DPI-54/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DDI-2-53-07/52/2002/BC Warszawa, 16 lipca 2003 r. D E C Y Z J A Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Nr DPI-54/2003 Na podstawie art. 9 w zwi ą zku z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego z wniosku Przedsi ę biorstwa Handlu Artyku ł ami Elektrotechnicznymi ELWAR Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje pobieranie przez Telekomunikacj ę Polsk ą S.A. z siedzib ą w Warszawie - w zwi ą zku ze ś wiadczeniem us ł ugi Linii Ulgowej 801 - oprócz comiesi ę cznej op ł aty abonamentowej za korzystanie z numeru „na specjalne ż yczenie klienta”, podstawowej op ł aty abonamentowej, za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych w sieci stacjonarnej za po ś rednictwem numeru 0-801, i nakazuje zaniechania tej praktyki . U z a s a d n i e n i e W dniu 21 stycznia 2002 r. wp ł yn ęł a do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) skarga Przedsi ę biorstwa Handlu Artyku ł ami Elektrotechnicznymi ELWAR Sp. z o.o. (zwanego dalej ELWAR lub Wnioskodawc ą ) na wykorzystywanie monopolistycznej pozycji przez Telekomunikacj ę Polsk ą S.A. (zwan ą dalej TP S.A. lub Spó ł k ą ), przejawiaj ą ce si ę w pobieraniu ró ż nych op ł at za t ę sam ą us ł ug ę . Jako uzasadnienie powy ż szego zarzutu wnioskodawca przedstawi ł nast ę puj ą cy fakt. Spó ł ka Elwar posiada ł a umow ę dzier ż awy linii bezp ł atnej 0-800-120-136. Z chwil ą , gdy TP S.A. zmieni ł a, na wniosek Elwar, numer 0-800- 120-136 na numer 0-801-120-136, zwi ę kszy ł a jednocze ś nie koszt abonamentu z kwoty 98 z ł netto na kwot ę 507,50 z ł netto (98 z ł netto + 409,50 z ł netto). TP S.A. zmian ę op ł aty abonamentowej motywowa ł a faktem, i ż numer 0-801-120-136 by ł numerem przydzielonym na „specjalne ż yczenie” klienta. Gdyby to by ł inny numer z puli 0-801 xxx xxx, przyznany przez TP S.A. losowo, wówczas abonament pozosta ł by na dotychczasowym poziomie – 98 z ł netto. Zdaniem Wnioskodawcy, koszty ś wiadczenia us ł ug dla dowolnych numerów z puli 0- 801 xxx xxx niczym si ę nie ró ż ni ą a pobieranie kilku op ł at za jedn ą us ł ug ę jest praktyk ą monopolistyczn ą . Dodatkowo Elwar przywo ł a ł a przyk ł ad Polskiej Telefonii Cyfrowej, która równie ż ś wiadczy us ł ug ę numeru „na specjalne ż yczenie”, ale nie pobiera za t ę us ł ug ę sta ł ego, miesi ę cznego abonamentu. Polska Telefonia Cyfrowa za us ł ug ę numeru „na specjalne ż yczenie” pobiera jednorazow ą op ł at ę w wysoko ś ci 100 z ł netto. W dniu 25 stycznia 2002 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie ustalenia, czy nast ą pi ł o naruszenie przez TP S.A. przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm. - zwanej te ż ustaw ą antymonopolow ą ), poprzez wykorzystanie pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug telekomunikacyjnych. Po dokonaniu analizy informacji i dokumentów przedstawionych przez Spó ł k ę w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, Prezes Urz ę du, w dniu 4 czerwca 2002 r. wszcz ął post ę powanie antymonopolowe. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: ¾ Linia Ulgowa 801 jest cz ęś ciowo p ł atn ą lini ą informacyjn ą . O podziale op ł aty mi ę dzy klientem (osob ą inicjuj ą c ą po łą czenie) a abonentem numeru 801 (osoba, która zawar ł a umow ę z operatorem o korzystanie z us ł ugi), decyduje firma posiadaj ą ca infolini ę . Us ł ugi 801 zapewniaj ą abonentom bezpo ś redni i interaktywny kontakt z ich obecnymi i potencjalnymi klientami. ¾ Linia Ulgowa 801 jest dost ę pna z ca ł ego obszaru kraju, z mo ż liwo ś ci ą ograniczenia - na zamówienie abonenta us ł ugi - dost ę pno ś ci dla u ż ytkowników us ł ugi nawet do jednej strefy numeracyjnej lub regionu, rozumianego jako strefa numeracyjna wraz z przylegaj ą cymi do niej, wybranymi przez abonenta innymi strefami numeracyjnymi. Jest ona dost ę pna dla wszystkich firm korzystaj ą cych z publicznej sieci telefonicznej w systemie analogowym i ISDN. ¾ Numeracj ę 0-801 oraz inne us ł ugi sieci inteligentnej (tzw. IN – ang. Intelligent Network) przydziela Prezes Urz ę du Regulacji Telekomunikacji i Poczty (zwany dalej Prezesem URTiP). O numeracj ę 0-801 mo ż e stara ć si ę ka ż dy operator posiadaj ą cy zezwolenie na 2 eksploatacj ę stacjonarnej sieci telefonicznej na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej i ś wiadczenie wszelkich us ł ug wynikaj ą cych z przeznaczenia sieci obj ę tej zezwoleniem. Prezes URTiP przydziela podmiotom numeracj ę oraz nadzoruje prawid ł owo ść wnoszenia przez operatorów op ł at za prawo do wykonywania numeracji (0,6 EURO rocznie za jeden numer, zgodnie z rozporz ą dzeniem Ministra Łą czno ś ci z dnia 18 czerwca 2001 r. w sprawie wysoko ś ci, terminów i sposobu uiszczania op ł at za prawo do wykorzystywania zasobów numeracji oraz op ł at za posiadanie zezwolenia telekomunikacyjnego (Dz. U. z 2001 r. nr 66, poz. 668)). ¾ Obecnie numeracj ę dost ę pu do us ł ug sieci inteligentnych posiadaj ą nast ę puj ą cy operatorzy (numeracja przydzielona do dnia 9 maja 2003 r.): • TP S.A., • Netia 1 Sp. z o.o., • Energis Polska Sp. z o.o., • Telefonia Dialog S.A., • Tele 2 Polska Sp. z o.o. • Tel-Energo S.A. • D ł ugie Rozmowy S.A. • Polkomtel S.A. ¾ TP S.A. ś wiadczy us ł ug ę Linii Ulgowej 801 od lutego 1999 r., kiedy to uruchomi ł a cztery nowe us ł ugi w sieci inteligentnej, buduj ą c jedn ą z pierwszych sieci inteligentnych w Europie Ś rodkowo – Wschodniej (uchwa ł a nr 194/98 Zarz ą du TP S.A. z dnia 7.10.1998 r.). Na mocy ww. uchwa ł y TP S.A. wprowadzi ł a ni ż ej wymienione us ł ugi: 1) Linia Bezp ł atna 800 – stanowi ą ca rozszerzenie us ł ug oferowanych w ramach infolinii 0-800. Dodano tu m. in. automatyczne, przekierowanie rozmów (w zale ż no ś ci od dnia lub godziny). 2) Linia Ulgowa 801 – cz ęś ciowo p ł atna linia informacyjna. 3) Linia Firmowa 804 – us ł uga przeznaczona dla przedsi ę biorstw maj ą cych oddzia ł y w ca ł ej Polsce. Dzi ę ki niej firma dost ę pna jest w ca ł ym kraju pod jednym numerem telefonu, a „inteligentna” centrala po łą czy rozmow ę z najbli ż szym jej oddzia ł em. 4) Teleg ł osowanie 707 – us ł uga funkcjonuj ą ca na zbli ż onych zasadach do us ł ugi audio-tele. ¾ Zakres numeracji dla poszczególnych grup i typów us ł ug przeznaczonych dla TP S.A. zosta ł przyznany Decyzj ą Nr RD-103/97 Ministra Łą czno ś ci z dnia 14.10.1997 r. Zakres dla us ł ugi 0-801 PQ=(10-69) wynosi sze ść set tysi ę cy (600 000) numerów. Obecnie TP S.A. wykorzystuje nast ę puj ą c ą numeracj ę : • 0-801 1xx xxx • 0-801 2xx xxx • 0-801 3xx xxx • 0-801 6xx xxx ¾ Do lutego 2002 r. TP S.A. by ł a jedynym operatorem ś wiadcz ą cym us ł ug ę cz ęś ciowo p ł atnej linii informacyjnej. W dniu 11 lutego 2002 r. spó ł ka Netia uruchomi ł a us ł ugi sieci 3 inteligentnej - Us ł uga 800 i Us ł uga 801, jako rozszerzenie i uzupe ł nienie swojej oferty skierowanej do klientów biznesowych. ¾ Zgodnie z zarz ą dzeniem nr 104 Dyrektora TP S.A. ds. Marketingu, z dnia 7 pa ź dziernika 1998 r. wprowadzono „ Terminologi ę w zakresie us ł ug IN ś wiadczonych przez TP S.A. ”, zgodnie z któr ą : • „zwyk ł y numer” – jest to numer okre ś lony zgodnie z planem numeracji dla danej us ł ugi IN, który nie znajduje si ę ani na li ś cie „z ł otych numerów”, ani na li ś cie „srebrnych numerów” dla danej us ł ugi IN, • „numer na specjalne ż yczenie” – numer, który zosta ł wybrany przez abonenta ze wzgl ę du na jego indywidualne preferencje i nie znajduje si ę na wydzielonych listach „z ł otych numerów” i „srebrnych numerów”, • „srebrny numer” – numer specjalnie wydzielony ze zbioru numerów us ł ugi IN, umieszczony na specjalnej li ś cie „srebrnych numerów” dla danej us ł ugi, • „z ł oty numer” – numer specjalnie wydzielony ze zbioru numerów dla us ł ug IN, umieszczony na specjalnej li ś cie „z ł otych numerów” dla danej us ł ugi. • uprawnienie do korzystania z numeru „z ł otego”, „srebrnego” oraz „na specjalne ż yczenie” wi ąż e si ę z abonamentow ą miesi ę czn ą op ł at ą uzupe ł niaj ą c ą okre ś lon ą w cennikach us ł ug IN. ¾ Linia Ulgowa 801 jest ś wiadczona przez TP S.A. w zakresie i na warunkach okre ś lonych w „ Regulaminie ś wiadczenia us ł ugi Linia Ulgowa 801 przez TP S.A. ” oraz w „ Regulaminie ogólnym korzystania z us ł ug IN ś wiadczonych przez TP S.A. ”. Zgodnie z „ Regulaminem ogólnym korzystania z us ł ug IN ś wiadczonych przez TP S.A” , numer „na specjalne ż yczenie” po rozwi ą zaniu umowy staje si ę numerem zwyk ł ym i pozostaje numerem zwyk ł ym w przypadku przydzia ł u tego numeru przez TP S.A. kolejnemu abonentowi (§ 10 pkt 3 regulaminu). ¾ Wysoko ść op ł at za t ę us ł ug ę okre ś la „ Cennik us ł ugi Linia Ulgowa 801 ś wiadczonej przez TP S.A. ”. Cennik us ł ugi Linia Ulgowa 801 ś wiadczonej przez TP S.A. – wyci ą g* Op ł aty jednorazowe Udost ę pnienie numeru za wska ź nikiem 801 – za ka ż dy numer 186,00 z ł Umieszczenie nagranej niestandardowej zapowiedzi s ł ownej w scenariuszu us ł ugi 819,00 z ł Op ł aty abonamentowe Abonament na czas nie okre ś lony – miesi ę cznie: - dla ka ż dego numeru ze wska ź nikiem 801 – za ka ż dy numer docelowy, gdy ich łą czna ilo ść wynosi: 1) 1 98 z ł 2) 2 – 5 80 z ł 3) 6 – 10 74 z ł 4) ponad 10 68 z ł 4 Op ł aty uzupe ł niaj ą ce (abonamentowe) Abonament na czas nie okre ś lony – miesi ę cznie: 1) za „z ł oty numer” 819,00 z ł 2) za „srebrny numer” 409,50 z ł 3) za numer „na specjalne ż yczenie” 409,50 z ł *do wszystkich op ł at nale ż y doliczy ć podatek VAT ¾ Op ł ata pobierana przez Neti ę 1 za numer „na ż yczenie klienta” w odniesieniu do us ł ugi Linii Ulgowej 801 (jedynego konkurenta ś wiadcz ą cego tak ą us ł ug ę w sieci stacjonarnej) wynosi 400 z ł miesi ę cznie. Jest to jedyna op ł ata abonamentowa, jak ą pobiera ten operator za numer na ż yczenie klienta. ¾ Op ł aty pobierane przez operatorów telefonii komórkowej za us ł ug ę numeru „na ż yczenie klienta” kszta ł tuj ą si ę na nast ę puj ą cym poziomie: 2) Polkomtel S.A. – 250 z ł jednorazowo przy wyborze numeru, 3) Polska Telefonia Cyfrowa Sp. z o.o. – 100 z ł jednorazowo przy wyborze numeru, 4) Polska Telefonia Komórkowa CENTERTEL Sp. z o.o. – 750 z ł jednorazowo przy wyborze numeru. Powy ż sze op ł aty nie s ą pobierane w zwi ą zku ze ś wiadczeniem us ł ug sieci inteligentnej, a jedynie w odniesieniu do zwyk ł ych numerów abonenckich, przydzielanych w momencie zawierania przez abonenta umowy o ś wiadczenie us ł ug telefonii mobilnej. W toku post ę powania TP S.A. prezentowa ł a nast ę puj ą c ą argumentacj ę : ¾ W pi ś mie z dnia 21 czerwca 2002 r., jako ekonomiczne uzasadnienie pobierania dodatkowej, comiesi ę cznej op ł aty abonamentowej za numer „na specjalne ż yczenie”, Spó ł ka wskaza ł a „konieczno ść stworzenia puli numerów, które obok logo i nazwy handlowej firmy lub jej produktów stanowi ą element wizualizacji marki, co nie jest bez znaczenia w gospodarce rynkowej”. Ponadto TP S.A. uzna ł a, i ż uwarunkowania rynkowe nie maj ą wp ł ywu na wysoko ść op ł at abonamentowych i dlatego Spó ł ka nie ró ż nicuje op ł at abonamentowych dla poszczególnych grup klientów. Kolejnym argumentem TP S.A. na pobieranie dodatkowych op ł at abonamentowych jest fakt, i ż numer 801 spe ł nia równie ż funkcje marketingowe, tzn. promuje firm ę lub produkt ju ż poprzez pierwszy kontakt z klientem (kojarzy si ę z firm ą lub jej produktem). ¾ W kolejnym pi ś mie (z dnia 9 grudnia 2002 r.), TP S.A. wskaza ł a, i ż ekonomiczne uzasadnienie op ł aty za numery „z ł ote”, „srebrne” czy „na ż yczenie” sprowadza si ę do naturalnie dzia ł aj ą cych elementów rynkowych poda ż y i popytu. O warto ś ci wy ż ej wymienionych numerów ś wiadczy ich rzadko ść (ograniczony zasób numerów). Ponadto Spó ł ka podnios ł a, i ż us ł uga Linii Ulgowej 801 nie nale ż y do katalogu us ł ug powszechnych, okre ś lonych w art. 49 ustawy z dnia 21 lipca 2000 Prawo 5 telekomunikacyjne (Dz. U. nr 73, poz. 852 z pó ź n. zm.) i w zwi ą zku z tym TP S.A. nie ma obowi ą zku opierania jej o koszty. ¾ W pi ś mie z dnia 24 stycznia 2003 r. TP S.A. podnios ł a, i ż Spó ł ka ponosi realne koszty zwi ą zane z utrzymaniem numerów linii 801. Zdaniem Spó ł ki, na wysoko ść tych kosztów wp ł ywa równie ż konieczno ść dysponowania odpowiednio du żą pul ą wszelkiego rodzaju numerów w celu zapewnienia swym potencjalnym klientom mo ż liwo ś ci wyboru okre ś lonego numeru linii 801. Z tytu ł u numeracji us ł ugi 801 TP S.A. uiszcza okre ś lon ą op ł at ę , która łą cznie dla posiadanych numerów z zakresu linii 801 wynosi 360 000 EUR rocznie. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: A/ Interes publiczny Ze wzgl ę du na publicznoprawny charakter post ę powa ń antymonopolowych, Prezes Urz ę du rozpatruj ą c przedmiotow ą spraw ę w pierwszym wzgl ę dzie wzi ął pod uwag ę , czy pobieranie - w zwi ą zku ze ś wiadczeniem us ł ugi Linii Ulgowej 801 - oprócz comiesi ę cznej op ł aty abonamentowej za korzystanie z numeru „na specjalne ż yczenie klienta”, podstawowej op ł aty abonamentowej: - dotyka szerszego kr ę gu uczestników rynku b ą d ź - wywo ł uje na rynku inne niekorzystne zjawiska wymagaj ą ce ingerencji organu antymonopolowego. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów znajduje bowiem zastosowanie wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony jest interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Rynek taki funkcjonowa ć mo ż e prawid ł owo wówczas, gdy zapewniona jest mo ż liwo ść powstania i rozwoju konkurencji jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Za zagro ż enie lub naruszenie konkurencji w takim rozumieniu nale ż y uzna ć takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku gospodarczego, a wi ę c gdy dotycz ą konkurencji rozumianej nie jako sytuacj ę pojedynczego przedsi ę biorcy, lecz jako zjawisko charakteryzuj ą ce funkcjonowanie gospodarki. W niniejszej sprawie przedmiotem ochrony ustawowej s ą nie tylko prawa wnioskodawcy, lecz prawa wszystkich potencjalnych abonentów, którzy korzystaj ą lub w przysz ł o ś ci b ę d ą korzysta ć z us ł ugi Linii Ulgowej 801 . Rozpoznaj ą c niniejsz ą spraw ę Prezes Urz ę du odniós ł si ę nie tylko do Wnioskodawcy, ale do szerszego kr ę gu uprawnionych do ochrony podmiotów. Nale ż a ł o bowiem, na ca ł okszta ł t sporu spojrze ć w kategoriach towaru. Rynek produktu tworzy us ł uga Linii Ulgowej 801 . Produkt ten potencjalnie mo ż e trafi ć do bli ż ej nie okre ś lonej grupy abonentów, którzy ju ż zawarli lub maj ą zamiar zawrze ć umow ę z TP S.A. Reasumuj ą c, organ antymonopolowy uzna ł , i ż zosta ł naruszony interes publicznoprawny, okre ś lony w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 6 Powy ż sze stanowisko dotycz ą ce poj ę cia interesu publicznoprawnego jest zgodne równie ż z orzecznictwem antymonopolowym (m. in. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) z dnia 24 stycznia 1991 r., sygn. akt Amr 8/90; wyrok SOKiK z dnia 22 maja 2002 r., sygn. akt XVII Ama 55/01; wyrok SOKiK z dnia 13 stycznia 2003 r., sygn. akt XVII Ama 11/02). B/ Pozycja TP S.A. na rynku relewantnym Zgodnie z tre ś ci ą art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę uznaje si ę nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku. Przez pozycj ę dominuj ą c ą , zdefiniowan ą w art. 4 pkt 9 ww. ustawy rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznej mierze niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Prezes Urz ę du ustali ł , i ż rynkiem relewantnym w niniejszej sprawie jest polski rynek ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych w sieci stacjonarnej, za po ś rednictwem numeru 0-801 . Przyjmuj ą c przedmiotowe okre ś lenie rynku od strony produktowej, organ antymonopolowy mia ł na wzgl ę dzie, i ż us ł uga telekomunikacyjna ś wiadczona za po ś rednictwem numeru 0-801 jest to p ł aszczyzna: - na której dzia ł aj ą obie strony post ę powania – TP S.A. jako us ł ugodawca a Elwar jako us ł ugobiorca, i - której sk ł adnik - w postaci pobieranych op ł at - stanowi punkt sporny pomi ę dzy stronami post ę powania. Jednocze ś nie Prezes Urz ę du uzna ł , i ż tak okre ś lona us ł uga (us ł uga telekomunikacyjna w sieci stacjonarnej, za po ś rednictwem numeru 0-801) nie posiada substytutów, które powodowa ł yby odmienne okre ś lenie rynku produktowego. Zaw ęż aj ą c powy ż sz ą us ł ug ę jedynie do sieci stacjonarnej, organ antymonopolowy uzna ł , i ż – z uwagi na techniczne uwarunkowania - us ł ugi IN ś wiadczone przez operatorów sieci komórkowych nie stanowi ą substytutu wobec tego typu us ł ug ś wiadczonych przez operatorów sieci stacjonarnej. Istotnym elementem us ł ugi Linii Ulgowej 801 w sieci stacjonarnej jest fakt podzia ł u op ł at pomi ę dzy klientem (osob ą inicjuj ą c ą po łą czenie) a abonentem numeru 801 (osoba, która zawar ł a umow ę z operatorem o korzystanie z us ł ugi). W odniesieniu do us ł ugi Linii Ulgowej 801 w sieci stacjonarnej nie ma znaczenia fakt, z sieci którego operatora stacjonarnego jest inicjowane po łą czenie. W ka ż dym przypadku op ł ata za po łą czenie jest cz ęś ciowo p ł atna przez klienta i cz ęś ciowo przez abonenta. Natomiast w sieci komórkowej kwestia op ł at za po łą czenie z numerami 801 jest uregulowana odmiennie. Zasada podzia ł u kosztu za po łą czenie z numerami 801 funkcjonuje jedynie w ramach sieci operatora komórkowego. Abonenci danej sieci komórkowej, inicjuj ą c po łą czenie z numerem 801 (który równie ż przynale ż y do tego samego operatora komórkowego) ponosz ą cz ęść kosztu po łą czenia, natomiast reszt ą op ł aty za po łą czenie 7 obci ąż ona jest strona odbieraj ą ca po łą czenie. Powy ż szy model podzia ł u op ł at funkcjonuje jedynie wewn ą trz jednej sieci komórkowej. Natomiast abonenci pozosta ł ych sieci komórkowych mog ą po łą czy ć si ę z numerem 801 w innej sieci komórkowej, ale ponosz ą ca ł y koszt po łą czenia, tak jak z numerem zwyk ł ym. W przypadku po łą cze ń tego typu, op ł at ę ponosi wy łą cznie strona inicjuj ą ca po łą czenie. Zatem us ł uga linii informacyjnej funkcjonuj ą ca w sieci komórkowej pozbawiona jest jednej ze swoich podstawowych cech, odró ż niaj ą cych t ę us ł ug ę od innych, tzn. podzia ł u op ł at pomi ę dzy stron ą inicjuj ą c ą po łą czenie i stron ą odbieraj ą c ą po łą czenie (bez wzgl ę du na to, w sieci którego operatora po łą czenie zosta ł o zainicjowane). Dodatkowo nale ż y wskaza ć , i ż nie wszyscy operatorzy sieci komórkowych dysponuj ą zasobem numerów dost ę powych do us ł ug sieci inteligentnych. Zgodnie z informacjami, które otrzyma ł organ antymonopolowy od Prezesa Regulacji Telekomunikacji i Poczty, numeracj ę 0-801 oraz innych us ł ug IN przydziela si ę operatorom posiadaj ą cym zezwolenie na eksploatacj ę stacjonarnej sieci publicznej sieci telefonicznej na obszarze RP . Aby wi ę c operator komórkowy móg ł otrzyma ć tak ą numeracj ę musi by ć jednocze ś nie operatorem sieci stacjonarnej. Z powy ż szego wynika równie ż ograniczenie geograficzne tego rynku do terytorium Polski. Mimo, i ż numeracj ą dost ę pu do us ł ug sieci inteligentnych dysponuje osiem spó ł ek (TP S.A., Netia 1, Telefonia Dialog S.A., Energis Polska Sp. z o.o., Tele 2 Polska Sp. z o.o., D ł ugie Rozmowy S.A., Tel-Energo S.A., Polkomtel S.A.), obecnie na przedmiotowym rynku dzia ł aj ą faktycznie dwa podmioty – TP S.A. oraz Netia 1. Na koniec pa ź dziernika 2002 r. TP S.A. posiada ł a [tajemnica przedsi ę biorcy1] abonentów us ł ugi Linii Ulgowej 801 , którzy dysponowali [tajemnica przedsi ę biorcy2] numerami 0-801. Ró ż nica ta wynika z faktu, i ż jeden abonent mo ż e posiada ć dwa lub wi ę cej numerów 0-801. TP S.A. dysponuje [tajemnica przedsi ę biorcy3]. Łą czna liczba numerów (z zakresów 0-801 PQ=80 oraz 0-801 PQ=88), którymi dysponuje Netia 1 to [tajemnica przedsi ę biorcy4]. Za dysponowanie t ą numeracj ą Netia 1 p ł aci rocznie [tajemnica przedsi ę biorcy5]. Wg stanu na dzie ń 7 listopada 2002 r. Netia 1 posiada ł a [tajemnica przedsi ę biorcy6] abonentów wykorzystuj ą cych numery 801. Maj ą c na wzgl ę dzie powy ż sze dane liczbowe, jak równie ż zgodnie z o ś wiadczeniem TP S.A. (pismo z dnia 9 grudnia 2002 r.), udzia ł TP S.A. na rynku ś wiadczenia us ł ugi Linii Ulgowej 801 – pod wzgl ę dem liczby abonentów - kszta ł tuje si ę na poziomie 95 %. W pi ś mie z dnia 7 listopada 2002 r., Netia 1 swój udzia ł w rynku ś wiadczenia Us ł ugi 801 (pod wzgl ę dem ilo ś ci abonentów) oszacowa ł a na 5 %. Bior ą c natomiast pod uwag ę liczb ę numerów, którymi dysponuj ą te podmioty udzia ł TP S.A. nale ż a ł oby okre ś li ć na poziomie 96,8%, natomiast udzia ł Netii 1 na poziomie 3,2%. Wskazane dane pozwalaj ą uzna ć , i ż TP S.A. posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę silnie dominuj ą c ą . 8 C/ Przedmiot post ę powania Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , zakazane s ą wszelkie dzia ł ania wynikaj ą ce z nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Przepis art. 8 ust 2 ustawy wskazuje jedynie przyk ł adowy katalog, niezgodnych z prawem antymonopolowym zachowa ń . Przedmiotem niniejszego post ę powania by ł o ustalenie, czy TP S.A. pobieraj ą c - w zwi ą zku ze ś wiadczeniem us ł ugi Linii Ulgowej 801 - oprócz comiesi ę cznej op ł aty abonamentowej za korzystanie z numeru „na specjalne ż yczenie klienta”, podstawowej op ł aty abonamentowej, dopu ś ci ł a si ę wykorzystania posiadanej pozycji rynkowej, a tym samym stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Sam fakt pobierania przez TP S.A. jednocze ś nie dwóch op ł at tj. - op ł aty abonamentowej za korzystanie z numeru zwyk ł ego 0-801 (98 z ł netto) oraz - op ł aty abonamentowej za korzystanie z numeru „na specjalne ż yczenie klienta”(409,50 z ł netto) nie by ł przez Spó ł k ę kwestionowany. Sporn ą by ł a natomiast kwalifikacja tego dzia ł ania jako praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . TP S.A. jako uzasadnienie pobierania dwóch op ł at wskaza ł a, co nast ę puje: a/ numery „na specjalne ż yczenie klienta” posiadaj ą funkcj ę marketingow ą , stanowi ą wizualizacj ę firmy, b/ us ł uga Linia Ulgowa 801 nie zalicza si ę do us ł ug o charakterze powszechnym, st ą d nie ma obowi ą zku ustalania op ł at w oparciu o rzeczywiste koszty zwi ą zane z jej ś wiadczeniem, c/ numery „na specjalne ż yczenie klienta” maj ą niebagateln ą warto ść , gdy ż zasób tych numerów jest ograniczony, d/ Spó ł ka ponosi realne koszty zwi ą zane z utrzymaniem numerów; konieczno ść utrzymywania odpowiednio du ż ej puli numerów - w celu zapewnienia klientom wyboru - powoduje, i ż TP S.A. uiszcza niebagatelne op ł aty z tego tytu ł u [tajemnica przedsi ę biorcy7] rocznie. Wskazane przez TP S.A. argumenty tak naprawd ę nie odpowiadaj ą na zarzut postawiony Spó ł ce w niniejszym post ę powaniu. Jego przedmiotem nie by ł a bowiem wysoko ść poszczególnych op ł at, ale pobieranie podwójnej op ł aty abonamentowej. St ą d te ż argumenty TP S.A. dotycz ą ce niepowtarzalnego i presti ż owego charakteru us ł ugi Linia Ulgowa 801 , przemawiaj ą ce za stosowaniem za ni ą op ł at w okre ś lonej wysoko ś ci, nie maj ą zwi ą zku z przedmiotow ą spraw ą . Zwi ą zek ten nie istnieje równie ż w odniesieniu do faktu, ż e rzeczona us ł uga nie jest us ł ug ą powszechn ą w rozumieniu Prawa telekomunikacyjnego, a TP S.A. ponosi z racji ś wiadczenia tej us ł ugi wysokie koszty. Przyjmuj ą c jednak ż e, i ż wskazane przez TP S.A. argumenty maj ą usprawiedliwia ć pobieranie dwóch op ł at abonamentowych, Prezes Urz ę du stwierdzi ł , co nast ę puje: 9 Ad a/ Prezes Urz ę du nie kwestionuje faktu, i ż numery „na specjalne ż yczenie klienta” posiadaj ą funkcj ę marketingow ą i stanowi ą wizualizacj ę firmy. Trudno jednak ż e odnie ść ten fakt do potrzeby pobierania z tego tytu ł u nie tylko op ł aty za numer „na specjalne ż yczenie klienta”, ale równie ż op ł aty za numer zwyk ł y, który w ś wietle przedstawionej przez TP S.A. argumentacji nie stanowi ju ż wizualizacji firmy i nie pe ł ni funkcji marketingowej. Ad b/ Prezes Urz ę du podziela pogl ą d, i ż us ł uga Linia Ulgowa 801 nie zalicza si ę do us ł ug o charakterze powszechnym i st ą d nie ma obowi ą zku – w ś wietle przepisów Prawa telekomunikacyjnego - ustalania op ł at za t ę us ł ug ę w oparciu o rzeczywiste koszty zwi ą zane z jej ś wiadczeniem. Podkre ś li ć jednak nale ż y, i ż fakt ten nie usprawiedliwia pobierania dwóch op ł at abonamentowych – przewidzianych dla dwóch ró ż nych typów numerów tj. zwyk ł ego i „na specjalne ż yczenie klienta”. Na marginesie nale ż y przy tym zauwa ż y ć , i ż wysoko ść tej op ł aty – pomimo uregulowa ń z ustawy Prawo telekomunikacyjne – mo ż e by ć rozpatrywana z punktu widzenia regulacji cenowych zawartych w ustawie antymonopolowej. Kwestia ta, jak ju ż wcze ś niej wspomniano, nie jest jednak przedmiotem niniejszego post ę powania. Ad c/ Organ antymonopolowy nie podziela argumentu TP S.A., i ż na op ł at ę za „numer na ż yczenie klienta” ma wp ł yw fakt ograniczonego zasobu tych numerów. Z samej definicji „numeru na ż yczenie klienta”, zawartej w „ Terminologii w zakresie us ł ug IN ś wiadczonych przez TP S.A .” wynika, i ż numery „na ż yczenie klienta” nale żą do puli numerów zwyk ł ych. Argument „ograniczonego zasobu numerów” mo ż na odnie ść do „z ł otego” lub „srebrnego numeru”, gdzie faktycznie wyst ę puje ograniczona pula numerów. Istniej ą nawet listy z ł otych i srebrnych numerów, wprowadzone Zarz ą dzeniem nr M-41 Dyrektora Pionu Marketingu TP S.A. z dnia 24 lipca 2001 r. w sprawie wprowadzenia „ Listy z ł otych numerów ” i „ Listy srebrnych numerów ” dla us ł ugi Linia Ulgowa 801 ś wiadczonej przez TP S.A. Na podstawie zebranych w sprawie dokumentów, nale ż y stwierdzi ć , i ż „numer na ż yczenie klienta” jest numerem zwyk ł ym, który mo ż e by ć przez abonenta wybrany z praktycznie nieograniczonej puli numerów zwyk ł ych, a który z ró ż nych wzgl ę dów jest dla abonenta atrakcyjny. Pula numerów zwyk ł ych jest ograniczona jedynie zasobem numeracji, jak ą dysponuje operator ś wiadcz ą cy us ł ug ę Linii Ulgowej 801. Nale ż y wskaza ć , i ż w przedmiotowej sprawie wnioskodawca dysponowa ł numerem Linii Bezp ł atnej 0-800-120-136, który nie by ł ani „numerem z ł otym”, ani „numerem srebrnym”, ani „numerem na ż yczenie klienta”. Nale ż a ł do puli numerów zwyk ł ych. W momencie zmiany, na wniosek Elwar, numeru 0-800 na numer 0-801 z zachowaniem identycznego ci ą gu kolejnych cyfr (120-136) numer dotychczas zwyk ł y, zostaje zakwalifikowany jako numer „na ż yczenie klienta”, a abonament powi ę kszony z 10 dotychczasowych 98 z ł za numer zwyk ł y do 98 z ł za numer zwyk ł y + 409,50 z ł za numer „na ż yczenie klienta”. Ad d/ Odnosz ą c si ę do kosztów ś wiadczenia us ł ugi Linii Ulgowej 801 , które to koszty uzasadniaj ą w ocenie Spó ł ki pobieranie dwóch op ł at abonamentowych za jeden numer, nale ż y wskaza ć , i ż w toku post ę powania Prezes Urz ę du zwróci ł si ę do Spó ł ki Netia 1, która jako jedyna, oprócz TP S.A., ś wiadczy w sieci stacjonarnej analogiczn ą us ł ug ę pod nazw ą Us ł uga 801 . Zdaniem Netii 1, podstawowym czynnikiem kosztotwórczym zwi ą zanym z pobieraniem op ł aty na numer „na ż yczenie klienta” jest op ł ata roczna wnoszona na rzecz Urz ę du Regulacji Telekomunikacji i Poczty za przydzia ł okre ś lonej puli numeracyjnej. Op ł aty te ponoszone s ą niezale ż nie od tego, czy dany numer jest faktycznie wykorzystywany. Aby wi ę c zapewni ć zainteresowanym abonentom swobod ę wyboru numeru, operator musi wykupi ć mo ż liwie bogat ą pul ę numeracji bez jakiejkolwiek gwarancji sprzeda ż y wszystkich zakupionych numerów. Nie ma znaczenia warto ść rzeczywista zwi ą zana z nak ł adem pracy oraz u ż ytymi materia ł ami, lecz warto ść rynkowa danej us ł ugi, czyli cena zale ż na od popytu i poda ż y. Jak wynika z przedstawionych informacji, Netia równie ż swoim abonentom oferuje mo ż liwo ść wyboru numeru „na specjalne ż yczenie”. I podobnie jak TP S.A. pobiera za t ę us ł ug ę op ł at ę w wysoko ś ci 400 z ł miesi ę cznie. Jednak ż e, w odró ż nieniu od TP S.A. jest to jedyna op ł ata abonamentowa, jak ą uiszcza abonent za u ż ytkowanie numeru „na specjalne ż yczenie”. Abonent, oprócz wskazanej wy ż ej op ł aty w wysoko ś ci 400 z ł , nie op ł aca abonamentu „za numer zwyk ł y”. Tak wi ę c konkurencyjna wobec TP S.A. spó ł ka – ponosz ą ca co prawda ni ż sze koszty zwi ą zane z op ł atami dla Prezesa URTiP, ale te ż posiadaj ą ca znacznie mniejszy kr ą g klientów, a tym samym ni ż sze przychody 1 - nie musi pobiera ć podwójnej op ł aty abonamentowej, aby móc ś wiadczy ć t ę us ł ug ę . Analiza argumentacji przedstawionej przez TP S.A. w toku post ę powania nie usprawiedliwia, w ocenie organu antymonopolowego, pobierania dwóch op ł at abonamentowych za jeden numer. W ocenie Prezesa Urz ę du zachowanie takie stanowi eksploatacyjn ą wobec kontrahentów Spó ł ki, praktyk ę . Wprowadzone przez TP S.A. zasady powoduj ą , i ż ten sam numer jest jednocze ś nie numerem zwyk ł ym i numerem „na ż yczenie klienta” . Brak logiki takiej kwalifikacji jest o tyle szkodliwy, ż e zarówno z numerem zwyk ł ym jak i „na ż yczenie klienta” wi ąż e si ę obowi ą zek ponoszenia comiesi ę cznych op ł at. Tym samym podwójna kwalifikacja tego samego numeru przynosi TP S.A. wymierne korzy ś ci finansowe. Korzy ś ci te s ą nieuzasadnione, gdy ż abonent uiszcza op ł at ę za numer „na ż yczenie klienta” – co stanowi ś wiadczenie za wybran ą us ł ug ę . Co wi ę cej op ł ata ta jest ponad czterokrotnie wy ż sza od op ł aty za zwyk ł y numer. Nale ż y wi ę c przyj ąć , i ż z pewno ś ci ą wystarcza ona nie tylko na pokrycie kosztów, ale i na godziwy zarobek. Podkre ś lenia wymaga, i ż zgodnie z „ Regulaminem ś wiadczenia us ł ugi Linia Ulgowa 1 op ł aty uiszczane na rzecz URTiP przez Netia 1 i TP S.A. , za dysponowanie numerami dost ę powymi 801, wynosz ą odpowiednio [tajemnica przedsi ę biorcy8] 11 801 przez TP S.A” , numer „na specjalne ż yczenie” po rozwi ą zaniu umowy staje si ę numerem zwyk ł ym i pozostaje numerem zwyk ł ym w przypadku przydzia ł u tego numeru przez TP S.A. kolejnemu abonentowi, za op ł at ę 98 z ł . W ocenie organu antymonopolowego TP S.A. bezprawnie zwi ę ksza natomiast swój przychód z tytu ł u ś wiadczenia us ł ugi Linia Ulgowa 801 , pobieraj ą c – od klientów, którzy chc ą skorzysta ć z okre ś lonego numeru - jeszcze dodatkow ą op ł at ę za numer zwyk ł y. Oplata ta jest pobierana co miesi ą c, w wysoko ś ci 98 z ł . netto. Op ł ata ta jest pobierana przez TP S.A. od klienta, który w zamian nie otrzymuje ż adnego ś wiadczenia. Ś wiadczeniem ze strony TP S.A. jest us ł uga Linia Ulgowa 801 pod wybranym przez abonenta numerem. Z tego jednak tytu ł u uiszcza on op ł at ę abonamentow ą za numer „na specjalne ż yczenie klienta”. Powy ż sze dzia ł anie ze strony TP S.A. stanowi zatem, w ocenie Prezesa Urz ę du, zabronione na gruncie ustawy antymonopolowej, nadu ż ycie posiadanej pozycji na rynku w ł a ś ciwym. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumenta Otrzymuj ą : 1) Pan Henryk Roma ń czuk Kancelaria Wierzbowski i Wspólnicy – Spó ł ka komandytowa Al. Armii Ludowej 14 00 – 638 Warszawa 2) Pan Wies ł aw Niewójt Dyrektor Zarz ą dzaj ą cy – Prokurent Przedsi ę biorstwo Handlu Artyku ł ami Elektronicznymi ELWAR Sp. z o.o. ul. Ś widerska 37 03 – 128 Warszawa 3) a/a 12