RBG-18/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Jagiello ń ska 34 85-097 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17, E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 22 kwietnia 2005 roku RBG-400-27/04/MW Pan Jerzy Buczkowski Edytor Sp. z o.o. Wydawca Olsztyn Sp. z o.o. ul. Tracka 5 10-364 Olsztyn Decyzja nr RBG 18/2005 I. Na podstawie art. 11 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003 roku nr 86 poz. 804, Dz.U. z 2003 roku nr 60 poz. 535, Dz.U. z 2003 roku nr 170 poz. 1652, Dz.U. z 2004 roku nr 93 poz. 891, Dz.U. z 2004 roku nr 96 poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172, ), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie stwierdza si ę stosowania przez „Edytor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę na lokalnych rynkach reklamy prasowej, polegaj ą cej na stosowaniu nieuczciwych, ra żą co niskich cen za publikacj ę reklam i og ł osze ń w gazetach i czasopismach, b ę d ą cych pod kontrol ą Edytor Sp. z o.o. w Olsztynie. II. Na podstawie art. 11 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003 roku nr 86 poz. 804, Dz.U. z 2003 roku nr 60 poz. 535, Dz.U. z 2003 roku nr 170 poz. 1652, Dz.U. z 2004 roku nr 93 poz. 891, Dz.U. z 2004 roku nr 96 poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172), nie stwierdza si ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę przez Wydawc ę Olsztyn Sp. 1 z o.o. z siedzib ą w Olsztynie, polegaj ą cej na stosowaniu nieuczciwych, ra żą co niskich cen og ł osze ń prasowych na olszty ń skim rynku reklamy prasowej. Uzasadnienie: Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie jest wydawc ą Gazety Olszty ń skiej, Wydawca Olsztyn Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie jest natomiast podmiotem wydaj ą cym bezp ł atny tygodnik „Nasz Olsztyniak”. Decyzj ą nr RBG 30/2004 z dnia 15 pa ź dziernika 2004 roku Prezes Urz ę du wyda ł decyzj ę ko ń cz ą c ą post ę powanie antymonopolowe w wyniku którego: uzna ł za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy, praktyki Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie, polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej poprzez: 1. przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na regionalnym, warmi ń sko - mazurskim rynku reklamy prasowej oraz rynku prasy lokalnej, poprzez stosowanie w umowach o zamieszczanie reklam prasowych klauzul, polegaj ą cych na zobowi ą zaniu kontrahenta „Edytor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie do publikacji reklam w Gazecie Olszty ń skiej pod rygorem utraty bonifikaty z tytu ł u zawarcia umowy 2. przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na lokalnych rynkach reklamy prasowej oraz rynkach prasy lokalnej, poprzez eliminowanie konkurentów na lokalnych rynkach prasy i reklamy w regionie warmi ń sko – mazurskim, poprzez wydawanie nieodp ł atnych wk ł adek do Gazety Olszty ń skiej o tematyce zbli ż onej do wydawanych przez konkurencj ę tygodników, oraz wydawanie tych wk ł adek w dniu poprzedzaj ą cym publikacje konkurencyjnych czasopism, a tak ż e, poprzez organizowanie sponsorowanych przez reklamodawców, imprez o charakterze kulturalnym, sportowym o tej samej tematyce, co imprezy organizowane przez konkurencyjne, lokalne media Umorzono natomiast post ę powanie antymonopolowe dotycz ą ce praktyki polegaj ą cej na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na olszty ń skim rynku reklamy prasowej oraz rynku prasy lokalnej, poprzez wydawanie przez Wydawc ę Olsztyn Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie, podmiotu b ę d ą cego pod bezpo ś redni ą kontrol ą Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie bezp ł atnego tygodnika Nasz Olsztyniak, a tym samym uniemo ż liwianie pojawienia si ę na lokalnych rynkach prasy i reklamy prasowej innych, konkurencyjnych wydawców. Prezes Urz ę du na ł o ż y ł równie ż na „Edytor” Sp. z o.o. w Olsztynie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 350 000 z ł (s ł ownie: trzysta pi ęć dziesi ą t tysi ę cy) p ł atn ą do Bud ż etu Pa ń stwa. Postanowieniem z dnia 15 pa ź dziernika 2004 roku, Prezes Urz ę du wy łą czy ł do odr ę bnego post ę powania kwesti ę stosowania nieuczciwych cen za publikacj ę reklam i og ł osze ń w gazetach i czasopismach, b ę d ą cych pod kontrol ą Edytor Sp. z o.o. w Olsztynie oraz podmiotu znajduj ą cego si ę pod jego bezpo ś redni ą kontrol ą , tj. Wydawcy Olsztyn Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie. 2 Pismem z dnia 3 grudnia 2004 roku pe ł nomocnik strony post ę powania podniós ł , i ż w 2003 i 2004 roku Spó ł ka Edytor nie stosowa ł a cen „specjalnych”, tj. innych ni ż wynikaj ą ce z cennika na terenie powiatów, w których ukazuj ą si ę konkurencyjne tygodniki. Nie stoi w sprzeczno ś ci z powy ż szym stwierdzeniem informacja, ż e na terenie ukazywania si ę Gazety Olszty ń skiej organizowane by ł y akcje promocyjne, okre ś lone b ą d ź to tematyk ą b ą d ź te ż rodzajem – kr ę giem potencjalnych odbiorców. W ramach powy ż szych akcji spó ł ka prezentowa ł a sw ą ofert ę , skierowuj ą c ja równie ż do konkretnych, potencjalnych odbiorców, oferuj ą c ceny w wymiarze ni ż szym od wynikaj ą cych z cennika. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2004 roku, zaliczono w poczet dowodów zeznania ś wiadków, z ł o ż one podczas rozprawy administracyjnej, przeprowadzonej dnia 18 marca 2004 roku, w ramach post ę powania o sygn. RBG-411-03/04/MW. W toku tej ś wiadek [dane osobowe] zezna ł , i ż „w przetargu og ł oszonym przez Urz ą d Miejski w Mr ą gowie, Edytor przed ł o ż y ł ofert ę , gdzie cena jednego modu ł u reklamowego wynosi ł a 8,60 z ł ., co jest cen ą poni ż ej kosztów. Natomiast z oficjalnego cennika spó ł ki Edytor wynika, i ż cena jednego modu ł u wynosi 28,06 z ł . (...) Cena jednego modu ł u (wi ę kszy ni ż w Edytorze) wynosi 20.06 z ł . Wp ł ywy z reklam, których zleceniodawcami s ą Urz ą d Miasta Mr ą gowa mieszcz ą si ę w granicach od 25% - 35% łą cznych przychodów z reklam”. Zdaniem ś wiadka, konsument, mieszkaniec Mr ą gowa posiada dost ę p do zró ż nicowanych ź róde ł informacji. Potencjalni reklamodawcy – jak zezna ł ś wiadek – publikuj ą reklamy zarówno w Gazecie Olszty ń skiej jak i w Panoramie Mazurskiej. Ś wiadek – na pytanie pe ł nomocnika strony niniejszego post ę powania – zezna ł , i ż nie zna kosztów funkcjonowania spó ł ki Edytor. Ś wiadek, przes ł uchiwany przez pe ł nomocnika Spó ł ki Edytor, zezna ł tak ż e, i ż „Panorama Mazurska wycofa ł a si ę z przetargów organizowanych przez Urz ą d Miasta Mr ą gowa ju ż dwa lata temu”. Ś wiadek [dane osobowe] zezna ł , i ż „Gazeta Olszty ń ska zaproponowa ł a specjalny pakiet rabatowy dla samorz ą dów, tj. 50% stawki za modu ł reklamowy. Kurek Mazurski musi si ę do tej ceny dostosowa ć , co obni ż a jego dochodowo ść . Udzia ł zlece ń samorz ą dowych w portfelu Kurka nie jest dominuj ą cy. (...) Cena modu ł u reklamowego w Kurku Mazurskim to 60 z ł za 36 cm 2 (netto) – modu ł ok. 9 * 4 cm. Ceny proponowane przez Gazet ę Olszty ń sk ą s ą ni ż sze. Cena po rabacie 50% proponowana przez Gazet ę Olszty ń sk ą zapewnia Kurkowi, przy uwzgl ę dnieniu jego kosztów niewielki zysk”. W oparciu o ustalony stan faktyczny, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Na podstawie zebranego materia ł u dowodowego nie mo ż na przypisa ć Edytor Sp. z o.o. stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na stosowaniu cen nieuczciwych – czy to nadmiernie wygórowanych, czy te ż ra żą co niskich. Prezes Urz ę du zrezygnowa ł z przeprowadzania analizy porównawczej cen, gdy ż – jak ustalono w post ę powaniu - sprzedawane przez konkuruj ą cych wydawców miejsca na publikacj ę og ł osze ń w prasie (tzw modu ł y) ró ż ni ą si ę mi ę dzy sob ą rozmiarem, kszta ł tem, ró ż ne s ą te ż miejsca na stronach gazet, na których si ę og ł oszenia umieszcza. Poza tym na Warmii i Mazurach istnieje co najmniej kilkana ś cie rynków lokalnych, na których wydawana jest prasa i ka ż dy z tych rynków charakteryzuje si ę innymi cechami. W niniejszej sprawie istotne by ł o ustalenie wp ł ywu polityki cenowej Edytora na dzia ł alno ść jego lokalnych konkurentów – wydawców tygodników na terenach powiatów województwa warmi ń sko – mazurskiego. Zeznania ś wiadków (wydawców konkurencyjnych tytu ł ów), b ę d ą ce dowodem w niniejszej sprawie, przecz ą tezie, jakoby polityka cenowa Edytora 3 nastawiona by ł a na eliminacj ę konkurencji z rynku reklamy prasowej, a w dalszej kolejno ś ci – z rynków prasy lokalnej. Z zezna ń ś wiadków jednoznacznie wynika, i ż ceny og ł osze ń i reklam stosowane przez Edytor Sp. z o.o. oddzia ł uj ą co prawda na konkurencj ę lecz nie prowadz ą do wyeliminowania tych przedsi ę biorców z rynku. Ś wiadek Wojciech Serafi ń ski zezna ł , i ż konsument, mieszkaniec Mr ą gowa posiada dost ę p do zró ż nicowanych ź róde ł informacji. Potencjalni reklamodawcy – jak zezna ł ś wiadek – publikuj ą reklamy zarówno w Gazecie Olszty ń skiej jak i w Panoramie Mazurskiej. Ś wiadek Andrzej Olszewski podniós ł , i ż wprawdzie ceny proponowane przez Gazet ę Olszty ń sk ą s ą ni ż sze, ale cena po rabacie 50% proponowana przez Gazet ę Olszty ń sk ą zapewnia Kurkowi, przy uwzgl ę dnieniu jego kosztów niewielki zysk”. Wynika z tego, i ż konkurencja cenowa na lokalnych rynkach jest zachowywana. Ró ż nice cen pomi ę dzy konkuruj ą cymi przedsi ę biorcami s ą naturalne – wr ę cz po żą dane. Istotne jest stwierdzenie, i ż konsumenci maj ą dost ę p do zró ż nicowanych ź róde ł publikacji reklam i – co najwa ż niejsze, jak zezna ł ś wiadek Serafi ń ski – korzystaj ą z tego, publikuj ą c og ł oszenia zarówno w Gazecie Olszty ń skiej (w jej lokalnych wk ł adkach) jak i w lokalnych tygodnikach, nale żą cych do niezale ż nych od spó ł ki Edytor, wydawców. Lokalni wydawcy , rywalizuj ą c z Edytorem osi ą gaj ą – jak zezna ł [dane osobowe] – zysk. Do bydgoskiej delegatury, prowadz ą cej niniejsze post ę powanie (mimo nag ł o ś nienia tej sprawy w mediach) nie wp ł yn ęł y ż adne skargi przedsi ę biorców, sygnalizuj ą ce o stosowaniu nieuczciwych cen reklam i og ł osze ń przez Edytor Sp. z o.o. W stosunku do Wydawcy Olsztyn Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie, Prezes Urz ę du ustali ł , i ż przedsi ę biorca ten, na olszty ń skim rynku reklamy prasowej nie posiada pozycji dominuj ą cej, a tym samym nie mo ż na postawi ć mu zarzutu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W przypadku rozpatrywania rynku reklamy prasowej, zdefiniowanym w uj ę ciu geograficznym – do miasta Olsztyna, uzna ć nale ż y, i ż prasa bezp ł atna jest konkurentem p ł atnych periodyków. Wydawcy prasy, niezale ż nie od sposobu jej dystrybuowania, rywalizuj ą mi ę dzy sob ą o podmioty zlecaj ą ce publikacj ę reklam i og ł osze ń . Wydrukowane w gazetach reklamy trafiaj ą z kolei do konsumentów poprzez kana ł y dystrybucji w ł a ś ciwe dla danego wydawcy. W tym przypadku nie ma znaczenia cena gazety, istotne jest aby reklama w niej wydrukowana dotar ł a do potencjalnego odbiorcy. „Nasz Olsztyniak” konkuruje zatem na rynku olszty ń skim z innymi wydawcami, obecnymi na rynku reklamy prasowej. Rynek ten jest natomiast silnie zdominowany przez Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie, który – jako wydawca Gazety Olszty ń skiej - w ca ł ym regionie warmi ń sko – mazurskim posiada ponad 60% udzia ł ów w rynku. Wed ł ug Agora Monitoring, udzia ł Gazety Olszty ń skiej w 2002 roku na rynku warmi ń sko – mazurskim, liczony wed ł ug warto ś ci cennikowej reklam wymiarowych (bez insertów i autopromocji) wyniós ł 85% a w 2003 roku 80%. Udzia ł Gazety Wyborczej to odpowiednio: 14 i 18% a Super Expressu – 2 i 1%. Ponadto, konkurentami „Naszego Olsztyniaka” s ą co najmniej cztery gazety bezp ł atne: 1. „Dzie ń Dobry”, 2. „Puls Regionu”, 3. „ Ż ycie Olsztyna”, 4. Olszty ń ski informator „OLBIT”. Maj ą c na uwadze powy ż sze dane, uzna ć nale ż y, i ż ukazuj ą cy si ę raz w tygodniu bezp ł atny tygodnik nie tylko nie posiada w Olsztynie (stolicy regionu) pozycji dominuj ą cej na rynku reklamy prasowej, ale udzia ł ten jest wr ę cz znikomy. Maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. 4 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem bydgoskiej delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (85-097 Bydgoszcz, ul. Jagiello ń ska 34). 5