RBG-7/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W BYDGOSZCZY ___________________________________________________________________________ 85-097 Bydgoszcz, ul. Jagiello ń ska 34 Tel. (0-52) 345-56-44, Fax (0-52) 345-56-17, Tel. Centrala (0-52) 32-54-265 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 25 czerwca 2003r. znak: RBG-535-06/03/DK Decyzja nr RBG-7/2003 Na podstawie art. 85 ust. 1 w zwi ą zku z art. 93 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na wniosek Spó ł dzielni Mieszkaniowej w Olecku, w sprawie uznania za ograniczaj ą ce konkurencj ę praktyk polegaj ą cych na nadu ż ywaniu przez Marinex- Ampol 2 Telewizj ę Kablow ą Sp. z o.o. z siedzib ą w Olecku pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez: 1) narzucanie uci ąż liwych warunków umowy z dnia 21 czerwca 2001r., przynosz ą cych wy ż ej wspomnianej spó ł ce nieuzasadnione korzy ś ci, 2) stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw i nakazania ich zaniechania. Uzasadnienie W dniu 05 maja 2003 roku do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – w imieniu którego dzia ł a Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy – wp ł yn ął wniosek Spó ł dzielni Mieszkaniowej w Olecku (zwanej dalej Spó ł dzielni ą ) o wszcz ę cie post ę powania przeciwko Marinex-Ampol 2 Telewizji Kablowej Sp. z o.o. z siedzib ą w Olecku (zwanej dalej Spó ł k ą lub Operatorem ). W petitum wniosku Spó ł dzielnia wnosi ł a o uznanie za niedozwolone klauzul zawartych w § 8 i § 10 ust. 1 umowy zawartej z Operatorem i stwierdzenie niewa ż no ś ci powy ż szych postanowie ń umownych. Uzasadniaj ą c wniosek o wszcz ę cie post ę powania, Wnioskodawca podniós ł , co nast ę puje: W dniu 21 czerwca 2001r. Spó ł dzielnia zawar ł a umow ę ze Spó ł k ą . Umowa ta ewidentnie preferuje jedn ą ze stron, tj. Operatora, z jednoczesnym pokrzywdzeniem drugiej strony umowy. Szczególne zastrze ż enia budz ą postanowienia §8 i § 10 ust. 1 wspomnianej umowy, poniewa ż w swojej tre ś ci zawieraj ą niedozwolone klauzule umowne Tre ść §8 wy ż ej wymienionej umowy wype ł nia znamiona art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów , natomiast tre ść § 10 ust. 1 wype ł nia znamiona art. 8 ust. 2 pkt 7 wspomnianej ustawy. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem UOKiK lub organem antymonopolowym) ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: W dniu 21 czerwca 2001r. Spó ł dzielnia zawar ł a umow ę ze Spó ł k ą . Zgodnie z § 1 wspomnianej umowy jej przedmiotem s ą wszelkie prawa i obowi ą zki w zakresie budowy, rozbudowy, modernizacji i eksploatacji sieci telewizji kablowej w zasobach mieszkaniowych Spó ł dzielni. W § 10 wy ż ej wymienionej umowy strony postanowi ł y, ż e: W zwi ą zku z realizacj ą inwestycji ze ś rodków w ł asnych operatora, których odzyskanie b ę dzie mo ż liwe w d ł ugim okresie czasu, Spó ł dzielnia nie podejmie budowy sieci telewizji kablowej oraz innych instalacji umo ż liwiaj ą cych rozprowadzanie programów radiowo – telewizyjnych, ani nie wyda zgody innym podmiotom na tak ą budow ę i modernizacj ę . W przypadku naruszenia przez Spó ł dzielni ę wy ż ej ustalonych zasad, Spó ł dzielnia zobowi ą zana b ę dzie do pokrycia szkód poniesionych przez operatora poprzez zap ł at ę odszkodowania w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść warto ś ci rynkowej sieci telewizji kablowej, nie mniej ni ż równowarto ść 200 USD od ka ż dego abonenta. Ponadto, w § 10 ust. 1 wy ż ej wymienionej umowy strony postanowi ł y, ż e umow ę zawarto na czas okre ś lony, tj. do dnia 31 grudnia 2015r. Maj ą c na uwadze wy ż ej ustalony stan faktyczny, Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Post ę powanie antymonopolowe w niniejszej sprawie nie mo ż e zosta ć wszcz ę te z nast ę puj ą cych powodów: Po pierwsze, odnosz ą c si ę do zarzutu naruszenia przez Spó ł k ę przepisu art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej: ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów lub ustaw ą antymonopolow ą ), nale ż y wzi ąć pod uwag ę tre ść przepisu art. 93 wspomnianej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ż eli od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, up ł yn ął rok. W swoim orzecznictwie S ą d Antymonopolowy przyjmuje, i ż pocz ą tek biegu terminu przedawnienia nale ż y wi ą za ć najpó ź niej z chwil ą zawarcia umowy, w której zastrze ż ono uci ąż liwe warunki umowy (vide wyrok S ą du Antymonopolowego z 20 czerwca 2000 r., sygn. akt XVII Ama 74/99; wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 27 wrze ś nia 2000r., sygn. akt XVII Ama 97/99). Wobec powy ż szego, nale ż y przyj ąć , ż e w niniejszym sporze narzucanie uci ąż liwych warunków spornej umowy mog ł o mie ć miejsce jedynie do dnia jej zawarcia, tj. do dnia 21 czerwca 2001r., a co za tym idzie ostateczny termin do wniesienia wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego up ł yn ął w dniu 31 grudnia 2002r. Wobec powy ż szego, w ocenie Prezesa UOKiK nie jest mo ż liwe wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego odno ś nie zarzutu narzucania uci ąż liwych warunków umów z uwagi na up ł yw terminu okre ś lonego w przepisie art. 93 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Po drugie, w ocenie organu antymonopolowego, z informacji zawartych we wniosku o wszcz ę cie post ę powania w sposób oczywisty wynika, ż e Operator nie naruszy ł zakazu okre ś lonego w przepisie art. 8 ust. 2 pkt 7 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z tre ś ci ą tego przepisu zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw. Zdaniem Prezesa UOKiK, istot ą sporu 2 w niniejszej sprawie jest ch ęć wypowiedzenia przez Spó ł dzielni ę umowy z dnia 21 czerwca 2001, b ą d ź uniewa ż nienie jej postanowie ń . Stronami niniejszej umowy s ą przedsi ę biorcy (por. art. 4 pkt.1 ustawy antymonopolowej), tj. profesjonalni uczestnicy obrotu gospodarczego. Brak jest zatem podstaw do zaakceptowania twierdze ń wnioskodawcy, ż e postanowienia § 10 ust. 1 spornej umowy stwarzaj ą konsumentom uci ąż liwe warunki dochodzenia swoich praw. Ponadto, wnioskodawca nie wskaza ł , o jakie prawa konsumentów w istocie chodzi. Zdaniem organu antymonopolowego spór dotyczy wy łą cznie stosunków pomi ę dzy dwoma podmiotami. Po trzecie, wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego uniemo ż liwia indywidualny charakter sprawy. Wniosek Spó ł dzielni zosta ł z ł o ż ony w jej interesie i na jej rzecz. Tymczasem ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów , co jednoznacznie wynika z przepisu art. 1 ust. 1, ma na celu ochron ę interesu ogólnospo ł ecznego. Celem ustawy nie jest bowiem bezpo ś rednia ochrona praw podmiotowych uczestników rynku dotkni ę tych dzia ł aniami maj ą cymi posta ć praktyk monopolistycznych. Tak wi ę c podstaw ą do zastosowania przepisów tej ustawy jest stwierdzenie i ustalenie, ż e w danym sporze dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. Powy ż sze sformu ł owanie przes ą dza o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony interesów indywidualnych. Tak ą interpretacj ę potwierdza orzecznictwo S ą du Antymonopolowego (vide wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 28 maja 2001 r., sygn. akt XVII Ama 82/00, wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 6 czerwca 2001 r., sygn. akt XVII Ama 78/00). S ą d Antymonopolowy wyra ź nie podkre ś la, ż e publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u (dostrze ż ony przez nieokre ś lon ą z góry liczb ę osób, dotykaj ą cy ogó ł u a nie tylko jednostki czy te ż okre ś lonej grupy). Takie samo stanowisko wyrazi ł S ą d Najwy ż szy w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 maja 2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98, stwierdzaj ą c, ż e „ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny, zatem jej celem jest s ł u ż enie interesom publicznym. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji. Nie odnosi si ę do roszcze ń indywidualnych (...)”. Nale ż y stwierdzi ć zatem, ż e nie ka ż de naruszenie prawa w stosunkach cywilnoprawnych kwalifikuje spraw ę do post ę powania w trybie ustawy antymonopolowej. Zawsze decyduje o tym naruszenie przez przedsi ę biorc ę , w nast ę pstwie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , interesu publicznoprawnego. Ochrony wolnej konkurencji dokonuje si ę bowiem w interesie publicznym, a wi ę c - co do zasady - odmiennie ni ż to ma miejsce w post ę powaniu cywilnym, ukierunkowanym na ochron ę praw podmiotowych stron stosunków umownych. W ocenie organu antymonopolowego, rozpoznawana sprawa dotyczy natomiast w istocie swej sporu cywilnoprawnego o charakterze indywidualnym, powsta ł ego wy łą cznie pomi ę dzy Spó ł dzielni ą a Spó ł k ą , którego przedmiotem jest kwestia mo ż liwo ś ci wypowiedzenia spornej umowy. Okoliczno ś ci sprawy nie wskazuj ą równie ż w ż aden sposób, ż eby te kwestionowane dzia ł ania by ł y podwa ż ane przez szerszy kr ą g uczestników rynku, tj. przez inne podmioty korzystaj ą ce z us ł ug Operatora. Organ antymonopolowy, z uwagi na publicznoprawny charakter ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , nie jest powo ł any do rozstrzygania sporów pomi ę dzy poszczególnymi, pojedynczymi podmiotami, kompetencje takie posiadaj ą natomiast s ą dy powszechne. Dlatego te ż nie ma ż adnych przeszkód by wnioskodawca, który uzna ł , i ż dosz ł o do naruszenia jego praw, dochodzi ł roszcze ń na drodze s ą dowej, przed w ł a ś ciwym s ą dem powszechnym. Podstaw ą prawn ą żą dania mog ą by ć przepisy art. 58 k.c. w zwi ą zku z art. 189 k.p.c. Odnosz ą c si ę do żą dania Wnioskodawcy uznania za niedozwolone klauzul zawartych w § 8 i § 10 ust. 1 spornej umowy, Prezes UOKiK wyja ś nia, i ż przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych (klauzulach abuzywnych) dotycz ą tylko umów z udzia ł em konsumentów (vide art. 385 1 k.c.), natomiast sporna umowa tak ą umow ą nie jest. Zgodnie 3 z tre ś ci ą przepisu art. 479 36 k.p.c. sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone nale żą do w ł a ś ciwo ś ci S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Nie jest równie ż dopuszczalne w post ę powaniu antymonopolowym stwierdzenie niewa ż no ś ci umowy, gdy ż zakres kompetencji Prezesa UOKiK okre ś la wyczerpuj ą co przepis art. 9 ustawy antymonopolowej (por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 kwietnia 2003r., sygn. akt Ama 64/02). Konkluduj ą c, indywidualne prawa podmiotowe uczestników obrotu gospodarczego podlegaj ą ochronie w trybie dochodzenia roszcze ń przed s ą dem powszechnym, b ą d ź przed s ą dem administracyjnym, nie za ś w trybie post ę powania antymonopolowego. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Andrzej Chaj ę cki Otrzymuj ą : 1. Zarz ą d Spó ł dzielni Mieszkaniowej w Olecku ul. Zyndrama 4 19-400 Olecko 2. a/a 4