RBG-4/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Jagiello ń ska 34 85-097 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17, E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 02 lutego 2004r. Znak: RBG-561-05/03/RK-J DECYZJA Nr RBG-04/2004 Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na wniosek Gminy Barczewo, w sprawie uznania za ograniczaj ą ce konkurencj ę praktyki polegaj ą ce na: 1. narzucaniu Gminie Barczewo przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Olsztynie -w umowie z dnia 13 kwietnia 2000r. na odbiór ś cieków- nadmiernie wygórowanej ceny za odbiór ś cieków poprzez pobieranie jej w wysoko ś ci to ż samej jak ustalona dla dostawców ś cieków z terenu miasta Olsztyna, 2. narzucaniu Gminie Barczewo przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Olsztynie uci ąż liwych warunków umowy z dnia 13 kwietnia 2000r. na odbiór ś cieków przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci poprzez wprowadzenie trybu zmiany wysoko ś ci op ł at za odbiór 1 m 3 ś cieków tj. mo ż liwo ść ich zmiany bez wypowiedzenia warunków umowy. Uzasadnienie Gmina Barczewo wyst ą pi ł a o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Olsztynie pod zarzutem nadu ż ywania przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku odbioru ś cieków poprzez stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zakazanych z mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 powo ł anej ustawy o ochronie (...) polegaj ą cych na: 1. narzucaniu Gminie Barczewo przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Olsztynie -w umowie z dnia 13 kwietnia 2000r. na odbiór ś cieków- nadmiernie wygórowanej ceny za odbiór ś cieków poprzez pobieranie jej w wysoko ś ci to ż samej jak ustalona dla dostawców ś cieków z terenu miasta Olsztyna, 2. narzucaniu Gminie Barczewo przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Olsztynie uci ąż liwych warunków umowy z dnia 13 kwietnia 2000r. na odbiór ś cieków przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci poprzez wprowadzenie uci ąż liwego trybu zmiany wysoko ś ci op ł at za odbiór 1 m 3 ś cieków tj. mo ż liwo ść ich zmiany bez wypowiedzenia warunków umowy. W uzasadnieniu swego wyst ą pienia Gmina Barczewo (zwana dalej Gmin ą ) podnios ł a, i ż : 1. Gmina zawar ł a z Przedsi ę biorstwem Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Olsztynie (zwanym dalej PWiK) umow ę Nr 1/410/00 z dnia 13 kwietnia 2000r. w przedmiocie odbioru ś cieków. Gmina za po ś rednictwem swojego zak ł adu bud ż etowego – Zak ł ad Gospodarki Komunalnej, Wodoci ą gów i Kanalizacji w Barczewie - odbiera ś cieki z czterech miejscowo ś ci – miasta Barczewa, Łę gajny, Wrocikowo i Wójtowo, a nast ę pnie wprowadza je do komunalnej oczyszczalni Miasta Olsztyna. Ś cieki te t ł oczone s ą nale żą cymi do Gminy i przez ni ą utrzymywanymi kolektorami ci ś nieniowym i grawitacyjnym. Pomiar ś cieków dokonywany jest w punktach kolektora ci ś nieniowego na terenie Gminy. Wszelkie koszty zwi ą zane z utrzymaniem i remontami instalacji rozdzielczej oraz kolektorów, a tak ż e koszty przesy ł u ś cieków do oczyszczalni w Olsztynie ponosi Gmina. Za us ł ug ę odbioru ś cieków – na warunkach umowy z 13 kwietnia 2000r. PWiK obci ąż a Gmin ę cen ą za 1 m 3 ś cieków wynikaj ą c ą z taryfy zatwierdzonej przez Rad ę Miejsk ą w Olsztynie w trybie przepisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków (Dz. U. Nr 72 poz. 747 z pó ź n. zm.) ustalon ą dla dostawców ś cieków z terenu miasta Olsztyna. W cenie tej PWiK ujmuje koszty: utrzymania i remontów sieci kanalizacyjnej z terenu Olsztyna oraz utrzymania przepompowni, oczyszczania ś cieków w oczyszczalni. W ocenie Gminy, skoro dla celów odbioru ś cieków z Gminy wykorzystywana jest jej w ł asna sie ć bezzasadne jest obci ąż anie jej kosztami utrzymania i remontów sieci kanalizacyjnej z terenu Olsztyna, poniewa ż mieszka ń cy Gminy p ł ac ą za odprowadzane ś cieki cen ę podwójn ą tj. wynikaj ą c ą z taryfy PWiK i wynikaj ą ca z taryfy Zak ł adu Gospodarki Komunalnej, Wodoci ą gów i Kanalizacji w Barczewie. 2. Gmina podnios ł a, i ż z uwagi na usytuowanie kolektora przy granicy Olsztyna jest zmuszona do korzystania z us ł ug oczyszczalni ś cieków w Olsztynie. 3. W dalszej cz ęś ci swego wyst ą pienia Gmina wyja ś ni ł a, i ż w okresie od 13 kwietnia 2000r. do 31 grudnia 2002r. PWiK stosowa ł za odbiór ś cieków cen ę ustalon ą dla dostawców ś cieków z terenu miasta Olsztyna uchwa ł ami Rady Miejskiej w Olsztynie. Gmina podnios ł a, i ż PWiK do chwili obecnej nie rozliczy ł nale ż no ś ci Gminy za okres od 01 stycznia 2003r. do 30 wrze ś nia 2003r. 4. Gmina podnios ł a ponadto, i ż PWiK w umowie z 13 kwietnia 2000r. narzuci ł jej uci ąż liwy tryb zmiany wysoko ś ci op ł at za odbiór ś cieków poprzez mo ż liwo ść ich zmiany bez wypowiedzenia warunków umowy. 5. Okres, w którym w ocenie Gminy PWiK stosowa ł kwestionowane praktyki to okres od chwili zawarcia umowy do dnia 31 wrze ś nia 2003r., tj. do dnia powstania Zak ł adu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Barczewie (spó ł ki z wy łą cznym udzia ł em Gminy), która przej ęł a dotychczasowe zadania zak ł adu bud ż etowego. W odpowiedzi na powy ż sze zarzuty PWiK wyja ś ni ł , co nast ę puje: 1. Odbiór ś cieków z terenu Gminy odbywa si ę na podstawie umowy zawartej mi ę dzy Gmin ą a przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo-kanalizacyjnym Przedsi ę biorstwem Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Olsztynie, które stanowi w ł asno ść Gminy Olsztyn, a które zosta ł o powo ł ane do wykonywania zada ń w ł asnych Gminy Olsztyn okre ś lonych w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorz ą dzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 142 poz. 1591 z pó ź n.zm.). 2. Zawarcie umowy z s ą siedni ą Gmin ą podyktowane by ł o brakiem oczyszczalni ś cieków w Gminie. Warunki ś wiadczenia us ł ug ustalone zosta ł y w umowie. Zgodnie z § 2 ust. 2 umowy op ł aty za ś cieki by ł y ustalane na podstawie aktualnie obowi ą zuj ą cych op ł at na terenie Gminy Olsztyn - od chwili zawarcia umowy w tej kwestii obowi ą zywa ł y nast ę puj ą ce uchwa ł y: Uchwa ł a Nr XXI/457/99 z dnia 28 grudnia 1999r. zmieniaj ą ca Uchwa łę XIX/264/99 z dnia 24 listopada 1999r. w sprawie op ł at za wod ę pobran ą z urz ą dze ń zaopatrzenia w wod ę i ś cieki wprowadzane do urz ą dze ń kanalizacyjnych na terenie miasta Olsztyna, Uchwa ł a Nr 142/212/00 z dnia 26 pa ź dziernika 2000r. w sprawie op ł at za wod ę pobran ą z urz ą dze ń zaopatrzenia w wod ę i ś cieki wprowadzane do urz ą dze ń kanalizacyjnych na terenie miasta Olsztyna, Uchwa ł a Nr 196/112/01 z dnia 3 lipca 2001r. w sprawie op ł at za wod ę pobran ą z urz ą dze ń zaopatrzenia w wod ę i ś cieki wprowadzane do urz ą dze ń kanalizacyjnych na terenie miasta Olsztyna, Uchwa ł a Nr 227/200/01 z dnia 27 listopada w sprawie op ł at za wod ę pobran ą z urz ą dze ń zaopatrzenia w wod ę i ś cieki wprowadzane do urz ą dze ń kanalizacyjnych na terenie miasta Olsztyna oraz Uchwa ł a Nr II/12/02 z dnia 4 grudnia 2002r. w sprawie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie miasta Olsztyna na okres od 01.01.2003r. do 31.12.2003r. 3. PWiK podnios ł o, i ż warunki i zasady odbioru ś cieków od Gminy nie s ą regulowane ustaw ą z dnia 07 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, bowiem ś wiadczona us ł uga nie polega na zbiorowym odprowadzaniu ś cieków okre ś lonym w ustawie. 4. PWiK podnios ł o, i ż Gmina przy zawarciu i wykonywaniu umowy z dnia 13 kwietnia 2000r. nie wnosi ł a zastrze ż e ń , o których mowa we wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. 5. PWiK podnios ł o, i ż na terenie Gminy Olsztyn obj ę tej dzia ł aniem PWiK obowi ą zuje jedna op ł ata za ś cieki oraz jedna taryfa bez wzgl ę du na odleg ł o ść przesy ł ania ś cieków z miejsca ich powstania do punktu ich oczyszczania. 6. W ocenie PWiK klauzula odnosz ą ca si ę do zmiany op ł at za ś wiadczone us ł ugi bez konieczno ś ci wypowiedzenia tego warunku umowy jest dopuszczalna w ramach swobody zawierania umów. Obowi ą zek zawiadomienia o zmianie wysoko ś ci op ł at powinien by ć dokonany z wyprzedzeniem z odpowiednim zastosowaniem terminu okre ś lonego w ustawie o zbiorowym (...) i w taki sposób jest realizowany przez odbiorc ę ś cieków na podstawie pisemnego zawiadomienia strony umowy. Odbieraj ą c ś cieki PWiK nie osi ą ga nieuzasadnionych korzy ś ci, a stosowane op ł aty nie odbiegaj ą od stawek op ł at przyj ę tych przy ś wiadczeniu us ł ug tego rodzaju. 7. PWiK podnios ł o, i ż w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 grudnia 2002r. sygn. akt XVII Ama 27/2002 S ą d Antymonopolowy podniós ł , i ż zmiana tre ś ci umowy oraz zweryfikowanie uchwa ł rady gminy w sprawie ustalenia op ł at nie nale ż y do zakresu ustawy antymonopolowej i organów ochrony interesów konkurencji i konsumentów a tak ż e to, i ż sprawa tego rodzaju nie posiada publicznoprawnego charakteru i mo ż e by ć rozstrzygana w drodze indywidualnej ochrony prawnej przed s ą dami powszechnymi. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Ze zgromadzonych w aktach sprawy informacji nie wynika, aby dosz ł o do naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy o ochronie (...). Zakazan ą praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polegaj ą ce na bezpo ś rednim lub po ś rednim narzucaniu nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo ra żą co niskich, odleg ł ych terminów p ł atno ś ci lub innych warunków zakupu albo sprzeda ż y towarów, natomiast praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polegaj ą ce na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Umowa Nr 1/410/00 na odbiór ś cieków zosta ł a zawarta w dniu 13 kwietnia 2000r. Stosownie do tre ś ci art. 93 ustawy o ochronie (...) nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ż eli od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania up ł yn ął rok. Skoro umowa zosta ł a zawarta w powy ż szym terminie to zgodnie z powo ł anym przepisem wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego co do zarzucanych PWiK praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę mog ł o nast ą pi ć do ko ń ca roku 2001. O narzucaniu uci ąż liwych warunków umowy mo ż e by ć mowa jedynie do momentu zawarcia umowy. Po zawarciu umowy zawieraj ą cej narzucony przez podmiot dominuj ą cy uci ąż liwy warunek (art. 8 ust. 2 pkt 6) nie mo ż na ju ż mówi ć o narzucaniu, bowiem z chwil ą jej zawarcia taki warunek sta ł si ę tre ś ci ą umowy. Podobnie sytuacja si ę przedstawia w odniesieniu do praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...). Zatem pokrzywdzony stosowaniem praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę ma najpó ź niej w dacie zawarcia umowy pe ł n ą ś wiadomo ść co do ewentualnego uci ąż liwego charakteru zawartej umowy oraz zastosowania w stosunku do niego nadmiernie wygórowanej ceny, a tym samym ma mo ż liwo ść podj ę cia dzia ł a ń ochronnych. Tymczasem wniosek Gminy wp ł yn ął w dniu 1 grudnia 2003r., a wi ę c po up ł ywie terminu do dokonania tej czynno ś ci (por. wyrok S ą du Antymonopolowego obecnie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 lutego 2002r. sygn. akt XVII Ama 30/01, z dnia 25 lutego 2002r. sygn. akt XVII Ama 51/01, z dnia 20 wrze ś nia 2000r. XVII Ama 74/99, z dnia 27 wrze ś nia 2000r. XVII Ama 97/99, z dnia 30 maja 2001r. XVII Ama 80/00). Gmina podnios ł a, i ż PWiK narzuca jej nadmiernie wygórowan ą cen ę za odbiór ś cieków poprzez pobieranie jej w wysoko ś ci to ż samej jak ustalona dla dostawców ś cieków na terenie miasta Olsztyna. Stosownie do tre ś ci § 2 ust. 2 zd.1 „Wysoko ść op ł aty za odbiór 1m 3 ś cieków ustalona jest aktualnie obowi ą zuj ą c ą Uchwa łą Rady Miasta Olsztyna ...”. Zatem w dacie zawarcia umowy wnioskodawca zaakceptowa ł taki sposób okre ś lenia ceny za odbiór ś cieków t.j. ponoszenie kosztów za odbiór ś cieków w wysoko ś ci ustalonej uchwa ł ami Rady Miasta Olsztyna dla dostawców ś cieków wprowadzanych do urz ą dze ń kanalizacyjnych miasta Olsztyna. Zatem od tej daty ponosi ł takie same op ł aty jak dostawcy ś cieków z terenu miasta Olsztyna. W zwi ą zku z powy ż szym PWiK w miejsce dotychczasowych op ł at ustalanych przez Rad ę Miasta Olsztyna zastosowa ł o wobec Gminy stosowane dla dostawców ś cieków z terenu Olsztyna taryfy zatwierdzone przez Rad ę Miasta Olsztyna. Skoro jednak Gmina nie zgadza ł a si ę z takim zastosowaniem wobec niej op ł at, które ustalane s ą na jednakowym poziomie dla wszystkich dostawców ś cieków z terenu Olsztyna mia ł a (ma) mo ż liwo ść renegocjowania postanowie ń umowy. Gmina podnios ł a tak ż e, i ż PWiK narzuci ł o jej uci ąż liwe warunki umowy na odbiór ś cieków przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci poprzez wprowadzenie uci ąż liwego trybu zmiany wysoko ś ci za odbiór 1 m 3 ś cieków. Jednak ż e zgodnie z § 2 ust. 4 tej umowy „zmiana wysoko ś ci op ł aty za 1m 3 ś cieków mo ż e by ć dokonana przez us ł ugodawc ę bez wypowiedzenia warunków umowy (w przypadku zmiany op ł aty przez Rad ę Miasta Olsztyna podyktowan ą wzrostem kosztów) z obowi ą zkiem stosowania zmienionych op ł at od dnia podanego w zawiadomieniu”. Zatem tak ż e w tej kwestii wnioskodawca zaakceptowa ł , i ż zmiana op ł at b ę dzie dokonywana ka ż dorazowo przy zmianie ich wysoko ś ci z uwagi na wzrost kosztów. Wnioskodawca zaakceptowa ł tak ż e sposób wprowadzania zmienionych op ł at – poprzez zawiadomienie dostawcy ś cieków – od dnia podanego w zawiadomieniu. Nale ż y tak ż e mie ć na uwadze, i ż umowa łą cz ą ca strony zosta ł a zawarta w czasie obowi ą zywania przepisów rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1996r. w sprawie urz ą dze ń zaopatrzenia w wod ę i urz ą dze ń sanitarnych oraz zasad ustalania op ł at za wod ę i wprowadzanie ś cieków (Dz. U. Nr 151 poz. 716 z pó ź n. zm.). Od 14 stycznia 2002r. obowi ą zuj ą przepisy ustawy o zbiorowym (...). Stosownie do tre ś ci art. 2 pkt 20 tej ustawy zbiorowe odprowadzanie ś cieków jest to dzia ł alno ść polegaj ą ca na odprowadzaniu i oczyszczaniu ś cieków prowadzona przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne. Nale ż y przyj ąć , i ż w niniejszej sprawie us ł uga ś wiadczona przez PWiK na rzecz Gminy nie polega na zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, bowiem PWiK nie odprowadza ś cieków z terenu Gminy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków jest zadaniem w ł asnym gminy. Konkluduj ą c, termin do wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego w niniejszej sprawie up ł yn ął z ko ń cem roku 2001. Nale ż y podkre ś li ć , i ż wnioskodawca kwestionuj ą c tre ść umowy, a tak ż e podnosz ą c kwesti ę nierozliczenia nale ż no ś ci Gminy wobec PWiK za okres od 01 stycznia 2003r. do 30 wrze ś nia 2003r. ma mo ż liwo ść dochodzenia swoich praw na drodze cywilnej przed s ą dem powszechnym. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Antymonopolowego – stosownie do tre ś ci art. 479 28 kpc - za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy w terminie dwutygodniowym od daty dor ę czenia niniejszej decyzji. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Andrzej Chaj ę cki Otrzymuje: 1/ Burmistrz Gminy Barczewo Urz ą d Miejski w Barczewie Plac Ratuszowy 1 11-010 Barczewo 2/ a/a