą cy filmy fabularne na DVD)– pomimo, i ż ma obowi ą zek wyp ł aty wynagrodze ń ró ż nym wspó ł twórcom – to jednak w warunkach konkurencyjnych mia ł by mo ż liwo ść negocjowania ceny za ka ż dy z tych specyficznych elementów us ł ugi. Korzystaj ą c z utworu audiowizualnego móg ł by wynegocjowa ć nie 8% za ca ł y utwór (stawka do podzia ł u pomi ę dzy ZAiKS i SFP), a przyk ł adowo 4% dla twórców reprezentowanych przez ZAiKS i 2% dla twórców reprezentowanych przez SFP. Dodatkowe ró ż nice mog ł yby pojawi ć si w promocyjnych cenach lub te ż bardzo du ż ej liczby no ś ników. Wysoko ść wynagrodze ń pobieranych za wykorzystanie utworu audiowizualnego powinna by ć uzale ż niona od wielko ś ci dystrybucji tego dzie ł a, gdy ż od wielko ś ci dystrybucji zale ż y wysoko ść honorariów autorskich. ETS uzna ł za uprawnione oczekiwanie w ł a ś ciciela praw, aby obliczenie wysoko ś ci op ł at z tytu ł u licencjonowania dzie ł a nast ą pi ł o przy uwzgl ę dnieniu liczby i wielko ś ci dystrybucji. 52 Ustalenie jednolitych, nie negocjowanych cen minimalnych, jak równie ż brak negocjacji wysoko ś ci procentu od ceny sprzeda ż y, powoduje, i ż strony porozumienia nie uwzgl ę dniaj ą ani mo ż liwych do osi ą gni ę cia wp ł ywów z korzystania z utworów audiowizualnych, ani specyfiki charakteru korzystania. 238. Zdaniem Prezesa UOKiK, wynagrodzenie powinno by ć zindywidualizowane, a warunki umowy na jakich udzielane jest prawo wykorzystania utworu powinny by ć negocjowane, stawki powinny by ć wynikiem negocjacji z u ż ytkownikami, wynika ć z aktualnej sytuacji rynkowej, uwzgl ę dnia ć charakter i zakres wykorzystania. W sytuacji, gdy ZAiKS i SFP jednostronnie i wspólnie zindywidualizowanie ich stosowania jest niemo ż liwe, przedsi ę biorcy korzystaj ą cy z utworów w ogóle pozbawieni s ą mo ż liwo ś ci negocjowania tych stawek. Przedmiotowym porozumieniem OZZ nie wprowadzi ł y na rynek nowego produktu w postaci komplementarnej us ł ugi ś wiadczonej na za 51 Decyzja Komisji w sprawie nr COMP/C2/38.014, pkt. 80 52 Decyzja Komisji w sprawie nr COMP/C2/38.014, pkt. 114 Strona 56 z 71 z ca ł ego filmu i dokonywa ł by jednej wp ł aty na rzecz jednej organizacji, która nast ę pnie dokonywa ł aby podzia ł u tego wynagrodzenia pomi ę dzy uprawnionych. St ą d argumenty OZZ, jakoby d ąż y ł y one do u ł atwienia u ż ytkownikom prowadzenia dzia ł alno ś ci nie znajduj ą potwierdzenia. Zarówno przed zawarciem przez ZAiKS i SFP por ozumienia, i negocjowa ć 241. 242. przede wszystkim ocentow ą ustalon ą jak i po, u ż ytkownicy otrzymywali dwie odr ę bne faktury za korzystanie z poszczególnych elementów utworu audiowizualnego (np. k. 744) i dokonywali dwóch odr ę bnych p ł atno ś ci. Przed zawarciem porozumienia, u ż ytkownicy mogl poszczególne stawki z OZZ, natomiast w wyniku zawarcia porozumienia ZAiKS i SFP ustali ł y wspólnie wysoko ść stawki uniemo ż liwiaj ą c u ż ytkownikom prowadzenie negocjacji w tym zakresie. Ma to szczególne znaczenie w odniesieniu do wynagrodze ń twórców nie reprezentowanych przez ż adn ą ze stron porozumienia, które w tym zakresie s ą swoimi bezpo ś rednimi konkurentami. Równie ż w zakresie elementów utworu audiowizualnego, które s ą reprezentowane obecnie wy łą cznie przez ZAiKS lub wy łą cznie przez SFP brak mo ż liwo ś ci negocjowania stawki prowadzi do wymuszenia na u ż ytkownikach zap ł acenia wskazanej w porozumieniu stawki. W uzasadnionych okoliczno ś ciach (np. braku wyczerpuj ą cej regulacji ustawowej) mo ż liwym by ł oby uznanie, i ż konieczne jest skoordynowanie zasad pobierania wynagrodze ń przez OZZ, jednak ż e skutkiem przedmiotowego porozumienia nie by ł o skoordynowanie, a przez to u ł atwienie u ż ytkownikom uiszczania wynagrodze ń autorskich, a odgórne ustalenie wysoko ś ci stawek, jakie maj ą wyp ł aca ć . U ż ytkownicy nadal nie uzyskali pewno ś ci, które OZZ s ą w ł a ś ciwe, w zakresie okre ś lonego repertuaru, nie uzyskali mo ż liwo ś ci jednorazowego ponoszenia ca ł kowitej op ł aty za wszystko, natomiast zostali pozbawieni mo ż liwo ś ci negocjacyjnych. Skutkiem porozumienia ZAiKS – SFP jest nie tylko eksploatacja finansowa komercyjnych u ż ytkowników utworów audiowizualnych ale zachwianie konkurencji cenowej pomi ę dzy nimi. Ka ż dy komercyjny u ż ytkownik ponosi bowiem identyczne koszty na rzecz wyp ł aty wynagrodze ń autorskich, st ą d rynek ten staje si ę w zakresie cenowym przejrzysty. Dodatkowo cena minimalna ustalona przez uczestników porozumienia, niezale ż na od ceny detalicznej produktu finalnego – no ś nika z utworem audiowizualnym powoduje, i ż u ż ytkownikom komercyjnym nie op ł aca si ę prowadzenie konkurencji cenowej w tym zakresie. Przyk ł adowo, je ż eli przedsi ę biorca zamierza ł by wprowadzi ć na rynek film fabularny na DVD w atrakcyjnej cenie np. 10 z ł to nawet dopuszczaj ą c stawk ę pr Strona 57 z 71 porozumieniem – 8% by ł by zobowi ą zany wp ł aci ć na rzecz obu OZZ 0,8 z ł od ka ż dego no ś nika, tymczasem cena minimalna ustalona przez OZZ za ten rodzaj no ś nika wynosi 1,6 z ł czyli dwa razy wi ę cej. Opisane powy ż ej skutki s ą szczególnie dotkliwe dla przedsi ę biorców insertuj ą cych no ś niki z utworami audiowizualnymi do produktów, gdzie no ś niki te s ą darmowe b ą d ź te ż ich cena jest symboliczna – promocyjna. W takim bowiem przypadku op ł aty ustalone przez ZAiKS i SFP (opisane w tabeli w pkt. 79 decyzji) stanowi ą bardzo istotny element ca ł kowitej ceny no ś nika z utworem audiowizualnym. Ograniczaj ą cy konkurencj ę wp ł yw niniejszego porozumienia jest szczególnie odczuwalny przez przedsi ę biorców wykorzystuj ą cych utwory audiowizualne w ostatnim „oknie” – na ostatnim (w kolejno ś ci czasowej) polu eksploatacji – czyli w formie no ś ników darmowych - po cenach promocyjnych - insertów. Jest to obecnie bardzo popularna forma komercyjnej eksplo 243. 244. atacji utworów audiowizualnych, ciesz ą ca 245. tacji finansowej 246. zycznych 247. ustali ł y m.in.: si ę du ż ym zainteresowaniem konsumentów, ł atwo dost ę pna, wp ł ywaj ą ca na popularyzacj ę twórczo ś ci. Jednak ż e nale ż y podkre ś li ć , i ż porozumienie ZAiKS i SFP wp ł ywa równie ż na mar żę dystrybutorów utworów audiowizualnych a przez to na ceny p ł acone przez konsumentów za utwory audiowizualne w sklepach np. empik. St ą d nale ż y uzna ć , i ż skutkiem porozumienia oprócz eksploa u ż ytkowników komercyjnych jest ograniczenie konkurencji na rynku sprzeda ż y utworów audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego. Jak zosta ł o wykazane powy ż ej, pomi ę dzy ZAiKS a SFP istnieje bezpo ś rednia konkurencja o pozyskanie do zbiorowego zarz ą du repertuaru twórców utworów s ł ownych, muzycznych, s ł owno-muzycznych i choreograficznych w utworze audiowizualnym oraz bezpo ś rednia konkurencja o udzielenie licencji u ż ytkownikom komercyjnym na korzystanie z utworów s ł ownych, muzycznych, s ł owno-mu i choreograficznych w utworze audiowizualnym, których twórcy nie powierzyli w zarz ą d ż adnej OZZ (negotiorum gestio) lub powierzyli w zarz ą d jednocze ś nie ZAiKS i SFP. ZAiKS i SFP Strona 58 z 71 - sum ę wynagrodze ń pobieranych od u ż ytkowników komercyjnych na rzecz twórców tworów audiowizualnych z tytu ł u sprzeda ż y tych ż e utworów na no ś nikach rzeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego, eny minimalne za powy ż sze, ztywne rabaty zale ż ne od liczby egzemplarzy no ś nika z danym utworem udiowizualnym, ednolity podzia ł pobranego wynagrodzenia w stosunku do poszczególnych kategorii wórców, u p - c - s a - j t agrodze ń zgodnie ze swoj ą w ł a ś ciwo ś ci ą , tzn. ka ż da OZZ - - których u ż ytkowników. 2 cy utworów s ł ownych, muzycznych, s ł owno-muzycznych nia powierzy ć w zbiorowy zarz ą d swoje prawa autorskie. Zarówno 249. ż ytkownicy utracili mo ż liwo ść wyboru, której ze stron porozumienia wyp ł ac ą awa obu OZZ. 2 zmieni ł y sposobu pobierania u, w którym iotem 251. jednolit ą stawk ę , ustalaj ą c cen ę minimaln ą - sposób inkaso nale ż nych wyn wy łą cznie za swój repertuar, sta łą wymian ę informacji o pobranych wynagrodzeniach, retroaktywne stosowanie porozumienia wobec nie 48. Z powy ż szego wynika, i ż twór i choreograficznych w utworze audiowizualnym utracili mo ż liwo ść wyboru, której ze stron porozumie ZAiKS, jak i SFP wyp ł aci im bowiem wynagrodzenie w takiej samej wysoko ś ci. Równie ż u wynagrodzenia nale ż ne twórcom, którzy nie powierzyli w zarz ą d swoich praw ż adnej z OZZ lub te ż powierzyli pr 50. Podkre ś lenia wymaga równie ż fakt, i ż ZAiKS i SFP nie wynagrodze ń pomimo wydania przez Trybuna ł Konstytucyjny wyrok Trybuna ł zwróci ł uwag ę na konieczno ść negocjowania stawek wynagrodze ń autorskich - „Z istoty i natury stosunków maj ą tkowych łą cz ą cych autorów rozpowszechnianych utworów z nadawcami i reemitentami programów wynika bowiem, ż e wysoko ść i sposób zap ł aty wynagrodzenia za korzystanie z tych dzie ł powinny by ć przedm negocjacji i postanowie ń umownych (…).” 53 Postanawiaj ą c, i ż obie OZZ b ę d ą pobiera ł y (a dodatkowo ustalaj ą c sta ł y podzia ł tak pobranego wynagrodzenia pomi ę dzy twórców uprawnionych) – podmioty te wprost wyeliminowa ł y mi ę dzy sob ą jak ą kolwiek konkurencj ę w zakresie ceny. k TK z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 40/04 53 Wyro Strona 59 z 71 252. onych kosztów. Ustalenie przez ZAiKS i SFP sta ł ych udzia ł ów procentowych (np. 35% dla scenarzysty) w pobranym 253. ł y z posiadanej niezale ż no ś ci – samoistnie ograniczy ł y 254. nych przez konkurentów, kontrahentów wej. 256. 257. id ł owej konkurencji na krajowych rynkach: sprzeda ż y utworów audiowizualnych poprzez: a anych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego, u a 258. ch i jednolitego podzia ł u wynagrodze ń pomi ę dzy twórców uprawnionych skutkuje naruszeniem zakazów zawierania porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę o których Ka ż dy twórca wykonuj ą c okre ś lon ą prac ę otrzymuje za ni ą stosowne wynagrodzenie – uzale ż nione m. in. od wk ł adu pracy, poniesi jednolitym wynagrodzeniu powoduje, i ż twórcy, niezale ż nie od wysoko ś ci swoich kosztów i wk ł adu pracy otrzymuj ą wynagrodzenia ustalone wed ł ug identycznych, sztywnych zasad, na które nie mieli wp ł ywu. Strony porozumienia zrezygnowa swoj ą swobod ę . W przypadku braku porozumienia, ZAiKS i SFP konkurowa ł yby ze sob ą w zakresie ceny pobieranej od u ż ytkowników, w zakresie wysoko ś ci wynagrodze ń przekazywanych twórcom i zmuszone by ł yby do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do lepszej organizacji zbiorowego zarz ą dzania, ci ę cia kosztów, wprowadzania nowych technik zarz ą dzania, czyli poczyna ń wymusza i konsumentów na ka ż dym „zdrowym” przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cym w warunkach gospodarki rynko 255. Tymczasem porozumienie ugruntowa ł o i ustabilizowa ł o pozycj ę obu OZZ, uniezale ż ni ł o je od oczekiwa ń rynku i od kontrahentów. St ą d nale ż y uzna ć , i ż skutkiem porozumienia jest ograniczenie konkurencji na rynku zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi do utworów audiowizualnych. Reasumuj ą c, Prezes UOKiK uzna ł , i ż skutkiem porozumienia ZAiKS i SFP jest naruszenie zasad praw audiowizualnych na no ś nikach przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego oraz zbiorowego zarz ą dzania prawami autorskimi do utworów - ograniczenie konkurencji pomi ę dzy komercyjnymi u ż ytkownikami utworów udiowizualnych w zakresie ceny utworów audiowizualnych sprzedaw - ograniczenie/wyeliminowanie konkurencji pomi ę dzy ZAiKS i SFP w zakresie stawek za twory s ł owne, muzyczne, s ł owno-muzyczne i choreograficzne w utworze udiowizualnym w relacjach zarówno z twórcami, jak i u ż ytkownikami, Ustalenie przez ZAiKS i SFP jednolitej stawki, jednolitych cen minimalny Strona 60 z 71 mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jak równie ż w art. 81 pkt. 1 TWE. Do powy ż szych subsumcji, w trybie opiniowania rozstrzygni ęć , Komisja Europejska nie zg ł osi ł a zastrze ż e ń . Wp ł y w na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi Stwierdzaj ą c istnienie podstaw do sformu ł owania zarzutu naruszeni 259. a przez ZAiKS 260. sprawie decyduje kryterium mo ż liwo ś ci wp ł ywu na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi. Poj ę cie wp ł ywu na handel cyzowane w wydanych przez Komisj ę handel mo ż e zatem 261. i SFP art. 81 TWE Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę , ż e w ś wietle art. 3 ust. 1 Rozporz ą dzenia Nr 1/2003, organy ochrony konkurencji Pa ń stw Cz ł onkowskich stosuj ą krajowe prawo konkurencji do porozumie ń , decyzji zwi ą zków przedsi ę biorstw lub praktyk uzgodnionych w rozumieniu art. 81 TWE, które mog ą wp ł ywa ć na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi w rozumieniu tego przepisu. O zastosowaniu art. 81 TWE w konkretnej mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi zosta ł o spre Europejsk ą wytycznych 54 . W ich ś wietle kryterium mo ż liwo ś ci wp ł ywu na handel nale ż y rozumie ć szeroko. Taki wp ł yw mog ą mie ć przede wszystkim dzia ł ania jednego lub kilku przedsi ę biorców na terytorium kilku Pa ń stw Cz ł onkowskich. Pod poj ę ciem handlu nale ż y rozumie ć nie tylko transgraniczn ą wymian ę towarów, ale tak ż e wszelk ą transgraniczn ą dzia ł alno ść o charakterze gospodarczym, nie wy łą czaj ą c zak ł adania przedsi ę biorstw w innym Pa ń stwie Cz ł onkowskim. Wp ł yw na wyst ą pi ć tak ż e w sytuacji, w której okre ś lone dobro nie jest bezpo ś rednio importowane lub eksportowane ani ś wiadczone zza granicy, ale gdy jest ono wytwarzane lub ś wiadczone w pa ń stwie odbiorcy tego dobra lecz przez podmiot za ł o ż ony przez przedsi ę biorców zagranicznych z innych Pa ń stw Cz ł onkowskich w ramach swobody przedsi ę biorczo ś ci wskazanej w art. 43 TWE. Do zastosowania art. 81 TWE wystarczaj ą cy jest cho ć by potencjalny zwi ą zek pomi ę dzy kwestionowan ą praktyk ą rynkow ą a handlem mi ę dzy pa ń stwami cz ł onkowskimi 55 . Wp ł yw na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi wywiera ć mo ż e porozumienie, którym obj ę ci s ą przedsi ę biorcy tylko jednego z pa ń stw UE 56 . W ś wietle powo ł ywanych wy ż ej wytycznych obok narusze ń obejmuj ą cych kilka Pa ń stw rz. UE nr C 101 z 27 kwietnia 2004 r., s. 81 .3 ww. wytycznych 54 Dz. U 55 Pkt 2 56 Wyrok ETS z dnia 25 pa ź dziernika 1979 r. w sprawie 22/79 Greenwich Film Production przeciwko SACEM i Societe des editions Labrador Strona 61 z 71 Cz ł onkowskich, praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę na znacz ą cej cz ęś ci Wspólnego Rynku mog ą by ć tak ż e dzia ł ania obejmuj ą ce terytorium tylko jednego Pa ń stwa Cz ł onkowskiego lub nawet jego cz ęś ci. Zastosowanie kryterium mo ż liwo ś ci wp ł ywu na handel jes 262. t wi ę c niezale ż ne od definicji 263. jedynie jednego z pa ń stw Wspólnoty 57 . 265. graniczaj ą cej konkurencj ę na mocy art. 81 TWE wystarczaj ą ca dynie ie Komisja Europejska zaleca 266. iu tak pobranego wynagrodzenia twórcy za po ś rednictwem zagranicznej OZZ, do której ten zagraniczny twórca nale ż y. Poniewa ż zarówno ZAiKS, jak i SFP rynku w ł a ś ciwego w uj ę ciu geograficznym i mo ż e istnie ć wp ł yw praktyki na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi w sprawach, w których rynek okre ś lono jako narodowy lub lokalny. W orzeczeniu w sprawie holenderskiego kartelu na rynku cementu, ETS orzek ł , i ż wp ł yw na handel mi ę dzy krajami cz ł onkowskimi wywiera ć mo ż e porozumienie przedsi ę biorców, nawet gdy dotyczy ono 264. Komisja podkre ś li ł a tak ż e, ż e zastosowanie art. 81 TWE mo ż e nast ą pi ć wy łą cznie w razie stwierdzenia praktyk, które wp ł ywaj ą na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi w sposób znaczny (ang. appreciable) . Do zakazania praktyki o jest mo ż liwo ść wyst ą pienia wp ł ywu na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi. Traktat operuje poj ę ciem „mo ż e wp ł yn ąć ” (ang. may affect ), co zdaniem Komisji oraz Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci nale ż y interpretowa ć jako konieczno ść ustalenia je potencjalnego wyst ą pienia wspomnianego wp ł ywu na handel. W szczególno ś ci nie jest konieczne wykazanie, ż e praktyka wp ł ywa ł a faktycznie na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi. Elementami, których zastosowan krajowym organom ochrony konkurencji przy stosowaniu art. 81 TWE s ą : charakter praktyki, charakter oferowanego produktu i pozycja przedsi ę biorstw praktyki te stosuj ą cych. ZAiKS i SFP w wyniku umów z zagranicznymi OZZ o wzajemnej reprezentacji, prowadz ą zbiorowy zarz ą d prawami autorskimi do utworów audiowizualnych na terytorium RP równie ż w odniesieniu do twórców zagranicznych. Przyk ł adowo, zbiorowe zarz ą dzanie zagranicznym filmem fabularnym na terytorium RP, polega na reprezentowaniu zagranicznego twórcy, pobieraniu na jego rzecz od polskich u ż ytkowników komercyjnych wynagrodze ń z tytu ł u komercyjnego korzystania i przekazywan 57 Wyrok ETS z 17 pa ź dziernika 1972 r. w sprawie C-127/72 Strona 62 z 71 maj ą podpisane umowy o wzajemnej reprezentacji z „siostrzanymi” organizacjami zagranicznymi, po ś rednio reprezentuj ą twórców zagranicznych na terenie Polski. St ą d ustalenie przez ZAiKS i SFP jednolitej stawki wynagrodze ń i cen minimalnych w sposób bezpo ś redni wp ł ywa na wysoko ść wynagrodze ń otrzymywanych przez zagranicznych twórców. Bior ą c pod uwag ę bardzo du żą liczb ę zagranicznych utworów audiowizualnych obecnych na polskim rynku – praktycznie wi ę kszo ść no ś ników przeznaczonych do w ł asnego u ż ytku osobistego sprzedawanych komercyjnie oraz insertowanych do innych produktów zawiera zagraniczne filmy fabularne – nale ż y podkre ś li ć , i ż wp ł yw mo ż e by ć istotny. 267. 268. 270. te rozporz ą dzeniem Rady Ministrów – wy łą czeniem grupowym. na przedsi ę biorcy. 71. Zgodnie z tre ś ci ą art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Rada zporz ą dzenia, wy łą czy ć spod zakazu, o którym mowa akresie znacznej cz ęś ci okre ś lonych towarów. zysku, który z tego wynika, oraz bez: a) nak ł adania na zainteresowane przedsi ę biorstwa 269. St ą d porozumienie ZAiKS i SFP mo ż e wp ł ywa ć na handel pomi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi. Porozumienia prokonkurencyjne Zgodnie z przepisem art. 11 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes UOKiK wydaje decyzj ę o niestwierdzeniu stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , je ż eli porozumienie spe ł nia przes ł anki, o których mowa w art. 7 ust. 1, a nie zosta ł o obj ę Ci ęż ar udowodnienia zaistnienia okoliczno ś ci wy łą czaj ą cych porozumienie spod zakazu spoczywa 2 Ministrów mo ż e, w drodze ro w art. 5, porozumienia, które przyczyniaj ą si ę do polepszenia produkcji, dystrybucji towarów lub do post ę pu technicznego lub gospodarczego, zapewniaj ą nabywcy lub u ż ytkownikowi odpowiedni ą cz ęść wynikaj ą cych st ą d korzy ś ci i które nie nak ł adaj ą na zainteresowanych przedsi ę biorców ogranicze ń , które nie s ą niezb ę dne do osi ą gni ę cia tych celów; nie stwarzaj ą tym przedsi ę biorcom mo ż liwo ś ci wyeliminowania konkurencji na rynku w ł a ś ciwym w z 272. Przepis art. 81 ust. 3 TWE zawiera warunki, po spe ł nieniu których porozumienie ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż e zosta ć uznane za dozwolone: które przyczyniaj ą si ę do polepszenia produkcji lub dystrybucji produktów b ą d ź do popierania post ę pu technicznego lub gospodarczego, przy zastrze ż eniu dla u ż ytkowników s ł usznej cz ęś ci Strona 63 z 71 ogranicze ń , które nie s ą niezb ę dne do osi ą gni ę cia tych celów; b) dawania przedsi ę biorstwom mo ż liwo ś ci eliminowania konkurencji w stosunku do znacznej cz ęś ci danych produktów. Ci ęż ar dowodu, ż e porozumienie narusza dyspozycj ę art. 81 ust. 1 TWE ci ąż y 273. na 274. i które: nie nak ł ada na zainteresowanych przedsi ę biorców 275. ę powania antymonopolowego, ż adna ze stron nie 276. jak zosta ł o opisane 277. zawiera informacji, ani która z OZZ jest w ł a ś ciwa wobec okre ś lonych grup twórców, ani jakim repertuarem zarz ą dza. Jest to porozumienie Komisji (w przedmiotowym post ę powaniu na Prezesie UOKiK), strony porozumienia mog ą jednak wykaza ć , ż e porozumienie o udowodnionym antykonkurencyjnym oddzia ł ywaniu mo ż e przynie ść korzy ś ci opisane w art. 81 ust. 3 TWE i tym samym podlega ć zwolnieniu. 58 St ą d, porozumienie mo ż e zosta ć uznane za prokonkurencyjne je ż eli przyczynia si ę do polepszenia produkcji, dystrybucji towarów lub do post ę pu technicznego lub gospodarczego, zapewnia nabywcy lub u ż ytkownikowi odpowiedni ą cz ęść wynikaj ą cych st ą d korzy ś ci ogranicze ń , które nie s ą niezb ę dne do osi ą gni ę cia tych celów, jak równie ż nie stwarza tym przedsi ę biorcom mo ż liwo ś ci wyeliminowania konkurencji na rynku w ł a ś ciwym w zakresie znacznej cz ęś ci okre ś lonych towarów. A okoliczno ś ci te zosta ł y wykazane przez strony porozumienia w toku prowadzonego post ę powania. W toku przedmiotowego post przedstawia ł a argumentów wskazuj ą cych na prokonkurencyjny charakter porozumienia ZAiKS i SFP, jak równie ż nie wykaza ł a spe ł nienia przes ł anek wynikaj ą cych z art. 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 81 ust. 3 TWE. St ą d ani ZAiKS, ani SFP nie udowodni ł y, i ż zawarte przez nie porozumienie ma charakter prokonkurencyjny. Równie ż szczegó ł owa analiza przedmiotowego porozumienia dokonana przez Prezesa UOKiK wykaza ł a, i ż ani celem, ani skutkiem przedmiotowego porozumienia nie by ł o zapewnienie prokonkurencyjnych efektów, wr ę cz przeciwnie ( powy ż ej), zarówno celem, jak i skutkiem przedmiotowego porozumienia by ł o ograniczenie i zniekszta ł cenie konkurencji na rynku. ZAiKS i SFP podnosi ł y, i ż celem porozumienia by ł o u ł atwienie u ż ytkownikom komercyjnym sposobu wp ł acania wynagrodze ń , jednak ż e ż aden zapis porozumienia nie wskazuje na taki cel, porozumienie zawiera okre ś lenie jednolitych stawek i cen minimalnych, nie 58 Z. Brodecki, „Konkurencja”, Warszawa 2004, str. 172 Strona 64 z 71 cenowe, a nie porozumienie „informacyjne”. Porozumienie to nie kreuje zasady one- stop-shop u ł atwiaj ą cej u ż ytkownikowi zap ł at ę za ca ł o ść produktu u jednej OZZ (co np. zosta ł o warunkowo dopuszczone przez Komisj ę Europejsk ą w sprawie Simulcasting ). U ż ytkownik nadal (i przed porozumieniem, i po jego zawarciu) musi odr ę bnie zawiera ć umowy z ZAiKS i odr ę bnie z SFP na korzystanie z praw przez nie 278. Wy łą c 279. i towarów lub do post ę pu technicznego lub ł a ś ciwym w zakresie znacznej cz ęś ci okre ś lonych towarów. enia przedmiotowego post ę powania ani te ż w dniu rozstrzygni ę cia 281. lauzule – ang. hard core w ż adnym wypadku nie mo ż e zosta ć obj ę te wy łą czeniem grupowym. reprezentowanych. St ą d porozumienie nie u ł atwia u ż ytkownikom komercyjnym sposobu wyp ł acania wynagrodze ń . W konsekwencji nale ż y stwierdzi ć , i ż w odniesieniu do porozumienia ZAiKS i SFP b ę d ą cego przedmiotem niniejszego post ę powania, Prezes UOKiK nie posiada podstawy prawnej wydania decyzji o niestwierdzeniu stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . zenia grupowe Zgodnie z przepisami art. 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Rada Ministrów mo ż e, w drodze rozporz ą dzenia, wy łą czy ć spod zakazu, o którym mowa w art. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , porozumienia, które przyczyniaj ą si ę do polepszenia produkcji, dystrybucj gospodarczego, zapewniaj ą nabywcy lub u ż ytkownikowi odpowiedni ą cz ęść wynikaj ą cych st ą d korzy ś ci i które nie nak ł adaj ą na zainteresowanych przedsi ę biorców ogranicze ń , które nie s ą niezb ę dne do osi ą gni ę cia tych celów ani te ż nie stwarzaj ą tym przedsi ę biorcom mo ż liwo ś ci wyeliminowania konkurencji na rynku w 280. W czasie prowadz w przedmiotowej sprawie, zakres przedmiotowy rozporz ą dze ń Rady Ministrów – wy łą cze ń grupowych nie obejmowa ł porozumienia zawartego przez ZAiKS i SFP. Przepisy prawa wspólnotowego równie ż dopuszczaj ą mo ż liwo ść uznania porozumienia za zgodne z prawem konkurencji na mocy Rozporz ą dze ń Komisji Europejskiej okre ś laj ą cych wy łą czenia grupowe, jednak ż e ani w czasie prowadzenia przedmiotowego post ę powania, ani te ż w dniu rozstrzygni ę cia przedmiotowej sprawy zakres przedmiotowy rozporz ą dze ń Komisji Europejskiej nie obejmowa ł porozumienia zawartego przez ZAiKS i SFP, gdy ż porozumienie to dotyczy uzgodnienia cen i jako zawieraj ą ce tzw. czarne k Strona 65 z 71 282. Przytaczanie wszystkich wy łą cze ń grupowych ze wzgl ę du na konieczno ść zachowania przejrzysto ś ci tre ś ci decyzji nale ż y uzna ć za niecelowe. W konsekwencji nale ż y stwierdzi ć , i ż porozumienie ZAiKS i SFP b ę d ą ce przedmio 283. tem Kara p 284. je ż eli przedsi ę biorca ten: i ę naruszenia art. 81 TWE. 285. ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W przypadku a naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu praktyk, o którym mowa w art. 5 286. onie konkurencji i konsumentów obliguje Prezesa UOKiK aby przy ustalaniu wysoko ś ci kar 287. niniejszego post ę powania nie mo ż e podlega ć wy łą czeniu na mocy przepisów wy łą cze ń grupowych. ieni ęż na Zgodnie z tre ś ci ą przepisu art. 101 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, 1) cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5 w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i art. 7, 2) dopu ś ci ł s Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zasad ę fakultatywno ś ci kar nak ł adanych przez Prezesa UOKiK na przedsi stwierdzeni ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w art. 81 ust. 1 TWE, Prezes UOKiK mo ż e zatem na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie przes ą dza te ż bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruj ą c si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą , jak i prewencyjn ą (dyscyplinuj ą c ą ). Przepis art. 104 ustawy o ochr pieni ęż nych, o których mowa w art. 101-103, wzi ął pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ść uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Pierwszym z kryteriów okre ś lonych w art. 104 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest okres naruszenia przepisów. Za okres trwania naruszenia nale ż y uznawa ć czas pomi ę dzy dniem, w którym dany podmiot dopu ś ci ł si ę naruszenia, a dniem, w którym usta ł stan naruszenia. 288. Drugim kryterium, którym powinien kierowa ć si ę Prezes UOKiK przy wymierzaniu kary, jest stopie ń naruszenia przepisów. Oszacowanie stopnia naruszenia powinno by ć Strona 66 z 71 dokonane przede wszystkim w odniesieniu do poszczególnego rodzaju naruszenia, przy uwzgl ę dnieniu towarzysz ą cych (i zarazem relewantnych) okoliczno ś ci. Na stopie ń naruszenia ma wp ł yw tak ż e czas trwania tego naruszenia (im jest on d ł u ż szy, tym wi ę kszy zarazem jest jego "stopie ń "). Ostatnie z kryteriów wymienionych w art. 104 stanowi ą "okoliczn 289. o ś ci uprzedniego iczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą ” wp ł ywaj ą c ą na surowszy wymiar kary. s proceduralny lub daj ą cy Prezesowi UOKiK 290. 291. dnione przy wymierzeniu kary pieni ęż nej i/lub ustalaniu jej wysoko ś ci. naruszenia przepisów ustawy". Prezes UOKiK powinien zatem przy nak ł adaniu kary oraz okre ś laniu jej wysoko ś ci uwzgl ę dnia ć , czy nast ą pi ł o to w warunkach tzw. "recydywy" w zakresie deliktów antymonopolowych, gdzie powrót do przest ę pstwa (recydywa) jest „okol Przepis art. 104 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wymaga, aby uwzgl ę dnienie omawianego kryterium ogranicza ć do przypadków, kiedy dosz ł o do naruszenia tego samego b ą d ź nawet podobnego przepisu ustawy; to ż samo ść przedmiotowa (dotycz ą ca rodzajów narusze ń ) nie jest warunkiem uznania, ż e dosz ł o do recydywy antymonopolowej. Zachodzi ona tak ż e w razie, gdy przedmiotem uprzedniego naruszenia by ł y przepi mo ż liwo ść na ł o ż enia okre ś lonego obowi ą zku, z którego przedsi ę biorca (lub zwi ą zek przedsi ę biorców) si ę nie wywi ą za ł , a nast ę pnie dosz ł o do naruszenia przepisu materialnoprawnego. Dla stwierdzenia recydywy w zakresie deliktu antymonopolowego nie ma znaczenia liczba wcze ś niejszych narusze ń ustawy; mo ż e nast ą pi ć to tylko jeden b ą d ź wi ę cej razy. Oczywi ś cie "wielokrotna recydywa" b ę dzie stanowi ć okoliczno ść bardziej obci ąż aj ą c ą ni ż w przypadku pierwszego dopuszczenia si ę recydywy w zakresie ww. deliktu. Kryteria wymienione w art. 104 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie stanowi ą katalogu zamkni ę tego ( ś wiadczy o tym zawarty w przepisie tym zwrot "w szczególno ś ci"). Oznacza to, ż e Prezes UOKiK w zakresie wymiaru kary mo ż e kierowa ć si ę tak ż e innymi kryteriami. St ą d te ż Prezes UOKiK powinien kwesti ę wymiaru kary uzale ż nia ć tak ż e od rodzaju naruszenia. Rozstrzyganie, które z poszczególnych deliktów antymonopolowych (rodzajów narusze ń ) cechuje si ę wi ę kszym stopniem bezprawia (a zatem zas ł uguje na wy ż sza kar ę ), nale ż y do Prezesa UOKiK. W tym zakresie powinien on kierowa ć si ę w szczególno ś ci ocen ą , jak dalece dany rodzaj naruszenia zagra ż a realizacji celów ustawy. W orzecznictwie s ą dowym wskazano na szereg innych czynników, które powinny zosta ć uwzgl ę Strona 67 z 71 W ś ród czynników tych (kryteriów) mo ż na wymieni ć przyk ł adowo: stopie ń zawinienia 59 , szkodliwo ść zarzucanego czynu 60 , adekwatno ść kary do stopnia zagro ż enia interesu publicznoprawnego 61 , mo ż liwo ś ci finansowe adresata decyzji 62 , potencja ł ekonomiczny sprawcy (naruszyciela) 63 , brak kierowania si ę przez podmiot stosuj ą cy praktyk ę antykonkurencyjn ą niskimi pobudkami (np. ch ę ci ą maksymalizacji swych zysków kosztem innych uczestników rynku) 64 , korzy ś ci finansowe, jakie naruszyciel uzyska ł wskutek stosowania praktyki antykonkurencyjne 65 , zasad ę celowo ś ci, zak ł adaj ą ca konieczno ść uwzgl ę dnienia ekonomii post ę powania 66 . 293. 294. 295. 296. ą cym jednolite stawki (w tym ceny minimalne), czyli uznawanym przez doktryn ę ynku, prowadzi do eksploatacji 292. Zawarcie przez ZAiKS i SFP porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę zosta ł o w tre ś ci niniejszej decyzji dowiedzione przez Prezesa UOKiK. Porozumienie to zosta ł o zawarte 29 grudnia 2003 r. i trwa do dzi ś , st ą d okres naruszenia przepisów ustawy wynosi ponad 4,5 roku. Dodatkowo, w wyniku aneksów do przedmiotowego porozumienia, strony porozumienia ustali ł y jego retroaktywny czas obowi ą zywania w odniesieniu do niektórych u ż ytkowników komercyjnych –np. TVP do roku 2000 czyli o kolejne 3 lata. Nale ż y uzna ć , i ż ju ż 4,5 roku jest okresem wystarczaj ą co d ł ugim aby uzna ć praktyk ę za d ł ugotrwa łą . Porozumienie ZAiKS i SFP jest klasycznym porozumieniem cenowym ustalaj i orzecznictwo polskie i wspólnotowe za najci ęż sz ą (hard core) praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , zakazan ą bezwzgl ę dnie. 297. Porozumienie to w sposób istotny narusza interes publicznoprawny - eliminuje bezpo ś redni ą konkurencj ę pomi ę dzy uczestnikami r finansowej kontrahentów i konsumentów, dotyka bardzo szerokiego kr ę gu u ż ytkowników komercyjnych, dotyczy dóbr kultury. 59 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 12 lutego 1998 r., XVII Ama 55/98, wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 28 czerwca 1995 r., XVII Amr 14/95 60 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 12 lutego 1998 r., XVII Ama 55/98 61 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 18 sierpnia 1996 r., XVII Amr 35/96, wyrok SN z dnia 27 czerwca 2000 r., I CKN 793/98 62 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 12 lutego 1998 r. XVII Ama 55/98 63 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 14 listopada 2001 r., XVII Ama 111/00 64 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 6 stycznia 1999 r. XVII Ama 69/98 65 wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 20 wrze ś nia 1995 r. XVII Amr 15/95 66 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 9 kwietnia 1997 r., XVII Ama 3/97 Strona 68 z 71 298. Postanowienie w znaczny sposób os ł abia pozycj ę negocjacyjn ą u ż ytkowników oraz zwi ę ksza zakr es przedmiotowy żą da ń uczestników porozumienia. 300. k ą wiedz ę rynkowa oraz wiedz ę z zakresu prawa 301. h konkurencj ę np. ia 303. 304. y, a w szczególno ś ci rzychodów OZZ ą ce w dyspozycji ZAiKS i SFP s ą istotnie 306. informacje stanowi 299. Strony porozumienia zawieraj ą c porozumienie kierowa ł y si ę ch ę ci ą maksymalizacji swoich przychodów oraz umocnieniem swojej pozycji rynkowej – w tym finansowej. ZAiKS i SFP s ą przedsi ę biorcami prowadz ą cymi wieloletni ą dzia ł alno ść , profesjonalistami, posiadaj ą cymi szero konkurencji – ich dzia ł alno ść by ł a wi ę c ś wiadoma i zamierzona. Jak zosta ł o wykazane w tre ś ci decyzji, porozumienie w sposób negatywny wp ł ywa na dwa rynki krajowe przez co równie ż w sposób istotny mo ż e wp ł ywa ć na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi. 302. Wobec jednego z uczestników porozumienia – ZAiKS - Prezes UOKiK po raz kolejny wydaje decyzj ę zakazuj ą c ą stosowania praktyk ograniczaj ą cyc prawomocna decyzja w sprawie „Brathanków”(RWA-21/2004 z dnia 16 lipca 2004 r.), np. prawomocna decyzja w sprawie „hologramów” (DDI-82/2002 z dnia 25 wrze ś n 2002 r.), co stanowi przes ł ank ę zaostrzaj ą c ą wymiar kary pieni ęż nej. Kara pieni ęż na ma na celu spe ł nienie zarówno funkcji prewencyjnej, jak i represyjnej. St ą d zdaniem Prezesa UOKiK okoliczno ś ci niniejszej spraw charakter i uci ąż liwo ść stwierdzonej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , w pe ł ni uzasadniaj ą na ł o ż enie kar pieni ęż nych na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę zawarcia kartelu. 305. Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę , i ż zarówno ZAiKS, jak i SFP s ą ogniwem łą cz ą cym dwie strony rynku – popytow ą i poda ż ow ą – st ą d stanowi ą swoistego rodzaju po ś rednika w przekazywaniu ś rodków finansowych pomi ę dzy komercyjnymi u ż ytkownikami, a twórcami. Pomimo pobierania z tego tytu ł u prowizji oraz finansowania z tych ś rodków dzia ł alno ś ci statutowej, wi ę kszo ść p zostaje przekazana uprawnionym twórcom. St ą d, zgodnie z przepisem art. 101 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK odniós ł wysoko ść kary do ca ł o ś ci przychodu OZZ, jednak ż e miarkuj ą c jej ca ł kowit ą wysoko ść uwzgl ę dni ł , i ż znakomita wi ę kszo ść przychodów OZZ jest przekazywana uprawnionym twórcom, a kwoty pozostaj ni ż sze. ą ce tajemnice przedsi ę biorstwa ZAIKS i SFP – za łą cznik do decyzji. Strona 69 z 71 307. Zwrot 308. o ochronie konkurencji i konsumentów , w post ę powaniu ł nomocnika, który nie jest adwokatem lub radc ą prawnym, zalicza si ę poniesione przez ni ą koszty jej przejazdów lub przejazdów pe ł nomocnika do siedziby Prezesa UOKiK. Do ę powania strony reprezentowanej przez adwokata lub radc ę prawnego zalicza si ę jego wynagrodzenie, jednak nie wy ż sze ni ż wynikaj ą ce ze stawek 309. 310. 311. ackie oraz ponoszenia 312. mieniu ZAiKS i SFP jest jednakowy, st ą d zasadnym jest, aby St ą d Prezes UOKiK uzna ł za uzasadnione na ł o ż enie na ZAiKS kary pieni ęż nej w wysoko ś ci 1 000 000 PLN (s ł ownie: jeden milion z ł otych), a na SFP w wysoko ś ci 250 000 PLN (s ł ownie: dwie ś cie pi ęć dziesi ą t tysi ę cy z ł otych). kosztów post ę powania Zgodnie z przepisem art. 69 ustawy wszcz ę tym na wniosek strona przegrywaj ą ca spraw ę jest obowi ą zana zwróci ć drugiej stronie, na jej żą danie, koszty niezb ę dne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, w tym tak ż e koszty opinii bieg ł ych i instytutów naukowych. Do niezb ę dnych kosztów post ę powania prowadzonego przez stron ę osobi ś cie lub przez pe niezb ę dnych kosztów post op ł at okre ś lonych w odr ę bnych przepisach, i wydatki jednego adwokata oraz koszty osobistego stawiennictwa strony na wezwanie Prezesa UOKiK. O kosztach post ę powania Prezes UOKiK rozstrzyga w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie (art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ). Pismem z dnia 24 lipca 2008 r. Wnioskodawca wniós ł o zwrot kosztów post ę powania wed ł ug norm prawem przepisanych (k. 1198). W opinii Prezesa UOKiK, charakter sprawy i wk ł ad pracy Pe ł nomocnika w przyczynienie si ę do jej wyja ś nienia uzasadniaj ą przyznanie kosztów post ę powania w wysoko ś ci okre ś lonej w §18 ust. 2 pkt. 1 rozporz ą dzenia Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 28 wrze ś nia 2002 r. w sprawie op ł at za czynno ś ci adwok przez Skarb Pa ń stwa kosztów nieop ł aconej pomocy prawnej udzielonej z urz ę du (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.), tj. 360 z ł , które stosuje si ę pomocniczo. Poniewa ż udzia ł w porozu koszty poniesione przez Wnioskodawc ę strony porozumienia ponios ł y w cz ęś ciach równych. Strona 70 z 71 W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 313. ji, 314. deks post ę powania cywilnego, od postanowienia o kosztach przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ę czenia tego postanowienia, wnoszone za po ś rednictwem Prezesa UOKiK. r . Monika Bychowska Otrzymuj 1. Krzysztof Stowarzy ul. Hipote 00-092 W 2. El ż biet Pe ł nomocnik Stowarzyszenia Filmowców Polskich Traple Konarski Podrecki Kancelaria Prawna sp. j. ul. Królowej Jadwigi 170 30-212 Kraków 3. Marek Tadeusiak Pe ł nomocnik Izby Wydawców Prasy Kancelaria Adwokacka Prawa Konkurencji ul. Ż urawia 7/9 91-455 Ł ód ź 4. a/a 28 § 2 ustawy kodeks post ę powania cywilnego, od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyz wnoszone za po ś rednictwem Prezesa UOKiK. Zgodnie z art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 32 ustawy ko w Warszawie w terminie tygodnia od dnia dor 315. Je ś li postanowienie zawarte jest w decyzji, a oprócz postanowienia o kosztach strona skar ż y równie ż rozst zygni ę cie merytoryczne, koszty nale ż y kwestionowa ć w odwo ł aniu od decyzji do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji, wnoszonym za po ś rednictwem Prezesa UOKiK Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR Departamentu Ochrony Konkurencji ą Szuster szenie Autorów ZAiKS czna 2 arszawa a Traple Strona 71 z 71