RBG-8/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTOW DELEGA TURA W BYDGOSZCZY ul. Jagiello ń ska 34 85-097 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17, E-mail: bydgoszcz(@uokik.gov.pI Bydgoszcz, dn. 21 lutego 2005r. RBG-4 11/06/04/MT DECYZJA RBG Nr 8 /2005 Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dn. 15. 12.2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz.U. nr 86, poz. 804 z 2003r. wraz z pó źń . zm.), zwanej dalej ustaw ą , oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dn. 1 9.02.2002r. w sprawie okre ś 1enia w1a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 18, poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Spó ł dzielni Mieszkaniowej ,,Domator” w Olsztynie - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie stwierdza si ę stosowania przez Zak ł ad Energetyczny SA w Olsztynie (obecnie Oddzia ł Zak ł adu Energetycznego w Olsztynie, Koncernu Energetycznego ENERGA SA w Gda ń sku, zwanym dalej ZE SA, praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , okre ś 1onych w art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku dostaw energii elektrycznej w mie ś cie Olsztynie przez ZE SA poprzez narzucenie SM ,,Domator” w Olsztynie wygórowanej ceny za przy łą czenie do sieci elektroenergetycznej budynku mieszkalnego nr 3 przy ul. Kanta w Olsztynie. Uzasadnienie W dniu 2.10.2003r. SM ,,Domator” przy ul. Prostej 38 w Olsztynie wyst ą pi ł a z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko ZE SA w Olsztynie przy ul. Ko ś ciuszki 83, pod zarzutem naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy, po1egaj ą cym na nadu ż ywaniu przez uczestnika post ę powania pozycji dominuj ą cej poprzez narzucenie wnioskodawcy wygórowanej ceny za przy łą czenie do sieci elektroenergetycznej wzniesionego budynku nr 3 przy ul. Kanta w Olsztynie. W uzasadnieniu wnioskodawca powo ł a ł si ę na wyrok SN- Izba Cywilna z dn. 26.05.2000r. I CKN 731/98, którego sentencja brzmi ,,Powo ł anie si ę w ofercie cenowej przez Telekomunikacj ę Po1sk ą SA na ustalone przez ni ą z mocy upowa ż nienia ustawowego op ł aty taryfowe za ś wiadczone us ł ugi, nie uwalniaj ą , jej od zarzutu stosowania praktyk monopolistycznych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1, 3 i 5 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym (Tekst jednolity: Dz. U. 1 997r. Nr 49 poz. 318 ze pó źń . zm) Z przed ł o ż onych dokumentów wynika, ż e strony zawar ł y w dn. 18.09.2000r. umow ę o przy łą czenie nr 25 8/ZE/2000, z której wynika, ż e: zgodnie z jej § 3 pkt 2 ,,Podmiot (czyli wnioskodawca w niniejszej sprawie) zobowi ą zuje si ę do uiszczenia na rzecz ZEO SA rycza ł towej op ł aty za przy łą czenie w wysoko ś ci ustalonej wg zasad i z zastosowaniem stawek okre ś 1onych w taryfie ZEO SA obowi ą zuj ą cej w dniu ostatecznego odbioru technicznego przy łą cza”., zgodnie z jej § 11 ,,Umowa obowi ą zuje w okresie 1 roku od daty jej podpisania”. Zgodnie z pismem wnioskodawcy, ZEO SA pismem z dn. 26.05.2003r. przed ł u ż y ł umow ę do dnia 30.07.2003r. (k. 8), co pozwoli ł o na podpisanie w dn. 30.05.2003r. aneksu do cyt. umowy, w którym skorygowano moc przy łą czeniow ą obiektu oraz podano wysoko ść op ł aty ustalonej — zgodnie z § 3 pkt 2 umowy — wg taryfy zatwierdzonej przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki. Takie post ę powanie uczestnika uzasadnia — zdaniem wnioskodawcy — wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, albowiem cena okre ś lona w za łą czniku (aneksie) jest wy ż sza o ponad 250 % od ceny przewidywanej umow ą , a co zosta ł o potwierdzone na rozprawie administracyjnej w dn. 25.01 .2005r., w czasie której pe ł nomocnik wnioskodawcy o ś wiadczy ł , ze podpisanie za łą cznika (aneksu) w 2003r. do umowy, która obowi ą zywa ł a do 200l r., spowodowa ł o ,, jej restytucj ę ”, a uczestnik takie stanowisko potwierdzi ł (k. 92). W dn. 22.10.2003r. zosta ł a wydana decyzja nr 22/2003 sygn. akt RBG-500-07/03 o odmowie wszcz ę cia post ę powania (k. 24 — 26), któr ą , uzasadniono zgodnie z ni ż ej podan ą , argumentacj ą 1. Wg § 3 ust. 2 umowy wnioskodawca zobowi ą za ł si ę do uiszczenia na rzecz uczestnika op ł aty w wysoko ś ci ustalonej wg zasad i z zastosowaniem stawek okre ś 1onych w taryfie ZEO SA obowi ą zuj ą cej w dniu ostatecznego odbioru technicznego przy łą cza, a zatem domaganie si ę przez uczestnika op ł aty zgodnie z ustalonymi zasadami nie stanowi podstawy do podzielenia pog1 ą dów wnioskodawcy, tym bardziej, i ż do znacznego przed1u ż enia w czasie realizacji umowy dosz ł o z przyczyn 1e żą cych w ł a ś nie po stronie wnioskodawcy, a nie uczestnika post ę powania. 2. Wnioskodawca pomin ął milczeniem tre ść § 10 ust. 1 i 3 umowy, z których jednoznacznie wynika, ze ewentualne spory, których za ł atwienie polubowne jest niemo ż liwe, pod1egaj ą rozstrzygni ę ciu sadu w ł a ś ciwego dla siedziby ZEO SA, oraz zawarto tam odniesienie do przepisów ustawy prawo energetyczne, z których wnioskodawca — w ś wiet1e przed ł o ż onych dokumentów — nie usi ł owa ł skorzysta ć , a które nie by ł y przedmiotem tre ś ci kwestionowanego aneksu z dn. 30.05 .2003r. 3. Próba wynegocjowania przez wnioskodawc ę op ł aty w ni ż szej wysoko ś ci ni ż to wynika z tre ś ci umowy i aneksu powinna zatem odby ć si ę zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy prawo energetyczne, które stanowi, ze w sprawach spornych dotycz ą cych ustalania warunków ś wiadczenia us ł ug, o których mowa w art. 4 ust 2 (Przedsi ę biorstwa energetyczne zajmuj ą ce si ę przesy ł aniem i dystrybucj ą , paliw lub energii maj ą obowi ą zek zapewni ć wszystkim podmiotom ś wiadczenie us ł ug po1egaj ą cych na przesy ł aniu paliw lub energii wydobywanych lub wytwarzanych w kraju, z uwzgl ę dnieniem warunków technicznych i ekonomicznych, na warunkach uzgodnionych przez strony w drodze umowy), rozstrzyga Prezes Urz ę du Regulacji Energetyki na wniosek strony, do czego w niniejszej sprawie nie dosz ł o z przyczyn znanych tylko wnioskodawcy, albowiem zwracaj ą c si ę z wnioskiem do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie wyja ś ni ł okoliczno ś ci, dla których pomin ął za ł atwienie przedmiotu niniejszej sprawy zgodnie z cyt. wy ż ej przepisami. 4. Powo ł anie si ę przez wnioskodawc ę na wyrok SN z dn. 26.05.2000r., sygn. akt I CKN 731/98 jest nieadekwatne, poniewa ż a) dotyczy Telekomunikacji Polskiej SA, która podlega Urz ę dowi Regulacji Telekomunikacji i Poczty, a nie URE lub UOK1K, b) tre ść wyroku — jak wynika z jego uzasadnienia — dotyczy próby zastosowania dumpingu cenowego w celu wyeliminowania konkurencji, która to oko1iczno ść nie ma z niniejsz ą , spraw ą jakiegokolwiek zwi ą zku. Po wp ł yni ę ciu odwo ł ania od wnioskodawcy w dn. 29.04.2004r. decyzj ą nr 13/2004 sygn. RBG-41 1-06/04: - uchylono decyzj ę nr 22/2003, - postanowiono wszcz ąć post ę powanie antymonopolowe. Decyzja zosta ł a oparta przede wszystkim na tre ś ci wyroku SN z dn. 12.09.2003r. sygn. I CKN 504/0 1, w którym stwierdzono, ż e Prezes URE nie ma jurysdykcji w sprawach dotycz ą cych umów ju ż zawartych ( co w niniejszej sprawie ma miejsce). W ł a ś ciwym i jedynie uprawnionym organem do rozpoznania tego rodzaju zarzutu jest Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Uczestnik post ę powania ustosunkowuj ą c si ę do tak ustalonego stanu faktycznego i prawnego, wniós ł o umorzenie post ę powania w oparciu o wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dn. 15.05.2002r. sygn. XVII Ama 95/0 1, wyja ś niaj ą c równocze ś nie, ż e do opó ź nionej realizacji umowy wymagaj ą cej,,restytucji” dosz ł o z winy wnioskodawcy, który w przewidywanym terminie nie zg ł osi ł gotowo ś ci przy łą czenia obiektu do sieci elektroenergetycznej, a zatem to wnioskodawca ponosi ryzyko zmiany op ł aty, której wysoko ść z kolei nie jest w gestii uczestnika post ę powania, lecz Prezesa URE. Na rozprawie administracyjnej w dn. 25.01 .2005r. strony niniejszego post ę powania nie zmieflily prezentowanych przez siebie stanowisk. W tej sytuacji nale ż a ł o zwa ż y ć , co nast ę puje: 1) nie budzi w ą tpliwo ś ci oko1iczno ść , ż e ZE SA na rynku miasta Olsztyna zajmuje pozycje dominuj ą c ą , 2) istota sporu sprowadza si ę do oceny zasadno ś ci podstawy prawnej z ł o ż onego wniosku tj. art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy, z którego wynika, ż e do jego naruszenia dochodzi poprzez narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych. 3) z zebranego w toku post ę powania materia ł u dowodowego wynika w sposób jednoznaczny, ż e wysoko ść op ł at wyszczególnionych w taryfie ustala ka ż dorazowo Prezes URE zgodnie z procedur ą przewidzian ą w ustawie prawo energetyczne w zwi ą zku z czym powstaje pytanie, czy w niniejszej sprawie mo ż na postawi ć zarzut narzucenia nieuczciwej b ą d ź wygórowanej ceny, a tak ż e, czy Prezes UOKIK jest uprawniony do kontroli i ewentualnej zmiany ceny ustalonej przez Prezesa URE. 4) zgodnie z przyj ę t ą interpretacj ą linii orzeczniczej Sadu Antymonopolowego nale ż y podkre ś li ć , i ż UOKIK mo ż e jedynie kontrolowa ć dzia ł ania przedsicbiorcow, a wi ę c osób fizycznych, prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadaj ą cych osobowo ś ci prawnej, które prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą . Nie jest natomiast w gestii Urz ę du kontrolowanie dzia ł a ń organów administracji pa ń stwowej, do których zalicza si ę Urz ą d Regulacji Energetyki. Takie stanowisko potwierdza te ż orzecznictwo Sadu Antymonopolowego, a w szczególno ś ci wyrok tego Sadu z dnia 9.01 .2002r. sygn. XVII Ama 11/01. Zatwierdzone taryfy s ą oceniane przez Prezesa URE pod wzgl ę dem zgodno ś ci z obowi ą zuj ą cym prawem, a w szczegó1no ś ci czy wprowadzone stawki s ą kalkulowane w oparciu o koszty uzasadnione. 5) podobne stanowisko zaj ął SN w wyroku z dn. 25.05.2004r. (III SK 48/04), w którego uzasadnieniu stwierdzi ł , iz ceny i stawki op ł at taryfy ustalonej przez przedsi ę biorstwo energetyczne, obowi ą zuj ą ce w wyniku ich zatwierdzenia decyzj ą Prezesa URE, a nast ę pnie prawid ł owego og ł oszenia, nie mog ą , by ć przedmiotem kontroli w post ę powaniu prowadzonym na podstawie przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. SN podkre ś li ł równie ż , ż e odbiorca energii w razie sporu dotycz ą cego zawierania przez niego umowy z przedsi ę biorstwem energetycznym mo ż e wyst ą pi ć do Prezesa URE z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania w celu rozstrzygni ę cia sporu. Natomiast odbiorcy energii nie przys ł uguje roszczenie o sprzeda ż energii elektrycznej po cenie ni ż szej ni ż okre ś lona w obowi ą zuj ą cej taryfie. Stosowanie przez zak ł ad energetyczny cen i stawek op ł at zatwierdzonych przez Prezesa URE i prawid ł owo og ł oszonej taryfie, traktowanych jako ceny maksymalne, w ż adnym razie nie mo ż e by ć oceniane jako nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej po1egaj ą cej na narzucaniu nieuczciwej ceny. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 47928 § 2 KPC od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do Sadu Okr ę gowego w Warszawie Sadu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji I Konsumentów Delegatura w Bydgoszczy. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Andrzej Chaj ę cki Otrzymuj ą : 1) Spó ł dzielnia Mieszkaniowa „Domator”, ul. Prosta 38, 10-029 Olsztyn 2) Odzia ł Zak ł adu Energetycznego, Koncern Energetyczny ENERGA SA, ul. Ko ś ciuszki 83, 10-950 Olsztyn