RWR-16/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Waloñska 3-5 tel. (0-71) 34 46 587, (0-71) 34 05 920, fax (0-71) 34 05 922 E-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 561 - S - 2/03/JB Wroc ł aw, dn..15.07. 2003 r. DECYZJA RWR 16/2003 Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na wniosek Klubu Federacji Konsumentów w Ż arach przeciwko Przedsi ę biorstwu Komunalnemu PEKOM S.A. w Ż arach, w sprawie uznania za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazania zaniechania stosowania : - praktyki polegaj ą cej na opracowaniu taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków w sposób niezgodny z ustaw ą z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) oraz rozporz ą dzeniem Rady Ministrów z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz. U. Nr 26, poz. 257), - praktyki polegaj ą cej na wprowadzeniu w ww. taryfie op ł aty abonamentowej za wodomierz jedynie w stosunku do w ł a ś cicieli domków jednorodzinnych w Ż arach i jednoczesne nie obci ąż enie tak ą sam ą op ł at ą innych odbiorców wody, które to praktyki mog ą narusza ć art. 8 ust. 1 i ust. 2 powo ł anej wy ż ej ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. Uzasadnienie W dniu 23 kwietnia 2003 r. do siedziby Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu wp ł yn ął wniosek od Klubu Federacji Konsumentów w Ż arach o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Przedsi ę biorstwu Komunalnemu PEKOM S.A. w Ż arach pod zarzutem nadu ż ywania przez ww. Spó ł k ę pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostawy wody i odprowadzania ś cieków w Ż arach, poprzez opracowanie taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków w sposób niezgodny z ustaw ą z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz rozporz ą dzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków oraz na wprowadzeniu w ww. taryfie op ł aty abonamentowej za wodomierz jedynie w stosunku do w ł a ś cicieli domków jednorodzinnych w Ż arach i jednoczesne nie obci ąż enie tak ą sam ą op ł at ą innych odbiorców wody. Jednocze ś nie we wniosku o wszcz ę cie post ę powania nie wskazano który przepis ww. ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. zosta ł zdaniem Wnioskodawcy naruszony. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny, organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ,,Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu okre ś lonego w art. 8”. Zdaniem Prezesa Urz ę du, sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Od dnia 14 stycznia 2002 r. obowi ą zuje ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz. U. 2001 Nr 72, poz. 747), za ś od dnia 08 kwietnia 2002 r. obowi ą zuje rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257). Zgodnie z art. 20 ww. ustawy przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne okre ś la taryf ę cen i op ł at za us ł ugi wodoci ą gowo-kanalizacyjne na 1 rok. Taryfy na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy podlegaj ą zatwierdzeniu w drodze uchwa ł y rady gminy, za ś zarz ą d gminy zgodnie z art. 24 ust. 5 sprawdza, czy taryfy zosta ł y opracowane zgodnie z przepisami ustawy i weryfikuje koszty pod wzgl ę dem celowo ś ci ich ponoszenia. Ponadto rada gminy w oparciu o art. 19 ustawy po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, opracowanych przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na obszarze gminy. Tryb wprowadzania w ż ycie nowych przepisów reguluje rozdzia ł 7 ustawy. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ww. ustawy, w terminie 6 miesi ę cy od jej wej ś cia w ż ycie (tj. do dnia 14.07.2002 roku) przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne s ą obowi ą zane wyst ą pi ć z wnioskiem do zarz ą du gminy o wydanie zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę lub zbiorowego odprowadzania ś cieków, o którym mowa w art. 16 ust. 1. W my ś l art. 32 ust. 2 w terminie roku od dnia wej ś cia w ż ycie w/w ustawy zarz ą d gminy obowi ą zany jest do wydania decyzji w sprawie w/w zezwolenia, która zgodnie z art. 18 pkt 5 musi okre ś la ć warunki, zakres i tryb kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków – 2 zgodnie z art. 32 ust. 3 w zwi ą zku z art. 19 ust. 1 - rada danej gminy uchwali po raz pierwszy dla przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo- kanalizacyjnego, staraj ą cego si ę o zezwolenie zarz ą du gminy w terminie 9 miesi ę cy od dnia wej ś cia w ż ycie w/w ustawy, tj. do dnia 14.10.2002r. Szczegó ł owe kryteria ustalania niezb ę dnych przychodów, alokacj ę kosztów na taryfowe grupy odbiorców i kryteria ró ż nicowania cen i stawek op ł at okre ś la ww. rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury w sprawie okre ś lenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r , taryfy dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców w szczególno ś ci zawieraj ą : 1. ceny za dostarczonej wody, w rozliczeniach dokonywanych na podstawie odczytów wskaza ń wodomierzy, 2. stawki op ł at za dostarczon ą wod ę , za osob ę na miesi ą c, w rozliczeniach rycza ł towych, 3. stawki op ł at abonamentowych: a) za lokal za miesi ą c, w rozliczeniach z u ż ytkownikami lokali mieszkalnych posiadaj ą cych kilka punktów pomiarowych zu ż ycia wody w lokalu, b) za wodomierz na miesi ą c, w rozliczeniach z w ł a ś cicielami lub zarz ą dcami budynków w oparciu o wodomierz g ł ówny dla budynku lub wodomierz mierz ą cy ca ł kowite zu ż ycie wody w lokalu, c) za osob ę na miesi ą c, w rozliczeniach rycza ł towych, 4. ceny za odprowadzonych ś cieków w rozliczeniach z odbiorcami za ilo ść odprowadzonych ś cieków, ustalon ą na podstawie zu ż ycia wody okre ś lonego zgodnie ze wskazaniami wodomierza g ł ównego lub na podstawie ilo ś ci odprowadzonych ś cieków okre ś lonej zgodnie ze wskazaniami urz ą dzenia pomiarowego, 5. stawki op ł at za odprowadzanie ś cieków, na osob ę , w rozliczeniach rycza ł towych za odprowadzone ś cieki z budynków niewyposa ż onych w wodomierz g ł ówny lub w urz ą dzenie pomiarowe oraz z budynków niekorzystaj ą cych z wody wodoci ą gowej, 6. stawki op ł at abonamentowych: a) za wodomierz g ł ówny na miesi ą c w rozliczeniach z odbiorcami rozliczanymi za ilo ść odprowadzonych ś cieków, ustalon ą na podstawie zu ż ycia wody okre ś lonego zgodnie ze wskazaniami wodomierza, b) za urz ą dzenie pomiarowe na miesi ą c w rozliczeniach z odbiorcami rozliczanymi za ilo ść odprowadzonych ś cieków, ustalon ą zgodnie ze wskazaniami urz ą dzenia pomiarowego, c) na osob ę , w rozliczeniach rycza ł towych. Zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r, taryfy mog ą zawiera ć : 1. op ł at ę sta łą – stawki op ł at i stawki op ł at abonamentowych za dostarczon ą wod ę na odbiorc ę na miesi ą c, 2. op ł at ę sta łą za odprowadzone ś cieki – stawki op ł at i stawki op ł at abonamentowych na odbiorc ę na miesi ą c. 3 W my ś l art. 24 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków zatwierdzanie cen i op ł at zamieszczonych w taryfach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego, a tak ż e ocena kalkulacji kosztów w oparciu o które zosta ł y sporz ą dzone taryfy nale ż y, w ś wietle ww. ustawy, do organów gminy. To do wy łą cznej kompetencji Rady Gminy oraz Zarz ą du Gminy nale ż y kontrola, czy struktura taryfy, ceny i stawki op ł at zosta ł y sporz ą dzone zgodnie z przepisami ww. ustawy i rozporz ą dzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. Zarz ą d Gminy musi zweryfikowa ć te ż koszty, o których mówi art. 20 ust. 4 pkt 1 ustawy pod wzgl ę dem zasadno ś ci ich ponoszenia. Tym sposobem Rada Gminy sta ł a si ę regulatorem na rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków i organem wy łą cznym do zatwierdzania taryf za us ł ugi wodno- kanalizacyjne. W zwi ą zku z tym od dnia 14 stycznia 2002 r. tj. od dnia wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie jest ju ż organem w ł a ś ciwym do kontroli i rozstrzygania spraw zwi ą zanych z opracowywaniem oraz wprowadzaniem taryf dla wody i ś cieków. Zgodnie z wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) z dnia 2 kwietnia 2003 r. (sygn. akt XVII Ama 41/02) na mocy ww. ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, od dnia 14 stycznia 2002 r. to Gmina a nie dostawca okre ś la cen ę m 3 wody i ś cieków. Z kolei, SOKiK w wyroku z dnia 4 czerwca 2003 r. (sygn. akt XVII Ama 75/02) jednoznacznie stwierdzi ł , i ż od dnia wej ś cia w ż ycie ww. ustawy ceny za dostarczan ą wod ę i odbiór ś cieków okre ś laj ą taryfy i maj ą one charakter cen regulowanych. Ich tworzenie opiera si ę na zasadach rozporz ą dzenia wydanego na podstawie art. 23 tej ustawy. Ceny te, jako tworzone na podstawie prawa, nie mog ą by ć uznane jako nieuczciwe lub nadmiernie wygórowane. Ich tworzenie nie jest wynikiem relacji popytu i poda ż y, lecz rezultatem narzuconych prawem zasad ich tworzenia. W konsekwencji, nie mo ż na mówi ć , w odniesieniu do cen regulowanych, ż e s ą one wynikiem pozycji rynkowej podmiotu. Kontrola takich cen ogranicza ć si ę mo ż e jedynie do oceny, czy s ą one tworzone w sposób zgodny z prawem czy nie. Kompetencje w tym zakresie, w odniesieniu do cen za dostarczanie wody i odbiór ś cieków, posiada rada gminy w my ś l art. 24 powo ł anej ustawy. Podobna sytuacja – zdaniem Prezesa Urz ę du – ma miejsce w przypadku wniosku w sprawie ustalenia, czy zgodne s ą z ww. przepisami wprowadzone w taryfie op ł aty abonamentowe za wodomierze tylko wobec w ł a ś cicieli domów jednorodzinnych, z pomini ę ciem innych odbiorców. W ś wietle ww. § 5 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r ., taryfy dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców zawieraj ą obok cen za wod ę i ś cieki, tak ż e stawki op ł at abonamentowych za wodomierze na miesi ą c . Zgodnie za ś z § 14 ust 2 ww. rozporz ą dzenia – ró ż nicowanie taryf dla gospodarstw domowych mo ż e tak ż e dotyczy ć op ł aty abonamentowej. Obowi ą zuj ą cy tryb zatwierdzania taryf uchwa łą rady gminy jest identyczny w przypadku wszystkich elementów taryfowych, a wi ę c tak ż e stawek op ł at abonamentowych za wodomierze. Tak wi ę c, w my ś l art. 24 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków zatwierdzanie cen i op ł at zamieszczonych w taryfach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego, a tak ż e ocena kalkulacji kosztów w oparciu o które zosta ł y sporz ą dzone taryfy nale ż y, w ś wietle ww. ustawy, do organów gminy. Tym samym, gmina pe ł ni funkcj ę regulatora, nie za ś przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, ż e po wej ś ciu 4 w ż ycie ww. ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie jest ju ż organem w ł a ś ciwym do oceny zachowa ń gminy oraz przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego dzia ł aj ą cego na jej terenie w zakresie ustalania (zatwierdzania) taryf za wod ę i ś cieki. Wobec powy ż szego orzeczono, jak na wst ę pie. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje : 1. Klub Federacji Konsumentów ul. Rynek 17/11 68-200 Ż ary 5