RGD-18/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL /F AX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.411-13/05/06/AW Gda ń sk, dnia 1 sierpnia 2006r. D ECYZJA RGD. 18/2006 I. Na podstawie art. 10 ust. 1 i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (jedn. tekst: Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miej- scowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowe- go wszcz ę tego na wniosek przedsi ę biorcy AP(...) w C(...), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż yciu przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w C(...) pozycji domi- nuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł - towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na lokalnym rynku us ł ug pogrzebowych przejawiaj ą ce si ę w postaci zagwarantowa- nia sobie od 1 stycznia 2004r. wy łą cznego prawa do ś wiadczenia us ł ug w zakre- sie kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 30 wrze ś nia 2005r. II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (jedn. tekst: Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080), sto- sownie do art. 28 ust. 6 cytowanej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów, w zwi ą zku ze stwierdzeniem praktyki okre ś lonej w pkt I sentencji, nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w C(...) kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci (…) PLN (s ł ownie: (…) z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń - stwa. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) po wyst ą pieniu przedsi ę biorcy AP(...) w C(...) (zwanego dalej Wnioskodawc ą ) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą - ce na celu ustalenie, czy dzia ł ania Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w C(...) (zwane dalej PGK Sp. z o.o., Spó ł k ą lub Uczestnikiem) w zakresie ustalania obowi ą zuj ą cych na cmentarzu komunalnym w C(...) zasad ś wiadczenia us ł ug pogrze- bowych, tj. kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformo- wania mogi ł y nie naruszaj ą przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080) – zwa- nej dalej „ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów” lub „ustaw ą antymonopo- low ą ” (karty akt 19-41). Wnioskodawca w swoim pi ś mie wskaza ł , ż e jego pe ł nomocnik, w grudniu 2004r., „zosta ł poinformowany ustnie przez pracownika Przedsi ę biorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w C(...) o zakazie (…) ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych na te- renie cmentarza komunalnego w C(...)” (karta 15). Stanowisko takie potwierdzi ł Pre- zes Zarz ą du PGK w korespondencji z AP(…), z której wynika, ż e: 9 „Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959r. o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych (Dz. U. z 2000r., Nr 23, poz. 295) utrzymanie cmen- tarzy komunalnych i zarz ą dzanie nimi nale ż y do w ł a ś ciwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), na których terenie cmentarz jest po- ł o ż ony. W odniesieniu do cmentarza komunalnego w C(...) kompetencje te przys ł uguj ą , zatem Burmistrzowi C(...) reprezentuj ą cemu Gmin ę C(...). Gmina C(...) wydzier ż awia Przedsi ę biorstwu Gospodarki Komunal- nej Sp. z o.o., cmentarz komunalny w ramach umowy dzier ż awy mienia komunalnego z dnia 1 lipca 1998r. zgodnie z paragrafem 1 ust. 3 tej ż e umowy przekazanie mienia, którego sk ł adnikiem jest tak ż e przedmioto- wy cmentarz, wynika z powierzenia przez Gmin ę C(...) Przedsi ę biorstwu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o., wykonywania obowi ą zków – mi ę dzy innymi – w zakresie zapewniania odbiorcom z terenu Gminy C(...) dost ę - pu do us ł ug zwi ą zanych z obs ł ug ą cmentarza i pogrzebów” (k. 16). 9 „(…) Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o., jest nie tylko podmiotem uprawnionym do w ł adania terenem cmentarza komunalnego jako jego dzier ż awca, ale jednocze ś nie jest podmiotem zarz ą dzaj ą cym tym ż e cmentarzem. Z obowi ą zkami zarz ą dcy wi ąż e si ę konieczno ść prze- strzegania przepisów wynikaj ą cych z powo ł anej ustawy oraz aktów wy- konawczych do niej, w szczególno ś ci, rozporz ą dzenia ministrów gospo- darki terenowej i ochrony ś rodowiska oraz zdrowia i opieki spo ł ecznej z dnia 20 pa ź dziernika 1972 r. w sprawie urz ą dzania cmentarzy, prowa- dzenia ksi ą g cmentarnych oraz chowania zmar ł ych (Dz. U. Nr 47, poz. 299) oraz rozporz ą dzenia ministra spraw wewn ę trznych i administracji z dnia 1 sierpnia 2001r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji grobów (Dz. U. Nr 90, poz. 1013). Wykonanie bezpo ś rednio przez zarz ą dc ę czyn- no ś ci polegaj ą cych na wykopaniu grobu, w ł o ż enia trumny do grobu oraz zasypywaniu i uformowaniu mogi ł y s ł u ż y wy łą cznie zapewnieniu prze- strzegania regulacji prawnych wynikaj ą cych z powo ł anych przepisów, do których przestrzegania zobowi ą zany jest w ł a ś nie zarz ą dca. (…) powy ż sze nie wyklucza w ż adnym wypadku ś wiadczenia przez >>przedsi ę biorc ę 2 AP(...) [dop. UOKiK]<< wszelkich us ł ug pogrzebowych w pozosta ł ym zakresie” (k. 16). 9 „Nie ma ż adnych przeszkód ku temu, aby >>przedsi ę biorca AP(...) << ś wiadczy ł swoje us ł ugi – tak jak do tej pory – w zakresie przekraczaj ą - cym czynno ś ci, do których wykonywania zobowi ą zana jest reprezento- wana przeze mnie Spó ł ka jako zarz ą dca cmentarza, tzn. czynno ś ci pole- gaj ą ce na wykopaniu grobu, w ł o ż eniu trumny do grobu oraz zasypywa- niu i uformowaniu mogi ł y” (k. 19). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania wyja ś niaj ą cego PGK Sp. z o.o. w C(...) z ł o ż y ł o nast ę puj ą ce wyja ś nienia (k. 24-25): 9 Wykonywanie bezpo ś rednio przez zarz ą dc ę us ł ug w zakresie kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mo- gi ł y s ł u ż y wy łą cznie zapewnieniu przestrzegania regulacji prawnych wy- nikaj ą cych z przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1959r. o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych (Dz. U. z 2000r., Nr 23, poz. 295, z ze zm.) oraz ak- tów wykonawczych do niej, w szczególno ś ci rozporz ą dzenia ministrów gospodarki terenowej i ochrony ś rodowiska oraz zdrowia i opieki spo- ł ecznej z dnia 20 pa ź dziernika 1972r. w sprawie urz ą dzania cmentarzy, prowadzenia ksi ą g cmentarnych oraz chowania zmar ł ych (Dz. U. Nr 47, poz. 299, ze zm.) oraz rozporz ą dzenia ministra spraw wewn ę trznych i administracji z dnia 1 sierpnia 2001r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji grobów (Dz. U. Nr 90, poz. 1013, ze zm.). 9 Us ł ugi w zakresie kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasy- pywania i uformowania mogi ł y we wszystkich wypadkach, gdy pochówku dokonywali przedsi ę biorcy pogrzebowi inni ni ż PGK Sp. z o.o., ś wiadczo- ne by ł y przez pracowników PGK. Maj ą c na uwadze te okoliczno ś ci, Prezes UOKiK postanowi ł o wszcz ę ciu post ę - powania antymonopolowego z wniosku przedsi ę biorcy AP(...) w C(...) w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez PGK Sp. z o.o. pozycji dominuj ą cej na lokalnym ryn- ku us ł ug cmentarnych w C(...) poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji na rynku us ł ug pogrzebowych, polegaj ą ce na uniemo ż liwieniu wnioskodawcy wykonywania cz ęś ci tych us ł ug (kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y) na tere- nie cmentarza w C(...), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustosunkowuj ą c si ę do postawionych w zawiadomieniu o wszcz ę ciu post ę po- wania antymonopolowego zarzutów, Spó ł ka PGK z ł o ż y ł a nast ę puj ą ce wyja ś nienia (k.10-12): 9 Poza PGK Sp. z o.o., us ł ugi pogrzebowe w C(...) ś wiadcz ą równie ż przed- si ę biorca AP(...) z C(...) i P.H. M(…) Z.P. C(…) z C(...), jednak ż e prace zwi ą zane z kopaniem grobów, umieszczeniem trumny w grobie, zasypy- waniem i uformowaniem mogi ł y wykonywane by ł y przez pracowników PGK na podstawie zlece ń otrzymywanych przez przedsi ę biorców pogrze- bowych. Za wykonane prace PGK wystawia ł o przedsi ę biorcom faktury VAT. 9 „PGK Sp. z o.o. wyst ę puje w podwójnej roli (…) po pierwsze jako dzier- ż awca – zarz ą dca cmentarza, oraz jako przedsi ę biorca pogrzebowy. Wy- 3 konuj ą c obowi ą zki zarz ą dcy Cmentarza Komunalnego PGK sp. z o.o. mu- si przede wszystkim czuwa ć nad przestrzeganiem porz ą dku na jego tere- nie oraz dba ć o przestrzeganie w tym zakresie przepisów prawa. W szczególno ś ci dotyczy to wymogów zwi ą zanych z samym pochówkiem (lokalizacja grobu, wymiary grobu itp.). Zrozumia ł ym jest wi ę c, ż e czyn- no ś ci finalne ceremonii pogrzebowej wykonane s ą przez pracowników PGK sp. z o.o. jako zarz ą dcy cmentarza, albowiem sprzyja to zagwaran- towaniu przestrzeganie przepisów prawa jak równie ż postanowie ń za- wartej umowy z Gmin ą C(...)”. W kolejnych wyja ś nieniach kierowanych do Prezesa Urz ę du Uczestnik post ę - powania doda ł , ż e: 9 „W dniu 15 wrze ś nia 2005r. zosta ł zawieszony w wykonywaniu funkcji dotychczasowy Prezes Zarz ą du, natomiast w tym samym dniu powo ł ano na to stanowisko nowego Prezesa. Zmiana na stanowisku Prezesa Spó ł ki nie spowodowa ł a w zasadzie zmiany w dost ę pno ś ci innych przedsi ę bior- ców do wykonywania na cmentarzu komunalnym us ł ug zwi ą zanych z kopaniem grobów, chowaniem trumien, zasypywaniem i formowaniem grobów, albowiem ś wiadczenie tych us ł ug nigdy nie by ł o zabronione. Na marginesie nale ż y zaznaczy ć , i ż w miesi ą cu wrze ś niu 2005r. odby ł si ę na cmentarzu komunalnym pogrzeb w ca ł o ś ci zorganizowany i wykonany przez przedsi ę biorc ę pogrzebowego z S(…)”; 9 „Dokumenty wewn ę trzne PGK sp. z o.o. nie przewiduj ą wy łą czno ś ci Spó ł ki do ś wiadczenia us ł ug w zakresie kopania grobów, chowania tru- mien, zasypywania grobów oraz formowania grobów na cmentarzu ko- munalnym w C(...). Fakt ż e inni przedsi ę biorcy nie wykonywali ww. us ł ug wynika z przyj ę tych na terenie Gminy C(...) zwyczajów. Spó ł ka PGK sp. z o.o. traktowana jest przede wszystkim jako zarz ą dca – admini- strator cmentarza komunalnego i przypuszczalnie na tej podstawie inni przedsi ę biorcy powierzali jej wykonywanie us ł ug na cmentarzu (kopanie grobów, chowanie trumien itp.). Nie mniej jednak Spó ł ka PGK sp. z o.o. nie narzuca ł a ani nie narzuca innym przedsi ę biorcom pogrzebowym ko- rzystania z jej us ł ug” (k. 45) . Na wezwanie organu antymonopolowego o wskazanie, które przepisy powo ł a- nych przez PGK Sp. z o.o. aktów prawnych uprawniaj ą zarz ą dc ę cmentarza do ś wiad- czenia na zasadach wy łą czno ś ci us ł ug kopania grobów, umieszczenia trumny w gro- bie, zasypywania i uformowania mogi ł y na lokalnym cmentarzu, Uczestnik post ę po- wania z ł o ż y ł nast ę puj ą ce wyja ś nienia: 9 „Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 23 poz. 295, ze zm.) utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarz ą dzanie nimi nale ż y do w ł a ś ciwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), na których tere- nie cmentarz jest po ł o ż ony. Na tej podstawie Burmistrz C(...) zawar ł ze spó ł k ą PGK sp. z o.o. umow ę dzier ż awy mienia komunalnego z dnia 01 lipca 1998 r. i powierzy ł jej wykonywanie czynno ś ci zarz ą dcy cmentarza. Co prawda przepisy ustawy nie definiuj ą co nale ż y rozumie ć pod poj ę - ciem >>zarz ą dzanie<<, niemniej jednak w przekonaniu Spó ł ki poj ę cie to implikuje w sobie m.in. uprawnienie do ś wiadczenia us ł ug na rzecz osób trzecich. Uprawnienie to Burmistrz Gminy C(...) przeniós ł na mocy 4 umowy dzier ż awy na rzecz PGK Sp. z o.o. Z tego te ż powodu, Spó ł ka PGK Sp. z o.o. ś wiadczy ł a innym przedsi ę biorcom pogrzebowym odp ł at- nie, us ł ugi w zakresie kopania i formowania grobów etc. na ich zlecenie” (k. 46); 9 „po obj ę ciu przez obecnego Prezesa Zarz ą du Spó ł ki – (…) – funkcji Cz ł onka Zarz ą du, co do zasady zmieni ł y si ę warunki dost ę pu innych przedsi ę biorców pogrzebowych do wykonywania na Cmentarzu Komu- nalnym w C(...) us ł ug zwi ą zanych z kopaniem grobów, chowaniem tru- mien, zasypywaniem i formowaniem grobów. Przed zmian ą na stanowi- sku Prezesa Zarz ą du, przedsi ę biorcy inni ni ż PGK Sp. z o.o. nie mieli prawa dost ę pu do wykonywania ww. us ł ug na terenie cmentarza. By ł o to podyktowane potrzeb ą zachowania porz ą dku i ł adu na cmentarzu, szczególnie w sytuacji gdy miejsca pod pochówki zaczyna ł y si ę ko ń czy ć . Praktyka ta zosta ł a zaprzestana od IX 2005r. Obecnie w celu zachowania porz ą dku przy pochówkach zosta ł wprowadzony odp ł atny nadzór nad wykopkami” (k. 109); 9 „nigdy nie wprowadzono zakazu ś wiadczenia us ł ug kopania grobów przez inne przedsi ę biorstwa pogrzebowe ni ż PGK Sp. z o.o. (…) Niewy- konywanie przez innych przedsi ę biorców ww. us ł ug, wi ą za ł o si ę z przyj ę - t ą praktyk ą na cmentarzu komunalnym i nie by ł o potwierdzane jakim- kolwiek formalnym zakazem. Tym bardziej brak jest dowodu na pi ś mie, aby taki zakaz by ł og ł oszony” (k. 111). W maju 2006r. dosz ł o do kolejnej zmiany na stanowisku Prezesa PGK. Na we- zwanie organu antymonopolowego Prezes udzieli ł wyja ś nie ń , ż e op ł aty za us ł ugi ko- pania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y zo- sta ł y wliczone bez wyszczególnienia w op ł aty za pochówki, które uj ę te zosta ł y w po- zycjach od 1 do 9 cennika us ł ug pogrzebowych (k. 283, 172). I. ORGAN ANTYMONOPOLOWY USTALI Ł , CO NAST Ę PUJE : 1. Wnioskodawca – AP(...) prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „P(…) A(…)” z siedzib ą w C(...) przy ul. (…) i jest zarejestrowana w ewidencji dzia ł alno- ś ci gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza C(...) pod numerem (…) (k. 9). Przedmiotem jej dzia ł ania s ą : us ł ugi pogrzebowe, us ł ugi transportowe, wyrób i sprzeda ż wie ń ców, wi ą zanek pogrzebowych i artyku ł ów przemys ł owych, sprzeda ż konfekcji m ę skiej i damskiej dla zmar ł ych oraz dla ż a ł obników, sprzeda ż dewocjo- naliów. 2. Uczestnik post ę powania – PGK Sp. z o.o. w C(...) prowadzi dzia ł alno ść gospodar- cz ą na podstawie wpisu do KRS o numerze (…) (k. 28), której przedmiotem s ą m.in. pogrzeby i dzia ł alno ść pokrewna. Udzia ł owcami Spó ł ki s ą : Gmina C(...) (49% udzia ł ów) oraz 48 osób fizycznych (pozosta ł e 51%). 3. Na terenie Gminy C(...) znajduje si ę jeden cmentarz komunalny. (k. 111) 4. Zarz ą dc ą cmentarza jest PGK Sp. z o.o. w C(...), które zarz ą dza Cmentarzem Ko- munalnym w C(...) aktualnie w oparciu o umow ę dzier ż awy mienia komunalnego z dnia 1 lipca 1998r. W § 1 ust. 3 umowy ustalono, ż e „przekazanie mienia wynika z kontynuacji realizacji przez Dzier ż awc ę obowi ą zków w zakresie m.in. obs ł ugi cmentarza i pogrzebów w zwi ą zku z likwidacj ą Przedsi ę biorstwa Gospodarki Ko- munalnej i Mieszkaniowej w C(...)”. W aneksie z dnia 21 listopada 2002r. zawarto 5 postanowienie o przed ł u ż eniu umowy na czas okre ś lony do dnia 31 grudnia 2010r. (k. 34-39). 5. Ograniczenia w zakresie ś wiadczenia przez innych przedsi ę biorców – poza PGK Sp. z o.o. – cz ęś ci us ł ug pogrzebowych wykonywanych na cmentarzu, tj. kopania gro- bów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y, nigdy nie przyj ęł y formy pisemnej, jednak z poczynionych ustale ń wynika, ż e faktycznie obowi ą zywa ł y w okresie od 1 stycznia 2004r. do 30 wrze ś nia 2005r. (k. 24, 25, 109). 6. W toku post ę powania ustalono ilo ść pochówków dokonanych na cmentarzach w latach 2004 – 2005 przez poszczególnych przedsi ę biorców, które zestawiono w tabeli ni ż ej: T ABELA 1 I LO ŚĆ POCHÓWKÓW NA CMENTARZU W C(...), W TYM US Ł UG KOPANIA GROBÓW , W LATACH 2004- 2005. 2005r. 2006r. 2004r. I-IX X-XII I-II Lp Nazwa przedsi ę - biorcy Ilo ść pochów- ków Us ł ugi kopa- nia grobów, umieszczania trumny w grobie zasy- pywania i formowania mogi ł y Ilo ść pochów- ków Us ł ugi kopa- nia grobów, umieszczania trumny w grobie zasy- pywania i formowania mogi ł y Ilo ść pochów- ków Us ł ugi kopa- nia grobów, umieszczania trumny w grobie zasy- pywania i formowania mogi ł y Ilo ść pochów ków Us ł ugi kopa- nia grobów, umieszczania trumny w grobie zasy- pywania i formowania mogi ł y 1 PGK * * * * * * * * 2 Konkurenci * * * * * * * * Razem * * * * * * * * Ź ród ł o:(k. 11, 24, 109, 110, 296); kolorem szarym oznaczono okres, kiedy obowi ą zywa ł a wy łą czno ść na wykonywanie us ł ug kopania grobów, umieszczania trumny w grobie zasypywania i formowania mo- gi ł y * dane przedsi ę biorstwa 7. Z tabeli 1 wynika, ż e w 2004r. na cmentarzu w C(...) wykonano (…) pochówków, z czego (…) wykona ł PGK Sp. z o.o. wynosi ł (49% ogólnej liczby pochówków). W 2005r. z liczby (…) pochówków, (…) wykona ł PGK Sp. z o.o. (64%). 8. Zebrane dane o ilo ś ci pochówków (tabela 1) wskazuj ą , ż e w okresie od 1 stycznia 2004r. do 30 wrze ś nia 2005r. PGK Sp. z o.o. faktycznie uniemo ż liwia ł o konkuren- tom ś wiadczenia us ł ug kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypy- wania i uformowania mogi ł y. Op ł aty za ww. us ł ugi nie stanowi ł y odr ę bnej pozycji cennika, zawarte by ł y w stawkach op ł at za pochowanie zw ł ok og ł oszonych w Za- rz ą dzeniu Prezesa Zarz ą du PGK Sp. z o.o. Nr 10/05 z dnia 2 listopada 2005r. 9. W toku post ę powania zebrano: a) faktury wystawiane przez PGK, tj. dwie pierwsze z ka ż dego miesi ą ca po- cz ą wszy od 01.01.2004r. do 30.09.2005r., które stanowi ą dowód, ż e w przypadku, gdy us ł ugi pogrzebowe by ł y zlecane przez konsumentów konku- rentom PGK Sp. z o.o., to us ł ugi pochowania zw ł ok na cmentarzu w C(...), w tym kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i ufor- mowania mogi ł y, ś wiadczy ł o PGK Sp. z o.o. (k. 47-102). Uczestnik post ę - powania wszak ż e przyzna ł , ż e we wrze ś niu 2005r. odby ł si ę na cmentarzu 6 komunalnym pogrzeb w ca ł o ś ci zorganizowany i wykonany przez przedsi ę - biorc ę pogrzebowego z S(…) (k. 45), to jednak zebrane przez organ anty- monopolowy faktury z wrze ś nia 2005r. stanowi ą dowód, ż e do ko ń ca tego miesi ą ca Uczestnik uniemo ż liwia ł ś wiadczenia tych us ł ug Wnioskodawcy i P.H. M(…) Z.P. C(…) z C(...) (k. 100-102). b) faktury z 2005r., wystawiane przez PGK, tj. po 4 z ka ż dego miesi ą ca 2005r., które stanowi ą dowód, ż e w przypadku, gdy konsumenci zlecali us ł ugi po- grzebowe PGK Sp. z o.o., to Spó ł ka obci ąż a ł a ich op ł at ą za us ł ugi pochowa- nia zw ł ok na cmentarzu w C(...), w tym kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y, podobnie jak swoich konkurentów (k. 113-160). II. ORGAN ANTYMONOPOLOWY ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE : 1. Rodzaj zarzucanego naruszenia Post ę powanie antymonopolowe w niniejszej sprawie przeprowadzone zosta ł o w zwi ą zku z postawionym PGK Sp. z o.o. w C(...) zarzutem naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 5 cyt. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. nadu ż ywania pozycji do- minuj ą cej poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do po- wstania b ą d ź rozwoju konkurencji. 2. Interes publicznoprawny Wszczynaj ą c przedmiotowe post ę powanie organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę mo ż liwo ść naruszenia interesu publicznoprawnego. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Najwy ż szego (wyrok z dnia 29 maja 2001 r., sygn. Akt I CKN 1217/98), publicz- noprawny charakter ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów powoduje, i ż znaj- duje ona zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony jest interes pu- bliczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku go- spodarczego. Rynek taki mo ż e funkcjonowa ć prawid ł owo, je ż eli zapewniona jest na nim mo ż liwo ść powstania i rozwoju konkurencji. Za zagro ż enie lub naruszenie konku- rencji w takim rozumieniu nale ż y uzna ć , zdaniem s ą du, jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku gospodarczego, a wi ę c gdy dotycz ą konkurencji rozumianej nie jako sytuacja pojedynczego przedsi ę biorcy, lecz jako zjawiska charakteryzuj ą cego funkcjonowanie gospodarki. W przedmiotowej sprawie PGK Sp. z o.o. ograniczy ł o mo ż liwo ść ś wiadczenia cz ęś ci us ł ug pogrzebowych przez przedsi ę biorców pogrzebowych, wykonywanych na obszarze cmentarza w C(...) poprzez faktyczne zagwarantowanie sobie praw wy łą cz- nych do kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y. Ograniczenie to wp ł ywa ł o bezpo ś rednio na sposób organizacji rynku, kszta ł t relacji na nim panuj ą cych oraz pozycj ę konkurencyjn ą PGK Sp. z o.o. Po ś rednio wp ł y- wa ł y tak ż e na decyzje konsumentów, mog ą c ogranicza ć ich suwerenno ść przy doko- nywaniu wyboru przedsi ę biorcy, któremu chcieliby zleci ć wykonanie us ł ugi pogrzebo- wej. Bez w ą tpienia wi ę c sprawa zwi ą zana jest z materi ą poj ę cia konkurencji, rozumia- nej jako ogólna kategoria charakteryzuj ą ca stosunki gospodarcze na rynku lokalnym, a wi ę c dotyczy interesu publicznego, co w pe ł ni uzasadnia podj ę cie przez organ anty- monopolowy dzia ł a ń przewidzianych ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. 7 3. Wykazanie naruszenie przepisów ustawy Aby dowie ść , i ż naruszony zosta ł przepis art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż y : 1. zdefiniowa ć rynek w ł a ś ciwy w sprawie, 2. wykaza ć , ż e przedsi ę biorca zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a- ś ciwym, 3. udowodni ć , ż e przedsi ę biorca wobec którego toczy si ę post ę powanie nadu ż ywa tej pozycji przeciwdzia ł aj ą c ukszta ł towaniu si ę warunków nie- zb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, m.in. ograniczaj ą c dost ę p do rynku przedsi ę biorcom ś wiadcz ą cym okre ś lony rodzaj us ł ug, poprzez budowanie barier wej ś cia na rynek, które w zale ż no ś ci od oko- liczno ś ci mog ą przybiera ć ró ż ne formy. 3.1. Rynek w ł a ś ciwy Warunkiem koniecznym zastosowania ustawy antymonopolowej oraz wyci ą gni ę cia ewentualnych sankcji wobec przedsi ę biorcy naruszaj ą cego jej przepisy jest ustale- nie rynku, rozumianego nie jako ogólna kategoria ekonomiczna, ale rynku w ł a ś ci- wego w danej sprawie, tzw. rynku relewantnego, z wyznaczeniem jego podstawo- wych elementów, tj. wymiaru przedmiotowego (towar, us ł uga), fazy obrotu (zbyt, hurt, detal), funkcji strony rynku (poda ż , popyt), terytorium oraz czasowego aspek- tu obrotu. Brak jednoznacznej identyfikacji w odniesieniu do cho ć by jednego z po- wy ż szych elementów uzasadnia, i ż przynajmniej zasadniczo, przedmiot post ę powa- nia mo ż e by ć rozpatrywany w kontek ś cie kilku odr ę bnych rynków. Identyfikacja wymiaru przedmiotowego rynku sprowadza si ę do wyodr ę bnienia to- warów w oparciu o ich szczególne w ł a ś ciwo ś ci tak, aby odró ż ni ć te towary od in- nych w taki sposób, aby nie istnia ł a mo ż liwo ść dowolnej ich zamiany. W ka ż dym wypadku definiuj ą c towar (tu: us ł ug ę ) nale ż y wzi ąć pod uwag ę takie jego cechy, jak: przeznaczenie, funkcje u ż ytkowe, substytucyjno ść i inne szczególne, wyró ż nia- j ą ce go, w ł a ś ciwo ś ci, chodzi bowiem o towary takie same lub z punktu widzenia nabywcy uznane za substytuty. W rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy antymonopolowej us ł ugi wykonywane na cmentarzach komunalnych s ą niew ą tpliwie towarem. Kwe- sti ą o podstawowym znaczeniu dla ustalenia rynku w ł a ś ciwego w sprawie jest wi ę c identyfikacja us ł ug zwi ą zanych z utrzymaniem cmentarzy i z chowaniem zmar ł ych oraz okre ś lenie, czy us ł ugi te – ze wzgl ę du na swoje specyficzne cechy – tworz ą odr ę bne rynki w aspekcie przedmiotowym. W ś wietle utrwalonego orzecznictwa antymonopolowego, z dzia ł alno ś ci ą gospodar- cz ą w zakresie pochówku zmar ł ych zwi ą zane s ą dwa, silnie powi ą zane ze sob ą ryn- ki: 1. rynek us ł ug cmentarnych, przedmiotowo zwi ą zanych z utrzymaniem cmentarzy i zarz ą dzaniem nimi, 2. rynek us ł ug pogrzebowych, przedmiotowo zwi ą zane z chowaniem zmar ł ych. 8 Obie grupy us ł ug, okre ś lane w orzecznictwie jako: us ł ugi cmentarne (wy- konywane w interesie ogó ł u) i pogrzebowe (zlecane przez indywidualnych zlecenio- dawców) nale ż y wyra ź nie odró ż ni ć 1 . Ad.1. Organizacja us ł ug cmentarnych nale ż y do obszaru w ł adztwa prawnego gminy. Us ł ugi te ś wiadczone s ą na rzecz wspólnoty w celu umo ż liwienia jej cz ł onkom korzystania z cmentarza i jego urz ą dze ń w zwi ą zku z pochówkiem zmar ł ych i obejmu- j ą w szczególno ś ci takie dzia ł ania, jak 2 : 9 utrzymanie i wyposa ż enie cmentarza w urz ą dzenia cmentarne, 9 utrzymanie cmentarza jako terenu zielonego, 9 utrzymanie ł adu i porz ą dku na cmentarzu, 9 urz ą dzanie cmentarza zgodnie z planem zagospodarowania, 9 nadzór nad korzystaniem z cmentarza, w tym nad pochówkiem, ekshu- macj ą , zak ł adaniem grobów zgodnie z przepisami prawa. Specyficzn ą cech ą us ł ug cmentarnych jest to, i ż dotycz ą one z jednej stro- ny utrzymania cmentarza zgodnie z wymogami porz ą dkowymi i technicznymi, z dru- giej natomiast zabezpieczaj ą prawid ł owe wykonanie szczególnego rodzaju czynno ś ci, jak ą jest pochówek zmar ł ego. W tym zakresie gminie, jako organizatorowi tych us ł ug, przys ł uguje monopol wynikaj ą cy z przepisów prawa. Gmina mo ż e zawiera ć umowy z innymi podmiotami w celu wykonywania zada ń w ł asnych, co w niczym nie ogranicza jej obowi ą zków ani nie zwalnia z odpowiedzialno ś ci za prawid ł ow ą ich realizacj ę . Na terenie Gminy C(...) znajduje si ę tylko jeden cmentarz komunalny, któ- ry w aspekcie geograficznym wyznacza odr ę bny rynek w ł a ś ciwy w sprawie. Za takim ustaleniem granic terytorialnych rynku przemawiaj ą nast ę puj ą ce przes ł anki: 9 zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 13 ustawy o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. nr 142 z 2001r., poz. 1591, ze zm.) sprawy zwi ą zane z utrzymaniem cmentarzy gminnych nale żą do zada ń w ł asnych gminy, realizowanych przez jednostk ę samorz ą du terytorialnego w celu zaspa- kajania zbiorowych potrzeb wspólnoty. 9 cho ć realizacja tego zadania w ż aden sposób nie oznacza obowi ą zku chowania zmar ł ych mieszka ń ców C(...) w tej Gminie, to jednak cmenta- rze zlokalizowane w innych, nawet pobliskich miejscowo ś ciach nie s ą wzgl ę dem cmentarza w C(...) zamienne. Wynika to chocia ż by z prefe- rencji konsumentów (dla rodzin zmar ł ych w C(...) nie jest alternatyw ą chowanie bliskich na cmentarzach w okolicznych so ł ectwach, czy te ż innych gminach i odwrotnie – rodziny osób zmar ł ych w innych miej- 1 Sprawy zwi ą zane z funkcjonowaniem i realizowaniem us ł ug cmentarnych, w tym z ograniczeniem mo ż liwo ś ci ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych na terenie cmentarzy komunalnych by ł y przedmiotem wielu orzecze ń zarówno organu antymo- nopolowego, jak i S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dlatego te ż orzecznictwo odnosz ą ce si ę do kwestii swobody wyko- nywania tych us ł ug, ich kwalifikacji oraz reguluj ą ce zasady konkurencji na tych obszarach dzia ł alno ś ci gospodarczej mo ż na uzna ć za dostatecznie ustalone i ugruntowane (por. m.in. wyroki: z dnia 12 pa ź dziernika 1994r. Sygn. akt XVII Amr 27/94; z dnia 14 czerwca 1995r. Sygn. akt XVII Amr 11/95; z dnia 15 lipca 1999r. Sygn. akt XVII Ama 28/99; z dnia 25.wrze ś nia 2000r. Sygn. akt XVII Ama 76/99). 2 Us ł ugi cmentarne wyodr ę bniono kieruj ą c si ę przepisami ustawy z dnia 31 maja 1959r. o cmentarzach i cho- waniu zmar ł ych (Dz.U. z 2000r., Nr 23, poz. 295), ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorz ą dzie gminnym oraz wytycznymi w zakresie metody definiowania towaru w sprawach antymonopolowych. 9 scowo ś ciach nie traktuj ą pochówku w C(...) za równorz ę dne rozwi ą za- nie), wy ż szych kosztów transportu zw ł ok do miejsca pochówku, a tak ż e kosztów transportu zwi ą zanych z dotarciem i odwiedzaniem cmentarza po pogrzebie. Z tych te ż powodów uzna ć nale ż a ł o, ż e rynkiem w ł a ś ciwym w przedmioto- wej sprawie jest rynek us ł ug cmentarnych wykonywanych na terenie cmentarza ko- munalnego w C(...). Na rynku tym PGK Sp. z o.o., nie spotyka si ę z konkurencj ą ze strony innych podmiotów. Ad.2 Us ł ugi pogrzebowe wykonywane s ą zarówno na cmentarzu, jak i poza nim, i obejmuj ą m.in. takie czynno ś ci, jak: 9 przygotowanie zw ł ok do pochówku, 9 przygotowanie miejsca pochówku, 9 transport zw ł ok i zwi ą zana z tym asysta pogrzebowa, 9 wykopanie i uformowanie grobu, 9 ekshumacja zw ł ok i szcz ą tków ludzkich, 9 za ł atwianie formalno ś ci administracyjnych zwi ą zanych z pogrzebem. Podstawow ą cech ą wyró ż niaj ą c ą us ł ugi pogrzebowe, wykonywane poza w ł adztwem prawnym gminy jest ich indywidualny charakter, w przeciwie ń stwie do us ł ug cmentarnych, które stosownie do tre ś ci ustawy o samorz ą dzie gminnym ś wiad- czone s ą na rzecz wszystkich cz ł onków lokalnej wspólnoty. Us ł ugi cmentarne i pogrzebowe, ze wzgl ę du na sw ą specyfik ę , stanowi ą odr ę bne grupy, a co za tym idzie, tworz ą ró ż ne, cho ć wspó ł zale ż ne rynki zwi ą zane przedmiotowo z us ł ugami chowania zmar ł ych. Obydwa rodzaje us ł ug realizowane s ą na podstawie relacji: podmiot gospodarczy – pojedynczy klient. Drugi z rynków w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie, którego przedmiot wyzna- czaj ą us ł ugi pogrzebowe ś wiadczonych na indywidualne zlecenie klientów, terytorial- nie ograniczony jest granicami Gminy C(...). Przemawia za tym tak miejsce zamiesz- kania zlecaj ą cego pogrzeb, jak i miejsce pochówku zmar ł ym. Na rynku tym stron ę poda ż ow ą reprezentuj ą trzy zak ł ady pogrzebowe, tj.: PGK Sp. z o.o. w C(...), Wnio- skodawca AP(...) z C(...) oraz P.H. M(…) Z.P. C(…) z C(...), natomiast stron ę popyto- w ą - rodziny zmar ł ych, zamieszka ł e, co do zasady, na terenie Gminy C(...). 3.2. Pozycja na rynku w ł a ś ciwym Bior ą c pod uwag ę w/w rozwa ż ania uzna ć nale ż y, ż e w analizowanej spra- wie wspó ł istniej ą dwa odr ę bne, jednak ż e funkcjonalnie powi ą zane ze sob ą rynki, tj.: 9 rynek us ł ug cmentarnych, ś wiadczonych na rzecz wszystkich cz ł onków wspólnoty, terytorialnie to ż samy z cmentarzem komunalnym w C(...), na którym Gmina C(...) swoje zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej w zakresie jego utrzymania i administrowania wykonuje przy pomocy PGK Sp. z o.o. na podstawie umowy dzier ż awy mienia komunalnego. 10 PGK Sp. z o.o. na rynku us ł ug cmentarnych nie spotyka si ę z konkuren- cj ą , co jest to ż same, i ż zajmuje na nim pozycj ę dominuj ą c ą . 9 rynek us ł ug pogrzebowych w Gminie C(...), na którym funkcjonuj ą trzej przedsi ę biorcy. S ą oni konkurentami w rozumieniu art. 4 pkt 10 ustawy antymonopolowej. W okresie uniemo ż liwiania przez PGK Sp. z o.o. ś wiadczenia us ł ug w zakresie kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y PGK Sp. z.o.o. faktycznie ś wiadczy ł o te us ł ugi w 100%, natomiast jego udzia ł w rynku us ł ug po- grzebowych wynosi ł w 2004r. – 49%, w 2005r. – 64%. Pozycja ta od pa ź dziernika 2005r., tj. od momentu zniesienia wy łą czno ś ci PGK na wy- konywanie us ł ug pogrzebowych ś wiadczonych na terenie cmentarza, uleg ł a os ł abieniu, cho ć i tak – na co wskazuj ą ustalenia stanu faktyczne- go - Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o., w okresie X 2005r. – II 2006r. wykona ł o (…) z ogólnej liczby (…) pochówków, które odby ł y si ę na cmentarzu w C(...), co daje jej 44% udzia ł w rynku. Przytoczone dane obrazuj ą zjawisko silnego skorelowania ww. rynków. Po- siadanie przez zarz ą dc ę cmentarza pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug cmentarnych wp ł ywa w odczuwalny sposób na kszta ł towanie si ę relacji konkurencyjnych na rynku us ł ug pogrzebowych. 3.3. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej Skutki ograniczenia konkurencji kwestionowane przez Wnioskodawc ę wy- st ę puj ą na rynku us ł ug pogrzebowych. Z informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania antymonopolo- wego wynika, i ż PGK Sp. z o.o. w okresie od 01 stycznia 2004r. do 30 wrze ś nia 2005r. wy łą czne wykonywanie us ł ug kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasy- pywania i uformowania mogi ł y, powierzy ł o sobie. Taki wniosek znajduje potwierdzenie m.in. w pisemnym o ś wiadczeniu Prezesa Zarz ą du PGK Sp. z o.o. z dnia 25 pa ź dzierni- ka 2005r. (k. 45), w którym stwierdzi ł , ż e przed 15 wrze ś nia 2005r., tj. przed zmian ą personaln ą na stanowisku Prezesa Zarz ą du , „przedsi ę biorcy inni ni ż PGK Sp. z o.o. nie mieli prawa dost ę pu do wykonywania ww. us ł ug na terenie cmentarza.” Zadaniem Prezesa Zarz ą du przyj ę ty sposób regulacji rynku gwarantowa ł zachowanie porz ą dku i ł adu na cmentarzu, szczególnie w sytuacji gdy miejsca pod pochówki zaczyna ł y si ę ko ń czy ć . Po 15 wrze ś nia 2005r. w celu zachowania porz ą dku przy pochówkach zosta ł wprowadzony odp ł atny nadzór nad wykopkami. Bezspornym jest, ż e przedmiotowe ograniczenia powsta ł y na skutek zaka- zu wprowadzanego przez PGK Sp. z o.o. Zakaz ten nie przyj ął formy pisemnej, jednak materia ł dowodowy potwierdzi ł jego stosowanie. W ocenie organu antymonopolowego nie jest wymagane, aby zakaz ten mia ł przybra ć form ę pisemn ą . Dowodem jego reali- zacji s ą dane obrazuj ą ce struktur ę ilo ś ci pochówków w badanym okresie. Na (…) us ł ug pogrzebowych wykonanych w 2004r. 49% przypad ł o PGK Sp. z o.o.; pozosta ł e 51% innym przedsi ę biorcom pogrzebowym, których administrator cmentarza pozbawi ł mo ż liwo ś ci ś wiadczenia kwestionowanych us ł ug. Do uchylenia zakazu w pa ź dzierniku 2005r. udzia ł PGK Sp. z o.o. w ogólnej ilo ś ci pochówków wzrós ł do 64%, przy czym nale ż y wskaza ć , ż e w okresie obowi ą zywania ww. zakazu konku- 11 renci wykonali tylko (…) pochówków w ograniczonym zakresie, tj. 12,6% ogólnej ilo- ś ci, a po tym okresie do ko ń ca roku wykonali (…) kompleksowych us ł ug, tj. 23,4% ogólnej ilo ś ci. W czasie obowi ą zywania zakazu wykonywania na cmentarzu w C(...) przez przedsi ę biorców innych ni ż PGK Sp. z o.o. us ł ug w zakresie kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y, PGK Sp. z o.o. faktycznie ś wiadczy ł o te us ł ugi w 100%. Zastosowanie przez PGK Sp. z o.o. wobec innych przedsi ę biorców niepisa- nych ogranicze ń w ś wiadczeniu us ł ug pogrzebowych, tj. kopania grobów, umieszcze- nia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y, oznacza bezpo ś redni ą inge- rencj ę Spó ł ki w obszarze us ł ug konkurencyjnych wykonywanych w ramach obowi ą zu- j ą cych przepisów prawa. Wskaza ć przy tym nale ż y, i ż brak jest podstaw prawnych uzasadniaj ą cych ingerencj ę PGK Sp. z o. o. w organizacj ę us ł ug pogrzebowych po- przez m.in. stanowienia barier wej ś cia na rynek, a tym samym rozwój konkurencji. Przywo ł ane o ś wiadczenie Prezesa Zarz ą du PGK Sp. z o.o. nie pozwala uwzgl ę dni ć wyja ś nie ń Uczestnika, w których stwierdzi ł ż e: „Spó ł ka nie narzuca ł a in- nym przedsi ę biorcom pogrzebowym korzystania z jej us ł ug”, lub, ż e nie wykonywanie kwestionowanych us ł ug przez tych przedsi ę biorców wynika ł o „z przyj ę tych na terenie Gminy C(...) zwyczajów”. Przypisana Uczestnikowi funkcja zarz ą dcy–administratora cmentarza komunalnego, nie jest wystarczaj ą cym argumentem do uznania, ż e z tego powodu inni przedsi ę biorcy powierzali Uczestnikowi wykonywanie kwestionowanych us ł ug na cmentarzu w C(...). Nie do przyj ę cia jest te ż argumentacja Uczestnika, ż e kwestionowane us ł ugi wykonywa ł „na zlecenie” konkurentów, bowiem ci, wobec bra- ku mo ż liwo ś ci ś wiadczenia kompleksowej us ł ugi, zmuszeni byli do wydania dyspozycji zlecenia zarz ą dcy cmentarza, bynajmniej nie czynili tego dobrowolnie, o czym ś wiad- czy fakt z ł o ż enia wniosku przedmiotowego post ę powania. Na uwag ę nie zas ł uguje te ż interpretacja Prezesa Zarz ą du PGK Sp. z o.o., w zakresie przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 23 poz. 295, ze zm.), zgodnie z którym utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarz ą dzanie nimi nale ż y do w ł a ś ciwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), na których terenie cmentarz jest po ł o ż ony. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e uprawnia on burmistrza C(...) do zawarcia z zewn ę trznym przedsi ę biorc ą umowy dzier ż awy mienia komunalnego i powierzenia mu wykonywania czynno ś ci zarz ą dcy cmentarza, to jednak przypisana PGK Sp. z o.o. funkcja zarz ą dcy cmentarza, cho ć z jednej strony upowa ż nia go do odp ł atnego ś wiadczenia tych us ł ug, to z drugiej nie upowa ż nia do wymuszania na innych przedsi ę biorcach zlecania mu odp ł atnego ś wiadczenia tych us ł ug w sytuacji, gdy sami mog ą i chc ą je wykona ć . Skoro zatem ka ż dy przedsi ę biorca, wpisany do ewidencji dzia ł alno ś ci go- spodarczej, mo ż e swobodnie ś wiadczy ć – w ramach obowi ą zuj ą cych przepisów prawa – np. us ł ugi polegaj ą ce m.in. na kopaniu grobów, umieszczeniu trumny w grobie, zasypywaniu i uformowaniu mogi ł y, to ograniczenie tej mo ż liwo ś ci przez PGK Sp. z o.o. stanowi jawne naruszenie art. 8 ust 1 i 2 pkt. 5 ustawy antymonopolowej, prze- ciwdzia ł a bowiem ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź roz- woju konkurencji. Konkluzja tego rodzaju, w sytuacji zastrze ż onej wy łą czno ś ci dla jed- nego podmiotu, wydaje si ę oczywista, poniewa ż ograniczono w ten sposób dost ę p do cmentarza innym potencjalnym wykonawcom us ł ug pogrzebowych. W ś wietle utrwa- lonego ju ż w tym zakresie orzecznictwa (por. przywo ł any wyrok S ą du Antymonopolo- wego z dnia 14 czerwca 1995r.) brak jest prawnych, jak i innych racjonalnych powo- dów, aby w zakresie tak typowych us ł ug budowlanych, jakimi s ą us ł ugi kopania gro- 12 bów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y, gospodarz cmentarza nie mia ł by si ę spotyka ć z konkurencj ą ze strony innych przedsi ę biorców. Jak ju ż wspomniano, PGK Sp. z o.o. sprawuj ą c funkcj ę gospodarza cmenta- rza ś wiadczy ł o równie ż us ł ugi pogrzebowe. Uzyskuj ą c monopol na wykonywanie us ł ug cmentarnych, Spó ł ka by ł a w sytuacji znacznie korzystniejszej, ni ż jej konkurenci na rynku us ł ug pogrzebowych, bowiem taka sytuacja sprzyja ł a – nie tylko potencjalnie - zwi ę kszeniu mo ż liwo ś ci w uzyskiwaniu zlece ń na kompleksow ą obs ł ug ę pogrzebów. Struktura pochówków w badanym okresie przemawia za tym, ż e stosowany przez Uczestnika zakaz wp ł ywa ł bezpo ś rednio na jego pozycj ę konkurencyjn ą , sposób organizacji rynku oraz kszta ł t relacji na nim panuj ą cych. Po ś rednio wp ł ywa ł tak ż e na decyzje konsumentów, ograniczaj ą c ich suwerenno ść przy dokonywaniu wyboru przedsi ę biorcy, któremu chcieliby zleci ć wykonanie us ł ugi pogrzebowej. Zlecenie us ł u- gi kompleksowej PGK Sp. z o.o. nie wi ą za ł o si ę z dodatkowymi przywilejami, np. zwol- nienia z op ł at za us ł ugi kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y natomiast kwestie organizacyjne przemawia ł y za tym, aby us ł uga by ł a wykonana kompleksowo przez jednego przedsi ę biorc ę . Konsumenci zatem, po- tencjalnie chocia ż by, pozbawieni zostali prawa mo ż liwo ś ci swobodnego wyboru kon- trahenta. Zakaz wykonywania przez konkuruj ą cych z PGK przedsi ę biorców cz ęś ci us ł ug pogrzebowych ś wiadczonych na terenie cmentarzy stanowi barier ę dost ę pu do tego rynku, co z kolei powoduje ograniczenie na nim konkurencji. Sytuacja taka jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia warto ś ci chronionych prawem antymonopo- lowym, a praktyka taka ma wymiar nie tylko antykonkurencyjny, ale i antykonsu- mencki. Maj ą c na uwadze poczynione wy ż ej rozwa ż ania oraz wytyczne p ł yn ą ce z utrwalonego orzecznictwa antymonopolowego, Prezes Urz ę du uzna ł naruszenie przez PGK Sp. z o.o. art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie tylko za uprawdopodobnione, ale i wykazane. O kosztach post ę powania w zwi ą zku z wnioskiem strony skar żą cej, rozstrzy- gni ę to, zgodnie z tre ś ci ą art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w od- r ę bnym postanowieniu. W zwi ą zku z tym orzeczono, jak w punkcie I sentencji. III. K ARA PIENI ĘŻ NA ZA STOSOWANIE PRAKTYKI OGRANICZAJ Ą CEJ KONKURENCJ Ę Bior ą c pod uwag ę wszystkie wymienione okoliczno ś ci, organ antymonopolowy postanowi ł o na ł o ż eniu na Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w C(...) kary pieni ęż nej. Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1ustawy antymonopolowej wymierzenie kary ma charakter uznaniowy, z tym, ż e maksymalna jej wysoko ść nie mo ż e by ć wy ż - sza od 10% przychodu osi ą gni ę tego przez przedsi ę biorc ę w roku rozliczeniowym po- przedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Maksymalny wymiar kary, zgodnie z powo ł anym przepisem, móg ł wynie ść 635.227,33z ł , bowiem przychód Spó ł ki na dzie ń 31 grudnia 2005r. wynosi ł 6.352.273,31z ł . Nak ł adaj ą c kar ę , organ antymonopolowy kieruje si ę stopniem zagro ż enia interesu publicznoprawnego w nast ę pstwie wykazanej praktyki. Dzia ł ania PGK Sp. z o.o. narusza ł y interes publiczny, gdy ż wywiera ł y nega- tywne skutki na lokalnym rynku us ł ug pogrzebowych. Mia ł y one charakter antykonku- rencyjny, bowiem konkurenci pozbawieni byli mo ż liwo ś ci ś wiadczenia kompleksowych us ł ug pogrzebowych na cmentarzu w C(...), a za wykonanie tych us ł ug Uczestnik po- 13 biera ł nale ż no ś ci. Takie dzia ł anie przyczynia ł o si ę do zanikania konkurencji cenowej, i uniemo ż liwia ł o konkurentom ś wiadczenie przedmiotowych us ł ug w cenach innych ni ż proponowane przez Uczestnika. Kara nak ł adana na przedsi ę biorc ę w zwi ą zku z przekroczeniem przez niego zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę powinna, co do zasady, od- powiada ć wadze tego naruszenia oraz uwzgl ę dnia ć wszystkie inne okoliczno ś ci tak ł agodz ą ce, jak i obci ąż aj ą ce. Ustalaj ą c i miarkuj ą c w niniejszej sprawie wysoko ść kary Prezes Urz ę du u- wzgl ę dni ł , i ż : 9 Uczestnik, uprzednio nie dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 9 udowodniona Uczestnikowi praktyka mia ł a ograniczony terytorialnie za- si ę g oddzia ł ywania, nie doprowadzi ł a do nieodwracalnych skutków na rynku us ł ug cmentarnych i zosta ł a zaniechana. Maj ą c na wzgl ę dzie wag ę naruszenia konkurencji (w decyzji udowodniono PGK Sp. z o.o. praktyk ę zaliczon ą do narusze ń drobnych, tj. nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych w C(...)), okoliczno ś ci ł agodz ą ce, tj. m.in. zmiany organizacyjne Spó ł ki, jej wspó ł dzia ł anie z organem antymonopolowym w trak- cie tocz ą cego si ę post ę powania, jak i to, ż e wymierzona kara powinna, z jednej stro- ny, podkre ś li ć naganno ść zachowa ń polegaj ą cych na naruszeniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z drugiej natomiast odegra ć rol ę prewencyjn ą , zapobiegaj ą c ą stosowaniu podobnych praktyk, sprzecznych z interesem publicznym, w przysz ł o ś ci, Prezes Urz ę du nak ł ada na PGK Sp. z o.o. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci (…),00 PLN (s ł ownie : (…) z ł otych ), co stanowi (…)% maksymalnego wymiaru kary, jaki na skar ż on ą mo ż na na ł o ż y ć i orzeka, jak w punkcie II sentencji decyzji. Pouczenie: I. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę nale ż y wp ł aci ć w ci ą gu 14 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji na rachunek Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, pl. Powsta ń ców Warszawy 1, 00-950 Warszawa, w Narodowym Banku Polskim, Oddzia ł Okr ę gowy w Warszawie, nr rach. 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. II. Od niniejszej decyzji zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., przys ł uguje stronom post ę powania odwo ł anie do S ą du Okr ę - gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Podpisa ł : z upowa ż nienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku Roman Jarz ą bek Otrzymuj ą : 1. PGK Sp. z o.o. w C(...) 2. AP(...) w C(...) 3. a/a 14