RGD-32/2004

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA W G DAŃSKU RGD.411 - 1/04/CF Gda ń sk, dnia 17 grudnia 2004r. D ECYZJA N R RGD.32/2004 Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie kon - kurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r., Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzeni a Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowego Polska Ż egluga Morska w Szczecinie - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - nie stwierdza si ę stosowania przez WU Ż - Przedsi ę biorstwo Us ł ug Ż eglugowych i Portowych Gdynia Sp. z o. o. w Gdyni praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , o których mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […], polegaj ą cych na nadu ż ywaniu przez ww. przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku ś wiadczenia us ł ug holowniczy ch, poprzez bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych op ł at za us ł ugi holownicze oraz na narzucaniu uci ąż liwych warunków umów o ś wiadczenie us ł ug holowniczych, przynosz ą cych temu przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. U ZASADNIENIE Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Urz ę du wp ł yn ął wnio - sek Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowego Polska Ż egluga Morska w Szczecinie (zwanego dalej P Ż M lub wnioskodawc ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko WU Ż – Przedsi ę biorstwo Us ł ug Ż eglugowych i Portowych Gdynia Sp. z o.o. w Gdyni (zwanej dalej Spó ł k ą WU Ż ) i uznanie, i ż Spó ł ka ta stosuje praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 i pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […] (karta akt sprawy 1 - 2 i 4). W uzasadnieniu wniosku P Ż M podnios ł o fakt, i ż b ę d ą c najwi ę kszym armato - rem statków ż eglugi morskiej w Polsce, zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa - ze 2 80 - 824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346 - 29 - 32, 346 - 29 - 33, 301 - 51 - 75 E - MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL wzgl ę du na charakter prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej – zobowi ą zane jest do korzystania z us ł ug przedsi ę biorców zajmuj ą cych si ę obs ł ug ą statków w polskich portach, a szczególnie wykonuj ą cych us ł ugi pilotowe i u s ł ugi holownicze. Rynek ś wiadczenia wspomnianych us ł ug podzielony jest w ten sposób, i ż w ka ż dym z portów (lub grupy portów) us ł ugi realizowane s ą przez jeden, dominuj ą cy podmiot, który na w ł a ś ciwym sobie rynku jednostronnie ustala warunki ich ś wiadczenia (k. 2). Wnioskodawca poda ł , ż e na obszarze portu w Gdyni pozycj ę dominuj ą c ą - w ś wietle art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji [...] - na rynku ś wiadczenia us ł ug holowniczych zajmuje WU Ż - Przedsi ę biorstwo Us ł ug Ż eglugowych i Portowych Gdynia Sp. z o.o. w Gdyni (k. 2). Spó ł ka ta nie zawiera z us ł ugobiorcami sta ł ych (terminowych) umów, które „w sposób trwa ł y i wi ążą cy okre ś la ł yby zasady obs ł ugi statków w danym porcie” [podkr. UOKiK]. Wnioskodawca jest zobligowany d o korzystania z us ł ugi holowania, tote ż za ka ż dym razem, kiedy sk ł ada Spó ł ce zlecenie na jej wykonanie, zmuszony jest do przyj ę cia ustalonych przez ni ą warunków, w tym równie ż dotycz ą cych wynagrodzenia obliczanego na podstawie stosowanej przez Spó ł k ę taryf y op ł at. Spó ł ka, wykorzystuj ą c pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, jednostronnie wprowadzi ł a zmiany w sposobie naliczania wynagrodzenia nale ż nego za przeholowania. Dokona ł a tego zmieniaj ą c rodzaj waluty rozliczeniowej w taryfie, z waluty USD na walut ę euro, z zas tosowaniem przelicznika 1 USD = 1 euro (k.2). O tym, ż e ceny za us ł ugi Spó ł ki b ę d ą wyra ż ane od dnia 1 stycznia 2004r. w euro, wnioskodawca zosta ł powiadomiony pismem Spó ł ki z dnia 16 pa ź dziernika 2003r.(k.2). Wed ł ug P Ż M, dzia ł anie Spó ł ki w przedmiocie zmiany waluty w taryfie, w opi - sany wy ż ej sposób, wskazuje na nadu ż ycie przez ni ą pozycji dominuj ą cej, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 i pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji [...].Wed ł ug wnioskodawcy istot ą stosowanych przez Spó ł k ę pra ktyk jest bezprawne nadu ż ywanie si ł y rynkowej, wynikaj ą cej z odpowiednio wysokiego udzia ł u w rynku, podejmowane w celu ograniczenia swobody pozosta ł ych uczestników rynku, tj. kontrahentów (w tym wnioskodawcy) i konkurentów oraz wymuszanie na nich uczestni ctwa w obrocie na zasadach narzuconych, mniej korzystnych, ni ż by mia ł o to miejsce w warunkach istnienia konkurencji. Wspomniane dzia ł ania maj ą charakter powszechny, bowiem odnosz ą si ę do wszystkich, dzia ł aj ą cych na w ł a ś ciwym rynku krajowym i rynkach zagra nicznych, armatorów i agentów, przez co godz ą w interes publiczny (k.2). Bior ą c pod uwag ę argumenty podane we wniosku, Prezes Urz ę du, na wniosek Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowego Polska Ż egluga Morska w Szczecinie, wszcz ął z dniem 12 stycznia 2004r. post ę powanie antymonopolowe, w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez WU Ż – Przedsi ę biorstwo Us ł ug Ż eglugowych i Portowych Gdynia Sp. z o.o. w Gdyni pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug holowniczych, poprzez dzia ł ania przejawiaj ą ce si ę w postaci bezpo ś redniego narzucania nieuczciwych op ł at, w tym op ł at nadmiernie wygórowanych oraz narzucania uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy narzucaj ą cemu te warunki nieuzasadnione korzy ś ci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 oraz pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Pismem z dnia 6.02.2004r. Spó ł ka WU Ż , w odpowiedzi na zawiadomienie o 3 wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, jak i nast ę pnymi (z dnia 26.08.2004r., 8.09.2004r., 5.10.2004r. i 28.10.2004r.) wyja ś ni ł a, co nast ę puje:  Us ł ugi holownicze s ą przez ni ą ś wiadczone na podstawie zlece ń jednorazowych i umów okresowych, w których to umowach ustalone s ą szczegó ł owe warunki wzajemnych rozlicze ń finansowych mi ę dzy stro - nami. Warunki te s ą przedmiotem negocjacji handlowych z armat orami lub agentami morskimi, którzy niezale ż nie od tre ś ci obowi ą zuj ą cej aktualnie taryfy agenci i armatorzy mog ą wyst ę powa ć o przyznanie rabatów i upustów (jednorazowych lub okazjonalnych, je ż eli ma miejsce wysoka warto ść sprzeda ż y). W 2003r. spo ś ród […] klientów Spó ł ki, […] otrzyma ł o rabat na okres ustalony mi ę dzy stronami (k. 13 - 14, 22, 77). Decyzja o udzieleniu rabatu (jakiegokolwiek) zale ż y od: blisko ś ci portów konkurencyjnych (polskich i zagranicznych), tego czy jest to sta ł y klient, wielko ś ci masy tona ż owej, systematyczno ś ci i rzetelno ś ci w regulowaniu p ł atno ś ci wobec Spó ł ki oraz ewentualnych mo ż liwo ś ci wzrostu obrotów handlowych z danym klientem w przysz ł o ś ci (k. 23, 78).  W latach poprzednich, w tym równie ż w roku 2003, strony post ę powania ł ą czy ł y roczne umowy o wzajemnej wspó ł pracy gospodarczej. P Ż M udzielano w tym okresie rabatów, w sytuacji, kiedy o nie wyst ę powa ł i kiedy by ł o to zasadne dla obu stron pomimo, i ż wnioskodawca […] wobec Spó ł ki, nara ż aj ą c j ą tym samym na zamro ż enie kapita ł u. Z klientami, którzy kwestionowali dokonan ą z dniem 1 stycznia 2004r. zmian ę taryfy, Spó ł ka podejmowa ł a negocjacje rabatowe. P Ż M jest wa ż nym klientem Spó ł ki i tak jak inni jej klienci, mia ł i ma prawo, do szczegó ł owych negocjacji stawki za holowanie przy k a ż dym wej ś ciu do portu. Po otrzymaniu informacji o wprowadzeniu przez Spó ł k ę nowej taryfy wnioskodawca nie wyst ą pi ł do niej z ż adnymi uwagami ani te ż propozycj ą uregulowania zasad ś wiadczenia us ł ug holowniczych w 2004r. Nie wyst ą pi ł równie ż z propozycj ą zawarcia umowy na ten rok (k. 11). Wed ł ug wiedzy Spó ł ki, P Ż M jest obecnie istotnym klientem Portu Gda ń sk, gdzie us ł ugi holownicze ś wiadczy firma pos ł uguj ą ca si ę analogiczn ą taryf ą (k.10).  Op ł aty za wykonanie us ł ug holowniczych naliczane s ą na podstaw ie stawek i zasad okre ś lonych w „Taryfie za us ł ugi WU Ż - Przedsi ę biorstwa Us ł ug Ż eglugowych i Portowych Gdynia”. Zmieniona, obowi ą zuj ą ca od 1.01.2004r. taryfa odzwierciedla koszty wykonywania us ł ug. Zast ą pi ł a ona taryf ę niezmienion ą od 10 lat (k. 24). Male j ą ce wp ł ywy z us ł ug holowniczych (w PLN) w latach 2002 - 2003 w zestawieniu z rosn ą cymi w tym czasie kosztami ich wykonania powodowa ł y, ż e corocznie wynik Spó ł ki w tym zakresie by ł ujemny. Wp ł yw na to mia ł przede wszystkim spadek warto ś ci USD, przy jednoczesnym wzro ś cie - w kolejnych latach – cen paliwa, kosztów remontów oraz spadku ilo ś ci wykonywanych holowa ń wskutek rosn ą cej ilo ś ci zwolnie ń z us ł ug holowniczych udzielanych przez Kapitanat Portu w Gdyni. W celu zmniejszenia kosztów Spó ł ka zredukowa ł a zatrudnienie do minimalnego, mo ż liwego poziomu, zwalniaj ą c we wspomnianym okresie […] osób. W takiej sytuacji zmiana waluty w rozliczeniowej w taryfie oznacza ł a w rzeczywisto ś ci podwy ż k ę warto ś ci stawek i mia ł a przyczyni ć si ę do zrównowa ż e nia kosztów i przychodów zwi ą zanych ze ś wiadczeniem us ł ug holowania (k. 25, 9697). 4 Na decyzj ę o zmianie taryfy wp ł yn ęł o równie ż wprowadzenie waluty euro do taryfy portowej, przyst ą pienie do UE oraz wyst ą pienia klientów Spó ł ki (k.24).  Spó ł ka stosuje od 2 002r. euro przy rozliczaniu nale ż no ś ci za tzw. rejsy pe ł nomorskie (k. 25).  Spó ł ka wykonuje us ł ugi holownicze wewn ą trzportowe g ł ównie na akwenie portu Gdynia i na tak okre ś lonym rynku geograficznym swój udzia ł szacuje na […]%. Jej konkurentem na wspomn ianym rynku jest WU Ż PUPiM Sp. z o.o. w Gda ń sku, która mo ż e wykonywa ć us ł ugi holownicze tak ż e w porcie w Gdyni i na trasie reda - port Gdynia (k. 77,215) Wnioskodawca – na wezwanie organu antymonopolowego – pismem z dnia 24.03.2004r. (k. 33 - 34) ustosunkowa ł si ę do wyja ś nie ń z ł o ż onych przez Spó ł k ę w odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. Podniós ł on, ż e intencj ą z ł o ż enia wniosku o wszcz ę cie przedmiotowego post ę powania by ł o poddanie weryfikacji organu antymonopolowego legalno ś ci „stosowanej l awinowo przez podmioty ś wiadcz ą ce us ł ugi portowe, w tym uczestnika, praktyki polegaj ą cej na dowolnej zamianie dotychczas stosowanej waluty rozliczeniowej na inn ą walut ę ” Sposób, w jaki Spó ł ka dokona ł a zmiany waluty rozliczeniowej godzi nie tylko w powsz echnie uznane zasady rynkowe i dobre obyczaje kupieckie, ale równie ż w interes publiczny. Zastosowany przelicznik (1 USD=1 euro), spowodowa ł istotny wzrost kosztów po stronie kontrahentów Spó ł ki, a jej samej przysporzy ł nieuzasadnionych korzy ś ci, przy czym skar ż ona nie wykaza ł a ż adnego racjonalnego prawnego, ani ekonomicznego uzasadnienia dla zastosowanego sposobu zmiany waluty w taryfie (k.33 - 34). Odnosz ą c si ę do przedstawionego wy ż ej stanowiska wnioskodawcy, Spó ł ka w pi ś mie z dnia 22.04.2004r. (k. 37 - 38) wskaza ł a na fakt, ż e wszystkie firmy wykonuj ą ce us ł ugi holownicze w portach polskich okre ś laj ą stawki w swoich taryfach w euro, przy czym niektóre z nich, dzia ł aj ą ce na wybrze ż u szczeci ń skim, zmiany waluty w taryfie dokon a ł y ju ż w drugim pó ł roczu 2003r. W takiej sytuacji niezrozumia ł ym jest dla niej fakt, ż e wnioskodawca nie wyst ą pi ł z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego równie ż przeciwko konkurencyjnej firmie holowniczej w Gda ń sku, która taryf ę w euro stos uje od 1.01.2004r. i zmiany waluty w taryfie dokona ł a w taki sam sposób, a w stosunku do firmy PORT - HOL ze Ś winouj ś cia wniosek wycofa ł . Bior ą c pod uwag ę dotychczasow ą dobr ą wspó ł prac ę miedzy stronami sporu, czego wyrazem by ł sposób dokonywania mi ę dzy nimi rozlicze ń finansowych, z ł o ż enie wniosku ocenia ona jako przejaw zró ż nicowanego podej ś cia P Ż M do kontrahentów, w zale ż no ś ci od w ł asnych interesów. Do materia ł u dowodowego Spó ł ka przedstawi ł a: zestawienie przychodów i wyników osi ą ganych w latach 1996 – 2003 (k. 26), przychodów, kosztów i wyników osi ą ganych w latach 2000 - 2003 (k. 220 - 222), taryfy op ł at stosowane w latach 1996 - 2004, (k. 27 i 28) oraz zestawienie i kopie faktur wystawionych dla P Ż M i agenta P Ż M Polsatem Shipping Agen cy w Szczecinie w okresie od 1 listopada 2003r. do 30 czerwca 2004r. wraz z kopiami faktur (k. 85 - 207). W trakcie mniejszego post ę powania, Prezes Urz ę du - w celu uzupe ł nienia ma - teria ł u dowodowego – przeprowadzi ł kontrol ę w Spó ł ce WU Ż (protokó ł z kontro li z za łą cznikami k. 224 – 232) oraz wyst ą pi ł z pisami do: 1/ Ministra Infrastruktury i Ministra Finansów o zaj ę cie stanowiska, co do spo - sobu dokonania zmiany waluty w taryfie op ł at za us ł ugi pilotowe i holownicze, jak i co do poziomu tych op ł at (k. 39 - 40,65,66 - 67 i 70), 5 2/ Przedsi ę biorstwa Us ł ug Portowych i Morskich „WU Ż „ Sp. z o.o. w Gda ń sku o wskazanie rynku geograficznego ś wiadczenia us ł ug holowniczych, przedstawienie daty zmiany taryfy za us ł ugi holownicze oraz aktualnie obowi ą zuj ą cej taryfy (k. 36, 42 - 64), 3/ przedsi ę biorcy Jan St ę pniewski i SKA Sp. z o.o. w Gdyni o wskazanie rynku geograficznego wykonywania us ł ug holowniczych oraz o przedstawienie aktualnej taryfy op ł at za us ł ugi holownicze (k. 220, 223) M AJĄC NA UWADZE ZGROMADZONY MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU O CHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE . Istot ą praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę jest bezprawne wykorzystanie (nadu ż ycie) si ł y rynkowej wynikaj ą cej z pozycji zajmowanej na rynku w ł a ś ciwym 1 , podj ę te w celu ogranic zenia samodzielno ś ci pozosta ł ych uczestników obrotu oraz wymuszenia ich funkcjonowania na rynku w narzuconych warunkach, z regu ł y mniej korzystnych, ni ż by wynika ł o to z dzia ł ania nieskr ę powanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia konkurencji. Usta lenie rynku w ł a ś ciwego dla potrzeb konkretnego post ę powania tocz ą cego si ę przed Prezesem Urz ę du pozwala na ustalenie si ł y (pozycji) rynkowej skar ż onego przedsi ę biorcy i stanowi podstaw ę dokonania oceny, czy naruszy ł on przepisy ustawy o ochronie konkurencj i [...]. Dla potrzeb niniejszego post ę powania podstawowe znaczenie, z punktu widzenia konkurencji i interesów uczestników rynku, ma ustalenie jego przedmiotowego, przestrzennego (geograficznego) i czasowego wymiaru. Aby ustali ć , czy skar ż ony przedsi ę biorca podawany jest realnemu b ą d ź potencjalnemu wspó ł zawodnictwu ze strony konkurentów, niezb ę dne jest równie ż sprecyzowanie podmiotowej struktury rynku. Identyfikacja wymiaru produktowego rynku sprowadza si ę do wyodr ę bnienia towarów, w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […], w oparciu o ich szczególne w ł a ś ciwo ś ci, m.in. przeznaczenie, funkcje u ż ytkowe i cen ę tak, aby odró ż ni ć te towary od innych w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zamiany. Chodzi wi ę c tutaj o towary takie same lub z punktu widzenia nabywcy uznawane za substytuty. W przedmiotowym post ę powaniu wymiar produktowy rynku zwi ą zany jest z us ł ugami holowniczymi ś wiadczonymi na rzecz statków w portach, które mo ż na okre ś li ć jako us ł ugi holownicze wewn ą trzportowe. Ich wykonanie polega na wprowadzenie statku z redy do portu, wyprowadzenie z portu na red ę oraz przeholowaniach na obszarze samego portu. Dla statków o okre ś lonych parametrach technicznych korzystanie z tej us ł ugi na ko ń cow ym (pocz ą tkowym) odcinku transportu ł adunku drog ą morsk ą , jak i w trakcie przemieszczania si ę na akwenie portu, jest obowi ą zkowe. O tym, z jakiej formy holowania statek b ę dzie korzysta ł (holowania na linie lub asysta holowników) decyduje kapitanat portu w oparciu o przepisy bezpiecze ń stwa portowego. Do niego nale ż y tak ż e zwolnienie z obowi ą zku holowania statku o pojemno ś ci wi ę kszej ni ż dozwolona w przepisach portowych, je ż eli samodzielne manewrowanie statku (wej ś cie, przemieszczanie w basenie portowym, wyj ś cie) nie zagrozi bezpiecze ń stwu w porcie. Us ł ugi holowania s ą us ł ugami towarzysz ą cymi i zabezpieczaj ą cymi wykonanie przewozu ł adunku na okre ś lonym odcinku, 1 Zgodnie z art. 4 ust. 8 ustawy o ochronie konkurencji przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę - „ ry - nek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę i w ł a ś ciwo ś ci (w tym jako ść ) s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkur encji ” 6 b ę d ą cego cz ęś ci ą wytyczonej trasy transportowej, której nie mo ż na zast ą pi ć inn ą tras ą 2 (przewóz z punktu A do punktu B). Rynek geograficzny w stanie faktycznym niniejszej sprawy obejmuje obszar portu Gdynia 3 . Taka delimitacja rynku w aspekcie przestrzennym determinowana jest wytyczon ą uprzednio tras ą , na której przemieszcza si ę ł adunek – us ł ugi hol owania s ą na niej wykonywane na rzecz statków, które wchodz ą c na akwen, opuszczaj ą c go lub przemieszczaj ą c si ę na nim, dostarczaj ą /odbieraj ą ł adunek, którego trasa i port docelowy – jako miejsce wy ł adunku/za ł adunku - ustalony jest w umowie na jego transpo rt. Rynkiem w ł a ś ciwym w sprawie jest zatem lokalny rynek us ł ug holowniczych wykonywanych na obszarze portu Gdynia (holowania wewn ą trzportowe). Stanowi on jedno z wielu ogniw d ł u ż szych ci ą gów i tras transportowych, wykonywanych i ś ci ś le okre ś lonych przez miejsca: nadania, prze - i wy ł adunku oraz dostarczenia ł adunku. Nie istnieje przy tym realna - bez konieczno ś ci zmiany szeregu za ł o ż e ń logistycznych transportu w obrocie l ą dowo - morskim - mo ż liwo ść dowolnej zamiany raz wytyczonych w dokumentach przewozowych odcinków drogi transportowej. W porcie w Gdyni us ł ugi holownicze ś wiadczy skar ż ona Spó ł ka oraz PUPiM „WU Ż ” Sp. z o.o. w Gda ń sku. Inne podmioty prowadz ą ce w nim dzia ł alno ść gospodarcz ą i posiadaj ą ce holowniki, wykorzystuj ą je przede wszystk im do wykonywania holowa ń na w ł asne potrzeby (stocznie) lub do holowa ń morskich (Jan St ę pniewski i S - ka). Przedsi ę biorca zajmuj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą na rynku nie mo ż e jej nadu ż y - wa ć i podejmowa ć dzia ł a ń skierowanych przeciwko konkurentom, które ustawa o ochronie konkurencji […] identyfikuje i nazywa praktykami ograniczaj ą cymi konkurencj ę . Stosownie do tre ś ci art. 4 ust. 9 cytowanej ustawy, przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę „ pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym stopniu niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , i ż przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzi a ł w rynku przekracza 40%” . Dominacja ta winna mie ć zasadniczo stabilny i trwa ł y charakter, bowiem dopiero wtedy jest ona ź ród ł em si ł y podmiotu dominuj ą cego, daj ą cej mu przewag ę nad innymi uczestnikami rynku 4 . Na wyznaczonym dla potrzeb niniejszego post ę p owania rynku w ł a ś ciwym Spó ł ka WU Ż zajmuje bezsprzecznie siln ą i ugruntowan ą pozycj ę dominuj ą c ą , bowiem jej udzia ł w tym ż e rynku wynosi […]%. Jak ju ż wspomniano, us ł ugi holownicze w porcie w Gdyni wykonuj ą tak ż e i inne podmioty, ale poniewa ż czyni ą to w niewielkim zakresie albo na w ł asne potrzeby, nie stanowi ą skutecznej konkurencji dla skar ż onej. Pozycja rynkowa Spó ł ki WU Ż przes ą dza o mo ż liwo ś ci rozpatrywania jej dzia ł a ń w kontek ś cie domniemanego naruszenia art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochroni e konkurencji [...]. Zastosowanie przepisów cytowanej ustawy – zgodnie z zapisem zawartym w jej art. 1 ust. 1 – nast ę puje w sytuacji naruszenia lub zagro ż enia interesu publicznego poprzez dzia ł ania dotykaj ą ce sfery interesów nieokre ś lonej liczby uczes tników rynku i 2 Por. Decyzja Komisji z dnia 21 grudnia 1993r. dotycz ą ca odmowy dost ę pu do urz ą dze ń portu Rodby Nr 94/119/WE, Dz. Urz. WE L 55/52 z 1994r. 3 Rynek w ł a ś ciwy w aspekcie przestrzennym (rynek geograficzny) obejmuje obszar, na którym warunki konkuren cji, w zakresie ustalonego rynku produktowego, s ą dla przedsi ę biorcy lub grupy przedsi ę biorców zbli ż one. 4 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 26 kwietnia 1995r., sygn. akt XVII 73/94 7 godz ą ce w konkurencj ę rozumian ą jako zjawisko charakterystyczne dla gospodarki wolnorynkowej. Zdaniem organu antymonopolowego w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do takiego zagro ż enia, bowiem skutkiem podwy ż ki op ł at za us ł ugi holownicze d otkni ę ty zosta ł nieokre ś lony kr ą g uczestników rynku, a wprowadzenie jej w sposób dokonany przez Spó ł k ę mo ż liwe by ł o dzi ę ki zajmowanej przez ni ą pozycji rynkowej. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , przedmiotowe post ę powanie zosta ł o przeprowa - dzone w zwi ą zku z postawionym Spó ł ce WU Ż zarzutem nadu ż ycia pozycji rynkowej poprzez: 1/ bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie wnioskodawcy nieuczciwej ceny, w tym ceny nadmiernie wygórowanej, co stanowi naruszenie przepisu art. 8 pkt 2 ust. 1 ustawy o ochronie [.. .], 2/ narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy narzucaj ą cemu te warunki nieuzasadnione korzy ś ci, co stanowi naruszenie przepisu art. 8 pkt 2 ust. 6 ustawy o ochronie [...]. Ad. 1. Aby udowodni ć fakt nadu ż ycia pozycji rynkowej przez dominanta w sposób zakazany przepisem art. 8 ust. 2 pkt 1, nale ż y wykaza ć , i ż :  mia ł o miejsce bezpo ś rednie narzucanie cen,  narzucone ceny maj ą nieuczciwy charakter, czego jednym z mo ż liwych przejawów jest ich nadmierne wygóro wanie. Dla bytu omawianej praktyki niezb ę dnym jest wykazanie, ż e wymienione wy - ż ej warunki wyst ą pi ł y łą cznie, na zasadach koniunkcji, bowiem nie spe ł nienie chocia ż by jednego z nich, skutkuje brakiem podstaw do uznania, ż e skar ż ony przedsi ę biorca stosowa ł wspomnian ą praktyk ę , godz ą c ą w interesy jego kontrahentów. Wnioskodawca podniós ł , ż e b ę d ą c zobligowanym do korzystania z us ł ug ho - lowniczych w porcie w Gdyni, zmuszony jest ka ż dorazowo do przyst ą pienia do jednostronnie ustalonych przez Spó ł k ę WU Ż warunków ś wiadczenia us ł ugi, bowiem nie zawiera ona sta ł ych umów, które w sposób trwa ł y i wi ążą cy okre ś la ł yby szczegó ł owe zasady obs ł ugi statków jej klientów, w tym wnioskodawcy. Z wyja ś nie ń skar ż onej Spó ł ki wynika, ż e powszechnie stosowan ą przez ni ą za - sad ą jest ka ż dorazowe negocjowanie z klientami warunków wykonania zlecenia holowania statków (k.10). Wnioskodawca jej wa ż nym klientem Spó ł ki, któremu w poprzednich latach wielokrotnie udzielano rabatu, a tak ż e – na mocy specjalnej ugody – […] z okresu 1 996 - 2001r., co równie ż mo ż na uzna ć za pewn ą form ę udzielenia upustu (k.10). W 2003r., tak jak w poprzednich latach, strony łą czy ł a, sta ł a umowa zawarta na okres jednego roku (k. 10). W 2004r. wnioskodawca nie wyst ą pi ł do skar ż onej o zawarcie umowy i o ur egulowanie zasad ś wiadczenia us ł ug holowniczych, ani te ż nie zg ł osi ł ż adnych uwag od m - ca pa ź dziernika 2003r., kiedy to zosta ł powiadomiony o wej ś ciu w ż ycie nowej taryfy(k.11). Powy ż sze wyja ś nienia Spó ł ki WU Ż zas ł uguj ą na uwag ę . Nie kwestionowa ł ich 8 wnioskodawca. Skoro zatem wnioskodawca mia ł mo ż liwo ść negocjowania cen, jak równie ż przyst ą pienia do umowy, a nie uczyni ł tego, brak jest podstaw, aby uzna ć , ż e pierwsza z przes ł anej omawianej praktyki zosta ł a spe ł niona. Zarzutowi jednostronnego, bezpo ś red niego narzucania op ł at za holowanie przeczy równie ż fakt przyznania agentowi wnioskodawcy, […] w Szczecinie, rabatów w 2004r. w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2004r., a wi ę c ju ż po wprowadzeniu nowej taryfy (dowód: k. 121, 140, 168). Celem ka ż dej um owy zawartej mi ę dzy kontrahentami, niezale ż nie od jej for - my, jest przyj ę cie takich uzgodnie ń , aby ś wiadczenia mi ę dzy nimi by ł y równowarto ś ciowe (ekwiwalentne) wzgl ę dem siebie. Jednym z warunków umowy o wykonanie okre ś lonego ś wiadczenia jest niew ą tpliwie cena. Wnioskodawca zarzucaj ą c Spó ł ce stosowanie – od dnia 1 stycznia 2004. - nadmiernie wygórowanych op ł at za us ł ugi holownicze, podnosi ł , i ż do ich istotnego i nieuzasadnionego wzrostu dosz ł o przez to, ż e Spó ł ka zmieniaj ą c walut ę rozliczeniow ą w taryfie na dro ż sz ą , tj. z waluty USD na walut ę euro, pomin ęł a ró ż nic ę wynikaj ą c ą z kursów obu walut przyjmuj ą c, ż e warto ść 1 USD jest równa warto ś ci 1 euro. Skutkiem tego by ł bezwzgl ę dny wzrost kosztów us ł ug holowniczych ponoszonych przez wnioskodawc ę , przy czym Spó ł ka w ż aden racjonalny i obiektywny sposób nie uzasadni ł a tak ra żą cej podwy ż ki cen ś wiadczonych us ł ug. Op ł aty za us ł ugi holownicze stanowi ą ceny w rozumieniu art. 4 ust. 7 ustawy o ochronie konkurencji [...] i mog ą by ć rozpatrywane jako mies zcz ą ce si ę w kategoriach cen nieuczciwych - ceny nadmiernie wygórowane. Jakkolwiek brak jest definicji zarówno ceny nieuczciwej, jak i ceny nadmiernie wygórowanej, to zgodnie z literatur ą przedmiotu oraz orzecznictwem antymonopolowym, zarówno krajowym, jak i unijnym, uznaje si ę , i ż jest to cena nie znajduj ą ca uzasadnienia w ekonomicznej warto ś ci sprzedanego towaru (tu: us ł ugi), ra żą co zawy ż ona w stosunku do jego warto ś ci i naruszaj ą ca przez to zasad ę równowa ż no ś ci ś wiadcze ń mi ę dzy uczestnikami (stronami) umowy. Ustalenie czy okre ś lona cena nosi znamiona nadmiernie wygórowanej doko - nywane jest w oparciu o kryterium porównawcze lub kosztowe. W sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniejszego rozstrzygni ę cia organ antymonopolowy, aby zrewidowa ć ocen ę wnioskodawcy co do wysoko ś ci op ł at pobieranych przez Spó ł k ę od dnia 1 stycznia 2004r., pomocniczo zastosowa ł kryterium komparatywne, zestawiaj ą c wysoko ść spornych op ł at z wysoko ś ci ą op ł at zawartych w taryfie za us ł ugi holownicze wykonywane przez PUPiM „WU Ż ” Sp. z o.o. w Gda ń sku. Spó ł ka ta mo ż e wykonywa ć holowania tak ż e w porcie w Gdyni. Od dnia 1 stycznia 2004r. wysoko ść op ł at w stosowanej przez ni ą taryfie okre ś lona jest w euro (43). Wysoko ść stawki op ł aty za holowanie (lub asyst ę holownika) zale ż y od pojem - no ś ci statku (V) w m 3 , przy czym zarówno w taryfie Spó ł ki WU Ż w Gdyni, jak i Spó ł ki WU Ż w Gda ń sku, stawki te okre ś lone s ą w euro dla wyznaczonych przedzia ł ów obj ę to ś ci statków. Nale ż y przy tym wskaza ć , ż e obowi ą zuj ą ca od 1 stycznia 2004r. taryfa Spó ł ki WU Ż w Gdyni jest taryf ą now ą , która ró ż ni si ę od taryfy stosowanej przez ni ą w okresie od 1 stycznia 2001r. do 31 grudnia 2003r. tym, ż e w warto ś ci stawek op ł at s ą w niej podane w euro, a nie jak poprze dnio w jednostkach taryfowych. Warto ść jednostki taryfowej w taryfie obowi ą zuj ą cej do 31 grudnia 2003r. wynosi ł a 0,30 USD, tak jak w Taryfie za us ł ugi portu i Bazy Promowej w Gdyni z 1 stycznia 1994., któr ą Skar ż ona spó ł ka pos ł ugiwa ł a si ę 9 do 31 grudnia 2 000r. Wysoko ść nowej op ł aty (w euro) w taryfie Spó ł ki WU Ż zosta ł a ustalona w ten sposób, ż e warto ść jednostki taryfowej 0,30 USD zosta ł a przyj ę ta jako równa 0,30 euro i przemno ż ona przez ilo ść jednostek taryfowych. Z porównania op ł at zawartych w taryfie skar ż onej i w taryfie konkurencyjnej PUPiM „WU Ż ” Sp. z o.o. w Gda ń sku wynika 5 , i ż pozostaj ą one na takim samym poziomie do pojemno ś ci statków przekraczaj ą cej 400.001 m 3 . W tabeli op ł at skar ż onej op ł ata za holowanie statków o tej i wy ż szej pojemno ś ci okre ś lona zosta ł a na poziomie 3.600 euro i jest to najwy ż sza stawka, któr ą mo ż e ona zastosowa ć (kolumna A tabeli dotycz ą ca op ł at za holowanie zawiera 65 pozycji). Natomiast w taryfie PUPiM „WU Ż ” Sp. z o.o. w Gda ń sku (w analogicznej kol umnie zawartych jest 66 pozycji dotycz ą cych wielko ś ci op ł at za holowanie), wyznaczona jest jeszcze op ł ata dla statków o pojemno ś ci 450.001 m 3 i powy ż ej. Wynosi ona 3.700 euro. W ocenie organu antymonopolowego, bior ą c pod uwag ę margines b łę du wy - nikaj ą cy z faktu, ż e przedsi ę biorcy, których taryfy zosta ł y porównane, dzia ł aj ą w warunkach dominacji na swoich rynkach w ł a ś ciwych, brak jest w takiej sytuacji przes ł anek, aby op ł atom za holowanie statków na akwenie potu Gdynia - stosowanym przez skar ż on ą , od dnia 1 stycznia 2004r - przypisa ć cech ę nadmiernego wygórowania. Wskazany wy ż ej fakt, ż e tabela Spó ł ki „WU Ż ” w Gda ń sku przewiduje dodatkow ą stawk ę dla statków o pojemno ś ci przekraczaj ą cej 450.001 m 3 nie ma dla przedmiotowej oceny znaczenia. Podwy ż k a ceny za wykonanie us ł ugi jako taka, nawet znaczna, nie daje pod - staw do domniemania, i ż ustalone w jej wyniku ceny s ą nieuczciwe lub nadmiernie wygórowane, bowiem ka ż dy przedsi ę biorca ma prawo do żą dania ceny, która nie tylko pokryje koszty jej wykonani a, ale równie ż przyniesie uczciwy zysk. 6 Jest oczywistym, i ż przedsi ę biorca, który okre ś la ceny za swoje us ł ugi w walucie obcej, nara ż a si ę na ryzyko niepewno ś ci wynikaj ą ce ze zmiany kursu tej waluty w stosunku do PLN i Spó ł ka takie ryzyko w latach 2001 - 20 02 ponios ł a (k.24). Wobec powy ż szego orzeczono, jak sentencji. Ad. 2. Aby dzia ł anie przedsi ę biorcy, zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na okre ś lonym rynku w ł a ś ciwym, mog ł o by ć zakwalifikowane jako naruszaj ą ce zakaz okre ś lony w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, nale ż y wykaza ć , i ż :  narzuca on kontrahentom warunki zawieranych umów,  warunki wspó ł pracy s ą obiektywnie uci ąż liwe,  warunki te stanowi ą dla narzucaj ą cego je ź ród ł o nieuzasadnionych korzy ś ci. Stosowanie przez skar ż onego przedsi ę biorc ę praktyki, o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 uwa ż a si ę za udowodnione, je ż eli – wobec pozostaj ą cej poza sporem jego pozycji rynkowej – dowiedzione zostanie, ż e wszystkie wymienione wy ż ej przes ł anki wyst ą pi ł y jed nocze ś nie. 7 Jest to praktyka o charakterze eksploatacyjnym, której 5 § 13 ust. 3 kolumna A tabeli „Op ł at za us ł ugi statkowe” w Taryfie za us ł ugi WU Ż – PUPiM Sp. z o.o. w Gdyni (k. 28) oraz § 14 ust. 3 kolumna A tabeli „Op ł at za us ł ugi statkowe” w Taryfie za us ł ugi PUPiM „WU Ż ” Sp. z o.o. w Gda ń sku (k. 59 - 60) 6 Por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z d nia 4 czerwca 2003r., Sygn. Akt XVII Ama 75/02 7 Por. wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 8 listopada 2001r., Sygn. Akt I CKN 494/99 10 bezpo ś rednie skutki godz ą w interesy przedsi ę biorców, przeciwko którym s ą skierowane. Ponoszone przez nich okre ś lonego rodzaju straty, b ę d ą ce odpowiednikiem nieuzasadnionych korzy ś ci dominanta, powoduj ą , i ż cz ę sto pozostaj ą oni w gorszej sytuacji konkurencyjnej, ni ż inni przedsi ę biorcy – ich potencjalni konkurenci, dzia ł aj ą cy na innych paralelnie zorganizowanych rynkach – nie dotkni ę ci takimi praktykami. Ustawa antymonopolowa nie definiuje poj ęć „uci ąż liwy” , „ narzucanie” i „nie - uzasadnione korzy ś ci” . Zgodnie jednak ż e z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem antymonopolowym, za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy, który dla jednej ze stron oznacza ci ęż ar wi ę kszy od powsze chnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju, a „ narzucanie” tych warunków wi ąż e si ę z wyst ą pieniem – po stronie kontrahenta – przymusu wynikaj ą cego z uprzywilejowanej pozycji rynkowej zajmowanej przez przedsi ę biorc ę dominuj ą cego. Kryterium pozwalaj ą cym o dró ż ni ć t ę sytuacj ę od okoliczno ś ci, w których ma miejsce swobodne kontraktowanie stron (w granicach swobody umów wynikaj ą cej z art. 353 Kc.), jest zasada racjonalnego post ę powania kontrahenta przedsi ę biorcy dominuj ą cego. Nieuzasadnione korzy ś ci maj ą z regu ł y posta ć nadwy ż ki finansowej (co nie jest jednoznaczne z op ł acalno ś ci ą gospodarcz ą ), któr ą dominant osi ą gn ął w wyniku zachwiania ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń w relacjach z kontrahentami. W rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […] przes ł anka narzucania warunków umowy przez podmiot dominuj ą cy mo ż e zosta ć spe ł niona w sytuacji, kiedy rynek w ł a ś ciwy jest rynkiem niekonkurencyjnym i kontrahenci przedsi ę biorcy, którego dzia ł ania poddane s ą ocenie, s ą pozbawieniu b ą d ź to mo ż liwo ś ci ne gocjacji zasad na jakich odbywa si ę wspó ł praca stron, b ą d ź wyboru, np. innego dostawcy us ł ug. Wnioskodawca wskazuj ą c na naruszenie przez Spó ł k ę WU Ż art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […] podniós ł , i ż skar ż ona wykorzystuj ą c si łę rynkow ą , j ednostronnie i arbitralnie, narzuci ł a kontrahentom nowe, bardziej niekorzystne warunki ś wiadczenia us ł ug holowniczych, po wy ż szej cenie, co w efekcie pozwala jej na osi ą ganie nieuzasadnionych korzy ś ci z tego tytu ł u. B ę d ą c zobligowanym do korzystania z us ł ug holowniczych w porcie w Gdyni jest on zmuszony do ka ż dorazowego sk ł adania zlece ń na te us ł ugi i przyjmowania warunków ich wykonania, z tej przede wszystkim przyczyny, ż e skar ż ona nie zawiera ze swoimi klientami umów, które w sposób trwa ł y i wi ążą cy okre ś la ł yby szczegó ł owe zasady obs ł ugi statków, w tym tak ż e statków P Ż M. Ze wzgl ę du na to, ż e skar ż ona nie zawiera ze swoimi kontrahentami d ł ugoletnich umów, P Ż M, jak i inni jej klienci, s ą zmuszani do przyjmowania ustalonych przez ni ą op ł at, przy ka ż dorazowym sk ł adaniu zlecenia. Zebrany w sprawie materia ł dowodowy nie daje podstaw do uznania, ż e klien - ci skar ż onej spó ł ki dzia ł aj ą w warunkach przymusu i s ą ca ł kowicie pozbawieni zarówno mo ż liwo ś ci negocjowania warunków wykonania zlecenia (umowy), jak i wyboru innego dostawcy us ł ug holowania na akwenie portu gdy ń skiego. Mog ą oni bowiem zwróci ć si ę o wykonanie holowania do PUPiM „WU Ż ” Sp. z o.o. w Gda ń sku. Bez znaczenia jest przy tym fakt, i ż stosuje ona taryf ę podobn ą , jak skar ż ona. Ponadto, jak ju ż wykazano w pkt 1 niniejszego uzasadnienia, skoro wnioskodawca nie wykaza ł woli zawarcia umowy ze skar ż on ą na rok 2004, brak jest przes ł anek, aby uzna ć , ż e dzia ł a ł w warunkach niepewno ś ci wy łą cznie z jej winy. Powy ż sze ustalenia pozwalaj ą na ocen ę , ż e ni e zosta ł a spe ł niona pierwsza z przes ł anek warunkuj ą cych uznanie stosowania praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […]. 11 Ceny towarów (tu: us ł ug) winny by ć ekwiwalentne w dacie ich ustalania, a w sytuacji, kiedy kurs wa luty nie nad ąż a za inflacj ą , prawo podmiotu gospodarczego do zwaloryzowania poziomu stosowanych przez niego op ł at tak, aby by ł a zachowana ich realna warto ść , nie mo ż e budzi ć zastrze ż e ń . Z zestawienia obrotów Spó ł ki wykazanych USD i PLN w latach 2000 - 2003 (k. 24) wynika, ż e pomimo wzrostu obrotów w USD w roku 2003 w stosunku do roku 2000 o […]%, ich warto ść przeliczona na PLN spad ł a w 2003r. do poziomu […]% obrotów z roku 2000. 8 Jednocze ś nie, przy utrzymuj ą cych si ę na bardzo zbli ż onym poziomie przychodach z tytu ł u ś wiadczenia us ł ug holowania wewn ą trzportowego w latach 2000 - 2003, koszty wykonania tych ż e us ł ug kszta ł towa ł y si ę na takim poziomie, ż e wynik finansowy by ł w ka ż dym roku tego okresu ujemny, pomimo rosn ą cej ilo ś ci wykonanych holowa ń i spadku kosztów w roku 2003 o […]% w odniesieniu do roku 2001 (k.215). Jak wyja ś ni ł a skar ż ona, wp ł yw na warto ść przychodów – przy porównywalnej ilo ś ci us ł ug holowniczych – mia ł a spadaj ą ca warto ść dolara, poziom funduszu p ł ac oraz wzrost kosztów remontów i paliwa (k. 221). W zwi ą zku z tym podj ęł a ona - w celu obni ż enia kosztów wykonania us ł ug holowniczych - okre ś lone dzia ł ania polegaj ą ce m.in. na redukcji zatrudnienia do najni ż szego mo ż liwego poziomu, zabezpieczaj ą cego ś wiadczenie us ł ug, jak i bezpiecze ń stwo w porcie (k. 221). Poniewa ż restrukturyzacja zatrudnienia jako taka okaza ł a si ę dzia ł aniem niewystarczaj ą cym, Spó ł ka WU Ż zdecydowa ł a si ę na zmian ę taryfy i podwy ż k ę op ł at z dniem 1 stycznia 2004r. Z materia ł u dowodowego wynika, i ż do ko ń ca 2003r. Spó ł ka WU Ż stosowa ł a taryf ę za zas ł ugi holownicze wprowadzon ą z dniem 1 stycznia 2001r. (k. 27), w której okre ś lonym pojemno ś ciom statków (wyznaczonym od – do) odpowiada ł a okre ś lona ilo ść jednostek taryfowych (j.t.). Warto ść jednostki taryfowej wynosi ł a 0,30 dolara USA i w na tym poziomie pozostawa ł a równie ż w taryfie stosowanej przez skar ż on ą w okresie wcze ś niejszym. W nowej taryfie, w miejsce dotychczasowych jednostek taryfowych wprowadzo ne zosta ł y op ł aty wyra ż one w euro (k. 221 - 222). 9 Aby oceni ć , czy Spó ł ka uzyska ł a (mog ł a uzyska ć ) nieuzasadnione korzy ś ci z tytu ł u narzucania op ł at ustanowionych z dniem 1 stycznia 2004r., organ antymonopolowy prze ś ledzi ł poziom wska ź nika inflacji w latach 2001 - 2002 (w 2001r. wprowadzono taryf ę obowi ą zuj ą c ą do 31.12.2003r.) i porówna ł , jak mog ł aby si ę kszta ł towa ć wysoko ść przyk ł adowo wybranej op ł aty, obliczonej w oparciu o jednostki taryfowe ustalone za holowanie statku o okre ś lonym V, gdyby w roku 2002 i 2003 jej warto ść w PLN zosta ł a skorygowana (podwy ż szana) o ten wska ź nik i jaka mog ł aby by ć jej wysoko ść w USD w wymienionych latach i w dniu 1.01. 2004r. w euro. Z komunikatu GUS wynika, ż e ś rednioroczna inflacja w latach 2001 - 200 2 wy - nios ł a odpowiednio: w 2001r. – 5,5% i w 2002r. – 1,9%, za ś ś rednioroczny kursu 1USD (wg NBP) wynosi ł : w 2001r. – 4,0939PLN; 2002r. – 4,0795PLN i 2003r. – 3,8889PLN. Oblicze ń stanowi ą cych podstaw ę porównania dokonano w ten sposób, ż e warto ść pocz ą tk ow ą stawki (2.160 USD) przeliczono na PLN, stawk ę w PLN zwi ę kszono o wska ź nik inflacji z roku poprzedniego, a nast ę pnie, przy wykorzystaniu ś redniorocznego kursu USD, obliczono now ą warto ść stawki w USD. Oblicze ń dokonano dla op ł aty w wysoko ś ci 8 Obliczenia w ł asne UOKiK na podstawie danych z k. 24 i 221. 9 Jak wynika z porównania taryf, wysoko ść op ł at ( w euro) stosowa nych przez Spó ł k ę WU Ż od dnia 1 stycznia 2004r. ustalona zosta ł a w ten sposób, ż e ilo ść jednostek taryfowych z poprzedniej taryfy , okre ś lona dla obliczania op ł aty za holowanie statku, którego pojemno ść (V w m 3 ) mie ś ci si ę w granicach od – do, zosta ł a przemno ż ona przez warto ść 1 j.t. = 0,30 euro (poprzednio warto ść 1 j.t.=0,30 USD) i . 12 2.160 USD, tj. op ł aty za holowanie statku o pojemno ś ci mieszcz ą cej si ę w granicach od 85.001 m 3 do 90.000m 3 , dla którego warto ść op ł aty w ustalano w poprzedniej taryfie w oparciu o 7.200 jednostek taryfowych (7.200 j.t.x 0,30 USD= 2.160 USD). W zwi ą zku z powy ż szym, wysoko ść ocenianej op ł aty w USD i PLN w kolejnych latach kszta ł towa ł aby si ę na poziomie: 2001r. : 2.160,00 USD=8.842,82 PLN (2.160 x 4.0939=8.842,82 PLN), 2002r.: 2.286,84 USD=9.329,18 PLN (8.842,82PLN x105,5%=9.329,18PLN:4,0795PLN=2 .286,84USD), 2003r.: 2.444,50 USD= 9.506,43 PLN (9.329,18 PLN x101,9%=9.506,43PLN: 3.8889PLN=2.444,50USD). 1.01.2004r. warto ść op ł aty w euro = 2.124, euro (bez uwzgl ę dnienia wska ź nika inflacji, ze wzgl ę du na fakt, ż e op ł at ę wprowadzono z dniem 1 styc znia 2004r.) 2.444,50 USD x 86,91% 10 =2.124, 51 euro); 2.160,00 euro 11 – 2.124, 51 euro= 35,49 euro. Gdyby zatem Spó ł ka korygowa ł a stawki op ł at o wska ź nik inflacji, to bior ą c pod uwag ę kurs USD w latach 2001 – 2003 i odpowiednio wska ź nik inflacji z roku 2001 i 2002 wysoko ść tej op ł aty w wynosi ł aby: w 2001r. – 2.160 USD, w roku 2002 – 2.286,84 USD i w roku 2003 – 2.444,50USD. W zestawieniu z wysoko ś ci ą stawki analizowanej op ł aty z m - ca stycznia 2001 r. (rok wprowadzenie taryfy poprze dnio obowi ą zuj ą cej) oznacza to łą czny wzrost op ł aty w ci ą gu 2 lat o 13,17% w USD (o 7,5% w PLN). Przy przewidzianych w taryfie dodatkach (np. za us ł ugi wykonywane w dni wolne od pracy, niedziele i ś wi ę ta), wzrost poddanej ocenie op ł aty, w okre ś lonych syt uacjach, by ł by jeszcze wy ż szy. Gdyby natomiast Spó ł ka podwy ż sza ł a poddan ą ocenie stawk ę (przeliczon ą na PLN) corocznie o wska ź nik inflacji, a w czasie zmiany waluty w taryfie zastosowa ł a przelicznik wynikaj ą cy z ró ż nicy procentowej mi ę dzy warto ś ci ą ś redn iorocznego kursu USD i euro w 2003r., to w m - cu styczniu 2004r. stawka ta by ł aby równa 2.124,51 euro, a wi ę c by ł aby ni ż sza od faktycznie wprowadzonej o 35,49 euro, tj. o 1,64 %. Wobec faktu, ż e m - cu grudniu 2003r. ś redniomiesi ę czne kursy walut wynosi ł y: USD = 3,7879 PLN i euro = 4,6574 PLN (1 USD = 0,8137 euro), wprowadzenie nowej taryfy z dniem 1 stycznia 2004r., w której ilo ść jednostek taryfowych zast ą piono op ł at ą w euro, z pomini ę ciem ró ż nicy kursu mi ę dzy walut ą dotychczas stosowan ą dla okre ś lenia warto ś ci jednostki taryfowej (USD) i walut ą euro, analizowana op ł ata wzros ł a o 18,63%, przy uwzgl ę dnieniu marginesu b łę du wynikaj ą cego z zastosowania kursu ś redniomiesi ę cznego. Bior ą c pod uwag ę prawo skar ż onej do waloryzacji op ł at oraz fakt, ż e od 1994r . ilo ść jednostek taryfowych, stanowi ą cych podstaw ę naliczenia przez ni ą op ł aty za holowanie statku o okre ś lonej pojemno ś ci i warto ść jednostki taryfowej jako takiej (0,30 USD), nie by ł y zmieniane, podwy ż ka op ł aty rz ę du 18,63% nie stanowi dostatecznej prz es ł anki, aby uzna ć ż e wprowadzone przez Spó ł k ę WU Ż i stosowane od dnia 1 stycznia 2004r., stawki op ł at za holowanie s ą nadmiernie wygórowane. Nie ma te ż powodu, aby nie 10 Rok 2003 - 1 USD = 0,8691 euro (kursy ś rednioroczne obu walut). 11 Wobec pomini ę cia ró ż nicy w kursie USD i euro do PLN i sposobu ustalenia wysoko ś ci op ł at w taryfi e obowi ą zuj ą ce od dnia 1.01.2004r., op ł ata 2.160 USD = 2.160 euro. 13 przyj ąć wyja ś nie ń Spó ł ki w przedmiocie rosn ą cych kosztów wykonywania us ł ug holowniczych w latach 2001 – 2003. Nie negowa ł ich tak ż e wnioskodawca. Organ antymonopolowy, bior ą c pod uwag ę wyniki powy ż szych rozwa ż a ń , jak i ustalenia poczynione w pkt 1 niniejszego uzasadnienia, które odnosz ą si ę do zarzutu naruszenia przez skar ż on ą art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji […], uzna ł , ż e brak jest dostatecznych przes ł anek pozwalaj ą cych s ą dzi ć , ż e wprowadzenie przez Spó ł k ę WU Ż nowej taryfy op ł at za us ł ugi holownicze, przysparza jej nieuzasadnionych korzy ś ci i pozwala na p rzerzucanie na kontrahentów kosztów prowadzonej dzia ł alno ś ci, jak i ryzyka wynikaj ą cego ze spadku warto ś ci waluty stosowanej w taryfie do dnia 1 stycznia 2004r. Stanowisko to przes ą dza o mo ż liwo ś ci uznania, ż e druga z przes ł anek, decyduj ą cych o uznaniu, ż e poddany post ę powaniu przedsi ę biorca stosuje praktyk ę zakazan ą art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […] nie zosta ł a spe ł niona. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę orzeczono, jak w sentencji. P OUCZENIE : Stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (jedn. tekst: Dz. U. Nr 86 z 2003r., poz. 804 ze zm.), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kpc, od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony K onkurencji i Konsumentów, w terminie dwu tygodni od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor delegatury w Gda ń sku Roman Jarz ą bek O TRZYMUJ Ą : 1. WU Ż – P RZEDSI Ę BIORSTWO U S Ł UG Ż EGLUGOWYCH I P ORTOWYCH UL . P OLSKA 1 81 - 339 G DYNIA 2.