RLU-18/2003

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W LUBLINIE 20-074 Lublin, ul. Spokojna 9a Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Tel/Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia lipca 2003 r. RLU – 42 – 10/569/03/PZ Decyzja RLU Nr 18/2003 Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122 poz. 1319 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172) – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: odmawia się wszczęcia postępowania antymonopolowego na wniosek Antoniego C. FPHU M. w Sokółce, w sprawie uznania za ograniczające konkurencję praktyki polegającej na określeniu przez Gminę Sokółka nadmiernie wygórowanych stawek opłaty targowej, co moŜe stanowić naduŜywanie pozycji dominującej określone w art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, polegające na bezpośrednim narzucaniu nieuczciwych cen, oraz praktyki polegającej na braku zróŜnicowania przez Gminę Sokółka wysokości stawek opłaty targowej, pobieranej od handlujących na targowisku, w zaleŜności od tego, czy targowisko stanowi własność Gminy, czy podmiotu prywatnego, co moŜe stanowić naduŜywanie pozycji dominującej określone w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy, polegające na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. 2 Uzasadnienie W dniu 17 czerwca 2003 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Lublinie wpłynął wniosek Antoniego C. FPHU M. z siedzibą w Sokółce, o wszczęcie postępowania antymonopolowego przeciwko Gminie Sokółka w sprawie naduŜywania pozycji dominującej przez określenie nadmiernie wygórowanych stawek opłaty targowej oraz brak zróŜnicowania wysokości stawek opłaty targowej pobieranej od handlujących na targowiskach w zaleŜności od tego, czy targowisko stanowi własność Gminy, czy podmiotu prywatnego. Jednocześnie wnioskodawca wniósł na podstawie art. 77 ust. 5 ww. ustawy o zwolnienie od całości opłaty od wniosku o wszczęcie postępowania antymonopolowego, co teŜ uczyniono postanowieniem, wobec niewątpliwej niemoŜności poniesienia opłaty przez wnioskodawcę, który jest przedsiębiorcą będącym osobą fizyczną. W oparciu o wniosek o wszczęcie postępowania oraz o załączone do niego dokumenty Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urzędu, ustalił następujący stan faktyczny: Na terenie Gminy Sokółka działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia targowisk wykonywana jest przez Gminę oraz przez podmioty prywatne, w tym przez wnioskodawcę, który jest właścicielem placu handlowego przy ul. Ś. róg P. w Sokółce. Od dokonujących sprzedaŜy na targowiskach, niezaleŜnie od tego, czy dokonują oni czynności handlowych na targowiskach gminnych, czy prywatnych, Gmina Sokółka pobiera opłatę targową, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, w wysokości określonej w § 1 uchwały nr XXX/XI/264/01 Rady Miejskiej w Sokółce z dnia 29 listopada 2001 r. w sprawie opłaty targowej. Uchwała określa jednolite stawki opłaty targowej dla wszystkich dokonujących sprzedaŜy na targowiskach, niezaleŜnie od tego, czy podmiot prowadzący targowisko jest podmiotem gminnym czy prywatnym. W świetle § 2 ww. uchwały, pobór opłaty targowej dokonywany jest w drodze inkasa. Inkasentem Gmina Sokółka ustanowiła Ośrodek Sportu i Rekreacji w Sokółce, określając jednocześnie wynagrodzenie za inkaso w wysokości 50 % (słownie: pięćdziesiąt procent) kwot opłat targowych pobranych i wpłaconych do kasy Urzędu Miejskiego w Sokółce, w terminach określonych w umowie zawartej między Inkasentem i Zarządem Miejskim w Sokółce. W opinii wnioskodawcy Gmina Sokółka naduŜywa pozycji dominującej przez to, Ŝe pobiera opłatę targową w jednakowej wysokości od wszystkich 3 sprzedających na targowiskach, nie wprowadzając zróŜnicowania stawek opłaty dla targowisk gminnych i targowisk prywatnych, co przeciwdziała ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania i rozwoju konkurencji. RównieŜ ustanowienie przez Gminę inkasentem opłaty targowej OSiR w Sokółce na wszystkich targowiskach i przyznanie OSiR wynagrodzenia za inkaso przeciwdziała ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania i rozwoju konkurencji, gdyŜ umoŜliwia OSiR zarządzającemu targowiskami stanowiącymi własność Gminy pokrywanie kosztów prowadzenia targowisk z wynagrodzenia za inkaso, której to moŜliwości nie mają podmioty prywatne wykonujące działalność w zakresie prowadzenia targowisk na terenie Gminy Sokółki, a wśród nich Wnioskodawca. Wnioskodawca podnosi nadto, iŜ stawki opłaty targowej określono w nadmiernie wygórowanej wysokości, co równieŜ stanowi przejaw naduŜywania przez Gminę Sokółka pozycji dominującej. Oceniając przedstawiony stan faktyczny, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje: Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. W myśl art. 8 ust. 2 pkt 1 i pkt 5 ustawy naduŜywanie pozycji dominującej polega w szczególności na bezpośrednim lub pośrednim narzucaniu nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych, a takŜe na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Pojęcie przedsiębiorcy w rozumieniu ww. ustawy definiuje art. 4 pkt 1 ustawy. Jest nim przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101 poz.1178 z późn. zm.), a takŜe osoba fizyczna, osoba prawna, a takŜe jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, organizująca lub świadcząca usługi o charakterze uŜyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej. Stosownie do art. 2 ustawy – Prawo działalności gospodarczej, przedsiębiorcą w rozumieniu tejŜe ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatację zasobów naturalnych, wykonywane w sposób zorganizowany i ciągły. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ w zakresie pobierania opłaty targowej, jednostka samorządu terytorialnego, jaką jest gmina, nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Nie występuje związek pomiędzy pobieraniem opłaty targowej a prowadzeniem przez gminę działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, 4 opłata targowa nie ma takŜe związku z organizowaniem lub świadczeniem usług o charakterze uŜyteczności publicznej. Opłata targowa jest opłatą lokalną o charakterze quasi podatkowym, nie jest równieŜ ceną w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów tak jak i inne opłaty lokalne stanowiące imperium władzy samorządowej. Dlatego teŜ Prezes Urzędu, działając na podstawie i w granicach ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie jest władny kwestionować uprawnienia gminy w zakresie podatków i opłat lokalnych. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 16 poz. 95 z późn. zm.) do wyłącznej właściwości rady gminy naleŜy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach. W odniesieniu do opłaty targowej granice te określa ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9 poz. 31 z późn. zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaŜy na targowiskach. W świetle ust. 2 tegoŜ artykułu targowiskami są wszelkie miejsca, w których jest prowadzony handel, jednakŜe opłacie targowej nie podlega sprzedaŜ dokonywana w budynkach lub częściach budynków, z wyjątkiem targowisk pod dachem oraz hal uŜywanych do targów, aukcji i wystaw. Opłatę targową pobiera się niezaleŜnie od naleŜności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych oraz za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko. Zgodnie z art. 19 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rada gminy określa w drodze uchwały zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłaty targowej, a takŜe moŜe zarządzić pobór opłaty targowej w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso. Uchwała rady gminy podlega zaskarŜeniu w trybie określonym w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W myśl art. 101 ust. 1 tej ustawy kaŜdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, moŜe – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarŜyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skargę na uchwałę lub zarządzenie moŜna wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub mieszkańców gminy, którzy na to wyraŜą pisemną zgodę. W świetle art. 94 ustawy o samorządzie gminnym nie stwierdza się niewaŜności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba Ŝe uchybiono obowiązkowi przedłoŜenia uchwały lub zarządzenia wojewodzie w terminie siedmiu dni od dnia ich podjęcia, albo jeŜeli są one aktem prawa miejscowego. JednakŜe, jeŜeli nie stwierdzono 5 niewaŜności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu jednego roku od dnia ich podjęcia, a istnieją przesłanki stwierdzenia niewaŜności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Do rozpoznania skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym uregulowane jest w ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm.) Z powyŜszego wynika brak moŜliwości domagania się ochrony prawnej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 85 ust. 1 ustawy stanowi, Ŝe Prezes Urzędu moŜe, w drodze decyzji, odmówić wszczęcia postępowania antymonopolowego, jeŜeli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urzędu informacji wynika, Ŝe nie naruszono zakazu określonego w tej ustawie, w tym przypadku art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 5. Wobec powyŜszego orzeczono, jak na wstępie. Stosownie do treści art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie. Z upowaŜnienia Prezesa UOKiK decyzję podpisała Dyrektor Delegatury UOKiK w Lublinie Ewa Wiszniowska.