RGD-29/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL /F AX (058) 346-29-33, 346-29-32, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD. 61-3/11/IW Gdańsk, 27 grudnia 2011 r. DECYZJA N R RGD. 29/2011 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczo- wej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko przedsiębiorcy: Miejskie Przedsiębiorstwo Wodo- ciągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Lę- borku : I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowiedzial- nością z siedzibą w Lęborku, polegającą na stosowaniu we wzorcach umów zatytułowa- nych: 1. Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty), Umowa nr … na dosta- wę wody (Rybki), Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na do- stawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ryczałt - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), postanowie- nia o brzmieniu: MPWiK ma prawo kontroli instalacji wodociągowej ODBIORCY w obecności przedstawicieli ODBIORCY. Przedstawiciele MPWiK są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalację wodocią- gową, 2. Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lębork), postanowienia o brzmieniu: MPWiK ma prawo kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej ODBIORCY w obecności przedstawicieli ODBIORCY. Przedstawiciele MPWiK są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w insta- lację wodociągową i kanalizacyjną, których treść jest sprzeczna z art. 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym za- opatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. 2 z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), a przez to stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie sto- sowania tej praktyki z dniem 17 maja 2011 r. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowie- dzialnością z siedzibą w Lęborku, polegającą na stosowaniu we wzorcach umów zaty- tułowanych: 1. Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody i odpro- wadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Rybki), postanowienia o brzmieniu: Zgłoszenie przez ODBIORCĘ zastrzeżeń do wysokości rachunku nie wstrzymuje jego zapłaty. Reklamacje zgłoszone po terminie płatności nie będą uwzględniane, z wyłączeniem błędów rachunkowych, 2. Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i od- prowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków- Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ry- czałt - Lębork), postanowienia o brzmieniu: Zgłoszenie przez ODBIORCĘ zastrze- żeń do wysokości rachunku nie wstrzymuje jego zapłaty. Reklamacje zgłoszone po terminie płatności nie będą uwzględniane, które są postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uzna- nych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), co stanowi naru- szenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie stosowania tej praktyki z dniem 17 maja 2011 r. III. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowie- dzialnością z siedzibą w Lęborku, polegającą na stosowaniu we wzorcach umów zaty- tułowanych: Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Rybki), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty) , Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Lę- bork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ryczałt - Lębork), postanowienia o brzmieniu: Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypo- wiedzenia, którego treść jest sprzeczna z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), a przez to stanowi naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie jej stosowania . IV. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowa- 3 ną przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną od- powiedzialnością z siedzibą w Lęborku, polegającą na stosowaniu we wzorcach umów zatytułowanych: Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowa- dzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ryczałt – Lębork), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty) i Umowa nr … na dostawę wody (Rybki), postanowienia o brzmieniu: MPWiK może wstrzymać dostawę wody w razie (…) oraz w przypadku opóźniania się z zapłatą określoną w (…) przez okres dłuższy niż dwa okresy obrachunkowe , którego treść jest niezgodna z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopa- trzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), a przez to stanowi naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się jej zaniechanie stosowania tej praktyki z dniem 17 maja 2011 r. V. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowiedzial- nością z siedzibą w Lęborku, polegającą na stosowaniu we wzorcach umów zatytułowa- nych: 1. Umowa nr … na dostawę wody (Rybki), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), postanowienia o brzmieniu: Wznowienie świadczenia wstrzymanej usługi nastąpi niezwłocznie po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanej usługi, 2. Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lę- bork), postanowienia o brzmieniu: Wznowienie świadczenia wstrzymanych usług nastąpi natychmiast po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody lub odbioru ścieków, oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanych usług, 3. Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do ce- lów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ryczałt - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), postanowienia o brzmieniu: Wznowienie świadczenia wstrzymanych usług nastą- pi natychmiast po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzesta- niem świadczenia wstrzymanych usług, które są postanowieniami sprzecznymi z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), a przez to stanowi naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie sto- sowania tej praktyki z dniem 17 maja 2011 r. 4 VI. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów na- kłada się na Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Lęborku kary pieniężne w wysokości: 1. 6.633 zł (słownie: sześć tysięcy sześćset trzydzieści trzy złote), płatną do bu- dżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisa- nym w punkcie I i IV sentencji niniejszej decyzji, 2. 2.653 zł (słownie: dwa tysiące sześćset pięćdziesiąt trzy złote), płatną do bu- dżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II sentencji niniejszej decyzji, 3. 4.737 zł (słownie: cztery tysiące siedemset trzydzieści siedem złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie III sentencji niniejszej decyzji, 4. 3.316 zł (słownie: trzy tysiące trzysta szesnaście złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie V sen- tencji niniejszej decyzji. V. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konku- rencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 wyżej wymie- nionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 6 ustawy, działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanawia się obciążyć Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Lęborku, kosztami niniejszego po- stępowania w sprawie stosowania praktyk ograniczających konkurencję w kwocie 30 zł (słownie: trzydzieści złotych) oraz zobowiązuje się Spółkę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Na przełomie 2010/2011 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwa- ny dalej: Prezesem UOKiK lub Prezesem Urzędu, przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. sprawy: RGD. 400/24/10/11/IW), mające na celu wstępne ustalenie, czy stosowane przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w Lęborku, zwaną dalej: MPWiK lub Spółką , zasady świadczenia usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odbioru ścieków nie naruszają przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów , w tym czy sprawa ma charakter antymo- nopolowy. Wyniki analizy treści stosowanych przez MPWiK wzorców umów zawieranych z kon- sumentami regulujących zasady świadczenia usług zbiorowego zaopatrzenie w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy i Miasta Lębork i znajdujących się na 5 terenie Gminy Nowa Wieś Lęborska miejscowości Rybki i Mosty dały podstawę do podej- rzenia, iż w zakresie opisanym w punktach I-V sentencji niniejszej decyzji mogło dojść do naruszenia przez Spółkę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mając to na uwadze w dniu 6 kwietnia 2011 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie sto- sowania przez MPWiK praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (k. 1 - 2) i postawiono Spółce zarzut stosowania we wzorcach umów zatytułowanych: I. Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty), Umowa nr … na dosta- wę wody (Rybki), Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na do- stawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ryczałt - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), postanowienia o brzmieniu: MPWiK ma prawo kontroli instalacji wodociągowej ODBIORCY w obecności przedstawicieli ODBIORCY. Przedstawiciele MPWiK są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalację wodocią- gową, II. Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lębork), postano- wienia o brzmieniu: MPWiK ma prawo kontroli instalacji wodociągowej i kanaliza- cyjnej ODBIORCY w obecności przedstawicieli ODBIORCY. Przedstawiciele MPWiK są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w in- stalację wodociągową i kanalizacyjną, co mogło zostać uznane za niezgodne z art. 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbioro- wym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), zwanej dalej: ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków , i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, III. Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody i od- prowadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Rybki), postanowienia o brzmieniu: Zgłoszenie przez ODBIORCĘ zastrzeżeń do wysokości rachunku nie wstrzymuje jego zapłaty. Reklamacje zgłoszone po terminie płatności nie będą uwzględniane, z wyłączeniem błędów rachunkowych, IV. Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i od- prowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków- Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ry- czałt - Lębork), postanowienia o brzmieniu: Zgłoszenie przez ODBIORCĘ zastrze- żeń do wysokości rachunku nie wstrzymuje jego zapłaty. Reklamacje zgłoszone po terminie płatności nie będą uwzględniane, uznanych za postanowienia niedozwolone i wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, V. Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty), Umowa nr … na do- stawę wody (Rybki), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty) , Umowa nr … na 6 dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ryczałt - Lębork), postanowie- nia o brzmieniu: Umowa może być rozwiązana przez każda ze stron z zachowa- niem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, co mogło zostać uznane za niezgodne z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, VI. Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i od- prowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ry- czałt – Lębork), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), Umowa nr … na dosta- wę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty) i Umowa nr … na dostawę wody (Rybki) , postanowienia o brzmieniu: MPWiK może wstrzymać dostawę wody w razie (…) oraz w przy- padku opóźniania się z zapłatą określoną w (…) przez okres dłuższy niż dwa okresy obrachunkowe, co mogło zostać uznane za niezgodne z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrze- niu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, VII. Umowa nr … na dostawę wody (Rybki), Umowa nr … na dostawę wody do ce- lów budowy (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), postanowienia o brzmieniu: Wznowienie świadczenia wstrzymanej usługi nastąpi niezwłocznie po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie do- stawy wody oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzestaniem świadcze- nia wstrzymanej usługi, VIII. Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lębork), postanowienia o brzmieniu: Wznowienie świadczenia wstrzymanych usług nastąpi natychmiast po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spo- wodowały wstrzymanie dostawy wody lub odbioru ścieków, oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanych usług, IX. Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do ce- lów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ryczałt - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), postanowienia o brzmieniu: Wznowienie świadczenia wstrzymanych usług nastą- pi natychmiast po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzesta- niem świadczenia wstrzymanych usług, co mogło zostać uznane za niezgodne z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 7 W piśmie z dnia 4 maja 2011 r., znak: KO/379/1788/2011, Spółka przedstawiła na- stępujące propozycje zmian (k. 52- 54): 1) Wykreślenie ze stosowanych wzorców postanowień o treści: MPWiK ma prawo kontroli instalacji wodociągowej ODBIORCY w obecności przedstawicieli ODBIOR- CY. Przedstawiciele MPWiK są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalację wodociągową oraz MPWiK ma prawo kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej ODBIORCY w obecności przedstawicieli ODBIORCY. Przedstawiciele MPWiK są uprawnieni do wstępu do wszystkich po- mieszczeń i miejsc wyposażonych w instalację wodociągową i kanalizacyjną. Z wy- jaśnień Spółki wynika, że wykreślenia ze wzorców umów przywołanych wyżej po- stanowień dokonała ona z uwagi na okoliczność, że kwestie te uregulowane są § 3 pkt 3 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Miasta Lębork, zwanego dalej: Regulaminem, stanowiącego integralną część umowy. Zgodnie z § 3 pkt 3 Regulaminu: Osoby reprezentujące MPWiK (po okazaniu legi- tymacji służbowej i pisemnego upoważnienia) mają prawo wstępu na teren nieru- chomości lub do obiektu budowlanego, kto korzysta z usług (treść oryginalna) , w celu przeprowadzenia kontroli wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalo- wanych w punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań, dokonania ba- dań i pomiarów, przeprowadzenia przeglądu i napraw urządzeń posiadanych przez MPWiK, odcięcia przyłącza wodociągowego lub założenia plomb na zaworach zwrotnych. Do postanowień Regulaminu obowiązującego na terenie gminy Nowa Wieś Lębor- ska Spółka nie odniosła się w swoich wystąpieniach. 2) Wykreślenie ze stosowanych wzorców postanowienia o treści: Zgłoszenie przez ODBIORCĘ zastrzeżeń do wysokości rachunku nie wstrzymuje jego zapłaty. Re- klamacje zgłoszone po terminie płatności nie będą uwzględniane, z wyłączeniem błędów rachunkowych. Z wyjaśnień Spółki wynika, że wykreślenia ze wzorców umów przywołanego wyżej postanowienia dokonała ona z uwagi na to, że uregu- lowanie tej kwestii znajduje się w § 6 pkt 10 Regulaminu obowiązującego na tere- nie Miasta Lęborka, zgodnie z którym: Otrzymany rachunek za wodę ODBIORCA zobowiązany jest zapłacić w terminie wskazanym na rachunku. W tym czasie OD- BIORCA ma prawo zgłoszenia reklamacji, która nie wstrzymuje obowiązku uregu- lowania rachunku […]. Do postanowień Regulaminu obowiązującego na terenie gminy Nowa Wieś Lębor- ska Spółka nie odniosła się w swoich wystąpieniach. 3) Zmianę – w umowach zawieranych z odbiorcami usług z tereniu Lęborka - posta- nowienia o brzmieniu: Umowa może być rozwiązana przez każda ze stron z za- chowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia na postanowienie, zgodnie z którym: 1. Umowa może być rozwiązana przez Odbiorcę za uprzednim trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia, dokonanym w każdym czasie, przez złożenie pisem- nego oświadczenia w siedzibie MPWiK lub przesłanie listem poleconym, przy czym: a) rozwiązując Umowę Odbiorca może wskazać nowego właściciela lub użytkownika nieruchomości przedstawiając stosowny dokument albo złożyć wniosek o likwidację przyłącza i zdemontowania wodomierza głównego, b) z 8 dniem rozwiązania Umowy MPWiK może wstrzymać świadczenie usługi do nie- ruchomości dotychczasowego odbiorcy Usług, jeżeli w okresie wypowiedzenia Umowy nowy właściciel lub użytkownik nieruchomości nie podpisze umowy z MPWiK. 2. Umowa może być rozwiązana przez pisemne oświadczenie MPWiK przesłane listem poleconym za trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia, dokonanym w każdym czasie, z powodu naruszenia przez Odbiorcę warunków Umowy lub Regulaminu, utraty prawa do nieruchomości lub z innych przyczyn niezależ- nych od MPWiK uniemożliwiających świadczenie usług na rzecz Odbiorcy. W umowach zawieranych z odbiorcami usług z terenu Mostów i Rybek zapis ten miał otrzymać brzmienie: Terminy i warunki wypowiedzenia umów reguluje Re- gulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy Nowa Wieś Lęborska. Jednocześnie Spółka oświadczyła, że w praktyce nie zdarzył się przypadek roz- wiązania umowy przez MPWiK w trybie przewidzianym w kwestionowanym po- stanowieniu, za wyjątkiem … przyczyn uzasadniających odcięcie wody lub zmiany Odbiorcy. 4) Wykreślenie ze stosowanych wzorców postanowienia o treści: MPWiK może wstrzymać dostawę wody w razie (…) oraz w przypadku opóźniania się z zapłatą określoną w (…) przez okres dłuższy niż dwa okresy obrachunkowe. Z wyjaśnień Spółki wynika, że wykreślenia ze wzorców umów przywołanego wyżej postano- wienia dokonano, ponieważ uregulowanie tej kwestii znajduje się w § 25 pkt 1 b) Regulaminu obowiązującego na terenie Miasta Lęborka. Do postanowień Regulaminu obowiązującego na terenie gminy Nowa Wieś Lę- borska Spółka nie odniosła się w swoich wystąpieniach. 5) Wykreślenie ze stosowanych wzorców – ze względu na niezgodność z Regulami- nem obowiązującym na terenie gminy Nowa Wieś Lęborska - postanowienia o tre- ści: Wznowienie świadczenia wstrzymanej usługi nastąpi niezwłocznie po usunię- ciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanej usługi. 6) Wykreślenie ze stosowanych wzorców postanowienia o treści: Wznowienie świad- czenia wstrzymanych usług nastąpi natychmiast po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody lub odbioru ścieków, oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzyma- nych usług. Spółka oświadczyła, że postanowienie to nie będzie stosowane w umowach do czasu zmiany Regulaminu obowiązującego na terenie miasta Lę- borka. 7) Wykreślenie ze stosowanych wzorców postanowienia o treści: Wznowienie świad- czenia wstrzymanych usług nastąpi natychmiast po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody oraz po uiszczeniu kosz- tów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanych usług. Spółka oświad- czyła, że postanowienie to nie będzie stosowane w umowach do czasu zmiany Re- gulaminu obowiązującego na terenie miasta Lęborka. 9 Do pisma z dnia 28 lipca 2011 r. Spółka załączyła Zarządzenie Nr 2 Dyrektora Zarzą- du MPWiK Sp. z o.o. w Lęborku z dnia 17 maja 2011 r. w sprawie wzorców umów na do- stawę wody i odprowadzanie ścieków na terenie Lęborka, Mostów i Rybek. Załącznikami do ww. zarządzenia są następujące wzorce umów (k. 58 – 128): 1) dla odbiorców z terenu miasta Lębork: − umowa na dostawę wody – zał. 1 do zarządzenia, − umowa na dostawę wody i odprowadzanie ścieków – zał. 2, − umowa na dostawę wody i odprowadzanie ścieków z załącznikiem – zał. 3, − umowa na dostawę wody do celów budowy z wodomierzem – zał. 4, − umowa na dostawę wody do celów budowy z ryczałtem – zał. 5, − umowa na dostawę wody i odprowadzanie ścieków – wspólnoty Mieszkaniowe – zał. 6, 2) dla odbiorców z terenu Gminy Nowa Wieś Lęborska dla miejscowości Mosty: − umowa na dostawę wody – zał. 7, − umowa na dostawę wody i odprowadzanie ścieków – zał. 8, − umowa na dostawę wody do celów budowy z wodomierzem – zał. 9, − umowa na dostawę wody do celów budowy z ryczałtem – zał. 10, 3) dla odbiorców z terenu Gminy Nowa Wieś Lęborska dla miejscowości Rybki: − umowa na dostawę wody – zał. 11. Zarządzenie to weszło w życie z dniem jego podpisania i od tej daty MPWiK przystą- pił do zmiany umów zawartych przed dniem 17 maja 2011 r. Jednocześnie w ww. piśmie Spółka oświadczyła, że przedstawione w ww. piśmie z dnia 4 maja 2011 r. zmiany treści poprzednich wzorców umów należy traktować jako zo- bowiązanie do zmiany treści kwestionowanych postanowień. W ocenie Spółki proponowa- ne zmiany uwzględnione w opracowanych wzorcach umów są zgodne z wymogami art. 6 ustawy (…) o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (…), gdyż część postanowień zostało przywołanych z Regulaminu dostawy wody i odprowadza- nia ścieków na terenie Lęborka i gminy Wieś Lęborska. Regulaminy te odpowiednio sta- nowią integralna część umów, w związku z czym umowy zawierają wszelkie niezbędne postanowienia. Z analizy treści wzorców umów załączonych do Zarządzenia Nr 2 Dyrektora Zarządu MPWiK z dnia 17 maja 2011 r. wynika, że z ich treści usunięto postanowienia przywołane w punktach I, II, IV i V sentencji decyzji. Zmieniono brzmienie postanowienia przywołane- go w punkcie III sentencji decyzji: Umowa może być rozwiązana przez każda ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, zamieszczając we wzorcach umów stanowiących załączniki 1- 5 do ww. Zarządzenia postanowienie, zgodnie z którym: Umo- wa może być rozwiązana przez pisemne oświadczenie MPWiK przesłane listem poleconym za trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia, dokonanym w każdym czasie, z powodu na- ruszenia przez Odbiorcę warunków Umowy lub Regulaminu, utraty prawa do nieruchomo- ści lub z innych przyczyn niezależnych od MPWiK uniemożliwiających świadczenie usługi na rzecz Odbiorcy, natomiast w załącznikach 7 – 11 do ww. Zarządzenia zamieszczono postanowienie zgodnie z którym: Umowa zawarta na czas określony może być rozwiązana przez każdą ze stron za uprzednim jednomiesięcznym okresem wypowiedzenia, dokona- 10 nym w każdym czasie, przez złożenie pisemnego oświadczenie woli w siedzibie MPWiK lub przesłania listem poleconym. P REZES U RZĘDU USTALIŁ , CO NASTĘPUJE . MPWiK, której udziały w 100% należą do Gminy Miasta Lębork, jest zarejestrowana w KRS pod numerem 0000092716 (k. 11- 14). Prowadzi ona działalność gospodarczą po- legającą na świadczeniu usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowa- dzania ścieków na terenie Gminy Miasta Lębork i gminy Nowa Wieś Lęborska. W ramach prowadzonej przez MPWiK działalności związanej ze zbiorowym zaopa- trzeniem w wodę i zbiorowym odprowadzaniem ścieków Spółka podpisuje z odbiorcami usług umowy zatytułowane: Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ry- czałt – Lębork), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty) i Umowa nr … na dostawę wody (Rybki) - (k. 15- 50). Wzorce tych umów, stosowane przez Spółkę od 2006 r. (k. 240- 241), zawierały postanowienia zakwestionowane przez Prezesa Urzędu w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. P REZES U RZĘDU ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE . Dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów niezbędne jest uprzednie ustalenie, czy na skutek działań przedsiębiorcy zagro- żony został interes publicznoprawny, bowiem bez spełnienia tego warunku Prezes Urzędu nie jest upoważniony do realizacji zasadniczego celu ustawy, który, zgodnie z jej art. 1 ust. 1, jest definiowany jako określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz za- sad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsument ó w. Warunkiem koniecznym do zastosowania tej ustawy jest, aby działanie przedsiębiorcy – któremu zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne za- grożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. Zdaniem Prezesa Urzędu roz- patrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem działania Spółki nie były ograniczone do określonych odbiorców lub ich grupy. Dotyczyły wszystkich aktualnych i potencjalnych odbiorców wody i dostawców ścieków na terenie działania Spółki. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie po- stanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umo- wy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.); 2) naru- szanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym inte- 11 resem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Odpowiednio do art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsię- biorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsię- biorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności go- spodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447) wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. W przedmiotowej sprawie Spółka MPWiK, będąca stroną postępowania, bez wątpie- nia posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest to spółka prawa handlowego, prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Reje- stru Sądowego, a więc jest to podmiot prawa wyodrębniony organizacyjnie i majątkowo, prowadzący we własnym imieniu działalność gospodarczą. Zachowania Spółki podlegają zatem kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Kolejną przesłanką, jaką należy wziąć pod uwagę w niniejszej sprawie jest wykaza- nie, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w interesy konsumentów oraz, że zagrożone są zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie objaśnia znaczenia pojęć godzenia w interesy konsumentów oraz zbiorowego interesu konsumentów. Należy przyjąć, że inte- resem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumia- ny jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Nie jest zbiorowym interesem suma indywidual- nych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wska- zał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W pojęciu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsu- 12 mentów mieści się działanie przedsiębiorcy, które jest skierowane do oznaczonych, ale dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym łączy ich wspólna cecha rodzajowa, np. przyłączenie do tej samej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej 1 . W ww. wyroku Sąd Najwyż- szy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidual- nych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy ro- zumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami dzia- łań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsu- mentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyod- rębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsu- mentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłan- ki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsię- biorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjal- nie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowania MPWiK dotyczą zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane są do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Spółkę usług, z którymi zawarto umowy określające zasady świadczenia na ich rzecz usług zbio- rowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na podstawie wzorców zakwestionowanych w toku prowadzonego postępowania, jak również w jej potencjalnych i przyszłych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób po- wtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorców umowy, jakimi posłu- guje się Spółka w obrocie gospodarczym. Wzorce skierowane są do szerokiego kręgu od- biorców, co z założenia oznacza, iż działanie przedsiębiorcy jest ustalone, jednakowe i po- wtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy dany wzór umowy znajduje zastosowanie. Wskazuje to na naruszenie interesu publicznego, przez który należy rozumieć prawo wszystkich odbiorców przedsiębiorstwa (konsumentów) do korzystania z jego usług, któ- rego to prawa mogą zostać pozbawieni wyłącznie na podstawie przepisów prawa. Bezprawność działań Ostatnią z przesłanek, jakie należy rozważyć w celu uprawdopodobnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowa- na jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by 1 C. Banasiński, E. Piontek, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , Lexi- sNexis, Warszawa 2009, str. 454. 13 zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów (…) muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa 2 . Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowiązujące- go, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obycza- jów 3 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstruk- cji bezprawności działań przedsiębiorcy. Artykuł 24 tej ustawy nie ma samodzielnego zna- czenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontek- ście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny dzia- łań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 4 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za nie- dozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpu- jący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem w szczególności, co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy innych aktów prawnych. Jak na to wskazuje ugruntowane orzecznictwo z zakresu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, oprócz praktyk literalnie wskazanych bez- pośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów za prak- tyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jedno- cześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów. 5 Należy wskazać, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania de- cyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego 6 . Dla stwierdzenia bez- prawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Bezprawność działań przedsiębiorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów zostaną poniżej omówione osobno dla każdego ze stawianych zarzutów. 2 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. również: M. Szydło: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 3 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 4 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 5 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 6 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 14 Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli Pre- zes Urzędu stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy decyzji, o której mowa w art. 26 nie wydaje się, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Ad I. W postępowaniu prowadzonym przez Prezesa Urzędu postawiono Spółce MPWiK za- rzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, które przejawiają się w postaci wykorzystywania w stosowanych w obrocie z konsumentami wzorcach umów zatytułowanych: 1) Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty), Umowa nr … na do- stawę wody (Rybki), Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ryczałt - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), po- stanowienia o brzmieniu: MPWiK ma prawo kontroli instalacji wodociągowej OD- BIORCY w obecności przedstawicieli ODBIORCY. Przedstawiciele MPWiK są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w in- stalację wodociągową. 2) Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lębork), postano- wienia o brzmieniu: MPWiK ma prawo kontroli instalacji wodociągowej i kanali- zacyjnej ODBIORCY w obecności przedstawicieli ODBIORCY. Przedstawiciele MPWiK są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażo- nych w instalację wodociągową i kanalizacyjną. Zgodnie z art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, osoby reprezentujące przedsię- biorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia, mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub obiektu budowlanego nale- żących do osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 i 4- 7 ustawy, w celu: 1) zainstalowania lub demontażu wodomierza głównego, 2) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów; 3) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez to przedsię- biorstwo; 4) sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci; 5) odcięcia przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego lub założenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu; 6) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego, jeżeli umowa, o której mowa w art. 6 ust. 1, tak stanowi. Z kolei art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu stanowi, że umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków musi bezwzględnie zawierać postano- 15 wienia dotyczące procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kana- lizacyjnych. Nie ulega żadnych wątpliwości, że procedury te powinny być zgodne z uregu- lowaniami ustawowymi, a więc przewidywać, co najmniej, że kontrola może być przepro- wadzona jedynie wówczas, gdy kontrolujący okaże legitymację służbową i pisemne upo- ważnienie (art. 7). Tymczasem, przywołane wyżej zapisy wzorców umownych stosowane przez Spółkę, a za- kwestionowane przez Prezesa Urzędu, przewidują po stronie MPWiK uprawnienia do prze- prowadzania kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej odbiorcy, w tym wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalację wodociągową i kanalizacyjną, co prawda w obecności odbiorcy, ale bez konieczności wcześniejszego okazania przez kon- trolujących legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia do podejmowania ww. czyn- ności. Jak podkreśla się w obowiązującym orzecznictwie 7 , zaniechanie zamieszczenia w treści zawieranych z konsumentami umów postanowień dotyczących uprawnień przed- siębiorstwa w zakresie przeprowadzenia czynności kontrolnych, o których mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu powoduje, że odbiorca usług nie otrzymuje kompletnej informacji o tym, kto, na jakiej podstawie oraz w celu przeprowadzenia jakich czynności może żądać wstępu na teren należących do odbiorcy nieruchomości i obiektów, a także jakimi dokumentami powinna się legitymować osoba przystępująca do przeprowadzenia tych czynności. Nieznajomość - po stronie konsumentów - ich obowiązków w zakresie umożliwienia przedstawicielom przedsiębiorstwa wstępu na teren zajmowanych przez nich nieruchomości celem wykonania szeroko pojętych czynności kontrolnych i naprawczych, jak również brak wiedzy na temat warunków i procedur takich kontroli (obowiązek okaza- nia legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia) wiąże się możliwością wystąpienia negatywnych skutków po stronie konsumentów. Niewiedza w powyższym zakresie może również narazić konsumentów na kontrolę przez osobę nieupoważnioną do jej przeprowa- dzenia. Mając na uwadze powyżej poczynione rozważania uznać należało, że działanie Spółki po- legające na umieszczeniu we wzorcach umów postanowienia, którego treść jest sprzeczna z art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, jest działaniem bezprawnym, a tym samym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spółka w toku postępowania podjęła czynności polegające na wykreśleniu cytowa- nych wyżej postanowień ze stosowanych wzorców umów i przedłożyła Prezesowi UOKiK nowo opracowane wzorce ww. umów stanowiące załączniki do Zarządzenia Nr 2 Dyrektora Zarządu MPWiK z dnia 17 maja 2011 r., w których nie umieszczono przywołanych wyżej postanowień. Od tej daty Spółka przystąpiła również do wymiany umów łączących ją z odbiorcami usług. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z dniem 17 maja 2011 r. do- szło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zde- finiowanej w punkcie I sentencji decyzji, a polegającej na stosowaniu we wzorcach umów postanowienia sprzecznego z unormowaniami zawartymi w ustawie o zbiorowym zaopa- trzeniu. W ocenie Prezesa Urzędu ustanie bytu zarzucanej MPWiK praktyki, poprzez rezy- gnację ze stosowania w nowych wzorcach umów kwestionowanej klauzuli, nie oznacza w żaden sposób, że przyjęte przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne rozwiąza- 7 Por. decyzja nr RKT 8/2009. 16 nie, polegające na nieuwzględnieniu w aktualnie zawieranych umowach jakichkolwiek ure- gulowań dotyczących procedur i warunków przeprowadzania kontroli, przyczyniło się do zapobieżenia naruszeniom w tym zakresie. Wręcz przeciwnie, zdaniem Prezesa Urzędu, czynności podjęte przez Spółkę, polegające na wykreśleniu z treści wzorców umów kwe- stionowanych postanowień, przy jednoczesnym braku w nowych wzorcach warunków określających procedury kontrolne, prowadzą − w konsekwencji − do niedopełnienia przez MPWiK wymogu wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (wy- móg bezwzględnie wymagany prawem), a tym samym mogą wskazywać na bezprawne działanie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego i uzasadniać postawienie mu zarzutu stosowania kolejnej, choć innej niż orzeczona, praktyki naruszającej zbiorowe inte- resy konsumentów, zdefiniowanej art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji. Przedsięwzięte działania nie miały więc charakteru sanacyjnego, bowiem ustanie bytu jed- nej praktyki konstytuowało powstanie drugiej. Ta ostatnia ujawniła się dopiero w trakcie prowadzonego przez Prezesa Urzędu postępowania, a zarzut jej stosowania nie został po- stawiony przedsiębiorcy w postanowieniu o jego wszczęciu, stąd niniejsza decyzja nie roz- strzyga w tym zakresie. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. Ad II. W przedmiotowym postępowaniu postawiono MPWiK zarzut stosowania praktyk na- ruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia w stosowanych w obrocie z konsumentami wzorcach umów zatytułowanych: 1. Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody i odpro- wadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Rybki), postanowienia o brzmieniu: Zgłoszenie przez ODBIORCĘ zastrzeżeń do wysokości rachunku nie wstrzymuje jego zapłaty. Reklamacje zgłoszone po terminie płatności nie będą uwzględniane, z wyłączeniem błędów rachunkowych, 2. Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i od- prowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków- Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ry- czałt - Lębork), postanowienia o brzmieniu: Zgłoszenie przez ODBIORCĘ zastrze- żeń do wysokości rachunku nie wstrzymuje jego zapłaty. Reklamacje zgłoszone po terminie płatności nie będą uwzględniane, uznanych za postanowienia niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowień wzorców uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc. Rozważając przesłankę bezprawności, rozumianej jako działanie sprzeczne z prze- pisami prawa, podnieść należy, iż skarżonemu przedsiębiorcy postawiony został zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stanowiącego, iż zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , przy czym, stosownie do treści ust. 2 tego przepisu, przez praktykę naruszającą zbiorowe inte- resy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do 17 rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (…) . Zakaz stosowania postanowień wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, zwanego dalej: rejestrem, dotyczy nie tylko tego przedsiębior- cy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz – zgodnie z art. 479 43 Kodeksu postępowania cywilnego – również osób trzecich, tj. innych przedsiębiorców. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umowne- go w powołanym rejestrze jest zatem to, iż od tego momentu posłużenie się nim (lub toż- samym z nim) przez inny podmiot wywoła skutek równoznaczny wprowadzeniu do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Takie podejście Prezesa Urzędu pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Sądu Najwyż- szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) wskazał, iż ( …) sto- sowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…) , a w uzasadnieniu do niej, iż (…) praktyka naruszają- ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wpro- wadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastą- pieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej tre- ści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzają- ca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…) . Wobec tego, że z powołanego wywodu Sądu Najwyższego wynika wprost, iż nie jest konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej, stąd za niedozwolone mogą zostać uznane również postanowienia umów mieszczące się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść będzie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. W ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia w stosowanych przez MPWiK wzorcach umów są tożsame z postanowieniami uznanymi za niedozwolone prawomocnymi wyrokami Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej SOKiK, wpisanymi do rejestru pod numerami: 524, 1212, 1215 i 1246. Cytowane wyżej postanowienia ww. wzorcach umów należy uznać za tożsame z klau- zulami wpisanymi do rejestru na podstawie: − wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej: SOKiK , z dnia 20 lutego 2007 r., sygn. akt XVII AmC 50/06 pod numerem 1246 o treści: Uczestnik może zgłosić Organizatorowi reklamacje niezwłocznie po stwierdzeniu niewłaściwego wykonania usług w formie pisemnej, nie później niż 14 dni od dnia zakończenia imprezy i pod warunkiem ich wcześniejszego zgłoszenia pilotowi w trakcie imprezy turystycznej. W uzasadnieniu ww. wyro- ku SOKiK uznał, że cytowane wyżej postanowienie kształtuje prawa i obowiąz- ki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i stanowi niedozwo- lone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc. (…) Sąd podzielił 18 stanowisko powoda,(…), iż przyjęty w zakwestionowanym zapisie, 14 - dniowy termin do składania reklamacji jest zbyt krótki i prowadzić może do sytuacji, w której konsument pozbawiony zostanie możliwości zgłoszenia reklamacji. Jednoznaczne i kategoryczne sformułowanie zakwestionowanego postanowie- nia nie zawiera żadnych odstępstw od przyjętej zasady, zatem w przypadku zaistnienia obiektywnych i niezależnych od konsumenta okoliczności uniemoż- liwiających mu złożenie reklamacji, takich jak np. choroba uczestnika, czy inny wypadek losowy, po upływie określonego w zakwestionowanym postanowie- niu terminu złożenie reklamacji staje się niedopuszczalne. W ocenie Sądu, po- przez stosowanie zakwestionowanego zapisu pozwany zmierza do utrudnienia uczestnikowi imprezy turystycznej dochodzenia swoich praw a tym samym zmierza do ograniczenia odpowiedzialności względem konsumenta z tytułu nienależytego wykonania umowy, − wyroku z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt XVII Amc 40/06, pod numerami 1212 i 1215 o treści: Nie zgłoszenie zastrzeżeń co od prawidłowości wysta- wienia faktury w terminie 7 dni od daty jej doręczenia jest jednoznaczne z jej akceptacją i Nie zgłoszenie zastrzeżeń co od prawidłowości wystawienia faktu- ry w terminie 14 dni od daty jej doręczenia jest jednoznaczne z jej akceptacją. W uzasadnieniu wyroku SOKiK w pełni podzielił argumentację Prezesa UOKiK, iż postanowienia te naruszają przepis art. 385 2 pkt 2 oraz art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Sąd stwierdził, iż takie postanowienia zawierają zbyt krótki termin zgłaszania przez konsumentów reklamacji, co może powodować rezygnacje przez kon- sumentów ze złożenia reklamacji w ogóle. Sąd stwierdził ponadto, iż do umowy mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego, a co za tym idzie do reklamacji z tytułu nienależytego wykonania świadczenia, znajdują zastosowanie przepisy dotyczące rękojmi za wady. − wyroku z dnia 23 maja 2005 r., sygn. akt XVII Amc 77/04, pod numerem 524 o treści: W przypadku niewykonania, bądź nienależytego wykonania umowy przez Organizatora, Klientowi przysługuje prawo do reklamacji złożonej na pi- śmie w terminie 7 dni od dnia zakończenia imprezy. Reklamacje wniesione do Organizatora po upływie 7 dni od dnia zakończenia imprezy zostaną uznane za bezskuteczne. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzasadniając ten wy- rok uznał, że krótkie terminy reklamacji w istocie powodować mogą rezygna- cję konsumentów z ich składania. Postanowienie to zostało uznane za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interes konsumenta. Ponadto należy zauważyć, że z przepisów kodeksu cywilnego - art. 563 § 1 - wynika, iż termin na złożenie reklamacji wynosi jeden miesiąc od dnia wykrycia wady. Zgodnie z art. 558 § 1 kodeksu cywilnego wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi względem konsumenta jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w przepisach szczególnych. Wskazać należy, że co do umów o świadczenie usług zbioro- wego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków zawieranych z konsu- mentami, brak jest przepisów szczególnych pozwalających na ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego. Artykuł 385 1 § 1 kodeksu cywilnego stanowi, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go jeżeli kształtują jego prawa i 19 obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (nie- dozwolone postanowienia umowne). Konsument, jako słabsza strona stosunku prawnego stając wobec przedsiębiorcy – profesjonalisty podlega szczególnej ochronie. W szczególno- ści naruszają w sposób rażący interesy konsumentów działania przedsiębiorcy sprzeczne z przepisami prawa. W ocenie Prezesa Urzędu, zakwestionowane postanowienia stosowanych przez PWiK wzorców umów są tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru pod wyżej wskaza- nymi pozycjami, ze względu na identyczny, niekorzystny dla konsumentów skutek polega- jący na kształtowaniu praw i obowiązków konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający ich interesy (art. 385 1 § 1 k.c.) oraz ograniczeniu odpo- wiedzialności przedsiębiorcy względem konsumenta za nienależyte wykonanie lub niewy- konanie zobowiązania (art. 385 3 pkt 2 k.c.). Analiza porównawcza kontestowanych postanowień wzorców umowy oraz przywoła- nych powyżej klauzul wpisanych do rejestru wskazuje, że pierwsze z nich wyczerpują prze- słanki postanowień uznanych za niedozwolone. Stosowane przez MPWiK klauzule nie mają wprawdzie identycznego brzmienia, jednakże w ocenie Prezesa Urzędu, wykładnia ich tre- ści prowadzi do wniosku, że mieszczą się one w hipotezach przytoczonych klauzul niedo- zwolonych. Ocena taka wynika z następującej okoliczności; otóż, zgodnie z uregulowania- mi zawartymi w wykorzystywanych przez Spółkę wzorcach umów, Odbiorca dokonuje za- płaty za dostarczoną wodę i odprowadzane ścieki w terminie wskazanym na rachunku. Wskazany termin płatności nie może przekroczyć 20-tego dnia po ustalonym okresie rozli- czeniowym. MPWiK dostarczy rachunek najpóźniej na 7 dni przed datą płatności rachunku. Z kolei, z treści zakwestionowanych postanowień wynika, że Spółka uwzględnia jedynie reklamacje złożone najpóźniej w terminie płatności za dostarczoną wodę i odebrane ścieki, co prowadzi do wniosku, że w wielu przypadkach konsument ma prawo do skutecznego złożenia reklamacji (tj. prawo do rozpatrzenia, a nie jej uwzględnienia) jedynie w terminie 7 dni od daty otrzymania rachunku. Prowadzi to istotnego ograniczenia konsumentom przysługujących im uprawnień, bowiem wyznaczany 7-dniowy termin na składanie rekla- macji należy uznać za zbyt krótki. Wnioski płynące z dokonanej oceny skutkują uznaniem, że udowodniona została również bezprawność działania Spółki, polegająca na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru niedozwolonych postano- wień umownych. Skoro zatem, kwestionowane zapisy są tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru, to posługiwanie się nim w obrocie konsumenckim, zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznać należy za działanie bezprawne, sta- nowiące praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Spółka w toku postępowania podjęła czynności polegające na wykreśleniu cytowa- nych wyżej postanowień ze stosowanych wzorców umów i przedłożyła nowe wzorce sta- nowiące załączniki do Zarządzenia Nr 2 Dyrektora Zarządu MPWiK z dnia 17 maja 2011 r., które nie zawierają zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu warunków umownych. Od tej daty Spółka przystąpiła również do wymiany umów łączących ją z odbiorcami usług. Wystąpienie tej okoliczności dało podstawy do przyjęcia, że z dniem 17 maja 2011 r. do- szło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. 20 Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności orzeczono jak w punkcie II sentencji de- cyzji. Należy jednak mieć na uwadze, że rozstrzygnięcie podjęte w tym zakresie wskazuje jedynie na okoliczność ustania dniu 17 maja 2011r. bytu praktyki zdefiniowanej w punkcie II sentencji decyzji. Nie oznacza to jednak uznania, że fakt wykreślenia z dotychczas obo- wiązujących wzorców umów kwestionowanych postanowień przesądza jednoznacznie o zapobieżeniu przez skarżonego przedsiębiorcę innym naruszeniom godzącym w zbiorowe interesy konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu, rezygnacja z zamieszczania w nowo- opracowanych wzorcach umów jakichkolwiek uregulowań określających tryb załatwiania reklamacji może stanowić o niedopełnieniu przez Spółkę obowiązków wynikających z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, który to przepis bezwzględnie zobowiązuje przedsiębiorstwo wodociągowo–kanalizacyjne do określenia w umowie zawieranej z od- biorcami usług praw i obowiązków ciążących na stronach tej umowy. 8 Brak w umowie tego rodzaju unormowań może być przejawem stosowania praktyki naruszającej zbiorowe inte- resy konsumentów, odmiennej od tej orzeczonej w niniejszej decyzji. Co prawda, w treści nowych wzorców umów Spółka zamieściła zapis, zgodnie z którym: Regulamin dostarcza- nia wody i odprowadzania ścieków stanowi integralną część umowy, mając jednak na uwadze dotychczasowe orzecznictwo Prezesa Urzędu należy zauważyć, że zaniechanie za- mieszczenia w treści stosowanych wzorców umów postanowień normujących prawa i obo- wiązki stron umowy w odniesieniu do kwestii związanych z trybem postępowania reklama- cyjnego oraz obowiązkami informacyjnymi, jakie ciążą na dostawcy usług, może stanowić o naruszeniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ponadto Regula- min obowiązujący na terenie Miasta Lęborka stanowi, iż: Otrzymany rachunek za wodę ODBIORCA zobowiązany jest zapłacić w terminie wskazanym na rachunku. W tym czasie ODBIORCA ma prawo zgłoszenia reklamacji, która nie wstrzymuje obowiązku uregulowa- nia rachunku. (…), natomiast Regulamin obowiązujący na terenie gminy Nowa Wieś Lę- borska stanowi, iż: Wniesienie przez Odbiorcę reklamacji, co do wysokości faktury, nie wstrzymuje obowiązku uregulowania należności. Tak więc Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujące na obszarze działania MPWiK nie określają szczegó- łowo uprawnień konsumenta jako strony umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków oraz odpowiadających im obowiązków dostawcy usług w zakresie załatwiania re- klamacji. Kwestie te nie były jednak objęte zakresem postępowania wszczętego przez Pre- zesa Urzędu, w związku z czym niniejsza decyzja nie rozstrzyga w tym zakresie. Ad III. W postępowaniu prowadzonym przez Prezesa Urzędu postawiono MPWiK zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia w stosowanych w obrocie z konsumentami wzorcach umów zatytułowanych: Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Rybki), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty) , Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i od- prowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy 8 Por. wyrok SOKiK z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt XVII Ama 78/04. 21 (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ryczałt - Lębork) postanowie- nia o brzmieniu: Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzy- miesięcznego okresu wypowiedzenia. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanych zachowań Spółki należy wskazać, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami pra- wa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następu- jące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość odprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiaro- wego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody, to jest bez zawarcia umowy, jak rów- nież przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Formułując powyższy przepis ustawodawca nie posłużył się terminem w szczegól- ności lub podobnym. Oznacza to, że ww. katalog ma charakter zamknięty. Przedsiębior- stwo wodociągowo-kanalizacyjne nie może zaprzestać świadczenia usług na rzecz odbior- ców w innych przypadkach niż określone w ustawie. Skoro tylko w wymienionych enume- ratywnie przypadkach przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć wodę lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, to też tylko w tych samych przypadkach można umowę wypowiedzieć. Przyczyny wypowiedzenia umowy przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne są więc enumeratywnie wyliczone. Rozwiązanie umowy oznacza praktycznie zaprzestanie świadczenia usługi dostarczania wody lub odprowadzania ścieków. W ocenie Prezesa Urzędu brzmienie postanowienia umownego, zgodnie z którym umowa może być rozwiązana przez każda z jej stron, w tym przedsiębiorstwo wodociągo- wo-kanalizacyjne z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zdarzenia, objęte hipotezami powołanego wyżej prze- pisu obejmują bowiem ściśle określone sytuacje, w których może nastąpić odcięcie dosta- wy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego i nie dopuszczają rozwiązania umowy przez przedsiębiorcę z dowolnej przyczyny. Oznacza to, że kwestionowane postanowienie umowne może statuować możliwość przekroczenia przez Spółkę jej ustawowych kompe- tencji, jako dostawcy usług wodociągowych i kanalizacyjnych w zakresie możliwości wstrzymania świadczenia usług. Postanowienie to przewiduje bowiem możliwość podjęcia działań powodujących odcięcie dostaw wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego, bez określenia przyczyn rozwiązania umowy, a więc także w sytuacjach, które nie zostały objęte art. 8 ust. 1 ww. ustawy. Stąd, w ocenie Prezesa Urzędu, pozbawienie konsumentów przysługującej im z mocy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ochrony przed zaprzestaniem przez przedsiębior- stwo wodociągowo – kanalizacyjne świadczenia usług, będące skutkiem rozwiązania umo- 22 wy na skutek wypowiedzenia jej przez przedsiębiorcę, jest sprzeczne z art. 8 ust. 1 ustawy i świadczy o bezprawności kwestionowanego postanowienia umownego. Zachowania MPWiK godzą w interesy konsumentów, gdyż stosowanie w ww. wzor- cach umów kwestionowanej klauzuli pozbawia odbiorców możliwości korzystania z usługi o charakterze powszechnym, niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania każdego gospo- darstwa domowego i przedsiębiorcy, w sytuacji – gdy zgodnie z powszechnie obowiązują- cymi przepisami prawa – nie byliby pozbawieni dostarczania wody i odbierania ścieków. Działanie przedsiębiorcy, nie respektujące tej ochrony należy uznać za godzące w interesy konsumentów, gdyż wywołuje negatywne skutki w sferze praw konsumentów. Podkreślenia wymaga, iż usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego od- prowadzania ścieków są usługami o charakterze użyteczności publicznej. Z uwagi na swój charakter usługi te są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospo- darstw domowych. Dostęp do wody to podstawowa życiowa potrzeba każdego człowieka 9 . To dodatkowo przesądza o uznaniu, że kwestionowane przez Prezesa Urzędu zachowania dotyczą ogółu konsumentów jako zbiorowości. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowania Spółki stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przekazała nowo opracowane wzorce ww. umów, w których dokonano zmiany kwestionowanego postanowienia na następujące: Umowa może być rozwiązane przez pisemne oświadczenie MPWiK przesłane listem poleconym za trzy- miesięcznym okresem wypowiedzenie, dokonanym w każdym czasie, z powodu naruszenia przez Odbiorcę warunków Umowy lub Regulaminu, utraty prawa do nieruchomości lub z innych przyczyn niezależnych od MPWiK uniemożliwiających świadczenie usługi na rzecz Odbiorcy (wzorce umów stanowiące załączniki 1- 5 do ww. Zarządzenia z 17 maja 2011 r.) oraz: Umowa zawarta na czas określony może być rozwiązana przez każdą ze stron za uprzednim jednomiesięcznym okresem wypowiedzenie, dokonanym w każdym czasie, przez złożenie pisemnego oświadczenie woli w siedzibie MPWiK lub przesłania listem pole- conym (wzorce umów stanowiące załączniki 7 – 11 do ww. Zarządzenia). Mając na uwadze powyższe uregulowania ustawowe i dotychczasowe orzecznictwo antymonopolowe 10 należy uznać, że Spółka MPWiK zmieniając brzmienie zakwestionowa- nego postanowienia nie zaprzestała działań sprzecznych z art. 8 ust. 1 ustawy o zbioro- wym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a tym samym wciąż sto- suje praktykę ograniczającą konkurencję, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. Ad IV. 9 Por. wyrok SOKiK z dn. 20 marca 2008 r. (sygn. akt XVII AmA 78/07) 10 Zobacz: wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 14 maja 2010 r. sygn. akt VI ACa 1095/09, wyrok SOKiK sygn. akt: Ama XVII 78/2004 oraz decyzje Prezesa UOKiK RKT - 07/2009 i RKT - 8/2011. 23 Wszczynając postępowanie, Prezes Urzędu postawił Spółce MPWiK zarzut stosowa- nia praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia w stosowa- nych w obrocie z konsumentami wzorcach umów zatytułowanych: Umowa nr … na dosta- wę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na do- stawę wody do celów budowy (ryczałt – Lębork), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dosta- wę wody do celów budowy (Mosty) i Umowa nr … na dostawę wody (Rybki), postanowie- nia o brzmieniu: MPWiK może wstrzymać dostawę wody w razie (…) oraz w przypadku opóźniania się z zapłatą określoną w (…) przez okres dłuższy niż dwa okresy obrachunko- we. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanych zachowań Spółki należy wskazać, iż w sytuacji, gdy odbiorca usług opóźnia się z zapłatą należności za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może − na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu − odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne w sytuacji, gdy odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie może na- tomiast zaprzestać świadczenia usług na rzecz odbiorców w innych przypadkach niż okre- ślone w ustawie. Kwestionowane postanowienie umowne uprawnia MPWiK do wstrzymania dostaw wody w przypadku opóźniania się przez odbiorcę usług z zapłatą należności przez okres dłuższy niż dwa okresy obrachunkowe, a więc nie przewiduje ono po stronie dostawcy usług uprzedniego spełnienia obowiązku dostarczania odbiorcy upomnienia do uregulowa- nia należności. Pominięcie we wzorach umów tego istotnego, z punktu widzenia konsu- mentów, uregulowania pozbawia więc indywidualnych klientów Spółki części praw przy- znanych im ustawą, którzy z powodu wystąpienia różnych okoliczności (np. nieotrzymanie rachunku), mogą nie mieć świadomości, że pozostają w zwłoce z zapłatą. Należy ponadto wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym za- przestanie świadczenia usług wodociągowo-kanalizacyjnych może nastąpić dopiero upły- wie dwóch pełnych okresów obrachunkowych, następujących po dniu otrzymania upo- mnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty, natomiast Spółka MWiK stosuje uregulo- wanie pozwalające jej wstrzymać dostawę wody w przypadku opóźniania z zapłatą po dniu upływu terminu płatności za dwa okresy obrachunkowe. Wynika z tego, że termin okre- ślony ustawą jest dłuższy, przynajmniej o okres pomiędzy powstaniem zaległości a dostar- czeniem upomnienia, a skarżone przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, poprzez stosowanie zakwestionowanego postanowienia, działając w sprzeczności z ustawą o zbio- rowym zaopatrzeniu, skróciło go, ze szkodą dla konsumentów. Stąd, w ocenie Prezesa Urzędu, pozbawienie odbiorców usług przysługującej im z mocy ustawy ochrony przed odcięciem dostawy wody narusza normę określoną art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i świadczy o bezprawności zachowań rynkowych przedsiębiorcy. Działania MPWiK godzą w interesy konsumentów, gdyż stosowanie we wzorcach umownych kwestionowanego postanowienia pozbawia odbiorców możliwości korzystania z usługi o charakterze powszechnym, niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania każdego 24 gospodarstwa domowego i przedsiębiorcy, w sytuacji – gdy zgodnie z powszechnie obo- wiązującymi przepisami prawa – nie byliby pozbawieni dostaw wody. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowania Spółki stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spółka w toku postępowania podjęła czynności polegające na wykreśleniu cytowa- nych wyżej postanowień ze stosowanych wzorców umów i przedłożyła Prezesowi UOKIK nowo opracowane wzorce ww. umów stanowiące załączniki do Zarządzenia Nr 2 Dyrektora Zarządu MPWiK z dnia 17 maja 2011 r., w których nie umieszczono przywołanych wyżej postanowień. Od tej daty Spółka przystąpiła również do wymiany umów łączących ją z odbiorcami usług. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z dniem 17 maja 2011 r. do- szło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności orzeczono jak w punkcie IV sentencji de- cyzji. Choć nie jest to objęte zakresem rozstrzygnięcia zawartego w punkcie IV sentencji decyzji, Prezes Urzędu wskazuje, że brak w nowoopracowanych wzorcach umów postano- wień określających sytuacje, w których przedsiębiorca może odciąć dostawę wody lub za- mknąć przyłącze kanalizacyjne, może przemawiać za postawieniem Spółce MPWiK uzasad- nionego zarzutu niedopełnienia obowiązków wynikających z art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, która to norma bezwzględnie obliguje przedsiębiorstwo wodocią- gowo – kanalizacyjne do określenia w umowie zawieranej z odbiorcami usług zasad odpo- wiedzialności stron za niedotrzymanie jej warunków. Kwestie te, jak już zaznaczono, nie były objęte zakresem prowadzonego przez Pre- zesa Urzędu postępowania, w związku z czym niniejsza decyzja nie rozstrzyga w tym za- kresie. Nie wyklucza to jednak w żaden sposób możliwości uruchomienia w przyszłości instrumentów przewidzianych ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów, jako że za- sada respektowania powagi rzeczy osądzonej nie ma w tym przypadku zastosowania. Ad V. W przedmiotowym postępowaniu postawiono MPWiK zarzut stosowania praktyk na- ruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia w stosowanych w obrocie z konsumentami wzorcach umów zatytułowanych: 1. Umowa nr … na dostawę wody (Rybki), Umowa nr … na dostawę wody do ce- lów budowy (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), postanowienia o brzmieniu: Wznowienie świadczenia wstrzymanej usługi nastąpi niezwłocznie po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanej usługi, 2. Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków - Lę- bork), postanowienia o brzmieniu: Wznowienie świadczenia wstrzymanych usług nastąpi natychmiast po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spo- 25 wodowały wstrzymanie dostawy wody lub odbioru ścieków, oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanych usług, 3. Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do ce- lów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ryczałt - Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (Mosty), postanowienia o brzmieniu: Wznowienie świadczenia wstrzymanych usług nastą- pi natychmiast po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzesta- niem świadczenia wstrzymanych usług, Punktem wyjścia dla oceny bezprawności zachowania Spółki jest w ocenie Prezesa Urzędu przepis art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, który określa, w jakich okolicznościach przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne uprawnione jest do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy. Zgodnie z tym przepisem, że może to nastąpić gdy: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, nastę- pujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomia- rowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ście- ków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Powyższy katalog ma charakter zamknięty, który nie może być dowolnie i arbitral- nie rozszerzany przez dostawcę usług w treści umowy. Przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne nie może zaniechać świadczenia usług na rzecz odbiorców w innych przy- padkach niż określone w powyższym przepisie. Oznacza to, że jeżeli brak jest podstaw do odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego tj. nie występują prze- słanki wymienione w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, istnieje po stronie dostawcy usług obowiązek świadczenia usług wodociągowych i kanalizacyjnych na rzecz odbiorcy. Skoro bowiem art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu stanowi, w jakich przypadkach dostawca usług może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanaliza- cyjne, to a contrario z przepisu tego wynika, iż po ustaniu wymienionych w nim okoliczno- ści przedsiębiorstwo zobowiązane jest do wznowienia świadczenia usług. Po usunięciu przyczyn, które spowodowały wstrzymanie świadczenia usług brak jest bowiem ustawo- wych przesłanek, które wskazywałyby na to, że odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego jest uzasadnione i powinno być kontynuowane. MPWiK wpro- wadza natomiast dodatkowy warunek, od spełnienia którego uzależnia wznowienie dosta- wy wody i odprowadzania ścieków w postaci obowiązku uiszczenia przez odbiorcę kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanych usług. Stosownie do przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu zaniechanie uiszczenia takiej opłaty nie stanowi prze- słanki do uznanie, że przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne uprawnione jest do nieświadczenia usług na rzecz odbiorcy. 26 Przyczyną wstrzymania dostawy wody i odprowadzania ścieków nie może być nie- uiszczenie przez odbiorcę kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanych usług. Z chwilą, gdy ustają zdarzenia opisane w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopa- trzeniu w wodę, to jest gdy usunięte zostają przyczyny odcięcia dostaw wody lub za- mknięcia przyłącza kanalizacyjnego, a zatem z tą chwilą Spółka zobowiązana jest do wznowienia świadczenia usług na rzecz odbiorcy. Uruchomienie dostawy wody lub odprowadzania ścieków dopiero po pokryciu przez odbiorcę określonych kosztów jest zatem równoznaczne z tym, iż przedsiębiorstwo przyznaje sobie prawo do nieświadczenia usług w przypadkach nieprzewidzianych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Odrębną kwestią jest dochodzenie od odbiorcy kosztów ponownego uruchomienia świadczenia usług. Prezes Urzędu nie kwestionuje samej zasadności pobierania przez Spółkę opłaty z tytułu wznowienia dostawy wody i odbioru ścieków, a jedynie fakt, iż od uiszczenia tej opłaty Spółka uzależnia wznowienie świadczenia usług na rzecz odbiorcy, pomimo iż – jak wykazano powyżej – już samo ustanie przyczyn będących podstawą do odcięcia dostawy wody i zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego powinno skutkować po- nownym uruchomieniem dostaw wody i odbioru ścieków. Stąd, w ocenie Prezesa Urzędu, uzależnianie przez Spółkę wznowienia dostaw wody i odprowadzania ścieków od uiszczenia przez odbiorcę ww. opłat, nie znajduje uzasadnie- nia w przepisach ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, co świadczy o bezprawności kwestio- nowanego postanowienia umownego. Zachowania MPWiK godzą w interesy konsumentów, gdyż stosowanie we wzorcach umownych kwestionowanego postanowienia pozbawia odbiorców możliwości korzystania z usługi o charakterze powszechnym, niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania każdego gospodarstwa domowego i przedsiębiorcy, w sytuacji – gdy zgodnie z powszechnie obo- wiązującymi przepisami prawa – nie byliby pozbawieni dostarczania wody i odbierania ścieków. Działanie przedsiębiorcy, nie respektujące tej ochrony należy uznać za godzące w interesy konsumentów, gdyż wywołuje negatywne skutki w sferze praw konsumentów. Usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków są usługami o charakterze użyteczności publicznej. Z uwagi na swój charakter usługi te są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Dostęp do wody to podstawowa życiowa potrzeba każdego człowieka 11 . To dodatkowo przesądza o uznaniu, że kwestionowane przez Prezesa Urzędu zachowania dotyczą ogółu konsumen- tów jako zbiorowości. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przekazała nowo opracowane wzorce ww. umów, z któ- rych wykreślono kwestionowane postanowienia. Nowe wzorce umów są stosowany przez MPWiK od dnia 17 maja 2011 r., tj. od daty wejścia w życie Zarządzeniem Nr 2 Dyrektora Zarządu MPWiK. Od tej daty Spółka przystąpiła również do wymiany umów łączących ją z odbiorcami usług. Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z dniem 17 maja 2011 r. do- szło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów 11 Por. wyrok SOKiK z dn. 20 marca 2008 r. (sygn. akt XVII AmA 78/07) 27 rozważanej w tym punkcie. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie V sentencji niniejszej decyzji. Kara pieniężna. Zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprze- dzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tejże ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniana jest wysokość nakładanych na przedsiębiorców kar. Norma prawna wynikająca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, iż przy ustalaniu wyso- kości kar pieniężnych, o których mowa między innymi w art. 106 należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Wskazać również należy, że kara pieniężna może być nałożona na przedsiębiorcę niezależnie od tego, czy dopuścił się naruszenia przepisów ustawy umyślnie, czy też nie- umyślnie. Z powyższego wynika, że kara może być nałożona bez względu na okoliczność występowania po stronie przedsiębiorcy winy rozumianej jako świadomość bezprawności zachowania. Okoliczność ta jest jednak czynnikiem relewantnym przy miarkowaniu wyso- kości nakładanej kary pieniężnej 12 . Nałożona przez Prezesa Urzędu kara powinna ponadto pełnić funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a także prewencyjną, dyscyplinującą (tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości). W zależności od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. W punktach I-V sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez MPWiK praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawy do na- łożenia na Spółkę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalając wymiar kar pieniężnych Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk. W kontekście analizy wagi stwierdzonego naruszenia wzięto także pod uwagę okoliczność, iż naruszenia dopuścił się przedsiębiorca o bardzo silnej pozycji rynkowej, działający w warunkach monopolu naturalnego. W związku z tym po stronie konsumentów brak jest możliwości wyboru alternatywnego dostawcy usług, co również wpływa na dotkliwość zakwestionowanych praktyk. Uwzględniono także specyfikę rynku, na jakim doszło do naruszenia konkurencji. Zważono, że usługi zbiorowego zaopa- trzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, których dotyczą stwierdzone naru- szenie, należą do usług użyteczności publicznej, które są świadczone w sposób powszech- ny i które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domo- wych. Stwierdzone naruszenia dotyczą zatem towaru, który należy uznać za niezbędny z punktu widzenia konsumentów, z którego nie mogą oni zrezygnować i którego nie mogą 12 Konrad Kohutek w: „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz ”, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2008 r., str. 1027. 28 oni zastąpić towarem o częściowej choćby substytucyjności. Jednocześnie wzięto także pod uwagę geograficzny zasięg działania Spółki, który ogranicza terytorialny zasięg od- działywania do wymiaru lokalnego. Prezes Urzędu wziął pod uwagę także długotrwały okres stosowania stwierdzonych naruszeń, wynikający z ustalenia, że kwestionowane wzorce stosowane są w obrocie od 2006 r. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowane praktyki wymierzone są we wszystkich konsu- mentów korzystających z usług Spółki, a zatem mają charakter powszechny. Z uwagi na różnorodność stosowanych przez przedsiębiorcę praktyk, konieczne sta- ło się wymierzenie czterech kar pieniężnych. Podstawą obliczenia wysokości niniejszych kar jest przychód osiągnięty przez Spół- kę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Spółka w 2010 r. uzyskała przychód w wysokości […] zł, wobec czego maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę w oparciu o ww. przepis wynosi [….] zł. Pierwsza kara określona w decyzji jest wymierzana w związku ze stosowaniem przez Spółkę dwóch praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w punktach I i IV niniejszej decyzji. Praktyki te polegają na zamieszczeniu we wzorcach umownych postanowień o treści: 1) MPWiK ma prawo kontroli instalacji wodociągowej ODBIORCY w obecności przed- stawicieli ODBIORCY. Przedstawiciele MPWiK są uprawnieni do wstępu do wszyst- kich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalację wodociągową. 2) MPWiK ma prawo kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej ODBIORCY w obecności przedstawicieli ODBIORCY. Przedstawiciele MPWiK są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalację wodocią- gową i kanalizacyjną. 3) MPWiK może wstrzymać dostawę wody w razie (…) oraz w przypadku opóźniania się z zapłatą określoną w (…) przez okres dłuższy niż dwa okresy obrachunkowe. Na postawie przywołanych wyżej postanowień MPWIK narusza obowiązek informo- wania konsumentów o istotnych z ich punktu widzenia okolicznościach dotyczących umo- wy, jej przedmiotu i treści, a także może pozbawić konsumentów dostępu do usług zbio- rowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Bezprawność ww. za- pisów wynika z niezgodności przywołanych postanowień umownych z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, stąd zasadnym jest wymierzenie jednej kary za powyższe prak- tyki. Stosowane przez Spółkę naruszenia zbiorowych interesów konsumentów ujawniały się na etapie zawierania kontraktu. Wzorce ww. umów stosowane były przez Spółkę od 2006 r. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia usta- lenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie […] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2010 r., czyli kwotę na poziomie […] zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicz- nością łagodzącą, która wystąpiła w sprawie, jest [….]. W związku z powyższym kwotę 29 należy bazową zmniejszyć [….], to jest do kwoty […] zł . W sprawie tej nie wystąpiły oko- liczności obciążające. Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. W spra- wie tej nie wystąpiły okoliczności łagodzące i obciążające. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma w niniejszym przy- padku miejsca. W związku z powyższym ustalono wysokość kary na poziomie 6.633 zł . W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości […] % przychodu uzyskanego przez Spół- kę w 2010 r. i stanowiąca około […] % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy i współmierna do możliwości finansowych WZ. Pre- zes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwe- stionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie VI ppkt 1 sentencji niniejszej decy- zji. Druga kara określona w niniejszej decyzji jest wymierzana w związku ze stosowa- niem przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w punkcie II niniejszej decyzji. Praktyka ta polega na zamieszczeniu we wzorcach umów zatytułowanych: 1. Umowa nr … na dostawę wody (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody i odpro- wadzanie ścieków (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Mosty), Umowa nr … na dostawę wody (Rybki), postanowienia o brzmieniu: Zgłoszenie przez ODBIORCĘ zastrzeżeń do wysokości rachunku nie wstrzymuje jego zapłaty. Reklamacje zgłoszone po terminie płatności nie będą uwzględniane, z wyłączeniem błędów rachunkowych, 2. Umowa nr … na dostawę wody (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i od- prowadzanie ścieków (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody i odprowadzanie ścieków (z załącznikiem dot. ścieków- Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (Lębork), Umowa nr … na dostawę wody do celów budowy (ry- czałt - Lębork), postanowienia o brzmieniu: Zgłoszenie przez ODBIORCĘ zastrze- żeń do wysokości rachunku nie wstrzymuje jego zapłaty. Reklamacje zgłoszone po terminie płatności nie będą uwzględniane, uznanych za postanowienia niedozwolone i wpisane do rejestru postanowień wzorców uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wzorce ww. umów stosowane były przez Spółkę od 2006 r. Prezes Urzędu zważył, iż – stosowanie przez MPWiK postanowień ww. wzorców umów tożsamych z postanowie- niami wpisanymi do rejestru, w których termin na składanie reklamacji ograniczono do terminu płatności faktury. Wywołuje to skutek polegający na kształtowaniu praw i obo- 30 wiązków konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający ich interesy (art. 385 1 § 1 k.c.) oraz ograniczeniu odpowiedzialności przedsiębiorcy względem konsumenta za nienależyte wykonanie lub niewykonanie zobowiązania (art. 385 3 pkt 2 k.c.). W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia usta- lenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie […] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2010 r., czyli kwotę na poziomie[…] zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicz- nością łagodzącą, która wystąpiła w sprawie, jest […]. W związku z powyższym kwotę na- leży bazową zmniejszyć o […], to jest do kwoty […] zł . W sprawie tej nie wystąpiły oko- liczności obciążające. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma w niniejszym przy- padku miejsca. W związku z powyższym ustalono wysokość kary na poziomie 2.653 zł . W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości […] % przychodu uzyskanego przez Spół- kę w 2010 r. i stanowiąca około […] % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy i współmierna do możliwości finansowych WZ. Pre- zes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwe- stionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie VI ppkt 2 sentencji niniejszej decy- zji. Trzecia kara określona w decyzji jest wymierzana w związku ze stosowaniem przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w punkcie III niniejszej decyzji. Praktyka ta polega na zamieszczeniu we wzorcach umownych po- stanowienia o treści: Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Na podstawie przywołanego wyżej postanowienia MPWIK narusza obowiązek infor- mowania konsumentów o istotnych z ich punktu widzenia okolicznościach dotyczących umowy, jej przedmiotu i treści, a także może pozbawić konsumentów dostępu do usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Bezprawność ww. zapisu wynika z niezgodności przywołanego postanowienia umownego z przepisami usta- wy o zbiorowym zaopatrzeniu. Stosowane przez Spółkę naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ujawniało się na etapie zawierania kontraktu. Wzorce ww. umów stosowane były przez Spółkę od 2006 r. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia usta- lenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie […] % przychodu uzyskanego 31 przez Spółkę w 2010 r., czyli kwotę na poziomie [….] zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. W spra- wie tej nie wystąpiły okoliczności łagodzące i obciążające. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma w niniejszym przy- padku miejsca. W związku z powyższym ustalono wysokość kary na poziomie 4.737 zł . W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości […] % przychodu uzyskanego przez Spół- kę w 2010 r. i stanowiąca około […] % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy i współmierna do możliwości finansowych WZ. Pre- zes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwe- stionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie VI ppkt 3 sentencji niniejszej decy- zji. Czwarta kara określona w decyzji jest wymierzana w związku ze stosowaniem przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w punkcie V niniejszej decyzji. Praktyka ta polega na zamieszczeniu we wzorcach umownych posta- nowień o treści: 1) Wznowienie świadczenia wstrzymanej usługi nastąpi niezwłocznie po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanej usłu- gi, 2) Wznowienie świadczenia wstrzymanych usług nastąpi natychmiast po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody lub odbioru ścieków, oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzestaniem świad- czenia wstrzymanych usług, 3) Wznowienie świadczenia wstrzymanych usług nastąpi natychmiast po usunięciu przez ODBIORCĘ przyczyn, które spowodowały wstrzymanie dostawy wody oraz po uiszczeniu kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanych usług, Na postawie przywołanych postanowień przedsiębiorca może uzależniać przywró- cenie dostaw wody i odprowadzania ścieków od uiszczenia przez konsumenta kosztów związanych z zaprzestaniem świadczenia wstrzymanych usług. Stosowane przez Spółkę naruszenia zbiorowych interesów konsumentów ujawniały się na etapie zawierania kontraktu. Wzorce ww. umów stosowane były przez Spółkę od 2006 r. Prezes Urzędu zważył, iż w wyniku powyższych zachowań sytuacja konsumentów została osłabiona, gdyż umowa o dostarczania wody i odbiór ścieków mogła zostać roz- wiązana albo mogła wygasnąć w sytuacji nie przewidzianej powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Rozwiązanie umowy i jej wygaśnięcie są równoznaczne z zaprzestaniem 32 dostarczania wody lub odbierania ścieków, a więc pozbawiają konsumenta dostępu do usługi, korzystanie z której jest podstawową życiową potrzebą każdego człowieka. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia usta- lenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie […] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2010 r., czyli kwotę na poziomie […] zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicz- nością łagodzącą, która wystąpiła w sprawie, jest […]. W związku z powyższym kwotę na- leży bazową zmniejszyć o […], to jest do kwoty […] zł . W sprawie tej nie wystąpiły oko- liczności obciążające. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma w niniejszym przy- padku miejsca. W związku z powyższym ustalono wysokość kary na kwotę 3.316 zł . W ocenie Pre- zesa Urzędu wymierzona kara w wysokości […] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2009 r. i stanowiąca około […] % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych WZ. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna peł- nić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestio- nowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie VI ppkt 4 sentencji niniejszej decy- zji. W ocenie Prezesa Urzędu wymierzone kary, stanowiące odsetek przychodów uzy- skanych przez MPWiK w 2010 r. i ustalone znacznie poniżej maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów są adekwatne do stopnia naruszenia przepisów ustawy i – pomimo osiągnięcia w 2010 r. przez MPWiK […] - współmierne do możliwości finansowych Spółki. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pie- niężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Ka- rę należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP O/O War- szawa Nr 51101010100078782231000000. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 tej ustawy, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdził naruszenie przepisów tejże ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść kosz- ty postępowania. Niniejsze postępowanie w sprawie stosowania praktyk ograniczających konkurencję zostało wszczęte z urzędu. W jego wyniku Prezes Urzędu w punkcie I – V sentencji przed- 33 miotowej decyzji stwierdził stosowanie przez MPWiK praktyk, o których mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespon- dencją. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił obciążyć MPWiK kwotą kosztów w wysokości 30 zł (słownie: trzydzieści złotych) stanowiących koszty wysyłki pism. Na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów określono MPWiK 14 dniowy termin zwrotu Prezesowi Urzędu kosztów postępo- wania, liczony od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie VII sentencji niniejszej decyzji. Koszty postępowania, określone w punkcie VII decyzji, należy uiścić w określonym w sentencji decyzji terminie na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w War- szawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. POUCZENIE: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwu- tygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdań- sku. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt V sentencji niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygo- dniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek Otrzymuje: Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. ul. Pionierów 2 84- 300 Lębork