RGD-22/2013

1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl RGD. 61 - 2 0 /13 A W Gdańsk, 26.11.2013 DECYZJA nr RGD. 22/2013 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887) po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu wobec przedsiębiorcy Bartłomieja Berlińskiego prowadzącego działalność pod nazwą Firma Handlowa „BLINGART” Bartłomiej Berliński w Słupsku w formie sklepu internetowego we własnej domenie www.blingart.pl oraz w serwisie aukcyjnym allegro.pl pod nazwą użytkownika blingart_pl (995) - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wobec uprawdopodobnienia w toku postępowania stosowania przez przedsiębiorcę Bartłomieja Berlińskiego prowadzącego działalność pod nazwą Firma Handlowa „BLINGART” Bartłomiej Berliński w Słupsku praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, polegających na zamieszczeniu w obowiązujących w sklepie internetowym wzorcach umownych pn.: 1. „Regulamin” postanowień o następującej treści: a. „WYMIANY: (…) Aby dokonać wymiany należy wypełnić formularz dostępny TUTAJ oraz odesłać wraz z zakupionym przedmiotem i paragonem na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk. (…) Wymiany zgłoszone w inny sposób oraz bez paragonu zakupu nie będą rozpatrywane”; b. „ZWROTY: Jeżeli przedmiot nie spełnił Twoich oczekiwań, nie posiada śladów użytkowania i posiadasz paragon zakupu masz prawo w ciągu 10 dni od daty otrzymania przesyłki bez żadnych konsekwencji zwrócić towar. (…) Aby dokonać zwrotu należy wypełnić formularz dostępny TUTAJ oraz odesłać wraz z zakupionym przedmiotem i paragonem na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk. Zwroty zgłoszone w inny sposób oraz bez paragonu zakupu nie będą rozpatrywane”; 2. „Formularz zwrotu/wymiany* towaru” postanowienia o treści: „Prosimy o wypełnienie formularza drukowanymi literami i odesłanie wraz z towarem i paragonem na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk. (…) UWAGA! Niekompletne, nieczytelne lub zawierające błędy formularze nie będą rozpatrywane”, - które to działanie może wprowadzać konsumentów w błąd co do przysługujących im uprawnień w zakresie możliwości dokonywania wymiany i zwrotu towarów na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 ze zm.) i ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1225), a tym samym wyczerpywać znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej zdefiniowanej w art. 4 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206) po zobowiązaniu się przez ww. przedsiębiorcę do podjęcia działań, zmierzających do zaniechania stosowania zarzucanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, poprzez wprowadzenie do obrotu w terminie 7 dni od wydania niniejszej decyzji, nowego wzorca, na podstawie którego na odległość zawierane będą z konsumentami umowy sprzedaży towarów, w których kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia, wskazane w sentencji decyzji, zostaną zmienione i przyjmą następujące brzmienie:
Aby dokonać wymiany należy wypełnić formularz dostępny TUTAJ oraz odesłać wraz z zakupionym przedmiotem i dowodem zakupu na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk (…) Prosimy o czytelne oraz kompletne wypełnienie formularza
Jeżeli przedmiot nie spełnił Twoich oczekiwań, n/e posiada śladów użytkowania masz prawo w ciągu 10 dni od daty otrzymania przesyłki bez żadnych konsekwencji zwrócić towar. (...) Aby dokonać zwrotu należy wypełnić formularz dostępny TUTAJ a następnie odesłać zakupiony przedmiot wraz z dowodem zakupu na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk. Zwrot towaru powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od odstąpienia konsumenta od umowy. Prosimy o czytelne oraz kompletne wypełnienie formularza.
Prosimy o wypełnienie formularza drukowanymi literami a następnie odesłanie towaru wraz z dowodem zakupu na adres: Blingart ul Jodłowa 85/1 76—200 Słupsk. (…) UWAGA! W celu prawidłowego wykonania zwrotu/wymianu prosimy o czytelne i kompletne wypełnienie formularza. nakłada się na Bartłomieja Berlińskiego obowiązek wykonania zobowiązania w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji . II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na przedsiębiorcę Bartłomieja Berlińskiego prowadzącego działalność pod nazwą Firma Handlowa „BLINGART” Bartłomiej Berliński w Słupsku w formie sklepu internetowego we własnej domenie www.blingart.pl oraz w serwisie aukcyjnym allegro.pl pod nazwą użytkownika blingart_pl (995) obowiązek przedłożenia, w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji informacji i dokumentów potwierdzających wykonanie zobowiązania, o którym mowa w pkt I decyzji, tj.: nowego wzorca umownego, na podstawie którego na odległość zawierane będą z konsumentami umowy sprzedaży towarów, pozbawione zapisów kwestionowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Uzasadnienie [1] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urzędu) przeprowadził, z urzędu, postępowanie wyjaśniające, sygn. RGD. 405-49/13 AW, w sprawie wstępnego ustalenia, czy działania przedsiębiorcy Bartłomieja Berlińskiego prowadzącego działalność pod nazwą Firma Handlowa „BLINGART” Bartłomiej Berliński w Słupsku w formie sklepu internetowego we własnej domenie www.blingart.pl oraz w serwisie aukcyjnym allegro.pl pod nazwą użytkownika blingart_pl (995) nie naruszają przepisów prawa konsumenckiego w sposób uzasadniający wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. [2] Wyniki przeprowadzonego postępowania dały podstawę do podejrzenia, że niektóre postanowienia obowiązujących w sklepie internetowym wzorcach umownych 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl pn. „Regulamin” „Formularz zwrotu/wymiany* towaru”, na podstawie których zawierane są z konsumentami umowy na odległość, mogą stanowić o naruszeniu przez Bartłomieja Berlińskiego przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) - zwanej dalej ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów - tj. o stosowaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy. [3] Wzorzec umowny „Regulamin” zawiera m.in. następujące postanowienia:  „WYMIANY: (…) Aby dokonać wymiany należy wypełnić formularz dostępny TUTAJ oraz odesłać wraz z zakupionym przedmiotem i paragonem na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk. (…) Wymiany zgłoszone w inny sposób oraz bez paragonu zakupu nie będą rozpatrywane”;  „ZWROTY: Jeżeli przedmiot nie spełnił Twoich oczekiwań, nie posiada śladów użytkowania i posiadasz paragon zakupu masz prawo w ciągu 10 dni od daty otrzymania przesyłki bez żadnych konsekwencji zwrócić towar. (…) Aby dokonać zwrotu należy wypełnić formularz dostępny TUTAJ oraz odesłać wraz z zakupionym przedmiotem i paragonem na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk. Zwroty zgłoszone w inny sposób oraz bez paragonu zakupu nie będą rozpatrywane”; natomiast wzorzec umowny „Formularz zwrotu/wymiany* towaru” zawiera m.in. postanowienie o treści:  „Prosimy o wypełnienie formularza drukowanymi literami i odesłanie wraz z towarem i paragonem na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk. (…) UWAGA! Niekompletne, nieczytelne lub zawierające błędy formularze nie będą rozpatrywane” - które mogą wprowadzać konsumentów w błąd co do przysługujących im uprawnień w zakresie możliwości dokonywania wymiany i zwrotu towarów na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 ze zm.) (zwanej dalej ustawą o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej) i ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1225) (zwanej dalej ustawą o ochronie niektórych praw konsumentów), a tym samym wyczerpywać znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej zdefiniowanej w art. 4 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206) i stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [4] Biorąc pod uwagę dokonane ustalenia Prezes Urzędu, postanowieniem Nr 241 z dnia 12 września 2013 r. [karty akt sprawy: 1-2] wszczął, z urzędu, postępowanie w sprawie stosowania przez Bartłomieja Berlińskiego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zakazanych art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [5] Prezes Urzędu, postanowieniem nr 244 z dnia 12 września 2013 r. [k. 7], zaliczył w poczet dowodów w postępowaniu w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów akta postępowania wyjaśniającego, o sygn.: RGD. 405-49/13 AW. W TRAKCIE POSTĘPOWANIA P REZES U RZĘDU USTALIŁ , CO NASTĘPUJE : [6] Bartłomiej Berliński jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą: Firma Handlowa BLINGART Bartłomiej Berliński w Słupsku (NIP 8392961708, Regon 221131662). Przedmiotem działalności Bartłomieja Berlińskiego jest m.in. sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub internet. 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [7] W stosunkach umownych z konsumentami posługuje się wzorcem umownym „Regulamin” i „Formularz zwrotu/wymiany* towaru”, w których określił prawa i obowiązki stron [k. 22-24]. [8] Przedsiębiorca w piśmie z dnia 23 września 2013 r. [k. 27] wyjaśnił, że: zapisy, które znalazły się w regulaminie sklepu nie miały na celu wprowadzania konsumentów w błąd i wynikają ze sposobu prowadzenia księgowości. Jedynym dowodem zakupu jaki wydajemy jest paragon fiskalny, a rozliczenie korekty sprzedaży możliwe jest wyłącznie przy załączeniu do dokumentacji dokumentu księgowego, a w tym wypadku opisanego paragonu. Przyjmowanie zwrotów bez paragonu fiskalnego spowodowałoby mylne naliczanie sprzedaży, co mogłoby w czasie kontroli dokumentacji narazić firmę na grzywnę ze strony Urzędu Skarbowego. (…)Jednocześnie zapis ten nie miał wpływu na podjęcie przez kupującego decyzji na zawarcie umowy kupna, a stosowany regulamin nie miał na celu rozpowszechniania nieprawdziwych informacji oraz naruszania interesu konsumentów. W przypadku, gdyby w czasie tworzenia regulaminu właściciel firmy wiedział, że taki zapis nie powinien się pojawić, ponieważ jest on niezgodny z prawem, wtedy nie wystąpiłby on w regulaminie firmy. [9] W pismach z dnia 30 września 2013 r. [k. 33] i 14 października 2013 r. [k. 34-35] stanowiących uzupełnienie do pisma jw., Przedsiębiorca wyraził gotowość do zmiany dotychczasowego zachowania w celu zapewnienia jego zgodności z przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, złożył wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 28 ust. 1 ww. ustawy i zobowiązał się do zaniechania stosowania zarzucanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, poprzez wprowadzenie do obrotu w terminie 7 dni od wydania niniejszej decyzji, nowego wzorca, na podstawie którego na odległość zawierane będą z konsumentami umowy sprzedaży towarów, w których kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia, wskazane w sentencji decyzji, zostaną zmienione i przyjmą następujące brzmienie:
Aby dokonać wymiany należy wypełnić formularz dostępny TUTAJ oraz odesłać wraz z zakupionym przedmiotem i dowodem zakupu na adres: Blingart ul Jodłowa 85/1 76—200 Słupsk (…) Prosimy o czytelne oraz kompletne wypełnienie formularza
Jeżeli przedmiot nie spełnił Twoich oczekiwań, n/e posiada śladów użytkowania masz prawo w ciągu 10 dni od daty otrzymania przesyłki bez żadnych konsekwencji zwrócić towar. (...) Aby dokonać zwrotu należy wypełnić formularz dostępny TUTAJ a następnie odesłać zakupiony przedmiot wraz z dowodem zakupu na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk. Zwrot towaru powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od odstąpienia konsumenta od umowy. Prosimy o czytelne oraz kompletne wypełnienie formularza.
Prosimy o wypełnienie formularza drukowanymi literami a następnie odesłanie towaru wraz z dowodem zakupu na adres: Blingart ul Jodłowa 85/1 76—200 Słupsk. (…) UWAGA! W celu prawidłowego wykonania zwrotu/wymianu prosimy o czytelne i kompletne wypełnienie formularza. M AJĄC NA UWADZE ZEBRANY W SPRAWIE MATERIAŁ DOWODOWY P REZES U RZĘDU ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE : [10] Dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niezbędne jest uprzednie ustalenie, czy na skutek działań przedsiębiorcy zagrożony został interes publicznoprawny, bowiem bez spełnienia tego warunku Prezes Urzędu nie jest upoważniony do realizacji zasadniczego celu ustawy, którym, zgodnie z jej art. 1 ust. 1, jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsument ó w. Warunkiem koniecznym do zastosowania tej ustawy jest, aby działanie przedsiębiorcy – któremu zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiło potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [11] Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem działania Bartłomieja Berlińskiego nie były ograniczone do określonych odbiorców lub ich grupy. Dotyczyły wszystkich aktualnych i potencjalnych klientów chcących skorzystać z oferty handlowej przedsiębiorcy zamieszczonej w sklepie internetowym. [12] Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Odpowiednio do art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Aby działania przedsiębiorcy mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanymi wyżej przepisami art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, niezbędne jest wykazanie, iż spełnione są łącznie następujące przesłanki: − ujawniają się w obrocie konsumenckim, w którym stronami transakcji z jednej strony jest przedsiębiorca a z drugiej konsument, − stanowią działanie bezprawne, − naruszają w zbiorowe interesy konsumentów. [13] Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672) wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. [14] W przedmiotowej sprawie strona postępowania posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest to osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Działania Bartłomieja Berlińskiego mogą podlegać zatem kontroli dokonywanej w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [15] Kolejną przesłanką, jaką należy rozważyć w celu uprawdopodobnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa 1 . 1 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. również: M. Szydło: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Artykuł 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 3 . [16] W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem w szczególności, co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Stąd przyjąć należy, że przejawem praktyki określonej w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów są te działania przedsiębiorcy, które naruszają przepisy innych aktów prawnych. Jak na to wskazuje orzecznictwo z zakresu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów 4 . [17] Przedsiębiorcy postawiony został zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, stosowana przez przedsiębiorcę praktyka rynkowa jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania lub po zawarciu. Przedmiotowy przepis stanowi klauzulę generalną, która na okoliczność stosowania danej praktyki podlega stosownej konkretyzacji. W relacjach z konsumentami, istota zachowań zgodnych z dobrymi obyczajami została przedstawiona wielokrotnie interpretowana w judykaturze. Jak wskazał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w wyroku z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. XVII Ama 118/04, istotą pojęcia dobrego obyczaju jest szeroko pojęty szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien on wyrażać się właściwym informowaniem o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniu uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniu partnerów umów. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, a także wykorzystania jego niewiedzy i naiwności (...) czyli takie działanie, które potocznie określone jest jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania 5 . 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 4 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 5 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2002, str. 804. 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Ponadto należy wskazać, że ocena każdej praktyki rynkowej, w tym praktyki określonej w art. 5 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, polegającej na działaniu wprowadzającym w błąd odnosi się do decyzji podejmowanych przez przeciętnego konsumenta - zatem działanie Przedsiębiorcy powinno być oceniane z perspektywy przeciętnego konsumenta. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, za przeciętnego konsumenta uznaje się takiego konsumenta który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny tej powinno dokonać się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy ze względu na szczególne cechy, takie jak m. in. wiek, wykształcenie, sprawność fizyczna czy umysłowa. Definicja przeciętnego konsumenta precyzuje więc pewien zespół cech mentalnych konsumenta, jego przeciętność, polegająca na tym, że z jednej strony możemy wymagać od takiego konsumenta pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, lecz z drugiej strony nie możemy uznać, że jest to wiedza kompletna i profesjonalna i że konsument, mimo tej ogólnej orientacji w rzeczywistości, ma prawo pewnych rzeczy nie wiedzieć. W przedmiotowej sprawie za przeciętnego konsumenta uznać należy grupę wszystkich potencjalnych klientów przedsiębiorcy, którym nieobce są techniki porozumiewania się na odległość. Do tej grupy zaliczają się w większości ludzie młodzi (co do zasady powyżej 18 roku życia), potrafiący korzystać z nowych technik pozyskiwania informacji z wykorzystaniem np. internetu, umiejący informacje te nie tylko pozyskać, ale do pewnego stopnia krytycznie je ocenić. Charakterystyczną cechą wspólną członków, pochodzących z różnych środowisk, ale tworzących tak wyodrębnioną zbiorowość jest ich przeciętność, którą należy rozumieć w ten sposób, że z jednej strony można wymagać od takich konsumentów pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, lecz z drugiej strony nie można uznać, że jest to wiedza kompletna i profesjonalna i że konsumenci, mimo tej ogólnej orientacji w rzeczywistości, mają prawo pewnych rzeczy nie wiedzieć. Nie można od tej grupy ludzi wymagać znajomości szczegółowych przepisów wynikających z ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego czy ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Przepis art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie nakłada samodzielnie na przedsiębiorców obowiązków informacyjnych, a jedynie wskazuje, że naruszenie takich obowiązków przewidzianych w innych ustawach może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. 6 Wskazać należy, iż potencjalna zdolność wprowadzenia w błąd ma miejsce szczególnie wtedy, gdy przedsiębiorca ukrywa istotne dla podjęcia przez konsumenta racjonalnej decyzji rynkowej informacje lub przedstawia je w niejasny, niezrozumiały lub dwuznaczny sposób. W wyniku powyższych praktyk przeciętny konsument może wyrobić sobie mylne wyobrażenie o korzyściach wynikających ze złożonej propozycji, które nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie rzeczy. Wprowadzenie w błąd polega przede wszystkim na pewnym zniekształceniu procesu decyzyjnego konsumenta poprzez wytworzenie w jego umyśle mylnego przekonania co do transakcji, w którą chce się zaangażować. W rezultacie wytworzenia się tego mylnego przekonania konsument podejmuje decyzję 6 D. Miąsik [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2009, s. 970. 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl o zaangażowaniu lub wycofaniu się z danej decyzji, przy czym istotne jest to, że takiej decyzji by nie podjął, gdyby nie nieuczciwe działania przedsiębiorcy. Takie zniekształcenie procesu decyzyjnego konsumenta, w przypadku praktyk wprowadzających w błąd przez działanie, polega głównie na podawaniu fałszywych lub mylących informacji dotyczących produktu lub sposobu jego prezentacji albo wprowadzenia na rynek 7 . Dla prawidłowego zinterpretowania celu ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym należy wskazać, iż przedsiębiorca nie tyle musi faktycznie spowodować, iż przeciętny konsument podejmie decyzję, której przy braku wprowadzenia w błąd by nie podjął, co wystarczy już samo wystąpienie takiej możliwości wprowadzenia w błąd, a co za tym idzie samej możliwości podjęcia decyzji, której inaczej konsument by nie podjął. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym: „Praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął”; przepis ten jest dalej uszczegółowiony w: art. 5 ust. 2 pkt 1 - zgodnie z którym „Wprowadzającym w błąd działaniem może być w szczególności rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji”. [18] Przedsiębiorcy został postawiony zarzut bezprawnego godzącego w zbiorowe interesy konsumentów działania, polegającego na stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej określonej w art. 5 ust. 2 pkt 1, poprzez umieszczenie w wykorzystywanych w obrocie z konsumentami wzorcach umownych pn. „Regulamin” i „Formularz zwrotu/wymiany* towaru” postanowień o treści: [a] „WYMIANY: (…) Aby dokonać wymiany należy wypełnić formularz dostępny TUTAJ oraz odesłać wraz z zakupionym przedmiotem i paragonem na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk. (…) Wymiany zgłoszone w inny sposób oraz bez paragonu zakupu nie będą rozpatrywane”; [b] „ZWROTY: Jeżeli przedmiot nie spełnił Twoich oczekiwań, nie posiada śladów użytkowania i posiadasz paragon zakupu masz prawo w ciągu 10 dni od daty otrzymania przesyłki bez żadnych konsekwencji zwrócić towar. (…) Aby dokonać zwrotu należy wypełnić formularz dostępny TUTAJ oraz odesłać wraz z zakupionym przedmiotem i paragonem na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk. Zwroty zgłoszone w inny sposób oraz bez paragonu zakupu nie będą rozpatrywane”; [c] „Prosimy o wypełnienie formularza drukowanymi literami i odesłanie wraz z towarem i paragonem na adres: Blingart ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk. (…) UWAGA! Niekompletne, nieczytelne lub zawierające błędy formularze nie będą rozpatrywane” Wobec tego w niniejszej sprawie wykazania wymaga, że Przedsiębiorca - posługując się we wzorcach umownych ww. postanowieniami wprowadzał konsumentów w błąd, co do przysługujących im uprawnień w zakresie możliwości dokonywania wymiany i zwrotu towarów na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 ze zm.) i ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1225). Postępowanie przedsiębiorcy w przedmiotowej sprawie można ocenić jako nieuczciwe, godzące w przeciętnego konsumenta. Do takiego wniosku prowadzi analiza przedmiotowych postanowień umownych pod kątem spełnienia dwóch kryteriów: sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz istotnego wpływu praktyki rynkowej na zachowanie gospodarcze przeciętnego konsumenta oraz jego interes 7 R. Stefanicki, Interpretacja dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych wobec konsumentów na rynku wewnętrznym, Glosa 1/2000, str. 88. 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ekonomiczny. Przywołany wcześniej wyrok SOKiK z dnia 23 lutego 2006 r. określa działania przedsiębiorcy zmierzające do wywołania błędnego przekonania u konsumenta jako sprzeczne z dobrymi obyczajami. Niezależnie od istniejącego orzecznictwa należy wskazać, że z obiektywnych norm postępowania, moralnych i zwyczajowych (staranność zawodowa), stosowanych w działalności gospodarczej jasno wynika powinność właściwego informowania konsumentów przez przedsiębiorcę i rzetelnego traktowania partnerów umów. Przedsiębiorca jest profesjonalistą i tym bardziej, opierając się na wiarygodnych dowodach, powinien zadbać o należyte poinformowanie swoich kontrahentów o jakości i właściwościach świadczonych usług specjalistycznych. Nierzetelne informowanie konsumenta przez profesjonalistę w zakresie informowania konsumentów co do przysługujących im uprawnień w zakresie możliwości dokonywania wymiany i zwrotu towarów na podstawie przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej i ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, niewątpliwie narusza dobre obyczaje. [19] Przedsiębiorca prowadząc sprzedaż rzeczy ruchomych w stosunku do konsumentów ma obowiązek respektować uprawnienia - przyznane słabszej stronie stosunku prawnego – określone w: [a] ustawie o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej - regulującej prawa i obowiązki konsumentów oraz przedsiębiorców w przypadku wystąpienia niezgodności towaru z umową oraz wynikającej z tego procedury reklamacyjnej, [b] ustawie o ochronie niektórych praw konsumentów – regulującej prawa i obowiązki konsumentów oraz przedsiębiorców w przypadku odstąpienia od umowy zawartej na odległość w terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy. Żaden z przepisów nie wskazuje, iż reklamacja czy odstąpienie od zakupu możliwe są tylko na podstawie paragonu fiskalnego. Należy wskazać, iż oczywiście to na konsumencie ciąży obowiązek wykazania, że zakupu dokonał u tego sprzedawcy, od którego dochodzi roszczeń z tytułu niezgodności towaru z umową lub z tytułu odstąpienia od umowy zawartej na odległość w terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy, niemniej jednak konsument może wykazywać, iż zakupił dany towar u konkretnego sprzedawcy za pomocą innych dostępnych środków dowodowych: zeznania świadków, wyciąg z rachunku bankowego 8 . W ocenie Prezesa Urzędu naruszenie dobrych obyczajów zostało dokonane przez przedsiębiorcę już na etapie zawarcia kontraktu poprzez podawanie w sposób nierzetelny, niejednoznaczny podstaw reklamacji i możliwości odstąpienia od umowy, uznając, iż paragon stanowi podstawę reklamacji, zaniechując przy tym ujawnienia innych środków dowodowych na które może się powołać konsument w momencie zgłoszenia żądania doprowadzenia towaru do stanu zgodności z umowy lub przyjęcia towaru zakupionego przy pomocy środków porozumiewania się na odległość z tytułu jego zwrotu w terminie dziesięciu dni. Przedsiębiorca jako profesjonalista musi formułować przekaz dla konsument w sposób jednoznaczny i czytelny, w szczególności jeśli dotyczy przyznanych mu przez ww. ustawy uprawnień. Należy zauważyć, iż w przypadku wymiany towaru żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie stanowi, iż podstawą reklamacji czy odstąpienia od zakupu jest paragon, który konsument otrzymuje od przedsiębiorcy. Jeżeli takiego uregulowania nie ma, to a contrario każda niepełna informacja w zakresie dopuszczalnych środków dowodowych przy korzystaniu przez konsumenta z prawa do żądania doprowadzenia towaru do stanu zgodności z umową może być odczytywana jako próba ograniczenia ustawowych uprawnień konsumenta poprzez wprowadzenie dodatkowych elementów warunkujących możliwość wniesienia reklamacji, co stanowi praktykę zakazaną w myśl odpowiednio art. 11 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. 8 wyrok SOKiK z dnia 12 października 2005 r., sygn. akt XVII Amc 65/04. 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Niewątpliwie paragon fiskalny ułatwia udowodnienie faktu zakupu danej rzeczy u konkretnego przedsiębiorcy, gdyż wskazuje na cenę oraz datę zakupu, co może być pomocne przy uznaniu zasadności roszczeń konsumenta przez przedsiębiorcę, czy przy przyjmowaniu zwrotu towaru. Niemniej przedsiębiorca wskazując, iż podstawą reklamacji jest paragon stwarza u konsumenta fałszywe wyobrażenie na temat przysługujących jemu uprawnień związanych z procedurą reklamacyjną, czy w przypadku odstąpienia od umowy. Przeciętny konsument ma prawo odebrać kierowany do niego przekaz w sposób dosłowny zakładając, że przedsiębiorca wysyłający takie komunikaty - jako profesjonalista - jest podmiotem wiarygodnym i przekazuje informacje w sposób jasny, jednoznaczny i niewprowadzający w błąd. Wobec nierzetelnych oraz niepełnych informacji udzielonych konsumentowi na paragonie fiskalnym w momencie dokonania zakupu, w przypadku ujawnienia wady w zakupionym produkcie, może on nawet nie podjąć próby złożenia reklamacji, ponieważ paragon uległ zniszczeniu, wyblakł albo zaginął, a będzie miał świadomość, że tylko na jego podstawie istnieje możliwość złożenia przedmiotowej reklamacji. Podobna sytuacja będzie miała miejsce gdy konsument będzie chciał skorzystać z prawa odstąpienia od umowy w terminie dziesięciu dni, gdzie brak paragonu uniemożliwi przyjęcia zwracanego towaru. W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji gdy przedsiębiorca mimo, że nie był zobligowany przepisem prawa, zdecydował się na uregulowanie kwestii wymiany i zwrotu towaru, powinien to uczynić w sposób rzetelny i kompletny. Podanie przedmiotowej informacji w sposób wybiórczy - tj. bez wskazania, iż jest to tylko przykładowy dokument, przy pomocy którego konsument może udowodnić gdzie nabył towar, po jakiej cenie, jakiego typu, w jakim czasie – może wprowadzać konsumentów w błąd poprzez wywołanie mylnego wrażenia, że przysługuje im jedynie możliwość złożenia reklamacji czy zwrotu towaru przy pomocy paragonu 9 . Ponadto w regulaminie Przedsiębiorcy w części „ZWROTY” zawarte jest postanowienie, które uniemożliwia w pełni realizacji przez konsumenta prawa do odstąpienia od umowy, bowiem zgodnie z jego treścią konsument odstępując od umowy zobowiązany jest wypełnić formularz oraz odesłać go wraz z zakupionym towarem oraz dowodem zakupu. Tymczasem ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów w art. 7 ust. 3 stanowi, iż zwrot powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od odstąpienia konsumenta od umowy. W związku z tym, w ocenie Prezesa Urzędu skoro przepis ustawy nie przewiduje jednoczesności złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy i zwrotu towaru to narzucenie takiego wymogu przez Przedsiębiorcę można uznać za nieuprawnione. Reasumując, stwierdzić należy, iż bezprawne działanie Przedsiębiorcy w zakresie informowania konsumentów o podstawach do złożenia reklamacji (procedurach reklamacyjnych) w razie uzasadnionych roszczeń z tytułu wady ukrytej oraz o podstawach odstąpienia od umowy zawartej na odległość istotnie mogło wprowadzać konsumentów w błąd i powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji związanej z umową, której inaczej by nie podjął, a tym samym wyczerpywać znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej zdefiniowanej w art. 4 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. W związku z powyższym, należy uznać za uprawdopodobnione naruszenie przez Bartłomieja Berlińskiego art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [20] Ostatnią przesłanką, jaką należy rozpatrzyć w niniejszej sprawie jest wykazanie, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje ww. pojęcia. Należy jednak przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy 9 por. wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 28 lipca 2011 r. (sygn. akt VI ACa 1302/10). 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W pojęciu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów mieści się działanie przedsiębiorcy, które jest skierowane do oznaczonych, ale dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym łączy ich wspólna cecha rodzajowa 10 . W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, aby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. [21] W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowania Bartłomieja Berlińskiego dotyczą zbiorowego interesu konsumentów, gdyż stosowane praktyki wymierzone są we wszystkich potencjalnych i przyszłych klientów korzystających z oferty handlowej przedsiębiorcy, z którymi zawierane są umowy przy użyciu wzorców umownych pn. „Regulamin” „Formularz zwrotu/wymiany* towaru”. Wzorce umów skierowane są do szerokiego kręgu odbiorców, co z założenia oznacza, iż działanie przedsiębiorcy jest ustalone, jednakowe i powtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy dany wzór umowy znajduje zastosowanie. Wskazuje to na naruszenie interesu publicznego, przez który należy rozumieć prawo wszystkich klientów przedsiębiorcy do korzystania z jego oferty, którzy mogą zostać pozbawieni wyłącznie na podstawie przepisów prawa. 10 C. Banasiński, E. Piontek „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz ”, LexisNexis Warszawa 2009, str. 454. 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Mając powyższe na uwadze postawiony przedsiębiorcy zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznano za uprawdopodobniony. [22] Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca zobowiąże się do podjęcia określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. [23] W toku przeprowadzonego postępowania Bartłomiej Berliński zobowiązał się do zaniechania stosowania zarzucanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, poprzez wprowadzenie do obrotu w terminie 7 dni od wydania niniejszej decyzji, nowego wzorca, na podstawie którego na odległość będą zawierane z konsumentami umowy sprzedaży towarów, w których kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia, wskazane w sentencji decyzji, zostaną zmienione. [24] Zdaniem Prezesa Urzędu działania objęte złożonym przez Bartłomieja Berlińskiego zobowiązaniem zmierzają do zapobieżenia zarzucanemu jej naruszeniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zmiana stosowanego wzorca umownego w zaproponowany przez niego sposób doprowadzą bowiem do wyeliminowania zakwestionowanych działań. W tej sytuacji Prezes Urzędu postanowił jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. [25] Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o jakiej mowa w ust. 1 tego przepisu, Prezes UOKiK nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Rafał Mikulski zobowiązany został do złożenia, w terminie miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji , sprawozdania o stopniu realizacji, przyjętego w toku postępowania, zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanemu naruszeniu, poprzez przekazanie nowego wzorca umownego, na podstawie którego na odległość zawierane będą z konsumentami umowy sprzedaży towarów, pozbawione zapisów kwestionowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W związku z tym orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Pouczenie: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) w związku z art. 479 28 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Otrzymuje: Bartłomiej Berliński Firma Handlowa „BLINGART” Bartłomiej Berliński ul. Jodłowa 85/1 76-200 Słupsk