DOK-86/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK1-411-10/05/AZ Warszawa, dnia 1 sierpnia 2006 r. DECYZJA Nr DOK 86/06 Dzia ł aj ą c na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów odmawia wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na wniosek spó ł ki Przedsi ę biorstwo Handlowo- Produkcyjne „Brabork” Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie w sprawie uznania, i ż Philips Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie nadu ż ywa pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym, w sposób spe ł niaj ą cy przes ł anki okre ś lone w art. 8 ust. 2 pkt 1 oraz pkt 6 w zwi ą zku z art. 8 ust. 1 ww. ustawy poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków polegaj ą cych na: - jednostronnym zerwaniu przez Philips Polska Sp. z o.o. Porozumienia o wspó ł pracy ; - przedstawieniu przez Philips Polska Sp. z o.o. Przedsi ę biorstwu Handlowo- Produkcyjnemu „Brabork” Sp. z o.o. nowych warunków zakupu produktów z sektora sprz ę tu elektronicznego, nie uwzgl ę dniaj ą cych: a) niezap ł aconego przez Philips Polska Sp. z o.o. Przedsi ę biorstwu Handlowo-Produkcyjnemu „Brabork” Sp. z o.o. nale ż nego mu odszkodowania na podstawie Porozumienia o wspó ł pracy ; b) odszkodowania nale ż nego Przedsi ę biorstwu Handlowo-Produkcyjnemu „Brabork” Sp. z o.o. za okres od daty jednostronnego zerwania przez Philips Polska Sp. z o.o. Porozumienia o wspó ł pracy do ustalonej daty jego wyga ś ni ę cia. UZASADNIENIE W dniu 16 grudnia 2005 r. wp ł yn ął do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej tak ż e „Prezes Urz ę du” lub „organ antymonopolowy” ) wniosek spó ł ki Przedsi ę biorstwo Handlowo-Produkcyjne „Brabork” Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (dalej tak ż e „Brabork Sp. z o.o.” lub „Wnioskodawca” ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przez Philips Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej tak ż e „Ustawa” ) oraz uznanie, i ż przedsi ę biorca ten nadu ż y ł posiadanej pozycji dominuj ą cej na rynku, co jest zakazane zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy. Przedmiotowy wniosek by ł niekompletny. Wnioskodawca we wniosku m.in.: - nie wskaza ł rynku w ł a ś ciwego, na którym Philips Polska Sp. z o.o. mia ł by nadu ż ywa ć pozycji dominuj ą cej; - nie uprawdopodobni ł posiadania przez Philips Polska Sp. z o.o. pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym; - nie sprecyzowa ł jakie dzia ł anie Philips Polska Sp. z o.o. stanowi nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej; - nie uprawdopodobni ł nadu ż ywania przez Philips Polska Sp. z o.o. pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du, pismem z dnia 27 grudnia 2006 r., wezwa ł Wnioskodawc ę na podstawie art. 84 ust. 2a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do uzupe ł nienia wniosku w ww. zakresie. W odpowiedzi Wnioskodawca przes ł a ł w dniu 19 stycznia 2006 r. uzupe ł nienie wniosku, które nie zawiera ł o wszystkich żą danych informacji. Maj ą c powy ż sze na uwadze, Prezes Urz ę du ponownie wezwa ł Wnioskodawc ę , pismem z dnia 7 lutego 2006 r., do przedstawienia dalszych wyja ś nie ń dotycz ą cych m.in. nast ę puj ą cych zagadnie ń : - jednoznacznego wskazania rynku w ł a ś ciwego, na którym Wnioskodawca zarzuca Philips Polska Sp. z o.o. nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej; - uprawdopodobnienia posiadania przez Philips Polska Sp. z o.o. pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym; - uprawdopodobnienia nadu ż ywania przez Philips Polska Sp. z o.o. pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. W odpowiedzi na ww. wezwanie spó ł ka przes ł a ł a w dniu 27 lutego 2006 r. dodatkowe informacje. Wynika ł o z nich, i ż Brabork Sp. z o.o. zarzuca Philips Polska Sp. z o.o. nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym w sposób zakazany w art. 8 ust. 2 pkt 6 w zwi ą zku z art. 8 ust. 1 Ustawy. Wnioskodawca podniós ł tak ż e, i ż dzia ł anie Philips Polska Sp. z o.o. spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 8 ust. 2 pkt 1 Ustawy. Zdaniem Brabork Sp. z o.o. dzia ł anie Philips Polska Sp. z o.o. polega ł o na narzucaniu uci ąż liwych warunków poprzez: - jednostronne zerwanie przez Philips Polska Sp. z o.o. Porozumienia o wspó ł pracy ; - przedstawienie przez Philips Polska Sp. z o.o. Brabork Sp. z o.o. nowych warunków zakupu produktów z sektora sprz ę tu elektronicznego, nie uwzgl ę dniaj ą cych: a) niezap ł aconego przez Philips Polska Sp. z o.o. Brabork Sp. z o.o. nale ż nego mu odszkodowania na podstawie Porozumienia o wspó ł pracy ; b) odszkodowania nale ż nego Brabork Sp. z o.o. za okres od daty jednostronnego zerwania przez Philips Polska Sp. z o.o. Porozumienia o wspó ł pracy do ustalonej daty jego wyga ś ni ę cia. Wnioskodawca ponadto wskaza ł na mo ż liwo ść posiadania przez Philips Polska Sp. z o.o., wraz z innymi podmiotami prowadz ą cymi dzia ł alno ść na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym, kolektywnej pozycji dominuj ą cej. 2 Zgodnie z norm ą prawn ą wynikaj ą c ą z przepisu art. 85 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przed wydaniem postanowienia o wszcz ę ciu lub decyzji o odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du mo ż e przeprowadzi ć post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu uzyskanie dodatkowych informacji niezb ę dnych do rozstrzygni ę cia o wszcz ę ciu lub odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. Dlatego te ż postanowieniem z dnia 3 lutego 2006 r. wszcz ę te zosta ł o post ę powania wyja ś niaj ą ce, o czym zawiadomiono Wnioskodawc ę . Post ę powanie wyja ś niaj ą ce zosta ł o zako ń czone w dniu 14 kwietnia 2006 r. W oparciu o zebrany w sprawie materia ł dowodowy Prezes Urz ę du ustali ł co nast ę puje. Wnioskodawca – Przedsi ę biorstwo Handlowo-Produkcyjne „ Brabork” Sp. z o.o. – jest dystrybutorem specjalizuj ą cym si ę w sprzeda ż y sprz ę tu elektronicznego, sprz ę tu gospodarstwa domowego oraz systemów ogrzewania. Przedsi ę biorca ten oferuje produkty nast ę puj ą cych marek: Philips, LG, Electrolux, Zanussi, AEG, Whirlpool, Polar, Amica, Bosch, Siemens oraz Liebherr. Philips Polska Sp. z o.o. – prowadzi dzia ł alno ść w zakresie marketingu oraz sprzeda ż y produktów elektroniki u ż ytkowej oraz sprz ę tu gospodarstwa domowego marki Philips na obszarze Polski. Zarzucana przez Wnioskodawc ę spó ł ce Philips Polska Sp. z o.o. praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę polega ć mia ł a na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, w oparciu o informacje uzyskane od wybranych producentów/importerów i dystrybutorów sprz ę tu elektronicznego oraz sprz ę tu gospodarstwa domowego, jak równie ż dane znajduj ą ce si ę w posiadaniu Prezesa Urz ę du ustalono, i ż spó ł ka Philips Polska Sp. z o.o. prowadzi dzia ł alno ść m.in. na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym. Uzasadniaj ą c powy ż sze, nale ż y wskaza ć , i ż z uwagi na fakt, ż e w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z obrotem hurtowym, w ocenie organu antymonopolowego nale ż a ł o zdefiniowa ć rynek w powy ż szy sposób, mimo i ż z punktu widzenia ko ń cowego u ż ytkownika, poszczególne produkty mieszcz ą ce si ę w kategorii sprz ę tu elektronicznego np.: telewizory, odtwarzacze DVD, stanowi ą przedmiot odr ę bnych rynków produktowych. Rozpatruj ą c substytutywno ść poszczególnych urz ą dze ń z konsumenckiego punktu odniesienia nale ż y si ę przychyli ć do w ą skiej segmentacji rynku. Jednak ż e z zebranych w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego dodatkowych informacji dotycz ą cych relacji pomi ę dzy producentem a hurtowym odbiorc ą sprz ę tu wynika, i ż obowi ą zuj ą ce pomi ę dzy nimi warunki handlowe – co do zasady - obejmuj ą grupy towarów tj. sprz ę t elektroniczny lub sprz ę t gospodarstwa domowego, a nie poszczególne rodzaje produktów np. telewizory. Podkre ś li ć bowiem nale ż y, i ż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z obrotem hurtowym, nie za ś detalicznym. Wskazane informacje przemawiaj ą za przyj ę ciem w przedmiotowej sprawie szerokiej definicji rynku w ł a ś ciwego i nie ograniczania jego zakresu do poszczególnych produktów. 3 Równie ż analiza orzecznictwa Komisji Europejskiej (dalej „Komisja” ) wskazuj ą cego na konieczno ść uwzgl ę dnienia w analizowanym stanie faktycznym szczebla obrotu, którego dotyczy zarzucany czyn (w tym przypadku obrotu hurtowego) uzasadnia szersze spojrzenie na badany rynek. W decyzjach Komisji 1 , za produktowy rynek w ł a ś ciwy zosta ł a uznana dzia ł alno ść dystrybucyjna dotycz ą ca pewnej grupy towarów, bez w ęż szej segmentacji uwzgl ę dniaj ą cej poszczególne towary, stanowi ą ce przedmiot obrotu 2 . I tak przyk ł adowo Komisja uzna ł a, i ż traktory stanowi ą jeden rynek, mimo i ż obejmuj ą swoim zakresem ró ż ne produkty charakteryzuj ą ce si ę odmiennymi cechami tj. wielko ś ci ą , moc ą silnika, czy specjalnymi zastosowaniami 3 . Przes ł ankami do tak szerokiej definicji rynku by ł m.in. fakt, i ż towary te by ł y rozprowadzane przez tych samych dystrybutorów. W analizowanym stanie faktycznym, stron ą popytow ą - kolejnymi odbiorcami w ł a ń cuchu dystrybucyjnym (po producentach/importerach wprowadzaj ą cych sprz ę t elektroniczny na obszar Polski) poszczególnych rodzajów sprz ę tu s ą sprzedawcy prowadz ą cy dzia ł alno ść dystrybucyjn ą badanych urz ą dze ń na obszarze Polski. Tworz ą c sie ć dystrybucji dla wielu producentów/importerów sprz ę tu elektronicznego, ka ż dy z nich d ąż y do tego, aby w swojej ofercie posiada ć jak najszersz ą gam ę produktów ró ż nych marek. Skoro wi ę c konkurencja mi ę dzy znaczn ą cz ęś ci ą dystrybutorów odbywa si ę m.in. na p ł aszczy ź nie ró ż norodno ś ci oferty, mi ę dzy poszczególnymi towarami, z punktu widzenia dystrybutora, wyst ę puje pe ł na zast ę powalno ść . Rozpatruj ą c natomiast stron ę poda ż ow ą , mo ż na zauwa ż y ć , i ż sami producenci/importerzy oferuj ą dystrybutorom szeroki wachlarz produktów i co do zasady nie ró ż nicuj ą oferowanych warunków handlowych, poza cen ą , do poszczególnych produktów. Takie cechy systemu dystrybucji sprz ę tu elektronicznego wskazuj ą , i ż bezzasadne jest w przedmiotowym post ę powaniu dalsze segmentowanie rynku. W zwi ą zku z powy ż szym, rynek w ł a ś ciwy w uj ę ciu produktowym nale ż a ł o okre ś li ć jako rynek hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym . Podobnie w kwestii okre ś lenia rynku w ł a ś ciwego wypowiedzia ł si ę Prezes Urz ę du w decyzji, w której uzna ł , i ż rynek w ł a ś ciwy – ze wzgl ę du na szczebel obrotu, którego dotyczy ł a zarzucana przedsi ę biorcy praktyka – stanowi ł a dystrybucja kot ł ów grzewczych, mimo ż e z punktu widzenia finalnego odbiorcy rynek ten móg ł by podlega ć dalszej segmentacji 4 . Wskazana decyzja zosta ł a podtrzymana przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który wskaza ł , i ż ustalaj ą c rynek w ł a ś ciwy w sprawie nale ż y mie ć na uwadze podmiot gospodarczy w stosunku, do którego toczy si ę post ę powanie, uwzgl ę dniaj ą c ponadto warunki konkurencji podmiotów gospodarczych dzia ł aj ą cych w porównywalnych warunkach. S ą d wskaza ł tak ż e, i ż przy okre ś laniu rynku nale ż y m.in., obok towaru na nim oferowanego, wzi ąć pod uwag ę faz ę obrotu towarowego (zbyt, hurt, detal) oraz okre ś li ć w jakim zakresie uczestnicy rynku poddani s ą wspó ł zawodnictwu ze strony konkurencji 5 . Organ antymonopolowy uzna ł , i ż rynek w ł a ś ciwy dla hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym w uj ę ciu geograficznym nale ż y zdefiniowa ć jako krajowy . Oceniaj ą c, i ż rynek ten nie jest w swym zasi ę gu w ęż szy tj. lokalny czy regionalny, 1 Decyzja Komisji nr IV/M.009-Fiat Geotech/Ford New Holland, Decyzja Komisji nr IV/M.256-Linde/Fiat 2 S. Gronowski, Ustawa Antymonopolowa Komentarz , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1999, 2 wydanie, str. 124 3 Decyzja Komisji nr IV/M.009-Fiat Geotech/Ford New Holland, akapit 14 4 Decyzja Prezesa UOKiK z dnia 2 wrze ś nia 2004 r., nr RPZ 21/2004, s. 4 i 5 5 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt XVII AmA 130/04 – wyrok nieprawomocny 4 Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę , i ż odbiorcy sprz ę tu elektronicznego pochodz ą z ca ł ej Polski, nie wyst ę puj ą istotne ró ż nice warunków konkurencji na ró ż nych obszarach kraju, a w ł a ś ciwo ś ci produktu nie ograniczaj ą mo ż liwo ś ci transportu. Z kolei uznaj ą c, ż e rynek ten nie ma zasi ę gu szerszego np. europejskiego, Prezes Urz ę du mia ł na wzgl ę dzie fakt, ż e co do zasady hurtowy obrót sprz ę tem elektronicznym odbywa si ę na poziomie krajowym. Znacz ą cy producenci sprz ę tu elektronicznego posiadaj ą w Polsce podmioty zale ż ne np. Sony Poland Sp. z o.o., Philips Polska Sp. z o.o., Samsung Electronics Polska Sp. z o.o., które s ą odpowiedzialne za organizowanie dystrybucji sprz ę tu danej marki na obszarze Polski. Taki sposób skonstruowania systemu sprzeda ż y sprz ę tu elektronicznego przemawia za przyj ę ciem, i ż rynek w ł a ś ciwy jest ograniczony do obszaru Polski. Nadmieni ć przy tym nale ż y, i ż Wnioskodawca w swoim pi ś mie z dnia 27 lutego 2006 r. równie ż wskaza ł , i ż rynkiem, na którym zarzuca Philips Polska Sp. z o.o. nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, jest w uj ę ciu geograficznym rynek krajowy. Z uzyskanych podczas post ę powania wyja ś niaj ą cego informacji wynika, i ż udzia ł Philips Polska Sp. z o.o. na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym wynosi ł w 2004 r. [pkt 1 za łą cznika do decyzji – tajemnica przedsi ę biorstwa] 6 , a w 2005 r. [pkt 2 za łą cznika do decyzji – tajemnica przedsi ę biorstwa], a wi ę c znacznie poni ż ej okre ś lonego ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów progu 40%, z którym Ustawa wi ąż e domniemanie posiadania pozycji dominuj ą cej. Dodatkowo nale ż y wskaza ć , i ż na rynku tym spó ł ka spotyka si ę z siln ą konkurencj ą ze strony innych przedsi ę biorców, których udzia ł y rynkowe s ą zbli ż one do udzia ł u Philips Polska Sp. z o.o. Znacz ą cymi konkurentami spó ł ki s ą m.in.: - Sony Poland Sp. z o.o., którego udzia ł y rynkowe wynosi ł y w 2004 r. [pkt 3 za łą cznika do decyzji – tajemnica przedsi ę biorstwa], a w 2005 r. [pkt 4 za łą cznika do decyzji - tajemnica przedsi ę biorstwa], - Samsung Electronics Polska Sp. z o.o., którego udzia ł y rynkowe wynosi ł y w 2004 r. [pkt 5 za łą cznika do decyzji – tajemnica przedsi ę biorstwa], a w 2005 r. [pkt 6 za łą cznika do decyzji - tajemnica przedsi ę biorstwa], - Panasonic Polska Sp. z o.o., którego udzia ł y rynkowe wynosi ł y w 2004 r. [pkt 7 za łą cznika do decyzji - tajemnica przedsi ę biorstwa], w 2005 r. [pkt 8 za łą cznika do decyzji – tajemnica przedsi ę biorstwa], - LG Electronics Polska Sp. z o.o., którego udzia ł y rynkowe wynosi ł y w 2004 r. [pkt 9 za łą cznika do decyzji – tajemnica przedsi ę biorstwa], a w 2005 r. [pkt 10 za łą cznika do decyzji – tajemnica przedsi ę biorstwa]. Równie ż z informacji przedstawionych przez wybranych dystrybutorów sprz ę tu elektronicznego wynika, i ż Philips Polska Sp. z o.o. jest jednym z wielu przedsi ę biorców, którego sprz ę t posiadaj ą w swojej ofercie. Uzyskane informacje wskazuj ą , i ż dostawy od Philips Polska Sp. z o.o. nie dominuj ą nad dostawami do dystrybutorów od innych producentów/importerów sprz ę tu elektronicznego. 6 Przedstawione ró ż nice w udzia ł ach rynkowych poszczególnych przedsi ę biorców wynikaj ą m.in. z tego, i ż ankietowani, w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, przedsi ę biorcy obliczali udzia ł y w odmienny sposób np. niektórzy sami dokonali szacunkowych oblicze ń na podstawie dost ę pnych im informacji, inni z kolei oparli si ę na badaniach firm zewn ę trznych, niektórzy za ś przedstawili dane nie za ca ł y 2004 lub 2005 r. lecz tylko za pewien okres, a jeszcze inni przedstawili wyliczenia, w oparciu o posiadane dane dotycz ą ce udzia ł ów tylko w kilku segmentach tego rynku 5 Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z norm ą prawn ą wynikaj ą c ą z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 8 ww. ustawy. Jednocze ś nie na podstawie art. 85 ust. 2 Ustawy, przed wydaniem decyzji o odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, Prezes Urz ę du mo ż e przeprowadzi ć post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu uzyskanie dodatkowych informacji niezb ę dnych do rozstrzygni ę cia zasadno ś ci wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego lub jego odmowie. Wspomniany przepis art. 85 ust. 1 Ustawy daje wi ę c Prezesowi Urz ę du mo ż liwo ść odmowy wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego w razie bezzasadno ś ci wniosku. Wnioskodawca szukaj ą c ochrony na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów domaga si ę stwierdzenia, ż e Philips Polska Sp. z o.o. nadu ż ywa posiadanej pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym, co stanowi naruszenie art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Norma prawna wynikaj ą ca z art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Zgodnie z art. 4 pkt 9 ww. ustawy, przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Przy czym Ustawa wprowadza domniemanie, ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Punktem wyj ś cia przy rozpatrywaniu posiadania przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej, jest zatem ustalenie rynku w ł a ś ciwego. We wniosku Brabork Sp. z o.o. wskaza ł na krajowy rynek hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym. Prezes Urz ę du, bior ą c pod uwag ę przedstawione powy ż ej ustalenia poczynione w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, przychyli ł si ę do przedstawionej przez Wnioskodawc ę definicji rynku w ł a ś ciwego w przedmiotowej sprawie. Maj ą c na uwadze powy ż sze oraz ustalenia poczynione w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego nale ż y uzna ć , i ż Philips Polska Sp. z o.o. nie posiada pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym, a zatem nie dosz ł o do naruszenia zakazu wynikaj ą cego z art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Z uzyskanych podczas post ę powania wyja ś niaj ą cego informacji wynika, i ż udzia ł Philips Polska Sp. z o.o. na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym kszta ł tuje si ę na poziomie znacznie poni ż ej okre ś lonego ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów progu 40%, z którym Ustawa wi ąż e domniemanie posiadania pozycji dominuj ą cej. Dodatkowo nale ż y wskaza ć , i ż na rynku tym spó ł ka spotyka si ę z siln ą konkurencj ą ze strony innych przedsi ę biorców, których udzia ł y rynkowe s ą zbli ż one do udzia ł u Philips Polska Sp. z o.o. Znacz ą cymi konkurentami spó ł ki s ą jak wy ż ej wskazano m.in. Sony Poland Sp. z o.o., Samsung Electronics Polska Sp. z o.o., Panasonic Polska Sp. z o.o. oraz LG Electronics Polska Sp. z o.o. Z powy ż szego wynika, i ż spó ł ka Philips Polska Sp. z o.o. nie dysponuje si łą rynkow ą daj ą c ą jej mo ż liwo ść dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Równie ż z informacji przedstawionych przez wybranych dystrybutorów sprz ę tu elektronicznego 6 wynika, i ż Philips Polska Sp. z o.o. jest jednym z wielu przedsi ę biorców, którego sprz ę t posiadaj ą w swojej ofercie. Uzyskane informacje wskazuj ą , i ż dostawy od Philips Polska Sp. z o.o. nie dominuj ą nad dostawami do dystrybutorów od innych producentów/importerów sprz ę tu elektronicznego. We wniosku Brabork Sp. z o.o. podniós ł , i ż Philips Polska Sp. z o.o. móg ł naruszy ć ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów nadu ż ywaj ą c kolektywnej pozycji dominuj ą cej. Ustosunkowuj ą c si ę do tej kwestii nale ż y wskaza ć , i ż zgodnie z art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Polskie unormowanie w tym zakresie jest zbie ż ne z regulacj ą wspólnotow ą . Art. 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (tekst skonsolidowany uwzgl ę dniaj ą cy zmiany wprowadzone Traktatem z Nicei, Dz. Urz. UE C 325 z 24 grudnia 2002 r.) równie ż zakazuje nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Z powy ż szego wynika, i ż prawnie niezale ż ne od siebie jednostki mog ą zosta ć uznane, za posiadaj ą ce kolektywn ą pozycj ę dominuj ą c ą . Koncepcja kolektywnej pozycji dominuj ą cej oraz podstawowe kryteria jej wyznaczania na rynku wykszta ł ci ł y si ę w orzecznictwie Komisji oraz S ą du Pierwszej Instancji (dalej „SPI” ) i Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (dalej „ETS” ) w post ę powaniach w sprawach praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , jak i w sprawach z zakresu kontroli koncentracji. Równie ż Prezes Urz ę du kilkakrotnie zajmowa ł si ę spraw ą kolektywnej pozycji dominuj ą cej 7 . Orzecznictwo wskazuje, i ż z kolektywn ą pozycj ą dominuj ą c ą mamy do czynienia w sytuacji, gdy z uwagi na rzeczywiste cechy rynku, ka ż dy cz ł onek dominuj ą cego oligopolu b ę dzie uwa ż a ł za mo ż liwe do zrealizowania i ekonomicznie rozs ą dne, a tym samym po żą dane, post ę powanie przez d ł u ż szy czas w sposób jednolity i zgodny z rozpoznawalnym, wspólnym interesem (wspóln ą polityk ą ) 8 . Dodatkowo, wed ł ug SPI, o kolektywnej pozycji dominuj ą cej mo ż na mówi ć tylko w odniesieniu do klasycznego oligopolu 9 podatnego na zachowania rynkowe w postaci „milcz ą cej koordynacji” . Zachowaniom takim sprzyja jednorodno ść produktu, dojrza ł o ść rynku, wysokie bariery wej ś cia, ma ł a si ł a nabywcza, niski poziom technologiczny, du ż a przejrzysto ść rynku oraz mo ż liwo ść zastosowania przez dominuj ą cych przedsi ę biorców ś rodków odwetowych dyscyplinuj ą cych pozosta ł ych uczestników rynku 10 . W orzeczeniu w sprawie Compagnie Maritime Belge Transports v Commission ETS stwierdzi ł , i ż kolektywna dominacja wskazuje na mo ż liwo ść posiadania pozycji dominuj ą cej przez dwóch lub wi ę cej przedsi ę biorców prawnie od siebie niezale ż nych, lecz z ekonomicznego punktu widzenia prezentuj ą cych si ę lub dzia ł aj ą cych na rynku jak jeden podmiot 7 Decyzja Prezesa UOKiK z dnia 22 kwietnia 2005 r. nr RPZ 11/2005, postanowienie Prezesa UOKiK z dnia 15 lutego 2005 r. 8 Za T. Skoczny, Koncentracja przedsi ę biorstw – ocena zgodno ś ci ze wspólnym rynkiem , Europejski Przegl ą d S ą dowy, grudzie ń 2005 r. 9 Oligopol - struktura rynku z kilkoma sprzedawcami, którzy realizuj ą swoj ą wspó ł zale ż no ść podejmuj ą c strategiczne decyzje np.: dotycz ą ce cen, ilo ś ci oraz jako ś ci. W oligopolu, ka ż dy przedsi ę biorca jest ś wiadom, ż e jego zachowanie rynkowe w sposób znacz ą cy wp ł ynie na innych sprzedawców oraz ich zachowania rynkowe. Termin ten jest cz ę sto stosowany w sytuacjach, w których kilku du ż ych sprzedawców łą cznie zdominuje struktur ę konkurencyjn ą a mniejsi sprzedawcy dostosowuj ą si ę do ich dzia ł ania. W pewnych okoliczno ś ciach, taka sytuacja mo ż e zosta ć uznana za kolektywn ą dominacj ę . Za: europa.eu.int/como/competition/general_info/o_en.html 10 Za UOKiK, Problem nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej w ś wietle przepisów i orzecznictwa wspólnotowego, Warszawa 2003, str. 36 7 kolektywny 11 . Wed ł ug ETS, aby wykaza ć , i ż dwóch lub wi ę cej przedsi ę biorców posiada kolektywn ą pozycj ę dominuj ą c ą , konieczne jest uprzednie rozwa ż enie, czy tworz ą oni razem podmiot kolektywny wobec swoich konkurentów, partnerów handlowych i klientów na konkretnym rynku w ł a ś ciwym 12 . Równie ż w sprawie Airtours/First Choice 13 SPI orzek ł , i ż stwierdzenie istnienia lub wzmocnienia kolektywnej pozycji dominuj ą cej na rynku oligopolistycznym wymaga wykazania takiego stopnia funkcjonalnych wspó ł zale ż no ś ci mi ę dzy uczestnikami oligopolu, który czyni nie tylko teoretycznie, ale praktycznie mo ż liwym, ż e skuteczna konkurencja mi ę dzy nimi zostanie istotnie ograniczona b ą d ź to przez os ł abienie presji konkurencyjnej, b ą d ź to przez podwy ż szenie zdolno ś ci koordynacji. To w ł a ś nie owa realna zdolno ść koordynowania polityki handlowej ka ż dego z dominuj ą cych oligopolistów, nieprzybieraj ą ca jednak formy zakazanego porozumienia, jest istot ą kolektywnej pozycji dominuj ą cej 14 . Maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż y uzna ć , i ż ustalenie istnienia kolektywnej pozycji dominuj ą cej jest dwustopniowe. Po pierwsze przedsi ę biorcy musz ą prezentowa ć siebie na rynku lub dzia ł a ć jako kolektywny podmiot. Ustalenie istnienia takiego kolektywnego podmiotu nast ę puje przy zastosowaniu trzyelementowego testu wypracowanego w orzeczeniu SPI w sprawie Airtours/First Choice . Warunki te s ą nast ę puj ą ce: 1) wysoki poziom przejrzysto ś ci rynku, aby ka ż dy podmiot nale żą cy do oligopolu mia ł mo ż liwo ść ustalenia w jaki sposób zachowuj ą si ę pozostali i przyj ę cia tej samej strategii; 2) d ł ugotrwa ł e utrzymywanie si ę stanu „milcz ą cej koordynacji” co oznacza, i ż powinny istnie ć bod ź ce sk ł aniaj ą ce do nieodst ę powania od wspólnej strategii dzia ł ania na rynku w ł a ś ciwym, np. ś rodki odwetowe, które mog ą by ć zastosowane wobec cz ł onków oligopolu naruszaj ą cych wspóln ą strategi ę ; 3) spodziewanym celom wspólnej strategii nie mog ą zagrozi ć pozostali lub potencjalni konkurenci lub konsumenci 15 . Dopiero po zidentyfikowaniu kolektywnego podmiotu, przyst ę puje si ę do ustalenia, czy posiada on pozycj ę dominuj ą c ą . Nale ż y jeszcze raz podkre ś li ć , i ż ewentualne nadu ż ycie kolektywnej pozycji dominuj ą cej mo ż e mie ć miejsce - co do zasady - na rynku o strukturze oligopolistycznej – taki jedynie rynek jest podatny na zachowania rynkowe w postaci „milcz ą cej koordynacji” . Zdaniem organu antymonopolowego, w oparciu o zebrane w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego informacje nale ż y uzna ć , i ż w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z klasycznym oligopolem m.in. ze wzgl ę du na fakt, i ż produkty na tym rynku s ą zró ż nicowane, a podmioty zajmuj ą ce si ę produkcj ą sprz ę tu elektronicznego konkuruj ą z sob ą w zakresie wprowadzania nowo ś ci technologicznych. Z uwagi na powy ż ej przedstawione argumenty, w ocenie organu antymonopolowego, nie mo ż na mówi ć w przedmiotowej sprawie o istnieniu kolektywnej pozycji dominuj ą cej. Ponadto Wnioskodawca, ani we wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego z dnia 16 grudnia 2005 r., ani w pismach 11 Orzeczenie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci w sprawie Compagnie Maritime Belge Transports v Commission (joint cases: C-395/96 P and C-396/96 P), [2000] ECR I-01365, pkt 36 12 Ibidem, pkt 39 13 Orzeczenie S ą du Pierwszej Instancji w sprawie Airtours / First Choice (Case T-342/99), [2002] ECR II-02585 14 Za T. Skoczny Koncentracja przedsi ę biorstw… 15 Za T. Skoczny, Koncentracja przedsi ę biorstw… oraz UOKiK Problem nadu ż ywania… 8 stanowi ą cych jego uzupe ł nienie, nie uprawdopodobni ł istnienia kolektywnej pozycji dominuj ą cej podmiotów dzia ł aj ą cych na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż y stwierdzi ć , ż e odmowa wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego w sprawie nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez Philips Polska Sp. z o.o. jest uzasadniona. Z informacji zawartych we wniosku, jak i b ę d ą cych w posiadaniu Prezesa Urz ę du, zebranych dodatkowo w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym – prowadzonym w zwi ą zku z przepisem art. 85 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – wynika w sposób oczywisty, ż e nie mog ł o doj ść do naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ww. ustawy. W tym miejscu nale ż y wskaza ć , i ż przes ł ankami wst ę pnymi pozwalaj ą cymi na badanie, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej jest stwierdzenie m.in. posiadania przez niego pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Bez wyst ą pienia tego elementu badanie, czy dosz ł o do naruszenia zakazu przewidzianego w art. 8 Ustawy jest bezprzedmiotowe. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 19, poz. 93 ze zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Monika Bychowska Dyrektor Departamentu Ochrony Konkurencji 9