RKT-20/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW URZ Ą D OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 23.06.2003r. RKT-536-s-03/02/AW Decyzja nr RKT - 20/2003 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Leszka M. (…) prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą zgodnie z wpisem do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez prezydenta Miasta Zabrze pod numerem 2790/91/20 jako: Zak ł ad Elektroniki Clan Zak ł ad Pracy Chronionej z siedzib ą w Zabrzu, ul. Kar ł owicza 10, przeciwko Pa ń stwowemu Przedsi ę biorstwu U ż yteczno ś ci Publicznej Poczta Polska z siedzib ą w Warszawie, pl. Ma ł achowskiego 2, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów umarza si ę post ę powanie antymonopolowe w sprawie nadu ż ywania przez Pa ń stwowe Przedsi ę biorstwo U ż yteczno ś ci Publicznej Poczta Polska z siedzib ą w Warszawie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umowy przynosz ą cych w/w przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej, jako bezprzedmiotowe, 2. na podstawie art. 11 wymienionej na wst ę pie ustawy nie stwierdza si ę stosowania przez Pa ń stwowe Przedsi ę biorstwo U ż yteczno ś ci Publicznej Poczta Polska praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 1 w/w ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpodstawne wypowiedzenie umowy o uiszczaniu op ł at za przesy ł ki w formie skredytowanej w nast ę pstwie odmowy uiszczania przez nadawc ę dodatkowej op ł aty za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej, 3. na podstawie art. 70 ust. 1 i art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po rozpatrzeniu wniosku Leszka M. oraz uwzgl ę dniaj ą c wynik post ę powania antymonopolowego prowadzonego na wniosek Leszka M. (…) prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą zgodnie z wpisem do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez 2 prezydenta Miasta Zabrze pod numerem 2790/91/20 jako: Zak ł ad Elektroniki Clan Zak ł ad Pracy Chronionej z siedzib ą w Zabrzu, ul. Kar ł owicza 10 w sprawie przeciwko Pa ń stwowemu Przedsi ę biorstwu U ż yteczno ś ci Publicznej Poczta Polska z siedzib ą w Warszawie, pl. Ma ł achowskiego 2, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: koszty post ę powania antymonopolowego rozdziela si ę stosunkowo , w ten sposób, ż e zobowi ą zuje si ę Pa ń stwowe Przedsi ę biorstwo U ż yteczno ś ci Publicznej Poczta Polska do zwrotu Leszkowi M. kosztów w kwocie 307.85 PLN (s ł ownie: trzysta siedem z ł otych osiemdziesi ą t pi ęć groszy). Uzasadnienie Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach wp ł yn ął wniosek Leszka M. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą zgodnie z wpisem do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez prezydenta Miasta Zabrze pod numerem 2790/91/20 jako: Zak ł ad Elektroniki Clan Zak ł ad Pracy Chronionej z siedzib ą w Zabrzu, ul. Kar ł owicza 10, (zwanego dalej Zak ł adem, Zak ł adem Elektroniki lub Wnioskodawc ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Pa ń stwowemu Przedsi ę biorstwu U ż yteczno ś ci Publicznej Poczta Polska z siedzib ą w Warszawie, Pl. Ma ł achowskiego 2 (zwanemu dalej Poczt ą Polsk ą , Poczt ą lub Uczestnikiem), w sprawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na narzucaniu uci ąż liwych warunków umowy przynosz ą cych Poczcie Polskiej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej oraz na bezpodstawnym wypowiedzeniu umowy o uiszczaniu op ł at za przesy ł ki w formie skredytowanej. W uzasadnieniu Wnioskodawca wskaza ł , ż e w dniu 27.03.1995r. zawar ł z Poczt ą Polsk ą umow ę o ś wiadczenie us ł ug przesy ł ek pocztowych. Poczta Polska przedstawiaj ą c Zak ł adowi Elektroniki do podpisu umow ę , w brzmieniu odpowiadaj ą cym stosowanemu przez Poczt ę Polsk ą wzorcowi umownemu, narzuci ł a mu warunki umowy. Odmowa podpisania tej umowy by ł a bowiem równoznaczna z brakiem mo ż liwo ś ci skorzystania z op ł acania przesy ł ek w formie skredytowanej. Zak ł ad Elektroniki, opieraj ą c si ę na decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr RKT-09/2001, w której nakazano Poczcie Polskiej zaniechanie stosowania praktyki monopolistycznej polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych jej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej, zwróci ł si ę do Poczty Polskiej o zawarcie aneksu do umowy zmieniaj ą cego §2 tej umowy, stanowi ą cego o pobieraniu przez Poczt ę 10-procentowej op ł aty za czynno ś ci manipulacyjne. Poczta w odpowiedzi na to wyst ą pienie wypowiedzia ł a umow ę w trybie natychmiastowym. Warunki umowy zobowi ą zuj ą ce Zak ł ad do uiszczania op ł aty dodatkowej by ł y dla niego uci ąż liwe, gdy ż podnosi ł y koszty dzia ł alno ś ci gospodarczej. Wnioskodawca zwróci ł równie ż uwag ę na to, i ż umowa jest po ś wi ę cona w ca ł o ś ci obowi ą zkom nadawcy, nie stanowi natomiast o obowi ą zkach Poczty Polskiej. Dalej Zak ł ad wskaza ł , ż e Poczta Polska ś wiadcz ą c us ł ugi w oparciu o zawart ą umow ę uzyskiwa ł a nieuzasadnione korzy ś ci w postaci 10% op ł aty dodatkowej za nadane przesy ł ki. Uzasadniaj ą c wniosek Zak ł ad podkre ś li ł , ż e pocz ą tkowo zwróci ł si ę do Poczty Polskiej o zmian ę umowy i zwrot nieprawnie naliczonej op ł aty dodatkowej licz ą c na polubowne za ł atwienie sprawy. W odpowiedzi Poczta Polska wypowiedzia ł a umow ę w trybie natychmiastowym i odmówi ł a przyj ę cia przesy ł ek pocztowych w tym samym dniu, w którym otrzyma ł a pismo Zak ł adu w przedmiotowej sprawie. 3 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Organem Antymonopolowym), zgodnie z żą daniem Wnioskodawcy, wszcz ął post ę powanie administracyjne pod zarzutami: 1) nadu ż ywania przez Poczt ę Polsk ą pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych jej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) nadu ż ywania przez Poczt ę Polsk ą pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpodstawne wypowiedzenie umowy o uiszczaniu op ł at za przesy ł ki w formie skredytowanej w nast ę pstwie odmowy uiszczania przez nadawc ę dodatkowej op ł aty za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Poczta Polska nie uzna ł a zarzutów i wnios ł a o oddalenie wniosku w ca ł o ś ci. W uzasadnieniu swego stanowiska Poczta Polska podnios ł a, ż e wykona ł a decyzj ę Organu Antymonopolowego nr RKT-09/2001 z dnia 29.03.2001r. utrzyman ą wyrokiem S ą du Antymonopolowego z dnia 12.06.2002r. sygn. akt XVII Ama 65/01 nakazuj ą c ą zaniechania stosowania praktyki monopolistycznej polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych jej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z dostaw ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej. Poczta wskaza ł a, i ż Zarz ą dzenie nr 31 Dyrektora Poczty Polskiej z dnia 8 kwietnia 1994r, w sprawie uprawnie ń do ustalania wynagrodzenia za czynno ś ci manipulacyjne, które z tytu ł u zawierania umów o korzystanie ze skredytowanej formy op ł aty oraz formy op ł aty przerzuconej na adresata z pó ź niejszymi zmianami i wszystkie akty wykonawcze Dyrektorów Okr ę gów Poczty straci ł y moc Zarz ą dzeniem nr 94 Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej z dnia 4 wrze ś nia 2002r. W zwi ą zku z utrat ą mocy Zarz ą dzenia nr 31 zaistnia ł a konieczno ść zmiany dotychczasowych umów poprzez sporz ą dzenie aneksów lub ich wypowiadanie. Zarz ą dzenie nr 102 Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej z dnia 7.10.2002r. wprowadzi ł o zmiany w „Regulaminie korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym”, a Zarz ą dzenie nr 103 Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej z dnia 7.10.2002r. wprowadzi ł o zmiany w „Instrukcji ogólnej w zakresie przesy ł ek pocztowych II P 4”, dostosowuj ą c jak podnios ł a Poczta, tre ść tych dokumentów do tre ś ci decyzji nr RKT-09/2001 w przedmiocie zaniechania praktyk monopolistycznych. W w/w zarz ą dzeniach zosta ł y okre ś lone warunki, w których Poczta mo ż e odst ą pi ć od pobierania od nadawcy op ł aty z góry za przewóz i dor ę czenie przesy ł ki lub przekazu pocztowego oraz wykonania ś wiadcze ń dodatkowych zgodnie z §13 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Łą czno ś ci z dnia 15 marca 1996r. w sprawie warunków korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym. Poczta wskaza ł a równie ż , i ż okre ś lone zosta ł y dodatkowe koszty jakie ponosi w przypadku odst ą pienia od pobierania od nadawcy op ł aty z góry. S ą to koszty czynno ś ci wykraczaj ą cych poza wykonanie us ł ugi zwi ą zane z niestandardow ą ewidencj ą i rozliczeniem przesy ł ek, m.in. koszty zbierania i przesy ł ania danych o ilo ś ci obs ł ugiwanych w placówce pocztowej przesy ł ek, koszty przesy ł ania faktur, koszty kontroli regulowania nale ż no ś ci oraz koszty sfinansowania odroczenia terminu p ł atno ś ci. Dodatkowym kosztem jest tak ż e badanie wiarygodno ś ci finansowej nadawcy przed zawarciem umowy oraz w czasie jej trwania. Wed ł ug nowych uregulowa ń inicjatywa w postaci wniosku o inny sposób uiszczenia op ł aty ni ż op ł ata z góry nale ż y do nadawcy i tylko od niego zale ż y jak ą form ę op ł aty wybierze. W 4 przypadku op ł aty skredytowanej obowi ą zany jest zwróci ć koszty „skredytowania” poniesione przez Poczt ę , tj. koszty wszystkich dodatkowych czynno ś ci zwi ą zanych z tak ą form ą op ł aty. Poczta podnios ł a, i ż ponosi w/w dodatkowe koszty zwi ą zane z obs ł ug ą skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek, zatem na mocy przepisów prawa cywilnego nale ż y si ę jej zwrot poniesionych kosztów. Poczta wskaza ł a równie ż , i ż jej jednostki organizacyjne wyst ę puj ą do wszystkich nadawców korzystaj ą cych z umów o op ł at ę skredytowan ą z propozycjami dostosowania ich do nowych rozwi ą za ń . Sk ł adaj ą c wyja ś nienia zwi ą zane z realizacj ą umowy z dnia 27.03.1995r. zawartej z Zak ł adem Poczta wskaza ł a, i ż ustalona w umowie 10-procentowa warto ść op ł aty za czynno ś ci dodatkowe przy obs ł udze op ł aty skredytowanej by ł a wówczas stosowana w odniesieniu do wszystkich nadawców korzystaj ą cych w Dyrekcji Okr ę gu Poczty Katowice z tej formy p ł atno ś ci. Zak ł ad do maja 2002r. na bie żą co regulowa ł zarówno nale ż no ś ci g ł ówne, jak i kwoty wynikaj ą ce z naliczonej op ł aty manipulacyjnej. Przy pi ś mie z dnia 10.07.2002r. Zak ł ad odes ł a ł faktur ę VAT wystawion ą za us ł ugi zrealizowane w czerwcu 2002r., żą daj ą c zmiany §2 umowy w kwestii dotycz ą cej op ł aty manipulacyjnej oraz zwrotu pobranych op ł at manipulacyjnych od 2000r. powo ł uj ą c si ę na decyzj ę Organu Antymonopolowego nr RKT-09/2001. Przedmiotowa decyzja nie by ł a jeszcze wówczas prawomocna, na co Poczta wskaza ł a w pi ś mie skierowanym do Zak ł adu. W konsekwencji tych informacji Zak ł ad wstrzyma ł zap ł at ę faktury za us ł ugi zrealizowane w czerwcu 2002r., Poczta natomiast pismem wypowiedzia ł a umow ę w trybie natychmiastowym wzywaj ą c Zak ł ad do uregulowania zaleg ł ej faktury. Na skutek dalszej wymiany korespondencji mi ę dzy stronami, Poczta d ążą c do polubownego za ł atwienia sprawy przes ł a ł a Zak ł adowi propozycj ę zawarcia umowy o op ł at ę zaliczkow ą , która to umowa nie obci ąż a nadawcy dodatkowymi op ł atami. Dodatkowo prowadzono z Zak ł adem rozmowy, a w ich efekcie Poczta wycofa ł a wypowiedzenie w trybie natychmiastowym umowy z dnia 27.03.1995r. w sprawie kredytowania op ł at pocztowych za nadane przesy ł ki. Poczta wskaza ł a, i ż w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie postanowie ń Zarz ą dzenia nr 102 i 103 Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej, analogicznie jak do pozosta ł ych klientów, wyst ą piono do Zak ł adu z propozycj ą dostosowania umowy do uregulowa ń wynikaj ą cych z tych Zarz ą dze ń . Propozycja ta nie spotka ł a si ę z akceptacj ą Zak ł adu. W wyniku przeprowadzonego post ę powania administracyjnego Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Poczta Polska jest przedsi ę biorstwem u ż yteczno ś ci publicznej powo ł anym do prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie us ł ug pocztowych, w tym do zapewnienia ci ą g ł o ś ci ś wiadczenia us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym, w obrocie krajowym i zagranicznym, na obszarze kraju oraz do zapewnienia bezpiecze ń stwa obrotu pocztowego, w celu bie żą cego i nieprzerwanego zaspokajania potrzeb ludno ś ci, organów pa ń stwowych, samorz ą du terytorialnego oraz gospodarki narodowej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 lipca 1997r. o pa ń stwowym przedsi ę biorstwie u ż yteczno ś ci publicznej „Poczta Polska”; Dz.U. z 1997r. Nr 106, poz. 675; ze zm. Dz.U. z 2000r. Nr 120, poz. 1268; Dz.U. z 2002r. Nr 25, poz. 253). W sk ł ad struktury organizacyjnej Poczty Polskiej wchodzi m.in. 10 Dyrekcji Okr ę gów Poczty, które realizuj ą jej podstawowe zadania oraz 66 Rejonowych Urz ę dów Poczty nadzoruj ą cych i koordynuj ą cych prace urz ę dów pocztowych na swoim obszarze (karty nr 348-369). Zak ł ad zawar ł z Poczt ą Polsk ą (Dyrekcja Okr ę gu Poczty w Katowicach) w dniu 27.03.1995r. umow ę w sprawie kredytowania op ł at pocztowych (karty nr 3-5). W §2 umowy nadawca zosta ł zobowi ą zany do uiszczania op ł aty za nadanie i ewentualne ś wiadczenia dodatkowe miesi ę cznie do 10 dni po otrzymaniu faktury z Rejonowego Urz ę du Poczty w Zabrzu zwi ę kszonej o 10% z tytu ł u wynagrodzenia na rzecz Poczty za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą tej formy 5 op ł aty. Podstaw ę obliczania nale ż no ś ci za przesy ł ki, za które op ł ata zosta ł a skredytowana stanowi ł a suma op ł at za przesy ł ki faktycznie nadane w okresie obrachunkowym stwierdzona na podstawie dokumentów nadawczych. 10-procentowa wysoko ść wynagrodzenia za czynno ś ci dodatkowe by ł a wówczas stosowana praktycznie w odniesieniu do wszystkich nadawców korzystaj ą cych z us ł ug Dyrekcji Okr ę gu Poczty w Katowicach (karta nr 77). Korzystaj ą c z formy nadawania przesy ł ek za op ł at ą skredytowan ą nadawca jest zobowi ą zany do: - zaopatrzenia si ę w piecz ą tk ę o tre ś ci zgodnej z zawart ą umow ą , - umieszczenia w/w piecz ą tki na przesy ł kach w miejscu przeznaczonym na znak op ł aty pocztowej, - wype ł niania pocztowej ksi ąż ki nadawczej zgodnie z nadrukiem w 2 egzemplarzach (od rubryki 1 do 7), - wpisywania przesy ł ek poleconych w oddzielnych pozycjach w pocztowej ksi ąż ce nadawczej wg rodzaju (miejscowe, zamiejscowe) i kategorii wagowej, - przy nadawaniu przesy ł ek listowych zwyk ł ych sporz ą dzania zestawienia zbiorczego podaj ą cego liczb ę przesy ł ek danego rodzaju (miejscowe, zamiejscowe) wg kategorii wagowej, - porz ą dkowania przesy ł ek, tj. uk ł adania stron ą adresow ą wed ł ug wpisów w pocztowej ksi ąż ce nadawczej, - przekazywania przesy ł ki i ksi ąż ki nadawczej pracownikowi placówki pocztowej i oczekiwania na kopi ę potwierdzon ą stemplem dziennym pracownika (karta nr 199). Wszystkie w/w czynno ś ci wykonywane s ą przez nadawc ę . W praktyce cz ę sto wype ł nia on równie ż rubryk ę nr 9 ksi ąż ki nadawczej, tzn. oblicza wysoko ść nale ż nej op ł aty. Pracownik Poczty przyjmuj ą c do nadania listy polecone po pierwsze przykleja na przesy ł k ę numer nadawczy i wpisuje go w pozycji 8 ksi ąż ki nadawczej, a nast ę pnie, na koniec dziennego zestawienia przybija piecz ą tk ę urz ę du pocztowego. W przypadku listów zwyk ł ych pracownik Poczty przybija tylko piecz ą tk ę pod zestawieniem wykonanym przez nadawc ę . Przy nadawaniu przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej, jak poda ł a Poczta Polska, wykonuje si ę nast ę puj ą ce czynno ś ci dodatkowe: - sprawdzenie czy nadawca uprawniony jest do nadawania przesy ł ek za op ł at ą skredytowan ą w danej placówce nadawczej, - sprawdzenie czy na przesy ł kach podany jest adres nadawcy, a w polu znaczkowym umieszczony jest odpowiedni napis o formie op ł aty, - sprawdzenie czy wr ę czone przez nadawc ę zestawienie zosta ł o sporz ą dzone prawid ł owo; zestawienie to powinno by ć zaopatrzone w odcisk piecz ę ci lub stempla firmowego nadawcy i powinno zawiera ć liczb ę przesy ł ek ka ż dego rodzaju oraz ka ż dej kategorii wagowej, - sprawdzenie czy liczba nadawanych przesy ł ek ka ż dego rodzaju i ka ż dej kategorii wagowej jest zgodna z podan ą w zestawieniu, - na przyj ę tych przesy ł kach umieszcza odcisk datownika i przekazuje je do dalszych czynno ś ci ekspedycyjnych, - zestawienie, o którym mowa powy ż ej, jest za łą cznikiem do „wykazu przesy ł ek listowych nadanych za op ł at ą skredytowan ą ” prowadzonego w okresach miesi ę cznych, oddzielnie dla ka ż dego nadawcy i stanowi ą cego podstaw ę do obci ąż enia nadawcy za przesy ł ki nadane w danym miesi ą cu, - po zako ń czeniu miesi ą ca poszczególne kolumny wykazu pracownik podlicza i ustala kwot ę obci ąż enia nadawcy powi ę kszaj ą c j ą o wynagrodzenie za czynno ś ci dodatkowe w wysoko ś ci okre ś lonej w umowie, - sprawdzone wykazy placówka pocztowa przekazuje do wyznaczonej komórki organizacyjnej RUP/UPP celem wystawienia faktury, 6 - w ka ż dym urz ę dzie pocztowym kontrolerzy obowi ą zkowo sprawdzaj ą wszystkie dokumenty sporz ą dzone przez pracownika, kontrole s ą codzienne i dotycz ą wszystkich klientów korzystaj ą cych z tej formy op ł aty, - kontrola terminowo ś ci regulowania nale ż no ś ci wynikaj ą cych z wystawionych faktur VAT (karty nr 374, 371). Poczta Polska ustalaj ą c wysoko ść op ł aty za ś wiadczone us ł ugi, zgodnie z zawart ą z Zak ł adem Elektroniki umow ą , wystawia ł a faktury przewiduj ą ce 10-procentowy narzut za czynno ś ci manipulacyjne (karty nr 33-61). W okresie od stycznia 2000r. do maja 2002r. łą czna wysoko ść op ł aty dodatkowej, któr ą Poczta obci ąż y ł a Zak ł ad Elektroniki wynios ł a (…) z ł (karta nr 62). Do maja 2002r. w łą cznie Zak ł ad Elektroniki regulowa ł nale ż no ś ci g ł ówne i op ł at ę manipulacyjn ą na bie żą co (karty nr 33-61, 78). Za us ł ugi ś wiadczone w sierpniu i wrze ś niu 2002r. Poczta nie doliczy ł a Zak ł adowi Elektroniki op ł aty manipulacyjnej (karty nr 184, 188-190), ponownie uczyni ł a to za us ł ugi ś wiadczone w pa ź dzierniku i listopadzie 2002r. (karty nr 192-194). W dniu 10.07.2002r. powo ł uj ą c si ę na decyzj ę Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr RKT-09/2001 z dnia 29.03.2001r. Zak ł ad Elektroniki wyst ą pi ł do Poczty o zawarcie aneksu zmieniaj ą cego §2 łą cz ą cej strony umowy oraz o zwrot bezpodstawnie pobieranych przez Poczt ę op ł at dodatkowych za czynno ś ci manipulacyjne za okres od stycznia 2000r. (karta nr 7). Jednocze ś nie Zak ł ad Elektroniki wyst ą pi ł o korekt ę faktury VAT nr 1231/06/02 z dnia 05.07.2002r. wystawion ą za skredytowane us ł ugi pocztowe w czerwcu 2002r. W odpowiedzi na powy ż sze Poczta Polska (Rejonowy Urz ą d Poczty w Zabrzu) w pi ś mie z dnia 02.08.2002r. (karta nr 8) wyja ś ni ł a, i ż sprawa op ł aty manipulacyjnej nie jest jeszcze zako ń czona, a ostateczn ą decyzj ę w tej sprawie podejmie Centralny Zarz ą d Poczty Polskiej. W tym stanie rzeczy Poczta podnios ł a, i ż w dalszym ci ą gu obowi ą zuje umowa z dnia 27.03.1995r. i na mocy §7 mo ż e zosta ć wypowiedziana za 3-miesi ę cznym okresem wypowiedzenia, je ś li Zak ł ad Elektroniki nie jest zainteresowany jej kontynuacj ą . Zarazem Poczta Polska ponownie przes ł a ł a faktur ę VAT nr 123/06/02. W tej sytuacji Zak ł ad Elektroniki wstrzyma ł zap ł at ę faktury 123/06/02 z dnia 05.07.2002r. na kwot ę (…) z ł za skredytowane us ł ugi pocztowe do czasu podj ę cia ostatecznej decyzji w przedmiotowej sprawie przez Centralny Zarz ą d Poczty Polskiej, o czym powiadomi ł Poczt ę pismem z dnia 05.08.2002r. (karta nr 141). Nast ę pnie pismem z dnia 14.08.2002r. (karta nr 9) Poczta Polska wypowiedzia ł a w trybie natychmiastowym umow ę z dnia 27.03.1995r. z uwagi na niedotrzymanie warunków umowy i nieuprawnione wstrzymanie zap ł aty za faktur ę nr 123/06/02 na kwot ę (…) z ł . Jednocze ś nie wezwa ł a Zak ł ad Elektroniki do jej uregulowania w terminie 14 dni, nie pó ź niej jednak ni ż do dnia 31.08.2002r. Zak ł ad Elektroniki nie zaakceptowa ł wypowiedzenia umowy w tym trybie i w pi ś mie z dnia 20.08.2002r. (karty nr 10-11) ponownie przedstawi ł uzasadnienie swego stanowiska odno ś nie konieczno ś ci zmiany §2 łą cz ą cej strony umowy oparte na rozstrzygni ę ciu zawartym w decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr RKT-09/2001. Zak ł ad Elektroniki wyja ś ni ł równie ż , i ż wstrzyma ł si ę z zap ł at ą przedmiotowej faktury informuj ą c o tym Poczt ę , gdy ż tylko w okresie od stycznia 2000r. do maja 2002r. Poczta bezpodstawnie pobra ł a od Zak ł adu Elektroniki op ł at ę dodatkow ą na kwot ę (…) z ł , przewy ż szaj ą c ą zatem trzykrotnie kwot ę , na któr ą opiewa faktura nr 123/06/02. W dniu 27.08.2002r. Poczta Polska skierowa ł a do Zak ł adu Elektroniki pismo z propozycj ą skorzystania przez niego z innej formy p ł atno ś ci za nadawanie przesy ł ek listowych, tj. z formy zaliczkowej i przes ł a ł a mu wzór typowej umowy w sprawie op ł at w formie zaliczkowej (karty nr 67-70). Nast ę pnego dnia, tj. 28.08.2002r., Poczta cofn ęł a wypowiedzenie w trybie 7 natychmiastowym umowy z dnia 27.03.1995r. w sprawie kredytowania op ł at pocztowych za nadane przesy ł ki pocztowe (karta nr 133). W dniu 04.09.2002r. Dyrektor Generalny Poczty Polskiej wyda ł Zarz ą dzenie Nr 94 w sprawie regulowania nale ż no ś ci obj ę tych umowami o kredytowanej formie op ł aty lub o op ł acie przerzuconej na adresata, w którym uchyli ł moc obowi ą zuj ą c ą Zarz ą dzenia nr 31 Dyrektora Poczty Polskiej z dnia 08.04.1994r. w sprawie uprawnie ń do ustalania wynagrodzenia za czynno ś ci manipulacyjne z tytu ł u zawierania umów o korzystanie ze skredytowanej formy op ł aty oraz z formy op ł aty przerzuconej na adresata (karta nr 169). Nast ę pnie Zarz ą dzeniem nr 102 z dnia 07.10.2002r. wprowadzi ł zmiany do „Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym” (karty nr 80-82, 170-172) w zakresie form uiszczania op ł at za us ł ugi pocztowe. W tym samym dniu Dyrektor Generalny Poczty Polskiej wyda ł równie ż Zarz ą dzenie nr 103 wprowadzaj ą ce zmiany do „Instrukcji ogólnej w zakresie przesy ł ek pocztowych II.P.4” odno ś nie form uiszczania op ł at za us ł ugi pocztowe (karty nr 83-88). W nawi ą zaniu do przeprowadzonej korespondencji dotycz ą cej zwrotu przez Poczt ę Polsk ą op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne Zak ł ad Elektroniki w dniu 10.10.2002r. wystosowa ł do Poczty wezwanie do zwrotu kwoty (…) z ł albo zaliczenia jej w poczet bie żą cych nale ż no ś ci (karty nr 130-132). W pa ź dzierniku, w zwi ą zku z wprowadzeniem zmian do „Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym” Poczta przes ł a ł a do nadawców korzystaj ą cych dotychczas ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek, w tym do Zak ł adu Elektroniki, pismo znak U-536/02 z propozycj ą aneksu do umowy dotycz ą cej uiszczania op ł at za przesy ł ki pocztowe w formie skredytowanej (karty nr 72, 126-129). W przypadku akceptacji nowych warunków Poczta zwróci ł a si ę o podpisanie aneksu i odes ł anie go w terminie do dnia 08.11.2002r. Jednocze ś nie poinformowa ł a, ż e w przypadku braku odpowiedzi w ustalonym terminie, niniejsze pismo traktowane b ę dzie jako wypowiedzenie dotychczas obowi ą zuj ą cej umowy z dniem 31.10.2002r. Nowe zasady funkcjonowania op ł aty skredytowanej Poczta oceni ł a w wi ę kszo ś ci przypadków jako korzystniejsze dla jej klientów od zasad stosowanych poprzednio, co ma wynika ć z faktu zlikwidowania op ł aty manipulacyjnej i wprowadzenia regu ł y stosowania formy op ł aty z do ł u (op ł ata skredytowania) jedynie w przypadku klientów, którzy zaproponuj ą pokrycie wszystkich kosztów czynno ś ci zwi ą zanych z niestandardow ą ewidencj ą i rozliczaniem przesy ł ek w formie tzw. op ł aty dodatkowej. Op ł ata dodatkowa jest sum ą op ł aty sta ł ej i op ł aty zmiennej. Op ł ata sta ł a zwi ą zana jest z kosztem zbierania i przesy ł ania danych o ilo ś ci obs ł ugiwanych przesy ł ek, przesy ł ania faktur oraz kontroli regulowania nale ż no ś ci (wyliczona w oparciu o obowi ą zuj ą cy cennik za us ł ugi pocztowe oraz ś redni ą stawk ę roboczogodziny obowi ą zuj ą c ą w 2002r. w Poczcie Polskiej). Op ł ata zmienna uzale ż niona jest od rodzaju i ilo ś ci nadawanych przesy ł ek oraz od kosztu sfinansowania odroczonego terminu p ł atno ś ci. W odpowiedzi na propozycj ę Zak ł ad Elektroniki w pi ś mie z dnia 05.11.2002r. (karta nr 71) zwróci ł si ę do Poczty Polskiej o szczegó ł owe wyja ś nienie odno ś nie kosztów które kryj ą si ę pod poj ę ciem op ł aty dodatkowej, podnosz ą c jednocze ś nie, i ż w jego opinii obowi ą zuj ą cy cennik us ł ug pocztowych zawiera w sobie wszystkie sk ł adniki kosztów zwi ą zanych z nadawaniem przesy ł ek pocztowych, a wewn ę trzny regulamin Poczty Polskiej nie mo ż e ustala ć dodatkowych op ł at za us ł ugi pocztowe. W lutym 2003r. Poczta, uznaj ą c wypowiedzenie umowy zawarte w pi ś mie z pa ź dziernika U- 536/02 za skuteczne, w zwi ą zku z odmow ą przyj ę cia przez Zak ł ad Elektroniki nowych zasad stosowania skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek, odmówi ł a dalszego przyjmowania przesy ł ek za op ł at ą skredytowan ą (karta nr 387). 8 Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Pierwsz ą zarzucan ą Poczcie Polskiej praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych jej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej. Analizuj ą c okoliczno ś ci sprawy prowadzonej na wniosek Zak ł adu Organ Antymonopolowy zwróci ł uwag ę na podobie ń stwo postawionego zarzutu, do zarzutu narzucania uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych Poczcie nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych w formie skredytowanej, opartego na art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz.U. z 1999r. Nr 52, poz.547; Dz.U. z 2000r. Nr 31, poz. 381; Dz.U. Nr 60, poz. 704) postawionego przez Powiatowego Rzecznika Konsumentów z Cieszyna w post ę powaniu o sygn. akt RKT-536-s/01/00/AW, zako ń czonym decyzj ą nr RKT-09/2001. Z uwagi na powy ż sze analizuj ą c zarzut Organ Antymonopolowy porówna ł spraw ę Zak ł adu ze spraw ą Powiatowego Rzecznika z Cieszyna zwracaj ą c uwag ę na okoliczno ś ci stanu faktycznego i na stan prawny. Podstaw ą pobierania op ł aty dodatkowej w przypadku uiszczania przez nadawc ę op ł aty w formie skredytowanej, w okresie kiedy wydana zosta ł a decyzja nr RKT-09/2001 by ł o Zarz ą dzenie Nr 31 Dyrektora Poczty Polskiej z 8 kwietnia 1994r. w sprawie uprawnie ń do ustalania wynagrodzenia za czynno ś ci manipulacyjne z tytu ł u zawierania umów o korzystanie ze skredytowanej formy op ł aty oraz z formy op ł aty przerzuconej na adresata. W my ś l §1 tego Zarz ą dzenia w przypadku zawarcia przez dyrektora Okr ę gu Poczty umowy o uiszczaniu op ł at w formie skredytowanej w umowie tej mo ż na by ł o tak ż e ustali ć wynagrodzenie na rzecz jednostki organizacyjnej Poczty Polskiej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą tej formy op ł aty. W §3 Zarz ą dzenia znalaz ł si ę zapis, i ż wysoko ść wynagrodzenia za w/w czynno ś ci manipulacyjne nie mo ż e by ć wy ż sza od 20% warto ś ci op ł at nale ż nych za nadane lub nadchodz ą ce przesy ł ki. Ani Cennik za us ł ugi pocztowe w obrocie krajowym ani Regulamin korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym , ani nawet Zarz ą dzenie nr 31 Dyrektora Poczty Polskiej ustalaj ą ce maksymaln ą wysoko ść wynagrodzenia za czynno ś ci zwi ą zane ze specjalnym trybem przyjmowania przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej, nie definiowa ł y poj ę cia czynno ś ci manipulacyjnych. W dniu 04.09.2002r. Dyrektor Generalny Poczty Polskiej wyda ł Zarz ą dzenie Nr 94 w sprawie regulowania nale ż no ś ci obj ę tych umowami o kredytowanej formie op ł aty lub o op ł acie przerzuconej na adresata, w którym uchyli ł moc obowi ą zuj ą c ą Zarz ą dzenia nr 31 Dyrektora Poczty Polskiej z dnia 08.04.1994r. w sprawie uprawnie ń do ustalania wynagrodzenia za czynno ś ci manipulacyjne z tytu ł u zawierania umów o korzystanie ze skredytowanej formy op ł aty oraz z formy op ł aty przerzuconej na adresata. Nast ę pnie Zarz ą dzeniem nr 102 z dnia 07.10.2002r. wprowadzi ł zmiany do Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym w zakresie form uiszczania op ł at za us ł ugi pocztowe. W tym samym dniu Dyrektor Generalny Poczty Polskiej wyda ł równie ż Zarz ą dzenie nr 103 wprowadzaj ą ce zmiany do „Instrukcji ogólnej w zakresie przesy ł ek pocztowych II.P.4” odno ś nie form uiszczania op ł at za us ł ugi pocztowe. W my ś l §18 Regulaminu , w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 08.10.2002r., uiszczenie op ł aty za przesy ł ki mog ł o nast ą pi ć w formie zaliczkowej, skredytowanej lub przerzuconej na adresata. 9 Regulowanie op ł at w w/w formach wymaga uprzedniego zawarcia pisemnej umowy, która powinna zawiera ć m.in. zobowi ą zanie nadawcy do uiszczenia wynagrodzenia za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą wybranej formy op ł at w wysoko ś ci do 20% warto ś ci op ł at nale ż nych za nadane przesy ł ki pocztowe. Zgodnie z §14 ust. 2 Regulaminu, w nowym brzmieniu, Poczta na pisemny wniosek nadawcy mo ż e zawrze ć umow ę okre ś laj ą c ą zasady uiszczania op ł at zaliczkowo lub z do ł u (op ł ata skredytowana). §18 ust. 2 Regulaminu definiuje op ł at ę z do ł u (skredytowan ą ) jako op ł at ę w ca ł o ś ci wniesion ą przez nadawc ę w terminie pó ź niejszym ni ż dzie ń nadania przesy ł ki nie d ł u ż szym jednak ni ż termin p ł atno ś ci faktury wystawianej na koniec maksymalnie 1-miesi ę cznego okresu rozliczeniowego (karta nr 243). Regulamin stanowi równie ż , i ż wniosek dotycz ą cy innego ni ż op ł ata z góry sposobu wnoszenia op ł at za wykonanie us ł ugi powszechnej mo ż e by ć rozpatrzony pozytywnie przez jednostk ę organizacyjn ą Poczty Polskiej je ż eli jest to dla niej ekonomicznie uzasadnione, tj. tylko wówczas gdy nadawca zaproponuje pokrycie wszystkich kosztów czynno ś ci wykraczaj ą cych poza wykonanie tej us ł ugi zwi ą zanych z niestandardow ą ewidencj ą i rozliczaniem przesy ł ek, tj. mi ę dzy innymi kosztów badania wiarygodno ś ci finansowej, zbierania i przesy ł ania danych o ilo ś ci obs ł ugiwanych w placówce pocztowej przesy ł ek, przesy ł ania faktur, kontroli regulowania nale ż no ś ci oraz kosztów sfinansowania odroczonego terminu p ł atno ś ci. Jednocze ś nie ze zmian ą w Regulaminie korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym Dyrektor Generalny Poczty Polskiej Zarz ą dzeniem nr 103 z dnia 07.10.2002r. wprowadzi ł zmiany do Instrukcji ogólnej w zakresie przesy ł ek pocztowych II.P.4 w rozdziale 6 Op ł aty, nadp ł aty i dop ł aty pocztowe zamieszczaj ą c w nim m.in. zapisy dotycz ą ce op ł aty skredytowanej odpowiadaj ą ce nowemu brzmieniu §18 Regulaminu dodaj ą c zapis, który nie znalaz ł si ę w Regulaminie , i ż jednostka organizacyjna Poczty Polskiej na żą danie klienta powinna udost ę pni ć kalkulacj ę kosztów. Poczta Polska podj ęł a zatem prób ę uregulowania w Regulaminie zasad pobierania op ł aty dodatkowej od nadawców korzystaj ą cych ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek. W czasie wydawania decyzji nr RKT-09/2001, nie by ł o ż adnych unormowa ń w tym zakresie, poza tym, i ż op ł ata ta mo ż e wynosi ć maksymalnie 20%. Okoliczno ś ci sprawy wskazuj ą , i ż Poczta podj ęł a powy ż ej opisane dzia ł ania, poniewa ż w jej ocenie zmierza ł y one do wykonania decyzji nr RKT- 09/2001 (strona nr 3 niniejszej decyzji). Poczta w toku post ę powania podnosi ł a, i ż wykona ł a w/w decyzj ę . Na poparcie swych twierdze ń wskazywa ł a, i ż Zarz ą dzenie nr 31 utraci ł o moc obowi ą zuj ą c ą , a Regulamin korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym i Instrukcja ogólna w zakresie przesy ł ek pocztowych II P 4 zosta ł y zmienione tak, by dostosowa ć ich tre ść do tre ś ci decyzji RKT-09/2001 (karty nr 74-75). Podkre ś li ć nale ż y, i ż zmieni ł y si ę zasady ustalania i pobierania op ł aty dodatkowej za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek poprzez zmiany w aktach prawa wewn ę trznego Poczty, nie zmieni ł y si ę natomiast czynno ś ci wykonywane przez pracownika Poczty wykonywane przy nadawaniu przesy ł ek op ł acanych w tej formie, które zdaniem Poczty uzasadniaj ą pobieranie dodatkowej op ł aty. Istotnym nowym elementem stanu faktycznego w sprawie z wniosku Zak ł adu jest, to i ż Poczta przyj ęł a okre ś lone zasady ustalania wysoko ś ci op ł aty dodatkowej (nie stosowa ł a ich wcze ś niej). W toku przedmiotowego post ę powania Poczta Polska wyja ś ni ł a, i ż na koszty ponoszone w zwi ą zku z dodatkowymi czynno ś ciami przy obs ł udze przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej sk ł adaj ą si ę koszty sta ł e, koszty zmienne, koszty badania wiarygodno ś ci finansowej i koszty sfinansowania odroczonego terminu p ł atno ś ci. Do kosztów sta ł ych Poczta zaliczy ł a: przekazanie danych o przyj ę tych przesy ł kach z urz ę du pocztowego do Rejonowego Urz ę du Poczty, kontrol ę poprawno ś ci sporz ą dzenia otrzymanego zestawienia, wys ł anie faktury VAT, kontrol ę terminowo ś ci regulowania nale ż no ś ci. Koszty zmienne Poczta uzale ż ni ł a od 10 rodzaju i ilo ś ci nadawanych przesy ł ek, ustalaj ą c okre ś lon ą stawk ę za przyj ę cie listu zwyk ł ego i za przyj ę cie listu poleconego. Zarz ą dzenie nr 31 obowi ą zuj ą ce do dnia 03.09.2002r. nie zawiera ł o ani definicji czynno ś ci dodatkowych, ani kryteriów pozwalaj ą cych Poczcie na pobieranie op ł aty dodatkowej w takiej, a nie w innej wysoko ś ci. Cennik za us ł ugi pocztowe w obrocie krajowym w okresie obowi ą zywania w/w Zarz ą dzenia nie przewidywa ł i nadal nie przewiduje mo ż liwo ś ci pobierania dodatkowych op ł at za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek. Niemniej postanowienia dotycz ą ce op ł aty dodatkowej zosta ł y wprowadzone do Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym z dniem 08.10.2002r. w §18 ust. 6, który przewiduje, i ż wniosek dotycz ą cy innego ni ż op ł ata z góry wnoszenia op ł at za wykonanie us ł ugi powszechnej mo ż e by ć rozpatrzony pozytywnie tylko je ż eli jest to dla Poczty ekonomicznie uzasadnione, tj. tylko wówczas gdy nadawca zaproponuje pokrycie wszystkich kosztów czynno ś ci wykraczaj ą cych poza wykonanie tej us ł ugi zwi ą zanych z niestandardow ą ewidencj ą i rozliczaniem przesy ł ek, tj. mi ę dzy innymi kosztów badania wiarygodno ś ci finansowej, zbierania i przesy ł ania danych o ilo ś ci obs ł ugiwanych w placówce pocztowej przesy ł ek, przesy ł ania faktur, kontroli regulowania nale ż no ś ci oraz kosztów sfinansowania odroczenia terminu p ł atno ś ci. Powy ż sza analiza wskazuje, i ż okoliczno ś ci sprawy z wniosku Zak ł adu i sprawy z wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Cieszynie zako ń czonej decyzj ą nr RKT-09/2001, dotycz ą tej samej kwestii, tj. pobierania przez Poczt ę op ł aty za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek. Uzasadnienie ekonomiczne pobierania op ł aty dodatkowej od nadawców korzystaj ą cych ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek przedstawiane przez Poczt ę w toku niniejszego post ę powania w stosunku do uzasadnienia przedstawianego w toku post ę powania z wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów nie uleg ł o zmianie. Poczta w obu sprawach próbowa ł a wykazywa ć , i ż w zwi ą zku z obs ł ug ą przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej ponosi dodatkowe koszty nie znajduj ą ce pokrycia w cenniku us ł ug. Czynno ś ci pracownika Poczty zwi ą zane z nadawaniem tych przesy ł ek nie zmieni ł y si ę . Zaznaczy ć nale ż y, i ż Poczta dopiero w toku post ę powania z wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów (zako ń czonego decyzj ą z dnia 29.03.2001r. nr RKT-09/2001) podj ęł a prób ę wyliczenia kosztów dodatkowych zwi ą zanych z obs ł ug ą przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej. Wynik prac nad ustaleniem zasad pobierania op ł aty dodatkowej znalaz ł swój wyraz we wskazanych powy ż ej wewn ę trznych aktach prawnych. Przedmiotem obu spraw jest zatem ta sama op ł ata, poprzednio nazywana op ł at ą manipulacyjn ą , a obecnie op ł at ą dodatkow ą , zmianie uleg ł y natomiast zasady jej ustalania. Dzia ł ania, w tym kierunku Poczta podj ęł a jednak w zwi ą zku z nakazem zaniechania stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zawartym w decyzji nr RKT-09/2001¸ co Poczta podkre ś li ł a w odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego (karty nr 74-75). W tym miejscu nale ż y wskaza ć , i ż Organ Antymonopolowy przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy decyzja nr RKT-09/2001 z dnia 29.03.2001r. zosta ł a wykonana przez Poczt ę Polsk ą , a nast ę pnie, w oparciu o jego wyniki, post ę powanie w sprawie na ł o ż enia na Poczt ę kary pieni ęż nej na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z tytu ł u niewykonania w/w decyzji. Organ Antymonopolowy stwierdzi ł na podstawie zgromadzonych w tym post ę powaniu dowodów brak jednolitej praktyki Poczty Polskiej w przedmiocie realizacji decyzji nr RKT-09/2001, wyra ż aj ą c ą si ę brakiem jednolitych i rzetelnych zasad, wed ł ug których Poczta Polska obci ąż a swoich kontrahentów dodatkow ą op ł at ą w przypadku op ł acania przesy ł ek w formie skredytowanej. Czynno ś ci, których podejmowanie mia ł o, zdaniem Poczty, uzasadni ć pobieranie dodatkowej op ł aty w przypadku op ł acania przesy ł ek w formie skredytowanej, w ocenie Organu Antymonopolowego takiego uzasadnienia stanowi ć nie mog ą poniewa ż przedstawione kalkulacje op ł aty dodatkowej nie s ą jasne i rzetelne. W ś wietle powy ż szego fakt podj ę cia prze Poczt ę Polsk ą dzia ł a ń zmierzaj ą cych 11 do wykonania decyzji RKT-09/2001 Organ Antymonopolowy uzna ł za dalece niewystarczaj ą cy i tym samym stwierdzi ł istnienie podstaw do na ł o ż enia na Poczt ę kary pieni ęż nej z tytu ł u nie wykonania tej decyzji. Analizuj ą c okoliczno ś ci sprawy nale ż y równie ż zauwa ż y ć , i ż stan prawny w obu post ę powaniach, z wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Cieszynie zako ń czonego decyzj ą nr RKT-09/2001, i z wniosku Zak ł adu, jest taki sam. W ustawie z dnia 23 listopada 1995r. o łą czno ś ci oraz w rozporz ą dzeniu Ministra Łą czno ś ci z dnia 15 maja 1996r. w sprawie warunków korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym od 2000r. nie zasz ł y ż adne istotne zmiany, tj. maj ą ce znaczenie dla prowadzonego przeciwko Poczcie post ę powania i postawionych w nim zarzutów. W szczególno ś ci nie zosta ł zmieniony art. 43 ust. 1 ustawy o łą czno ś ci stanowi ą cy, i ż wysoko ść i formy op ł at za us ł ugi pocztowe Poczty Polskiej ustala Dyrektor Poczty Polskiej. Niezwykle istotnym dla zaj ę cia stanowiska odno ś nie pierwszego z zarzutów postawionych przez Zak ł ad jest fakt, i ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y do sfery prawa publicznego, co oznacza, ż e instrumenty w niej przewidziane mog ą by ć zastosowane jedynie wówczas, gdy na skutek dzia ł a ń przedsi ę biorców naruszony jest interes publicznoprawny. Publicznoprawny charakter post ę powania antymonopolowego sprawia, i ż rozstrzygni ę cie w przedmiocie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę zawarte w prawomocnej decyzji i nakaz ich zaniechania wi ąż e tego przedsi ę biorc ę , nie tylko wobec podmiotu, który postawi ł zarzut w post ę powaniu antymonopolowym, ale wobec wszystkich kontrahentów lub konsumentów, którzy ju ż zostali dotkni ę ci zachowaniem tego przedsi ę biorcy nosz ą cym znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , a tak ż e wobec tych których w przysz ł o ś ci mog ą dotkn ąć skutki stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Jak to wykazano powy ż ej zarzut nadu ż ywania przez Poczt ę pozycji dominuj ą cej na rynku polegaj ą cego na narzucaniu uci ąż liwych warunków umowy poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej, postawiony przez Zak ł ad, dotyczy kwestii, która by ł a ju ż przedmiotem post ę powania antymonopolowego zako ń czonego prawomocn ą decyzj ą nr RKT-09/2001. W decyzji tej Organ Antymonopolowy nakaza ł Poczcie zaniechanie stosowania praktyki polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych jej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej. Poczta Polska zobowi ą zana by ł a do zastosowania si ę do tego nakazu. Organ Antymonopolowy przeprowadzi ł stosowne post ę powania maj ą ce na celu ustalenie, czy Poczta wykona ł a w/w decyzj ę . Niewykonanie decyzji mo ż e bowiem skutkowa ć na ł o ż eniem na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. Kara pieni ęż na, nak ł adana na podstawie art. 102 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest podstawowym ś rodkiem egzekucji wykonania decyzji Organu Antymonopolowego. Nak ł adanie tych kar ma na celu przymuszenie przedsi ę biorcy do zastosowania si ę do nakazów p ł yn ą cych z decyzji i doprowadzenie do zaniechania przez niego stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W toku przeprowadzonego post ę powania Organ Antymonopolowy stwierdzi ł , ż e Poczta nie wykona ł a decyzji nr RKT-09/2001 i na ł o ż y ł na ni ą decyzj ą nr RKT-19/2003 z dnia 16.06.2003r. z tego tytu ł u kar ę pieni ęż n ą . Decyzja RKT-09/2001 ma zatem charakter publicznoprawny a nie indywidualny, zawiera rozstrzygni ę cie odno ś nie zasady pobierania przez Poczt ę Polsk ą op ł aty dodatkowej (manipulacyjnej), a nie faktu pobierania op ł aty dodatkowej od Starostwa Powiatowego w Cieszynie. Jakkolwiek decyzja nr RKT-09/2001 wydana zosta ł a w post ę powaniu prowadzonym na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Cieszynie to, z uwagi na jej publicznoprawny charakter, wi ąż e ona Poczt ę Polsk ą w stosunku do wszystkich jej obecnych i 12 przysz ł ych kontrahentów. A wi ę c zawarte w niej rozstrzygni ę cie swoim zasi ę giem obj ęł o równie ż warunki, na jakich korzysta ł ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek Zak ł ad i których zarazem dotyczy ł pierwszy z postawionych zarzutów. Oceniaj ą c, w ramach post ę powania prowadzonego na wniosek Rzecznika Konsumentów w Cieszynie kwesti ę pobierania przez Poczt ę op ł aty manipulacyjnej za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek, Organ Antymonopolowy w decyzji nr RKT-09/2001, ko ń cz ą cej to post ę powanie, zakwestionowa ł bowiem zachowanie Poczty - co nale ż y podkre ś li ć - co do zasady, nie za ś w relacji do jej konkretnych klientów. Zgodnie z art. 105 §1 k.p.a., gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Zarzut nadu ż ywania przez Poczt ę pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania op ł aty manipulacyjnej (dodatkowej) za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek by ł ju ż przedmiotem rozstrzygni ę cia prawomocnej decyzji stwierdzaj ą cej praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . W zwi ą zku ze stwierdzeniem w ramach odr ę bnego post ę powania nie zastosowania si ę przez Poczt ę do nakazu zaniechania stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zawartego w decyzji nr RKT-09/2001 Organ Antymonopolowy na ł o ż y ł na ni ą kar ę pieni ęż n ą . Prawid ł owe zachowanie Poczty na rynku zostanie wyegzekwowane przez Organ Antymonopolowy przy u ż yciu ś rodka w postaci kary pieni ęż nej. W ś wietle powy ż szego post ę powanie w zakresie pierwszego z zarzutów postawionych przez Zak ł ad nale ż a ł o uzna ć za bez przedmiotowe. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie 1 sentencji. Drug ą zarzucan ą Poczcie Polskiej praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpodstawne wypowiedzenie umowy o uiszczaniu op ł at za przesy ł ki w formie skredytowanej w nast ę pstwie odmowy uiszczania przez nadawc ę dodatkowej op ł aty za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zak ł ad Elektroniki powo ł uj ą c si ę na decyzj ę Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr RKT-09/2001 z dnia 29.03.2001r. wyst ą pi ł do Poczty o zawarcie aneksu zmieniaj ą cego §2 łą cz ą cej strony umowy oraz o zwrot bezpodstawnie pobieranych przez Poczt ę op ł at dodatkowych za czynno ś ci manipulacyjne za okres od stycznia 2000r. (karta nr 7). Wyst ą pi ł równie ż o zwrot nieprawnie naliczanej kwoty manipulacyjnej od stycznia 2000r. i wstrzyma ł zap ł at ę faktury 123/06/02 z dnia 05.07.2002r. na kwot ę (…) z ł za skredytowane us ł ugi pocztowe do czasu podj ę cia przez Poczt ę ostatecznej decyzji w przedmiotowej sprawie zmiany umowy. Stanowisko Zak ł adu Elektroniki sk ł oni ł o Poczt ę (Rejonowy Urz ą d Poczty w Zabrzu) do wypowiedzenia w dniu 14.08.2002r. w trybie natychmiastowym umowy o korzystanie przez Zak ł ad Elektroniki ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek z uwagi na niedotrzymanie warunków umowy i nieuprawnione wstrzymanie zap ł aty za faktur ę (karta nr 9). W toku dalszych rozmów mi ę dzy stronami w dniu 28.08.2002r. Poczta cofn ęł a to wypowiedzenie (karta nr 133). Z ustale ń dokonanych przez Organ Antymonopolowy wynika, i ż pomi ę dzy wypowiedzeniem przez Poczt ę umowy w trybie natychmiastowym, a wycofaniem tego wypowiedzenia up ł yn ęł y dwa tygodnie. W tym czasie strony korespondowa ł y ze sob ą , a w efekcie Poczta uzna ł a racje Zak ł adu i cofn ęł a wypowiedzenie umowy. Zak ł ad móg ł zatem nadal korzysta ć ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek na dotychczasowych warunkach. W tych okoliczno ś ciach, maj ą c na uwadze, i ż Poczta bardzo szybko wycofa ł a si ę z decyzji o wypowiedzeniu Zak ł adowi umowy w trybie natychmiastowym, brak jest podstaw do stwierdzenia, i ż jej zachowanie, którego dotyczy ł 13 drugi z zarzutów postawionych przez Zak ł ad, wi ą za ł o si ę z nadu ż ywaniem pozycji dominuj ą cej na rynku. W toku post ę powania ustalono równie ż , ż e w Dyrekcji Okr ę gu Poczty w Katowicach wed ł ug danych na 21.11.2002r. zawarto (…) umowy o op ł acaniu przesy ł ek w formie skredytowanej (karta nr 77) i ż adnej z nich Poczta nie wypowiedzia ł a w trybie natychmiastowym z uwagi na odmow ę uiszczania przez nadawc ę op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne (karta nr 200). Jak to ju ż podnoszono w uzasadnieniu punktu I niniejszej decyzji dla uznania, ż e sprawa ma charakter antymonopolowy niezb ę dne jest ustalenie czy w okoliczno ś ciach sprawy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W tym miejscu ponownie nale ż y podkre ś li ć , ż e ingerencja Organu Antymonopolowego uzasadniona by ł aby tylko wówczas, gdyby s ł u ż y ł a ochronie tak poj ę tej konkurencji lub interesu konsumentów. Celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest bowiem ochrona prywatnoprawnego interesu przedsi ę biorcy b ą d ź konsumenta. Podstaw ą do zastosowania przepisów w/w ustawy winno by ć zatem stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes wy łą cznie grupy lub jednostki. W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł , i ż wypowiedzenie w trybie natychmiastowym umowy o korzystaniu przez Zak ł ad Elektroniki ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek zosta ł o przez Poczt ę bardzo szybko wycofane. Ponadto wypowiedzenie to mia ł o charakter incydentalny, na co wskazuje fakt, i ż w Dyrekcji Okr ę gu Poczty w Katowicach nie by ł o przypadków wypowiedzenia umowy o op ł at ę skredytowan ą w trybie natychmiastowym z powodu ewentualnej odmowy uiszczania przez nadawc ę op ł aty dodatkowej. Nie mo ż na zatem twierdzi ć , ż e w okoliczno ś ciach sprawy naruszony zosta ł interes publicznoprawny. Nie dosz ł o bowiem do zaburze ń na rynku godz ą cych w konkurencj ę lub interesy konsumentów postrzegane jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Przedmiotem ochrony w ramach drugiego z zarzutów postawionych przez Wnioskodawc ę jest prywatnoprawny interes przedsi ę biorcy. Spór pomi ę dzy Poczt ą i Zak ł adem Elektroniki w zakresie wypowiedzenia umowy w trybie natychmiastowym, zako ń czony jego wycofaniem, mia ł zatem charakter cywilnoprawny. W razie gdyby wypowiedzenie to dosz ł o do skutku i w jego nast ę pstwie Poczta odmówi ł a przyjmowania przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej Zak ł ad Elektroniki, oceniaj ą c wypowiedzenie umowy jako sprzeczne z przepisami kodeksu cywilnego, móg ł by wyst ą pi ć przeciwko Poczcie Polskiej z pozwem o uznanie o ś wiadczenia woli Poczty, zawartego w pi ś mie z dnia 14.08.2002r. o rozwi ą zaniu umowy stron z dnia 27.03.1995r. ze skutkiem natychmiastowym, za bezskuteczne wobec Zak ł adu Elektroniki i nie naruszaj ą ce istniej ą cego mi ę dzy stronami stosunku prawnego, a w konsekwencji o uznanie, i ż strony łą czy w/w umowa z dnia 27.03.1995r. Maj ą c na uwadze, i ż dzia ł ania Poczty Polskiej, których dotyczy ł drugi zarzut postawiony przez Zak ł ad Elektroniki, nie wi ą za ł y si ę z nadu ż yciem przez Poczt ę pozycji dominuj ą cej na rynku oraz z naruszeniem interesu publicznoprawnego brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Poczt ę zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. St ą d orzeczono jak w punkcie 2 sentencji decyzji. W zwi ą zku z wnioskiem Zak ł adu Elektroniki o zwrot kosztów post ę powania (karta nr 378) Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. 14 Zak ł ad Elektroniki pismem z dnia 28.01.2002r. wniós ł o zwrot kosztów post ę powania w wysoko ś ci 615,70 PLN, na które sk ł adaj ą si ę op ł ata od wniosku w wysoko ś ci 500 PLN, op ł aty za nadanie listów poleconych w wysoko ś ci 15,70 PLN oraz koszty przygotowywania pism, kserokopii dokumentów, rozmowy telefoniczne w wysoko ś ci 100 z ł . Zgodnie z art. 70 ust. 1 zdanie 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w razie cz ęś ciowego uwzgl ę dnienia żą da ń zawartych we wniosku o wszcz ę cie post ę powania koszty poniesione przez strony b ę d ą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Wniosek Zak ł adu Elektroniki obejmowa ł dwa zarzuty, zarzut naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 i art. 8 ust. 1 ustawy. Organ Antymonopolowy w punkcie I niniejszej decyzji umorzy ł post ę powanie, gdy ż kwestionowane w ramach pierwszego zarzutu dzia ł ania Poczty Polskiej stanowi ą praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , o której Organ Antymonopolowy orzek ł ju ż w prawomocnej decyzji nr RKT-09/2001. Natomiast w punkcie II decyzji nie przyzna ł racji Wnioskodawcy i nie stwierdzi ł stosowania przez Poczt ę Polsk ą praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpodstawne wypowiedzenie umowy o uiszczaniu op ł at za przesy ł ki w formie skredytowanej w nast ę pstwie odmowy uiszczania przez nadawc ę dodatkowej op ł aty za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej. Stwierdzi ć nale ż y, i ż umorzenie post ę powania w zakresie pierwszego z postawionych zarzutów nie oznacza, i ż wniosek Zak ł adu Elektroniki by ł bezpodstawny w tej cz ęś ci. Wskazane przez niego w ramach uzasadnienia pierwszego zarzutu okoliczno ś ci by ł y bowiem rozpatrywane w post ę powaniu prowadzonym przeciwko Poczcie Polskiej w sprawie na ł o ż enia kary za niewykonanie decyzji nr RKT-09/2001 z dnia 29.03.2001r. zako ń czonego decyzj ą nr RKT- 19/2003 z dnia 16.06.2003r. nak ł adaj ą c ą kar ę pieni ęż n ą na Poczt ę Polsk ą . Maj ą c powy ż sze na uwadze Organ Antymonopolowy postanowi ł o stosunkowym rozdzieleniu kosztów, w ten sposób, ż e zobowi ą zuje Poczt ę Polsk ą do uiszczenia na rzecz Zak ł adu Elektroniki 307,85 PLN. St ą d postanowiono jak w punkcie 3 sentencji decyzji. Zgodnie z art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 264 § 2 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 w/w ustawy oraz art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c., na postanowienie w sprawie kosztów przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia jego dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral