RLU-5/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, 10 lutego 2005 r. RLU-411-16/04/IM DECYZJA Nr RLU 5/05 Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U z 2003 r. nr 86 poz. 804, zmiany Dz.U z 2003 r. Nr 60 poz. 535, Nr 170 poz. 1652, Dz.U. z 2004 r. Nr 93 poz. 891 i Nr 96 poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Przedsi ę biorstwa Us ł ugowo-Asenizacyjnego „Astwa” Sp. z o.o. w Bia ł ymstoku, przeciwko Przedsi ę biorstwu Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Grajewie, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł anie polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku sk ł adowania odpadów komunalnych, pochodz ą cych z terenu miasta Grajewa, poprzez odmow ę wydania zgody na przyjmowanie od Przedsi ę biorstwa Us ł ugowo-Asenizacyjnego „Astwa” Sp. z o.o. w Bia ł ymstoku odpadów pochodz ą cych z terenu Miasta i Gminy Grajewo na zarz ą dzane przez Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Grajewie gminne sk ł adowisko odpadów w Koszarówce, które to dzia ł anie mo ż e przeciwdzia ł a ć rozwojowi konkurencji na lokalnym rynku wywozu odpadów komunalnych i nakazuje zaniechanie jej stosowania. 2. na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na 2 3. w Grajewie na rzecz Przedsi ę biorstwa Us ł ugowo- Asenizacyjnego „Astwa” Sp. z o.o. w Bia ł ymstoku kosztów post ę powania ł (s ł ownie: pi ęć set z ł otych). Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Grajewie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 40000 z ł otych (czterdzie ś ci tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. na podstawie art. 69 ust. 1 w zwi ą zku z art. 75 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanawia si ę i zobowi ą zuje do dokonania zwrotu przez Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w kwocie 500 z Uzasadnienie Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie wp ł yn ął op ł acony wniosek Przedsi ę biorstwa Us ł ugowo- Asenizacyjnego „Astwa” Sp. z o.o. w Bia ł ymstoku (zwanego dalej Astwa lub wnioskodawca), o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Przedsi ę biorstwu Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. w Grajewie (zwane dalej PUK), pod zarzutem nadu ż ywania pozycji dominu j ą cej na rynku , poprzez odmow ę przyj ę cia odpadów na gminne wysypisko w Koszarówce, którego jest administratorem, tj. w sposób okre ś lony w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…). W oparciu o powy ż szy wniosek, po dokonaniu koniecznych uzupe ł nie ń przez wnioskodawc ę , organ antymonopolowy wszcz ął post ę powanie antymonopolowe. Astwa domagaj ą c si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego przedstawi ł a korespondencj ę , któr ą prowadzi ł a z PUK od dnia 20.01.2004 r. Wnioskodawca wyst ą pi ł do PUK o wyra ż enie zgody na przyjmowanie odpadów komunalnych sta ł ych na wysypisko gminne, przez PUK administrowane. W swojej odpowiedzi PUK uzale ż ni ł o wydanie takiej zgody od „zaj ś cia okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych wydanie zezwolenia”. Za okoliczno ś ci takie PUK uzna ł udzia ł Astwy w przetargu na terenie miasta i gminy Grajewo lub przedstawienie umowy na wywóz odpadów z tego terenu, jak równie ż z ł o ż enie deklaracji o prowadzeniu selektywnej zbiórki odpadów. Astwa kilkukrotnie zwraca ł a si ę o wydanie przedmiotowej zgody, jednak bezskutecznie. W pismach kierowanych do zarz ą dcy wysypiska wnioskodawca wskazywa ł , ż e aby uzyska ć zezwolenie na wykonywanie dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na wywozie odpadów komunalnych z terenu Grajewa musi wcze ś niej udokumentowa ć gotowo ść ich przyj ę cia przez przedsi ę biorc ę prowadz ą cego dzia ł alno ść w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów. Taka kolejno ść czynno ś ci wynika ć ma bezpo ś rednio z zapisów ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996 r. o utrzymaniu 3 awieniu umów, na podstawie których ustali, z jakiego terenu odpad tawienie zezwolenia w zakresie zbiórki odpadów na terenie dministratora, ma jedynie charakter warunkowy. Przy czym warunek wysuwany przez PUK nie mo ż e by ć spe ł niony, czyli faktycznie jest to odmo h z terenu Grajewa od Astwy. porz ą dku i czysto ś ci w gminach (Dz.U. Nr 132 poz. 622 ze zm.). Astwa uzna ł a, i ten pogl ą d znalaz ł si ę tak ż e w korespondencji kierowanej do PUK, ż e dzia ł ania zarz ą dcy wysypiska zmierzaj ą do niedopuszczenia konkurencji w zakresie wywozu odpadów komunalnych z terenu miasta Grajewa, bowiem i tak ą dzia ł alno ść prowadzi PUK. Zdaniem Astwy o intencjach PUK ś wiadczy fakt, ż e przedsi ę biorca ten nie ustosunkowa ł si ę , w ż adnym z pism kierowanych do wnioskodawcy, do zarzutów naruszenia przepisów prawa. Astwa powo ł a ł a si ę ponadto na istniej ą ce orzecznictwo w zakresie odmowy przyjmowania odpadów przez zarz ą dzaj ą cego punktem ich unieszkodliwiania. W trakcie korespondencji pomi ę dzy stronami PUK wysun ął argument, ż e w/w ustawa o utrzymaniu porz ą dku i czysto ś ci w gminach (…) nak ł ada w art. 8 ust. 4 ppkt 3 okre ś lone obowi ą zki na firmy ubiegaj ą ce si ę o uzyskanie zezwolenia na sk ł adowanie odpadów, przy czym nie wskazano jakie to mia ł yby by ć obowi ą zki. Ponadto w pi ś mie z dnia 27.07.2004 r. PUK ponownie potwierdzi ł gotowo ść na przyj ę cie odpadów, po przedst y b ę d ą dostarczane oraz przy zachowaniu przez Astw ę warunków zawartych w rozdziale 4 ustawy o utrzymaniu porz ą dku i czysto ś ci w gminach. W odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego PUK stwierdzi ł , ż e nigdy nie odmówi ł wydania zgody dla Astwy na przyjmowanie odpadów komunalnych z terenu miasta i gminy Grajewo. PUK poinformowa ł , ż e wyrazi ł gotowo ść przyj ę cia takich odpadów, ale po przedstawieniu przez Astw ę „stosownych dokumentów uprawniaj ą cych do zbiórki odpadów na terenie miasta Grajewo”. Na pytanie organu antymonopolowego, dotycz ą ce podstawy prawnej, na jakiej oparte jest stanowisko PUK, odpowied ź nie zosta ł a udzielona. Po raz kolejny PUK powtórzy ł natomiast tez ę , ż e jedynym formalnym wymogiem stawianym Astwie jest przeds Grajewa. PUK potwierdzi ł ponadto, ż e prowadzi tak ż e dzia ł alno ść polegaj ą c ą na odbiorze odpadów i ich wywozie na administrowane przez siebie wysypisko. Wnioskodawca, ustosunkowuj ą c si ę do przedstawionych przez PUK wyja ś nie ń , wskaza ł , ż e zgoda na przyjmowanie odpadów, wyra ż ana przez a wa przyjmowania odpadów komunalnyc Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji (...) okre ś la jako praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę dzia ł anie polegaj ą ce na nadu ż yciu pozycji dominuj ą cej na rynku przez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę 4 , ż e dzia ł ania nego przedsi ę biorcy wyczerpuj ą znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurenc , przes ł anek ok w/w przepisem ustawy, a mianowicie: • • podj ę cie przez niego dzia ł a ń (w postaci czynno ś ci lub u ia odpadów ze swojego terenu, dla tego celu zapewni ł a warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji . Przy czym, zgodnie z art. 1 ust. 2 powo ł anej ustawy dzia ł ania Prezesa UOKiK nakierowane s ą na przeciwdzia ł anie praktykom, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć negatywne skutki w zakresie stanu konkurencji. Ochrona konkurencji jest za ś podejmowana w interesie publicznym., s ł u ż y bowiem zarówno przedsi ę biorcom, jak i konsumentom. Aby stwierdzi ć da j ę niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez niego wszystkich re ś lonych posiadanie przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku, zaniechania) przeciwdzia ł aj ą cych ukszta ł towaniu si ę warunków do powstania lub rozwoju konkurencji. W my ś l art. 4 pkt 9 o ochronie konkurencji (...) przez pozycj ę dominuj ą c ą na rynku rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, przez stworzenie m mo ż liwo ś ci dzia ł ania w swoim zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. Po analizie zebranego w sprawie materia ł u Prezes UOKiK uzna ł , ż e rynek relewantny stanowi ą us ł ugi polegaj ą ce na przyjmowaniu odpadów komunalnych z terenu Grajewa (gromadzenie i unieszkodliwianie) na lokalnym, gminnym wysypisku. Jedynym gminnym wysypiskiem odpadów dla Grajewa, po ł o ż onym w Koszarówce, zarz ą dza PUK. Gmina Miejska Grajewo realizuj ą c, wynikaj ą cy z ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (…), obowi ą zek zapewnienia odpowiedniego miejsca do unieszkodliwian wysypisko w Koszarówce. Na wy ż ej okre ś lonym rynku relewantnym PUK posiada pozycj ę dominuj ą c ą , zarz ą dzaj ą c jedynym wysypiskiem, po ł o ż onym w Koszarówce. Tak ż e druga przes ł anka zastosowania w/w przepisu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a przez PUK spe ł niona. Fakt odmowy wyra ż enia zgody na wywóz przez Astw ę odpadów komunalnych z terenu Grajewa na wysypisko w Koszarówce jest oczywisty. Pozorna zgoda na taki wwóz odpadów wyra ż ana przez PUK, pod warunkiem przedstawienia odpowiedniego zezwolenia (Burmistrza Grajewa) na zbiórk ę odpadów z terenu Grajewa, jest faktycznie odmow ą przyj ę cia odpadów. Z ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (…) wynika w sposób jasny logiczna kolejno ść czynno ś ci, jakie dany przedsi ę biorca musi podj ąć w celu podj ę cia dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na zbiórce odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu ka ż dej gminy. Do uzyskania zezwolenia 5 rencji. Ponadto ustawy o ochro rezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć w drodze decy na tak ą dzia ł alno ść konieczne jest, zgodnie z art. 8 ust. 2 w/w ustawy, m.in. udokumentowanie gotowo ś ci ich przyj ę cia przez przedsi ę biorc ę zarz ą dzaj ą cego wysypiskiem. W odniesieniu do odpadów pochodz ą cych z Grajewa, a w ł a ś nie st ą d Astwa planowa ł a je wywozi ć , jedynym wysypiskiem zapewnionym przez t ę Gmin ę jest obiekt w Koszarówce. Zarz ą dzaj ą cy nim PUK odmawia za ś wydania zgody na wwóz odpadów przez Astw ę . Nale ż y zauwa ż y ć , ż e faktyczna odmowa przyj ę cia przez PUK odpadów komunalnych od Astwy nie ma ż adnego uzasadnienia prawnego, a nawet, w przypadku odpadów maj ą cych pochodzi ć z Grajewa, koliduje z obowi ą zkiem zapewnienia przez t ę Gmin ę czysto ś ci i porz ą dku na jej terenie. Przywo ł any w pi ś mie PUK do Astwy z dnia 18.05.2004 r. przepis art. 8 ust. 4 ppkt 3, maj ą cy nak ł ada ć na firmy ubiegaj ą ce si ę o udzielenie zezwole ń na sk ł adowanie odpadów „pewne obowi ą zki”, nie istnieje. Zreszt ą PUK nie ż adnych uprawnie ń , aby decydowa ć o udzielaniu odno ś nych zezwole ń , jest to rola odpowiedniego organu samorz ą dowego. Organ antymonopolowy uzna ł , ż e nie ma konieczno ś ci ustalenia, czy w okolicznych gminach istniej ą wysypiska odpadów, które mog ł yby przyj ąć odpady komunalne z terenu Grajewa. Jest oczywistym, ż e wszyscy przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cy na tym samym rynku odbioru odpadów powinni mie ć takie same warunki konkurencji., a wi ę c korzysta ć z tego samego (jedynego) wysypiska odpadów. Inne podej ś cie Prezesa UOKiK sankcjonowa ć mog ł oby nierównoprawno ść warunków konku z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. Nr 62 poz. 628 ze zm.) wynika, ż e odpady powinny by ć przekazywane do najbli ż ej po ł o ż onych miejsc, w których mog ą by ć unieszkodliwione. Wynikiem braku wyra ż enia zgody przez PUK na przyjmowanie odpadów komunalnych, pochodz ą cych z terenu Grajewa, a maj ą cych by ć wwo ż onymi przez Astw ę jest przeciwdzia ł anie rozwojowi konkurencji na rynku, na którym te dwie firmy potencjalnie mog ą konkurowa ć . Ka ż dy fakt ograniczania konkurencji jest sprzeczny w sposób oczywisty z interesem publicznym, co w zwi ą zku z brzmieniem art. 1 ust. 1 powo ł anej nie konkurencji i konsumentów (...), uzasadnia podj ę te przez Prezesa UOKiK rozstrzygni ę cie. Wymienionym za ś na pierwszym miejscu celem ustawy antymonopolowej jest zapewnienie rozwoju konkurencji. Kara pieni ęż na na ł o ż ona na PUK wynosi 40.000 z ł i na ł o ż ona zosta ł a w oparciu o art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…). Art. 101 ust. 1 pkt 1 mówi, ż e P zji na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci do 10 % przychodu osi ą gni ę tego przez danego przedsi ę biorc ę w roku rozliczeniowym, poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Prezes UOKiK decyduj ą c si ę na na ł o ż enie niniejsz ą decyzj ą kary pieni ęż nej wzi ął przede wszystkim pod uwag ę skierowany na utrudnianie rozwoju konkurencji charakter zachowa ń PUK, na rynku w ł a ś ciwym. Jego dzia ł anie, w postaci odmowy przyj ę cia odpadów komunalnych od Astwy, 6 j decyzji. Kara orzeczona przez Prezesa UOKiK zosta ł a ustalona w stosu Kar ę nale ż y wp ł aci ć w ci ą gu 14 dni od daty uprawomocnienia si ę obec spe ł nienia obu przes ł anek koniecznych do stwierdzenia go w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w inie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem OKiK dzia ł a ł na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o tygodnia od dnia jego or ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i w – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów dku nie sk ł adania odwo ł ania. rzedsi ę biorstwo Us ł ug twa” Sp. z o.o. l. Kombatantów 4 5-102 Bia ł ystok znajduje bezpo ś redni skutek w postaci ograniczenia rozwoju konkurencji na lokalnym rynku wywozu odpadów. PUK nie ma za ś ż adnych uprawnie ń do pe ł nienia funkcji regulatora rynku lokalnego, w zakresie omawianym w niniejsze nkowo niewielkiej wysoko ś ci (… % przychodu PUK), zwa ż ywszy na wysoko ść przychodu PUK w 2004 r. (przychód PUK za 2004 r. równy by ł … z ł ). decyzji do Narodowego Banku Polskiego, Oddzia ł Okr ę gowy w Warszawie, na rachunek : 51101010100078782231000000 . W praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 organ antymonopolowy orzek ł , jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowe term Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie. Postanawiaj ą c o zwrocie kosztów post ę powania przez PUK na rzecz wnioskodawcy Prezes U ochronie konkurencji i konsumentów (…). Przepis ten formu ł uje obowi ą zek zwrotu kosztów post ę powania wszcz ę tego na wniosek, przez stron ę przegrywaj ą c ą spraw ę . Zgodnie z art. 264 § 2 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 i zgodnie z art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…) oraz art. 479 28 § 2 i 3, i art. 479 32 k.p.c., PUK przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów na postanowienie o zwrocie kosztów post ę powania w terminie d Konsumentó w Lublinie, w przypa Otrzymuj ą : P Komunalnych Sp. z o.o. ul. Targowa 19 19-203 Grajewo Przedsi ę biorstwo Us ł ugowo- Asenizacyjne „As u 1 7 decyzja podpisana z up. Prezesa UOKiK przez P. Ew ę Wiszniowsk ą Dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie