RBG-11/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Długa 47,85-034 Bydgoszcz Tel. 52 345-56-44, Fax 52 345-56-17 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 11 czerwca 2012r. Znak: RBG-61-06/12/KL DECYZJA NR RBG - 11/2012 I . Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko Servcom Sp. z o.o. z siedzibą w Trzemesznie - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Servcom Sp. z o.o. z siedzibą w Trzemesznie polegające na: 1. zamieszczaniu we wzorcu umowy Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych postanowień umowy o następującej treści: A. „ W przypadku zaniechania przez Abonenta obowiązku, o którym mowa w niniejszym paragrafie, każdą korespondencję wysłaną listem poleconym na ostatnio określony przez Abonenta adres do korespondencji, uważa się za skutecznie doręczoną.” (§8 ust. 2 Regulaminu); B. „SERVCOM Sp. z o.o. uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co Abonent wyraża zgodę podpisując Umowę.” (§49 Regulaminu); które są postanowieniami umowy wpisanymi - na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego - do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. 2 2. bezprawnym działaniu poprzez stosowanie we wzorcu umowy Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych postanowienia umownego o następującej treści: „Abonent, który spowodował wypowiedzenie Umowy przed terminem w niej określonym, na skutek braku akceptacji dla podwyższenia opłat określonych Cennikiem, obowiązany jest zwrócić równowartość przyznanych mu ulg.” (§47 ust. 3 zd. 2 Regulaminu), które pozostaje w sprzeczności z art. 61 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171 poz.1800 ze zm.), co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy po przeprowadzeniu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada się na Servcom Sp. z o.o. z siedzibą w Trzemesznie karę pieniężną w wysokości: 1. 3.816 zł (słownie: trzy tysiące osiemset szesnaście złotych 00/100), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), w zakresie opisanym w punkcie I.1 sentencji niniejszej decyzji. 2. 7.632 zł (słownie: siedem tysięcy sześćset trzydzieści dwa złote 00/100), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), w zakresie opisanym w punkcie I.2 sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK lub organ ochrony konsumentów ) przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy wzorce umowy stosowane przez Servcom Sp. z o.o. z siedzibą w Trzemesznie (dalej: przedsiębiorca lub Spółka ) zawierają niedozwolone postanowienia umowy, a co za tym idzie, czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach, tj. art. 479 38 §1 i art. 479 39 k.p.c. w związku z art. 385 1 -385 3 k.c. oraz mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym – postanowieniem nr RBG - 58/2012 z dnia 7 marca 2012r. – Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Servcom Sp. z o.o. z siedzibą w Trzemesznie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: 3 1. zamieszczeniu we wzorcu umowy Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych postanowień umownych o następującej treści: A. „ W przypadku zaniechania przez Abonenta obowiązku, o którym mowa w niniejszym paragrafie, każdą korespondencję wysłaną listem poleconym na ostatnio określony przez Abonenta adres do korespondencji, uważa się za skutecznie doręczoną.” (§8 ust. 2 Regulaminu) B. „SERVCOM Sp. z o.o. uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co Abonent wyraża zgodę podpisując Umowę.” (§49 Regulaminu) które są postanowieniami umowy wpisanymi - na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego - do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. bezprawnym działaniu poprzez stosowanie we wzorcu umowy Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych postanowienia umownego o następującej treści: „Abonent, który spowodował wypowiedzenie Umowy przed terminem w niej określonym, na skutek braku akceptacji dla podwyższenia opłat określonych Cennikiem, obowiązany jest zwrócić równowartość przyznanych mu ulg.” (§47 ust. 3 zd. 2 Regulaminu) które pozostaje w sprzeczności z art. 61 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171 poz.1800 ze zm.), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku niniejszego postępowania Prezes UOKiK, pismem z dnia 7 marca 2012r., wezwał Spółkę do ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów. W odpowiedzi przedsiębiorca przyznał, iż Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych (dalej: Regulamin ) stosowany przez Spółkę zawiera zakwestionowane przez organ ochrony konsumentów postanowienia. Jednocześnie przedsiębiorca wyjaśnił, iż wskazane w postanowieniu zapisy nie są przez Spółkę stosowane, na dowód czego przedłożył korespondencję z klientami, a także inne wzorce umowy. Zdaniem przedsiębiorcy klauzule zawarte w punkcie I.1. nie były stosowane przez Spółkę od momentu uchwalenia i wejścia w życie Regulaminu, tj. od 1 marca 2009 roku. Wówczas – w opinii przedsiębiorcy – powszechną praktyką było stosowanie takich zapisów przez operatorów telekomunikacyjnych. Jednakże oba postanowienia znalazły się w rejestrze postanowień niedozwolonych i operator uznał, że zapisy te przestały wiązać konsumentów, bez konieczności zmiany treści regulaminu. Tak więc kwestionowane zapisy nigdy nie były zastosowane w żadnej sprawie w stosunku do konsumenta. Ponadto Spółka wskazywała, iż nie podejmowała i nie uczestniczyła w praktykach polegających na zmianie operatora bez zgody abonentów. Pośrednim dowodem na to – zdaniem Spółki - może być realizacja przejęcia abonentów z szeregu różnych miejscowości. 4 W przypadku klauzuli zawartej w punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji, przedsiębiorca oświadczył, że nie byłą stosowana od momentu wejścia w życie zmian z dnia 6 lipca 2009 do ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (zmiana: Dz. U. 2009 Nr 85, poz. 716). Spółka uznała, iż z mocy samego prawa powyższe postanowienie Regulaminu zostało uchylone i jego stosowanie wobec konsumentów jest bezskuteczne. Na dowód braku stosowania powyższego zapisu ma świadczyć – zdaniem przedsiębiorcy – treść informacji o zmianie Cennika, jaką otrzymywali klienci przedsiębiorcy, a które zostały załączone do pisma przesłanego do Prezesa UOKiK. W dalszej części pisma Spółka odniosła się do postanowienia zawartego w §31 ust. 3 Regulaminu. Reasumując Spółka stoi na stanowisku, iż jedynie stosowanie wobec konsumentów niedozwolonych postanowień umowy, może stanowić naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W przypadku Spółki zakwestionowane zapisy nie były stosowane w rozstrzygnięciu spraw konsumentów. Ponadto na podstawie art. 479 39 k.p.c. w związku z zaniechaniem stosowania przez przedsiębiorcę kwestionowanych klauzul umownych Spółka wniosła o umorzenie postępowania. Od zaniechania minęło bowiem – według jej obliczeń - więcej niż 6 miesięcy, tj. w przypadku klauzul z punktu I.1. – 36,5 miesiąca, natomiast w przypadku zapisu z punktu I.2. – 32,5 miesiąca. W piśmie z dnia 4 kwietnia 2012 r. Spółka przedłożyła deklarację podatkową na okoliczność wykazania przychodu za rok 2011 r. oraz podtrzymała wnioski i twierdzenia wskazane we wcześniejszym piśmie. Dodatkowo jako powód umorzenia prowadzonego postępowania został wskazany art. 105 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes UOKiK zawiadomił Spółkę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy (pismo z dnia 17 kwietnia 2012 r.). Z powyższego uprawnienia przedsiębiorca nie skorzystał. Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Na podstawie zebranych w toku postępowania dokumentów organ ochrony konsumentów ustalił, iż Servcom Sp. z o.o. z siedzibą w Trzemesznie jest wpisany do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000248440, prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Poznaniu, VIII Wydział Gospodarczy KRS. Przedmiotami działalności Spółki jest m.in. telewizja kablowa, działalność telekomunikacyjna pozostała, transmisja danych. W związku z prowadzoną działalnością, przedsiębiorca w dniu 1 marca 2009 r. wprowadził do obrotu z konsumentami wzorzec umowy Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych zawierający m.in. postanowienia wskazane w sentencji niniejszej decyzji. W toku prowadzonego postępowania przedsiębiorca przyznał, że przedłożony wzorzec umowy zawiera kwestionowane przez organ ochrony konsumentów klauzule. Prezes UOKiK ustalił nadto, iż Spółka osiągnęła w 2011 roku przychód w wysokości 7.631.894,92 zł. 5 Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez organ ochrony konsumentów, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło, pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem organu ochrony konsumentów, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami skarżonego przedsiębiorcy. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów – dalej: u.o.k.i.k . I. Przepis art. 24 ust. 1 ustawy u.o.k.i.k stanowi, iż „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. ”, natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (…). Oceny, czy w danym przypadku mamy do czynienia z praktyką określoną w ww. przepisie, należy dokonać na podstawie ustalenia łącznego spełnienia trzech przesłanek, którymi są: - działania przedsiębiorcy, - bezprawność tych działań, - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Działanie przedsiębiorcy Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie tej jest mowa o przedsiębiorcy, pojmuje się przez to w pierwszej kolejności przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447, z zm.). Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż Spółka prowadząc działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością czyli jako osoba prawna jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym jego działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 6 Bezprawność działań i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Jak wspomniano wyżej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 u.o.k.i.k. za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej również: rejestr ). Należy w tym miejscu wskazać, iż wzorce umowy wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK ) i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umowny za niedozwolone. Przepis art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia w rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…) oraz, że „wpis postanowienia wzorca do rejestru skutkuje tym, że zakazane jest posługiwanie się wpisaną klauzulą we wszystkich wzorcach umów (…) w oderwaniu od rodzaju umowy lub gałęzi gospodarki, w której umowa została zawarta”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „ (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest zatem konieczna dokładna literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej, stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. 7 Mając powyższe rozważania na uwadze Prezes UOKiK zakwestionował następujące postanowienia: A. W przypadku zaniechania przez Abonenta obowiązku, o którym mowa w niniejszym paragrafie, każdą korespondencję wysłaną listem poleconym na ostatnio określony przez Abonenta adres do korespondencji, uważa się za skutecznie doręczoną. (§8 ust. 2 Regulaminu) W ocenie Prezesa UOKiK kwestionowany zapis mieści się w hipotezie klauzuli zamieszczonej pod poz. 2208 Rejestru o treści: „Wszelka korespondencja wysyłana jest przez Bank na wskazany przez posiadacza rachunku adres do korespondencji i uważa się ją za doręczoną po upływie 14 dni od daty jej wysłania przez Bank” (wyrok Sądu Okręgowego Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie– dalej: SOKiK - z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt XVII Amc 1789/09), pod poz. 2305 „Pisma towarzystwa skierowane pod ostatni znany towarzystwu adres ubezpieczającego, uczestnika, uposażonego, uposażonego zastępczego lub innego uprawnionego z umowy ubezpieczenia, uważa się za doręczone po upływie trzydziestu dni od dnia ich wysłania” (wyrok SOKiK z dnia 30 maja 2011 r., sygn. akt XVII Amc 1667/09 ). Sąd uznał, iż tego rodzaju zapisy stanowią naruszenie przepisu art. 385 1 § 1 k.c. albowiem prowadzą do postawienia konsumenta w sytuacji słabszej strony stosunku prawnego w porównaniu z sytuacją i uprawnieniami przyznanymi przedsiębiorcy. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu pierwszego z wymienionych wyżej wyroków, domniemanie doręczenia pism kierowanych przez jedną ze stron stosunku umowy zostało zastrzeżone jedynie dla przedsiębiorcy, z wykluczeniem jego klientów. Oznacza to, że pozwany może dowolnie zmienić adres, bez ryzyka, że korespondencja jego klientów wysłana na poprzedni adres będzie skutecznie doręczona, a więc została zakłócona zasada równouprawnienia stron umowy – na korzyść pozwanego. W drugim z uzasadnień Sąd oprócz konkluzji tożsamych z powyższymi wskazuje, iż nieuzasadnione jest przy tym twierdzenie pozwanego przedsiębiorcy, iż adres siedziby zakładu ubezpieczeń jest faktem powszechnie znanym i dostępnym, wobec czego konsumentowi nie powinny przysługiwać uprawnienia wynikające z domniemania doręczenia. W ocenie Sądu, analogiczna sytuacja występuje w stosunku do konsumenta. Podpisując umowę z zakładem ubezpieczeń, konsument wskazuje adres, na który winna być kierowana korespondencja i wiedza ta jest zakładowi ubezpieczeń znana. Stosując natomiast zasady doręczeń zawarte w art. 61 § 1 k.c., zakład ubezpieczeń winien wysłać konsumentowi wszelkie prawem wymagane informacje pod znany sobie adres wskazany w umowie. Jeżeli nawet konsument zaniechałby obowiązku aktualizacji danych, a zakład ubezpieczeń doręczyłby pismo na nieaktualny, ale ostatni znany mu adres, to pozwany przedsiębiorca nie poniósłby negatywnych konsekwencji doręczenia korespondencji na nieaktualny adres, albowiem w trybie domniemania wynikającego z art. 61 § 1 k.c. przesyłkę uznać by należało za prawidłowo doręczoną. Dlatego też Sąd uznał, iż przyjęcie domniemania doręczenia powiązanego jedynie z faktem wysłania oświadczenia woli, bez możliwości zapoznania się, choćby tylko domniemanego, z jego treścią, w sposób rażący, tj. oczywisty, niewątpliwy i bezsporny narusza interesy konsumenta. W niniejszym postępowaniu we wzorcu umownym stosowanym przez Spółkę domniemanie doręczenia korespondencji obciąża jedynie konsumenta, który nie poinformował drugiej strony umowy o zmianie danych adresowych. Przedsiębiorca w przypadku zmiany 8 adresu swojej siedziby i niepoinformowania o tym konsumenta, nie jest obciążony negatywnymi skutkami wynikającymi z wysyłki korespondencji przez konsumenta na poprzedni znany mu adres przedsiębiorstwa. W związku z powyższym należy uznać, iż klauzule wpisane do rejestru, jak i kwestionowane postanowienie są tożsame, albowiem wprowadzają po stronie przedsiębiorcy uprawnienia niekorzystne dla konsumenta, nie przewidując tożsamych rozwiązań dla drugiej strony umowy. Takie nierównomierne rozłożenie praw i obowiązków jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta. B. SERVCOM Sp. z o.o. uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co Abonent wyraża zgodę podpisując Umowę. (§49 Regulaminu) W ocenie Prezesa UOKiK kwestionowane zapisy mieszczą się w hipotezie klauzuli zamieszczonej pod poz. 402 Rejestru, o treści: „Abonent zezwala Operatorowi na przelanie wszelkich praw i obowiązków wynikających z niniejszej umowy na dowolny podmiot trzeci, bez dodatkowej zgody Abonenta”, (wyrok SOKiK z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt XVII Amc 2/04), a także pod poz. 649 : „ Cosmosnet uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na dowolnie wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co abonent wyraża zgodę podpisując umowę ” (wyrok SOKiK z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt XVII Amc 16/05). W przywołanych wyżej wyrokach SOKiK uznał, iż powyższe postanowienia stanowią niedozwolone postanowienia umowne w świetle art. 385 § 1 k.c. oraz spełniają przesłanki wymienione w z art. 385 3 pkt 5 k.c. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż taki zapis nie daje wiedzy konsumentowi o podmiocie, który ma stać się stroną umowy. W ocenie Sądu jednostronne narzucanie konsumentowi innego przedsiębiorcy jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy. Konsument jako strona umowy ma prawo wybrać kontrahenta według własnej wiedzy, upodobania, a także wcześniej przyjętych kryteriów. Zmiana podmiotu w trakcie trwania stosunku prawnego bez zgody konsumenta z całą pewnością nie jest podstawą do rzetelnego oraz równorzędnego traktowania konsumenta jako strony umowy. Postanowienie kwestionowane przez organ ochrony konsumentów w niniejszym postępowaniu, mimo odmienności użytych słów i sformułowań, jest tożsame z klauzulą wpisaną do rejestru co do skutku i celu tj. w zakresie jednostronnego narzucenia konsumentowi innego przedsiębiorcy, na którego mogą zostać przekazane prawa i obowiązki wynikające z zawieranej umowy. Konkludując, Prezes Urzędu dokonując oceny, czy powyższe postanowienia stosowane przez Spółkę mieszczą się w hipotezach klauzul wpisanych do rejestru postanowień umownych uwzględnił kryterium tożsamości klauzul kwestionowanych z klauzulami wpisanymi do rejestru, a mianowicie kryterium tożsamości treści klauzuli kwestionowanej z treścią klauzuli uznanej przez SOKiK za abuzywne . Przy badaniu tożsamości treści klauzuli kwestionowanej z treścią klauzuli wpisanej do rejestru, Prezes UOKiK wziął pod uwagę kryterium celu, jakiemu służy kwestionowana klauzula, a co za tym idzie, jakie skutki wywołuje lub może wywołać dla konsumentów. W konsekwencji Prezes UOKiK stwierdził, iż analizowana klauzula mieści się w hipotezach klauzul wpisanych do rejestru. Czynniki, które przesądziły o uznaniu tożsamości badanych klauzul z klauzulami rejestrowymi to zatem nie 9 jedynie brzmienie klauzul, a cel, jakiemu służy kwestionowana klauzula, kontekst umieszczenia klauzuli w rejestrze, a także kryterium podobieństwa stanu faktycznego, będącego podstawą oceny abuzywności danej klauzuli. W tym miejscu organ ochrony konsumentów pragnie odnieść się do twierdzeń Spółki przedstawionych w piśmie z dnia 23 marca 2012 roku w zakresie braku stosowania postanowień zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK i co się z tym wiąże braku naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż wystarczającym jest samo stosowanie danych postanowień wzorca umowy, czyli umieszczenie ich we wzorcu używanym w obrocie z konsumentami (por. wyrok SOKiK z dnia 15 grudnia 2009, sygn. akt: XVII AmA 36/09). Jak podkreśla się w doktrynie „godzenie” w interesy konsumentów - w świetle art. 24 u.o.k.i.k. – obejmuje zarówno naruszenie, jak i zagrożenie jego naruszenia. W tym zakresie mieści się więc narażenie na uszczerbek interesów konsumentów 1 . Jednocześnie wskazać należy, iż pojęcie „stosowania”, o którym mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 u.o.k.i.k. nie wiąże się z faktem wykonywania postanowienia wpisanego do umowy, ale z faktem samego umieszczenia w umowie takiego postanowienia, które zostało wpisane do rejestru 2 . A zatem wykazanie, że przedsiębiorca utrzymuje w obrocie wzorzec umowy zawierający postanowienia, których treść odpowiada klauzuli już wpisanej do rejestru, stanowi samodzielną przesłankę stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy 3 . Tak więc twierdzenia Spółki, iż postanowienia zakwestionowane przez organ ochrony konsumentów wskazane w punkcie I.1. niniejszej decyzji znalazły się już w rejestrze i przez to przedsiębiorca uznał, że przestały wiązać konsumentów i nie ma konieczności zmiany wzorców umowy - nie znajdują podstaw prawnych. Jak już zostało wskazane wyżej, Sąd Najwyższy przesądził o rozszerzonej skuteczności wpisu postanowienia umownego do rejestru, rozciągając ją na wszystkich przedsiębiorców, którzy takie lub tożsame postanowienia umowy stosują 4 . W innym orzeczeniu Sądu Najwyższego wskazał, że kontrola abstrakcyjna umowy polega na sprawdzeniu samego wzorca w oderwaniu od konkretnej umowy, której wzorzec dotyczy 5 . W przypadku kontroli abstrakcyjnej, ocenie podlega treść postanowienia wzorca, a nie sposób jej wykorzystania czy też powszechność występowania tego postanowienia w analogicznych wzorcach innych przedsiębiorców 6 . W związku z powyższym bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest to, jakie komunikaty otrzymywali w innych pismach konsumenci, skoro wzorzec umowy nie został zmieniony w zakresie wyeliminowania z nich klauzul niedozwolonych znajdujących się w rejestrze. Nadal bowiem istniało zagrożenie wykorzystania postanowień abuzywnych. 1 M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. pod. red. K. Kohutek, M .Sieradzka , Warszawa 2008, s. 590-591. 2 por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt VI ACa 1271/11, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2004r., sygn. akt: VI ACa 399/2004. 3 A. Wędrychowska-Karpińska, A. Wiercińska-Krużewska, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz pod. red. Aleksander Stawicki i Edward Stawicki , Warszawa 2011, s. 563. 4 Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006r. III SZP 3/06. 5 Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2007 r., III SK 19/07. 6 Tak np. w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 października 2011 r. sygn. akt VI ACa 420/11. 10 2. W świetle przepisu art. 24 u.o.k.i.k. przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Działania przedsiębiorcy mogą zostać uznane za bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, zasad współżycia społecznego oraz dobrych obyczajów. W ocenie Prezesa UOKiK zapis o treści: „Abonent, który spowodował wypowiedzenie Umowy przed terminem w niej określonym, na skutek braku akceptacji dla podwyższenia opłat określonych Cennikiem, obowiązany jest zwrócić równowartość przyznanych mu ulg.” narusza art. 61 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171 poz.1800 ze zm.) – dalej u.p.t, bowiem przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu nie przysługują żadne roszczenia odszkodowawcze (w tym również zwrot wcześniej przyznanych ulg) w przypadku złożenia przez abonenta wypowiedzenia umowy, które nastąpiło w wyniku podwyższenia opłat przez przedsiębiorcę w trakcie trwania stosunku prawnego. Nie ulega wątpliwości, iż przedsiębiorcy przysługuje możliwość podwyższenia czy też obniżenia opłat wynikających ze świadczonych usług. Niemniej o każdej takiej zmianie powinien poinformować abonenta z co najmniej jednomiesięcznym wyprzedzeniem, wskazując jednocześnie o możliwość wypowiedzenia umowy w przypadku braku zaakceptowania zmian ( vide art. 61 ust. 5 u.p.t.). Ponadto w myśl art. 61 ust. 6 u.p.t. w przypadku dostarczenia konsumentowi proponowanych zmian w aktualnie obowiązującym cenniku, abonent powinien zostać poinformowany także o tym, że w razie skorzystania z prawa wypowiedzenia umowy w przypadku braku akceptacji podwyższenia cen dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze, a także zwrot ulgi. Zgodnie z art. 57 ust. 6 u.p.t. w przypadku zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przyłączenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej, związanej z ulgą przyznaną abonentowi, wysokość roszczenia z tytułu jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub przez dostawcę usług z winy abonenta przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta, nie może przekroczyć wartości ulgi przyznanej abonentowi pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania. Jak więc wynika z analizy wyżej przytoczonych przepisów, przedsiębiorca, który podwyższył w trakcie trwania stosunku ciągłego ceny oferowanych usług telekomunikacyjnych, w wyniku których konsument złożył wypowiedzenie umowy – nie może żądać od konsumenta zwrotu przyznanych wcześniej ulg. Wypowiedzenie umowy przez abonenta wobec niezaakceptowania podwyżek opłat za usługi telekomunikacyjne powoduje ustanie stosunku prawnego ze skutkiem ex nunc . Niedopuszczalne jest zatem zastrzeżenie dokonywania wtórnych rozliczeń za świadczenia już spełnione, w tym w zakresie udzielonych uprzednio upustów 7 . Należy również pamiętać, iż zakres roszczeń ograniczony do wysokości ulgi przyznanej abonentowi pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania przysługuje jeśli doszło do rozwiązania umowy z winy abonenta. W kwestionowanej klauzuli następuje ustanie łączącego strony stosunku prawnego z winy przedsiębiorcy, gdyż narzuca on konsumentowi nowe warunki umowy w trakcie jej trwania, a konsument korzysta jedynie z uprawnień przyznanych z mocy prawa, 7 Tak w wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt VI ACa 13/07. 11 w postaci możliwości wypowiedzenia umowy. Nie może więc z tego tytułu ponosić negatywnych konsekwencji w postaci zwrotu równowartości przyznanych wcześniej ulg. Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, iż kwestionowany zapis wzorca umownego nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. W ocenie Prezesa UOKiK niecelowe jest załączanie do pisma z dnia 23 marca 2012 roku dodatkowych Regulaminów i Cenników Promocji w zakresie wykazania braku bezprawności postanowienia z §31 ust. 3 Regulaminu. Należy bowiem zauważyć, iż organ ochrony konsumentów nie kwestionował powyższej klauzuli. Prezes UOKiK w postanowieniu nr RBG 58/2012 kwestionował bezprawność postanowienia z §49 Regulaminu , które odnosi się do zupełnie innego stanu faktycznego, a mianowicie wypowiedzenie umowy przez konsumenta w momencie podwyższenia opłat w cenniku przez Spółkę w trakcie trwania stosunku zobowiązaniowego. Przedstawione przez przedsiębiorcę dokumenty dotyczą wypowiedzenia przez konsumentów umów z innych przyczyn i następują one z inicjatywy konsumenta (np. zmiany lokalu zajmowanego przez konsumenta). W związku powyższym przedstawione materiały i argumenty nie mają związku z prowadzonym postępowaniem, gdyż nie odnoszą się w żaden sposób do przedmiotu zarzutu przedstawionego w punkcie I.2 niniejszej decyzji. Przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów formułuje definicję negatywną pojęcia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzając w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W świetle art. 1 ust. 1 wyżej przywołanej ustawy należy przyjąć, że ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego konsumenta będącego kontrahentem przedsiębiorcy. Przedmiotem ochrony nie są zatem interesy indywidualnego konsumenta lub grupy indywidualnych konsumentów, ale wszystkich – aktualnych lub potencjalnych klientów – traktowanych jako grupa uczestników rynku zasługująca na szczególną ochronę (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008r., sygn. VI ACa 306/08) 8 . Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdził, iż: „nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów” . W ocenie Prezesa UOKiK zakwestionowane w przedmiotowej decyzji zachowania Spółki, polegające na stosowaniu w obrocie z konsumentami wzorców umów, zawierających niedozwolone postanowienia godzą w zbiorowe interesy konsumentów. Stroną umowy zawieranej przez w/w przedsiębiorcę są zarówno wszyscy aktualni, jak i wszyscy przyszli potencjalni klienci zamierzający korzystać z usług telekomunikacyjnych przedsiębiorcy. Zatem krąg adresatów takiego wzorca nie jest z góry określony. 8 T. Skoczny, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz , C.H.Beck 2009r., s. 962 12 Na poparcie powyższego należy zatem przytoczyć stanowisko SOKiK, który w wyroku z 13 stycznia 2009r. wskazał, iż, jeżeli potencjalną daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach, to ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów (sygn. akt: XVII Ama 26/08). Tak więc w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie Spółki nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz wpływa niekorzystnie na interesy potencjalnie nieokreślonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wszystkie przesłanki z art. 24 ust 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zostały spełnione, co oznacza, iż Spółka dopuściło się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Odnosząc się do wniosku przedsiębiorcy dotyczącego umorzenia postępowania wszczętego postanowieniem nr RBG-58/2012 ze względu na zaniechanie stosowania przedmiotowych praktyk oraz upływ okresu, w którym możliwe jest wszczęcie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – należy uznać go za bezzasadny. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż postępowanie przed Prezesem UOKiK jest postępowaniem administracyjnym, do którego mają zastosowanie przepisy u.o.k.i.k. oraz w przypadku spraw nieuregulowanych na podstawie art. 83 u.o.k.i.k. przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1964r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 1960 r. Nr 30 poz. 168 ze zm.). Tak więc nie jest zasadny wniosek o umorzeniu postępowania w związku z zaniechaniem stosowania kwestionowanych praktyk w oparciu o art. 479 39 . Należy bowiem zauważyć, iż organ ochrony konsumentów nie wystąpił w ramach niniejszego postępowania z pozwem do SOKiK na podstawie art. 479 38 – a więc postępowanie nie podlega pod przepisy k.p.c. - tylko wszczął postępowanie na podstawie art. 49 u.o.k.i.k. w związku z podejrzeniem naruszenia zbiorowych interesów konsumentów określonych w art. 24 u.o.k.i.k. Zgodnie z art. 105 u.o.k.i.k. - nie wszczyna się postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, upłynął rok . Powyższe okoliczności nie zostały stwierdzone w niniejszym postępowaniu. We wzorcu umowy stosowanym przez przedsiębiorcę znajdują się postanowienia tożsame z klauzulami niedozwolonymi wpisanymi do rejestru, więc należy uznać, iż Spółka do dnia wydania przedmiotowej decyzji posługiwała się nimi w obrocie z konsumentami. Wobec tego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 u.o.k.i.k. Prezes UOKiK ma kompetencje do ukarania przedsiębiorcy poprzez nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości do 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeśli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Nakładanie kar pieniężnych w świetle wyżej przywołanego przepisu odbywa się co prawda na zasadzie fakultatywności, niemniej jednak – jak określa się w doktrynie – 13 stosowanie kar pieniężnych powinno mieć miejsce w przypadkach dostatecznie wykształconych w praktyce reguł stosowania przepisów dotyczących naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. 9 Mając na względzie powyższe oraz stan faktyczny niniejszej sprawy, organ ochrony konsumentów postanowił skorzystać z uprawnienia do nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniona jest wysokość kar nakładanych na przedsiębiorców. W art. 111 jedynie przykładowo wskazano, iż Prezes UOKiK winien wziąć pod uwagę okres, stopień, okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenia przepisów ustawy. Ponadto orzecznictwo wskazuje, że w przypadku kar przesłankami, które należy brać pod uwagę, są m.in.: potencjał ekonomiczny przedsiębiorcy, dopuszczalny poziom kary wynikający z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osiągnąć 10 . Podkreślić nadto należy, iż nakładana przez organ ochrony konsumentów kara finansowa pełni trojaką funkcję: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Ustalając wymiar kary należy wziąć przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kar, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zważyć także należy na dużą skalę naruszeń zbiorowych interesów konsumentów przez przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie usług telekomunikacyjnych. Zachodzi zatem konieczność wymierzenia kar o takiej wysokości, która zniechęci w/w przedsiębiorców do stosowania niedozwolonych postanowień umownych, a tym samym zobliguje ich do bieżącego monitorowania rejestru niedozwolonych postanowień umownych i uaktualniania, zgodnie z prawem, stosowanych przez siebie wzorców. Nakładając karę pieniężną, Prezes UOKiK wziął również pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 u.o.k.i.k.. Z tego względu nakładając karę pieniężną, Prezes UOKiK uwzględnił całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez Spółkę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Spółki do naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na wspomniane wyżej nieumyślne działanie. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 u.o.k.i.k. W roku 2011 Spółka osiągnęła przychód w wysokości – 7.631.894,92 zł, który będzie podstawą do obliczenia każdorazowo wysokości kary. Maksymalny wymiar kary, jaki można 9 M. Król - Bogomilska [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, str. 1614. 10 Wyrok Sądu Najwyższego z 27.06.2000 r., sygn. akt I CKN 793/98 14 nałożyć na przedsiębiorcę wynosi 763.189,49 zł – tj. 10% osiągniętego przychodu w roku 2011. 1. Kara pieniężna za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w punkcie I.1. W niniejszym postępowaniu stwierdzono stosowanie dwóch niedozwolonych postanowień umownych. Każde z tych postanowień w istotny sposób wpływa na sytuację prawną konsumentów poprzez kreowanie jego pozycji w taki sposób, że może na tę zmianę nie mieć wpływu. Ustalając wymiar kary za naruszenie opisane w pkt I.1.A i I.1.B w sentencji niniejszej decyzji, Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń w zakresie wysokości kary. Podkreślić należy, iż rynek usług telekomunikacyjnych był kompleksowo badany przez organ ochrony konsumentów w 2008 roku. Należy wskazać, iż w jawnym Rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje się ponad 3000 klauzul, z czego ponad 100 dotyczy branży związanej z telekomunikacją. Dochowując zatem należytej staranności, skarżony przedsiębiorca na bieżąco winien monitorować ten rejestr, aby wyeliminować ze stosowanych przez niego wzorców klauzule, które kształtują prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają ich interesy (art. 385 1 k.c. i nast.). W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania opisanej niniejszą decyzją praktyki (wzorzec stosowany od marca 2009 roku) - uznał, iż natura naruszenia i kumulacja naruszeń polegających na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,05% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2011r., co jest równe kwocie 3.816 zł. Powyższa kwota stanowi jedynie 0,5% maksymalnego wymiaru kary jaką mógł nałożyć organ ochrony konsumentów na Spółkę w niniejszym postępowaniu za stosowaną przez niego praktykę. W przedmiotowej sprawie Prezes UOKiK nie dopatrzył się okoliczności, które mogłyby spowodować złagodzenie lub zaostrzenie kary. Zdaniem Prezesa UOKiK, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów u.o.k.i.k., jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest również walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w branży przed podobnym naruszeniem słusznych interesów konsumentów. Przyjmując, że kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i powinna być odczuwalna dla przedsiębiorcy, organ ochrony konsumentów postanowił nałożyć karę w wysokości określonej w punkcie II.1 sentencji decyzji. 2. Kara pieniężna za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w punkcie I.2. 15 W niniejszym postępowaniu stwierdzono po stronie przedsiębiorcy działanie bezprawne poprzez niedostosowanie postanowień wzorca umowy do powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w tym Prawa telekomunikacyjnego. Należy mieć na względzie, iż postanowienie kwestionowane w pkt I.2 sentencji niniejszej decyzji dotyka interesów konsumentów na etapie zawierania kontraktu, niemniej jej skutek jest widoczny na etapie wykonania umowy. Jest to etap w którym konsument znajduje się „w pułapce”, wynikającej z zawartego już kontraktu, który uniemożliwia mu pełną swobodę w podejmowaniu decyzji. Powyższe naruszenie ma wpływ przede wszystkim na sytuację ekonomiczną konsumenta poprzez obciążenie go nieuzasadnionymi kosztami związanymi z wypowiedzeniem umowy w przypadku podwyższenia cen w trakcie trwania stosunku zobowiązaniowego. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż w okresie dużej konkurencji na rynku usług telekomunikacyjnych i chęci stałego podnoszenia zysku ze strony przedsiębiorstw operujących w tym segmencie, migracje konsumentów będące wynikiem podwyższeniem opłat za świadczone usługi w trakcie trwania umowy nie należą do rzadkości. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż zgodnie z pismem z dnia 23 marca 2012 roku przedsiębiorca miał świadomość nowelizacji prawa telekomunikacyjnego w 2009 roku, ale mimo wszystko nie zdecydował się na wprowadzenie aneksów do umów, znosząc tym samym klauzulę umowną ustalającą przywilej dla przedsiębiorcy, a która jest niezgodna z powszechnie obowiązującym prawem i zagraża w sposób bezpośredni ekonomicznym interesom konsumentów. W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania opisanej niniejszą decyzją praktyki (wzorzec stosowany od marca 2009 roku) - uznał, iż natura naruszenia polegająca na stosowaniu bezprawnych zapisów uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,1% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2011r., co jest równe kwocie 7.632 zł. Powyższa kwota stanowi jedynie 1 % maksymalnego wymiaru kary, jaką mógł nałożyć organ ochrony konsumentów na Spółkę w niniejszym postępowaniu za stosowną przez niego praktykę. W przedmiotowej sprawie Prezes UOKiK nie dopatrzył się okoliczności, które mogłyby spowodować złagodzenie lub zaostrzenie kary. Zdaniem Prezesa UOKiK, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów u.o.k.i.k., jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest również walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w branży przed podobnym naruszeniem słusznych interesów konsumentów. Przyjmując, że kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i powinna być odczuwalna dla przedsiębiorcy, organ ochrony konsumentów postanowił nałożyć karę w wysokości określonej w punkcie II.2 sentencji decyzji. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na rachunek bankowy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa na nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . 16 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 §2 Kodeksu postępowania cywilnego od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie, które wnosi się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia. . Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Dorota Karczewska Otrzymują: 1. Monika Prus-Zielińska Andrzej Prus PRUS-KONSULTING Sp. z o.o. Ul. Niedziałkowskiego 9/2 63-000 Środa Wlkp. 2. a/a