RBG-12/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Jagiello ń ska 34, 85-097 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17, E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 24 sierpnia 2006r. znak: RBG-411-05/05/MW/DK Decyzja nr RBG-12/2006 Na podstawie art. 11a ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.: Dz. U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Regionaln ą Dyrekcj ę Lasów Pa ń stwowych w Toruniu pozycji dominuj ą cej na rynku sprzeda ż y surowca drzewnego poprzez uzale ż nianie zawarcia umowy sprzeda ż y drewna od wykupu wierzytelno ś ci Skarbu Pa ń stwa – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. zobowi ą zuje si ę Regionaln ą Dyrekcj ę Lasów Pa ń stwowych w Toruniu do podj ę cia dzia ł a ń , w wyniku których nadzorowane przez ni ą nadle ś nictwa nie b ę d ą w przysz ł o ś ci wi ą za ć sprzeda ż y drewna z cesj ą wierzytelno ś ci; 2. zobowi ą zuje si ę Regionaln ą Dyrekcj ę Lasów Pa ń stwowych w Toruniu do poinformowania Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów o stopniu realizacji zobowi ą zania, o którym mowa w pkt 1 , w terminie do dnia 30 wrze ś nia 2006r. Uzasadnienia Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: Prezesem UOKiK lub organem antymonopolowym ) wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Regionaln ą Dyrekcj ę Lasów Pa ń stwowych w Toruniu (dalej: RDLP) pozycji dominuj ą cej na rynku sprzeda ż y surowca drzewnego poprzez uzale ż nianie zawarcia umowy sprzeda ż y drewna od wykupu wierzytelno ś ci Skarbu Pa ń stwa, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej równie ż ustaw ą antymonopolow ą ). W toku tego post ę powania RDLP, powo ł uj ą c si ę na przepis art. 11a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , zobowi ą za ł a si ę do podj ę cia dzia ł a ń , w wyniku których nadzorowane przez ni ą nadle ś nictwa nie b ę d ą w przysz ł o ś ci wi ą za ć sprzeda ż y drewna z cesj ą wierzytelno ś ci (pismo RDLP z dnia 11 kwietnia 2006r.). Ponadto RDLP sygnalizowa ł a w toku post ę powania antymonopolowego, i ż aktualnie trwaj ą prace na szczeblu Generalnej Dyrekcji Lasów Pa ń stwowych nad nowymi zasadami sprzeda ż y drewna. W ocenie RDLP zasady te uniemo ż liwi ą wi ą zanie sprzeda ż y drewna z cesj ą wierzytelno ś ci. Prezes UOKiK ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: RDLP w Toruniu jest jednostk ą organizacyjn ą Pa ń stwowego Gospodarstwa Le ś nego Lasy Pa ń stwowe (dalej: Lasy Pa ń stwowe ), nieposiadaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, zarz ą dzaj ą c ą wydzielonym mieniem Skarbu Pa ń stwa. Jednostka ta nadzoruje dzia ł alno ść 26 nadle ś nictw, obejmuj ą cych swoim zasi ę giem obszar województwa kujawsko-pomorskiego, cz ęść województwa pomorskiego (Nadle ś nictwa: Czersk, Rytel, Przymuszewo, Jamy, Lutówko, Woziwoda) oraz niewielkie fragmenty województw: warmi ń sko - mazurskiego (Nadle ś nictwa: Brodnica i Jamy), mazowieckiego (Nadle ś nictwo Skrwilno) i wielkopolskiego (Nadle ś nictwo: Go łą bki i Szubin). Zasady sprzeda ż y drewna regulowane s ą Zarz ą dzeniem nr 91 Dyrektora Generalnego Lasów Pa ń stwowych z dnia 30 listopada 2001r. w sprawie prowadzenia sprzeda ż y drewna w Pa ń stwowym Gospodarstwie Le ś nym Lasy Pa ń stwowe . W my ś l tego zarz ą dzenia kompetencje w zakresie sprzeda ż y drewna posiadaj ą : Dyrektor Generalny Lasów Pa ń stwowych, dyrektorzy dyrekcji regionalnych Lasów Pa ń stwowych oraz nadle ś niczowie. W za łą czniku nr 1 do wy ż ej przywo ł anego zarz ą dzenia wyró ż niono nast ę puj ą ce rynki: rynek krajowy (segment rynku w gestii Dyrektora Generalnego Lasów Pa ń stwowych), rynek regionalny (segment rynku w gestii dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Pa ń stwowych), rynek lokalny (segment rynku w gestii nadle ś niczych). W oparciu o Zarz ą dzenie Nr 91 Dyrektora Generalnego Lasów Pa ń stwowych poszczególne regionalne dyrekcje Lasów Pa ń stwowych wydaj ą zalecenia realizacyjne, uszczegó ł awiaj ą ce zapisy wy ż ej przywo ł anego zarz ą dzenia i ramowych wytycznych, uwzgl ę dniaj ą c sytuacj ę na rynku sprzeda ż y drewna. 2 W toku niniejszego post ę powania RDLP przyzna ł a, i ż w dniu 26 sierpnia 2004r. skierowa ł a do nadzorowanych przez siebie nadle ś nictw pismo, w którym stwierdzono: RDLP Toru ń proponuje sprzeda ż tego drewna na przetargach i w drodze po łą czenia sprzeda ż y z opcj ą wykupu przez nabywc ę trudnych do odzyskania nale ż no ś ci (…). Zaproponowane w cytowanym pi ś mie rozwi ą zanie dotyczy ł o dodatkowej masy 42.000 m 3 drewna, którego mo ż liwo ść pozyskania i przeznaczenia na rynek lokalny pojawi ł a si ę w drugiej po ł owie 2004 roku, jako ilo ść zwi ę kszaj ą ca pierwotny plan roczny. Wyniki bada ń ankietowych, przeprowadzonych p rzez organ antymonopolowy w toku niniejszego post ę powania w ś ród przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na lokalnym rynku sprzeda ż y drewna po stronie popytowej, jednoznacznie wskazuj ą , i ż nadle ś nictwa nadzorowane przez RDLP zastosowa ł y si ę do zalecenia zawartego w wy ż ej przywo ł anym pi ś mie. Prawie wszyscy ankietowani (95,59%) przyznali, i ż dokonywali wykupu wierzytelno ś ci Skarbu Pa ń stwa od nadle ś nictw nadzorowanych przez RDLP, na dowód czego przed ł o ż yli stosowne umowy. Ponadto ponad po ł owa z nich (67,65%), jako powód dla którego zdecydowa ł a si ę na transakcje wi ą zane, wskaza ł a mo ż liwo ść pozyskania dodatkowej ilo ś ci surowca drzewnego. Ankietowani przedsi ę biorcy sygnalizowali równie ż , i ż nabywane za 100% nominalnej warto ś ci wierzytelno ś ci Skarbu Pa ń stwa okazywa ł y si ę w konsekwencji wierzytelno ś ciami nie ś ci ą galnymi. Dopuszczony do udzia ł u w niniejszym post ę powaniu w charakterze podmiotu zainteresowanego Adam Bazylewicz Zak ł ad Przerobu Drewna w Toruniu w pi ś mie z dnia 28 wrze ś nia 2005r. przyzna ł , i ż zosta ł poinformowany przez Nadle ś nictwo Gniewkowo, ż e zgodnie z dyspozycj ą RDLP sprzeda ż surowca drzewnego powinna by ć zwi ą zana z porz ą dkowaniem stanu wierzytelno ś ci nadle ś nictw. Zainteresowany przyzna ł ponadto, i ż w praktyce najpierw zawiera ł umow ę przelewu, a nast ę pnie umow ę na zakup surowca drzewnego. Z o ś wiadczenia z ł o ż onego przez RDLP w pi ś mie z dnia 6 kwietnia 2006r. wynika, i ż ostatnia transakcja wi ą zana na obszarze jej dzia ł ania mia ł a miejsce w listopadzie 2005 roku w Nadle ś nictwie Ró ż anna, a podstaw ą jej zawarcia by ł pisemny wniosek Firmy Us ł ugowo - Handlowej STEP S ł awomir Trawi ń ski z siedzib ą w Wudzyniu. Pismem z dnia 30 marca 2006r. Dyrektor RDLP poinformowa ł nadzorowane przez siebie nadle ś nictwa o bezwarunkowym zakazie jakiegokolwiek uzale ż niania lub wi ą zania sprzeda ż y drewna od wykupu nale ż no ś ci albo od spe ł nienia innych ś wiadcze ń , niemaj ą cych bezpo ś redniego zwi ą zku z przedmiotem sprzeda ż y, pouczaj ą c jednocze ś nie, i ż z ł amanie tego zakazu b ę dzie traktowane jako ci ęż kie naruszenie dyscypliny s ł u ż bowej z wszelkimi tego konsekwencjami. 3 Maj ą c na uwadze wy ż ej poczynione ustalenia, Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej mo ż e by ć przypisane jedynie przedsi ę biorcy. Ustawa ta ma bowiem za zadanie przeciwdzia ł anie, w formach w ł adczych, antykonkurencyjnym zachowaniom profesjonalnych uczestników rynku, prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą . Wobec powy ż szego, w pierwszej kolejno ś ci rozwa ż y ć nale ż y kwesti ę legitymacji RDLP do wyst ę powania w charakterze strony w post ę powaniu antymonopolowym. Prawn ą podstaw ę dzia ł ania RDLP stanowi ustawa z dnia 28 wrze ś nia 1991r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 45, poz. 435 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, lasami stanowi ą cymi w ł asno ść Skarbu Pa ń stwa zarz ą dza Pa ń stwowe Gospodarstwo Le ś ne Lasy Pa ń stwowe. W ramach sprawowanego zarz ą du Lasy Pa ń stwowe m.in. prowadz ą gospodark ę le ś n ą , gospodaruj ą gruntami i innymi nieruchomo ś ciami oraz ruchomo ś ciami zwi ą zanymi z gospodark ą le ś n ą . Gospodarka le ś na to dzia ł alno ść le ś na w zakresie m.in. pozyskiwania i sprzeda ż y drewna (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach ). W sk ł ad Lasów Pa ń stwowych wchodz ą nast ę puj ą ce jednostki organizacyjne: Dyrekcja Generalna Lasów Pa ń stwowych, regionalne dyrekcje Lasów Pa ń stwowych, nadle ś nictwa i inne jednostki organizacyjne nie posiadaj ą ce osobowo ś ci prawnej (art. 32 ust. 2 ustawy o lasach ). Przepis art. 32 ust. 1 ustawy o lasach stanowi, ż e Lasy Pa ń stwowe reprezentuj ą Skarb Pa ń stwa w zakresie zarz ą dzanego mienia. Natomiast szczegó ł owe kompetencje dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Pa ń stwowych okre ś la art. 34 tej ustawy. W my ś l tego przepisu dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Pa ń stwowych min.: reprezentuje Skarb Pa ń stwa w stosunkach cywilnoprawnych w zakresie swojego dzia ł ania jak równie ż inicjuje, koordynuje oraz nadzoruje dzia ł alno ść nadle ś niczych i kierowników jednostek organizacyjnych o zasi ę gu regionalnym (pkt 1 i 2c art. 34). W ś wietle art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 z pó ź n. zm.) za przedsi ę biorc ę uzna ć nale ż y podmiot spe ł niaj ą cy łą cznie nast ę puj ą ce kryteria: 1. jest osob ą fizyczn ą , osob ą prawn ą lub jednostk ą organizacyjn ą nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , 2. wykonuje we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą , tj.: dzia ł alno ść zarobkow ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Odnosz ą c si ę do pierwszej z wy ż ej wymienionych przes ł anek, rozwa ż y ć nale ż y, czy odr ę bna ustawa przyznaje RDLP prawo wykonywania dzia ł alno ś ci gospodarczej. Tak bowiem nale ż y rozumie ć zwrot u ż yty w art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej : „odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą ”. Chodzi 4 zatem o zdolno ść prawn ą polegaj ą c ą na mo ż liwo ś ci korzystania z uprawnie ń przedsi ę biorcy i wykonywania jego obowi ą zków (za Kosikowski C., Ustawa o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej , Komentarz, Warszawa 2005, s. 38). Kryterium decyduj ą cym o przymiocie jednostki organizacyjnej, na potrzeby traktowania jej jako przedsi ę biorcy w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest zatem przede wszystkim jej wyodr ę bnienie organizacyjne i maj ą tkowe. W ś wietle przepisów art. 32 ust. 2 oraz art. 34 ustawy o lasach wyodr ę bnienie organizacyjne RDLP nie budzi w ą tpliwo ś ci. Co prawda RDLP nie posiada osobowo ś ci prawnej, stanowi statio fisci Skarbu Pa ń stwa (art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o lasach ), niemniej jednak pokrywa swoje zobowi ą zania z w ł asnych dochodów i prowadzi gospodark ę le ś n ą na zasadzie samodzielno ś ci finansowej (art. 50 ustawy o lasach ) w sposób okre ś lony rozporz ą dzeniem Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1994r. w sprawie szczegó ł owych zasad gospodarki finansowej w Pa ń stwowym Gospodarstwie Le ś nym Lasy Pa ń stwowe (Dz. U. Nr 134, poz. 692). RDLP jako jednostka organizacyjna Skarbu Pa ń stwa, bior ą c z jego mocy swój byt i sw ą podmiotowo ść gospodarcz ą , dzia ł aj ą c na rachunek pa ń stwa, dzia ł a te ż na rachunek w ł asny i na odwrót. Tej wspó ł zale ż no ś ci rozdzieli ć nie mo ż na, zw ł aszcza, ż e Skarb Pa ń stwa organizacyjnie nie istnieje i jest tylko poj ę ciem umownym (zob. uchwa ł a S ą d Najwy ż szego z dnia 18 czerwca 1991r., sygn. akt III CZP 40/91, OSP 1992/3, poz. 65). Uzasadnione jest ponadto twierdzenie, i ż dzia ł alno ść RDLP polegaj ą ca na sprzeda ż y drewna jest podporz ą dkowana regu ł om op ł acalno ś ci i zysku, a co za tym idzie jest podejmowana w celach zarobkowych. O tym, ż e jednostki organizacyjne Lasów Pa ń stwowych prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie gospodarki finansowej na podstawie rachunku ekonomicznego ś wiadczy tre ść § 3 wy ż ej przywo ł anego rozporz ą dzenia w sprawie szczegó ł owych zasad gospodarki finansowej w Pa ń stwowym Gospodarstwie Le ś nym Lasy Pa ń stwowe. Poddaj ą c g łę bszej dalszej analizie dzia ł alno ść RDLP okre ś lan ą jako gospodarcza, nale ż y stwierdzi ć , ż e ś wietle przepisów ustawy o lasach jej zorganizowany i ci ą g ł y charakter równie ż nie budz ą w ą tpliwo ś ci. Skoro zatem dzia ł alno ść RDLP posiada wszystkie cechy dzia ł alno ś ci gospodarczej, nale ż y uzna ć , ż e RDLP jest tym samym przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art.4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej . W tym miejscu podkre ś li ć nale ż y, i ż mo ż liwo ść prowadzenia post ę powania antymonopolowego przeciwko jednostkom organizacyjnym Lasów Pa ń stwowych, nigdy wcze ś niej nie budzi ł a w ą tpliwo ś ci S ą du Antymonopolowego (obecnie: S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów) oraz S ą du Najwy ż szego (vide wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 13 listopada 1996r., sygn. akt Amr 41/96, opubl.: 5 Wokanda 1997/12, wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 9 stycznia 2002r., sygn. akt XVII Ama 39/01, opubl.: Wokanda 2003/7-8, wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 12 wrze ś nia 2002r., sygn. akt XVII Ama 101/01, niepubl. oraz wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 9 pa ź dziernika 2003r. sygn. akt I CK 134/02, niepubl.). W dalszej kolejno ś ci rozwa ż y ć nale ż y, czy w niniejszej sprawie nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego, zgodnie bowiem z brzmieniem art. 1 ust. 1 ustawy antymonopolowej okre ś la ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Nadrz ę dnym celem tej ustawy jest zatem ochrona interesów uczestników obrotu gospodarczego przed zakazanymi w ustawie praktykami przedsi ę biorców. Cho ć w konkretnej sprawie w wyniku stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę naruszony zostaje bezpo ś rednio interes okre ś lonego podmiotu lub grupy podmiotów (tu kontrahentów, którzy zmuszeni zostali do transakcji wi ą zanych), to do uznania, ż e z ł amano ustawowy zakaz, wa ż ne jest naruszenie przez te praktyki interesu publicznoprawnego. Przepis art. 8 ust. 2 przywo ł anej wy ż ej ustawy wymienia przyk ł adowo zachowania, typowe dla podmiotów dominuj ą cych, uznane przez ustawodawc ę jako zagra ż aj ą ce interesowi publicznemu. Nale ż y do nich mi ę dzy innymi praktyka polegaj ą ca na uzale ż nianiu zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł niania przez druga stron ę innego ś wiadczenia, niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy (art. 8 ust. 2 pkt 4), której stosowanie organ antymonopolowy zarzuci ł RDLP w niniejszym post ę powaniu. Maj ą c na uwadze, i ż zarzut ten wskazuje na realne zagro ż enie zasad wolnej konkurencji, podj ę te przez Prezesa Urz ę du dzia ł ania maj ą na celu ochron ę interesu publicznoprawnego, bowiem skutkami dzia ł a ń RDLP w zakresie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę móg ł zosta ć dotkni ę ty ka ż dy potencjalny kontrahent. Po uprzednim wykazaniu, i ż RDLP jest legitymowana do udzia ł u w post ę powaniu antymonopolowym w charakterze strony, Prezes UOKiK jest uprawniony do tego, aby na podstawie art. 11a ustawy antymonopolowej zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę do wykonania przyj ę tego na siebie zobowi ą zania, polegaj ą cego na podj ę ciu dzia ł a ń na skutek których nadle ś nictwa nie b ę d ą w przysz ł o ś ci wi ą za ć sprzeda ż y drewna z cesj ą wierzytelno ś ci, tym bardziej, ż e w wyniku przeprowadzonej oceny stwierdzi ł , ż e takie praktyki zagra ż aj ą szerokiemu kr ę gowi potencjalnych kontrahentów (tj. interesowi publicznoprawnemu). Zgodnie z wy ż ej przywo ł anym przepisem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , je ż eli w toku post ę powania antymonopolowego zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych we wniosku lub b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du - ż e zosta ł naruszony zakaz, o którym mowa w art. 5 lub art. 8 tej ustawy, a przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, któremu jest zarzucane naruszenie zakazu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes UOKiK mo ż e w drodze decyzji zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę lub zwi ą zek przedsi ę biorców do wykonania tych zobowi ą za ń . 6 Uprawdopodobnienie jest ś rodkiem zast ę pczym dowodu w ś cis ł ym znaczeniu i nie daje pewno ś ci lecz tylko prawdopodobie ń stwo twierdzenia o jakim ś fakcie. A zatem, maj ą c na uwadze zarzut postawiony RDLP, w pierwszej kolejno ś ci nale ż y wykaza ć prawdopodobie ń stwo twierdzenia, i ż RDLP nadu ż y ł a pozycji dominuj ą cej na rynku sprzeda ż y surowca drzewnego poprzez uzale ż nianie zawarcia umowy sprzeda ż y drewna od wykupu wierzytelno ś ci Skarbu Pa ń stwa. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 4 tej ustawy antymonopolowej, zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez uzale ż nianie zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia, niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Istot ą praktyki, potocznie nazywanej „transakcj ą wi ą zan ą ”, jest wi ę c wyzyskanie przymusowej sytuacji kontrahenta, wynikaj ą cej z konieczno ś ci zawarcia przez niego umowy z dominantem poprzez zmuszenie go spe ł nienia ś wiadczenia zb ę dnego z jego punktu widzenia i nie pozostaj ą cego ani w rzeczowym, ani zwyczajowym zwi ą zku z przedmiotem tej umowy. Zatem do uznania, ż e przez okre ś lone transakcje wi ą zane naruszono zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej, niezb ę dne jest stwierdzenie, ż e: 1) przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , 2) zawarcie umowy uzale ż niono od spe ł nienia lub przyj ę cia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia oraz 3) brakuje zwi ą zku rzeczowego lub zwyczajowego pomi ę dzy ś wiadczeniami. Z wy ż ej okre ś lonych przes ł anek wynika, i ż ocen ę zgodno ś ci transakcji wi ą zanej z przepisami ustawy rozpocz ąć nale ż y od zdefiniowania rynku w ł a ś ciwego, na którym by ł y one lub s ą dokonywane oraz od okre ś lenia pozycji przedsi ę biorcy na tym rynku. Zgodnie z definicj ą zawart ą w art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ść , w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ść , istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Maj ą c na uwadze przywo ł an ą definicj ę , organ antymonopolowy ustali ł , i ż w wymiarze produktowym rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest rynek sprzeda ż y surowca drzewnego. Natomiast rynkiem w uj ę ciu geograficznym jest obszar na którym znajduj ą si ę lasy pa ń stwowe pozostaj ą ce w zarz ą dzie RDLP. Na tak zakre ś lonym rynku po stronie poda ż owej wyst ę puj ą : RDLP oraz nadzorowane przez ni ą nadle ś nictwa. Na taki sposób wyznaczania rynku geograficznego wskazuj ą równie ż zapisy Zarz ą dzenia Nr 91 Dyrektora Generalnego Lasów Pa ń stwowych, zgodnie z którymi realizacja sprzeda ż y drewna odbywa si ę z podzia ł em na nast ę puj ą ce rynki: rynek krajowy (pozostaj ą cy w gestii Dyrektora Generalnego Lasów Pa ń stwowych), rynek regionalny (pozostaj ą cy w gestii dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Pa ń stwowych), rynek lokalny (pozostaj ą cy w gestii nadle ś niczych). Wobec powy ż szego, w sprawie b ę d ą cej przedmiotem rozpoznania, rynek w ł a ś ciwy nale ż y zdefiniowa ć jako rynek sprzeda ż y drewna obejmuj ą cy swoim zasi ę giem obszar dzia ł ania RDLP w Toruniu. 7 Przyj ę ty w niniejszej decyzji sposób wyznaczania rynku w ł a ś ciwego znajduje potwierdzenie we wcze ś niejszych orzeczeniach organu antymonopolowego (por. decyzja Prezesa UOKiK z dnia 21 maja 2004r., nr RWR 22/2004, decyzja Prezesa UOKiK z dnia 30 grudnia 2005r., nr RWR 74/2005). Posiadanie pozycji dominuj ą cej na tak zakre ś lonym rynku w ł a ś ciwym nie by ł o przez stron ę w toku post ę powania kwestionowane. Ponadto w pi ś mie z dnia 1 czerwca 2006r. RDLP przyzna ł a, i ż nadzorowane przez ni ą nadle ś nictwa posiadaj ą na obszarze jej dzia ł ania udzia ł w rynku sprzeda ż y drewna okr ą g ł ego przekraczaj ą cy 40%, a zatem w ś wietle przepisu art. 229 k.p.c. fakt ten, jako nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci, nie wymaga dowodu. Odnosz ą c si ę do drugiej z wy ż ej przywo ł anych przes ł anek, stwierdzi ć nale ż y, i ż w niniejszej sprawie uprawdopodobniona zosta ł a okoliczno ść , i ż na wyra ź ne polecenie RDLP, pocz ą wszy od drugiego pó ł rocza 2004r., nadzorowane przez ni ą nadle ś nictwa uzale ż nia ł y sprzeda ż surowca drzewnego z dodatkowej puli 43.000m 3 od wykupu wierzytelno ś ci Skarbu Pa ń stwa. Na t ę okoliczno ść wskazuj ą jednoznacznie wyniki bada ń ankietowych przeprowadzonych w toku niniejszego post ę powania, informacje z ł o ż one przez zainteresowanego Adama Bazylewicza Zak ł ad Przerobu Drewna w Toruniu, a tak ż e tre ść pisma RDLP z dnia 26 sierpnia 2004r. kierowanego do podleg ł ych nadle ś nictw. W ocenie Prezesa UOKiK pomi ę dzy zakupem drewna a zakupem wierzytelno ś ci Skarbu Pa ń stwa nie zachodzi ani zwi ą zek rzeczowy ani zwi ą zek zwyczajowy, a co za tym idzie spe ł niona zasta ł a trzecia z wy ż ej wymienionych przes ł anek. Brak zwi ą zku funkcjonalnego lub organicznego pomi ę dzy tymi ś wiadczeniami wskazuje, i ż produkty s ą odmienne, co za tym idzie nie zachodzi pomi ę dzy nimi równie ż zwi ą zek rzeczowy. Natomiast wytyczn ą przy ocenie zwi ą zku zwyczajowego jest zasada ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Dla kontrahenta negatywn ą stron ą transakcji wi ą zanych jest bowiem to, ż e strona dominuj ą ca, czyni ą c odpowiednikiem ś wiadczenie g ł ównego ś wiadczenie dodatkowe, ł amie zasad ę równowagi ś wiadcze ń , czyli uzyskuje wi ę cej ni ż jest to przyj ę te w stosunkach danego typu. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy jest oczywistym, i ż zasada ta zosta ł a naruszona, albowiem w wyniku sprzeda ż y wi ą zanej nadzorowane przez RDLP nadle ś nictwa uzyska ł y nie tylko zap ł at ę za ś wiadczenie g ł ówne (tj. surowiec drzewny - produkt wi ążą cy), ale tak ż e zap ł at ę za ś wiadczenie dodatkowe (tj. zbywan ą wierzytelno ść Skarbu Pa ń stwa - produkt wi ą zany). Stosownie do art. 11 a ust. 3 ustawy antymonopolowej w decyzji wydanej w trybie art. 11 a ust. 1 Prezes UOKiK nak ł ada na przedsi ę biorc ę lub zwi ą zek przedsi ę biorców obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń . Wobec powy ż szego organ antymonopolowy zobowi ą za ł RDLP do przed ł o ż enia takiej informacji w terminie do dnia 30 wrze ś nia 2006r. 8 Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do wydania decyzji w trybie art. 11a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK orzek ł jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Andrzej Chaj ę cki Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Otrzymuj ą : 1. Regionalna Dyrekcja Lasów Pa ń stwowych ul. Mickiewicza 9 87-100 Toru ń 2. a/a Do wiadomo ś ci: 1. Adam Bazylewicz Zak ł ad Przerobu Drewna ul. Olszty ń ska 135 87-100 Toru ń 9