RGD-33/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.531-10/03/04 Gda ń sk, dnia 24 grudnia 2004r. D ECYZJA N R RGD.33/2004 Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r., Nr 86, poz. 804 ze zmianami) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej dele- gatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmia- n ą ), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek przedsi ę biorcy WTP S PÓ Ł KA JAWNA Z SIEDZIB Ą W W. , dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa U- rz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie stwierdza si ę stosowania przez PKS S PÓ Ł KA Z O . O . Z SIEDZIB Ą W W. praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zakazanych z mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […], polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozy- cji dominuj ą cej na lokalnych rynkach wykonywania regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na podstawie biletów normalnych jednorazowych poprzez po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen ra żą co niskich, wskutek: a) ustalenia, wraz z rozpocz ę ciem ś wiadczenia us ł ug na linii komunikacyjnej Wa ł cz-D ę bo łę ka, dla kursów realizowanych na tej linii przez K łę bowiec, Kar- sibór, Kolno, Boguszyn, równolegle z WTP, ceny za bilet jednorazowy nor- malny w wysoko ś ci 2,50z ł , i pozostawienia na niezmienionym poziomie, tj. 6,20z ł , cen biletów dla po łą cze ń mi ę dzy tymi dwiema miejscowo ś ciami, reali- zowanych innymi trasami, na których PKS do dnia 8 stycznia 2004r. z konku- rencj ą WTP nie spotyka ł o si ę ; b) obni ż enia, z dniem 1 kwietnia 2003r., na linii komunikacyjnej Wa ł cz-Pi ł a, dla kursów realizowanych przez Ró żę Wielk ą i Ró ż ewo, obs ł ugiwanych paralelnie z WTP, ceny za bilet jednorazowy normalny, do poziomu zbli ż onego do cen pobieranych przez tego przewo ź nika, i pozostawienie ich na niezmienionym poziomie w pozosta ł ych relacjach obs ł ugiwanych wy łą cznie przez PKS; c) pobierania zró ż nicowanych op ł at za bilet jednorazowy normalny na trasie Wa ł cz-Chwiram-Gostomia, w zale ż no ś ci od tego, czy przejazd odbywa si ę w relacji obs ł ugiwanej wy łą cznie przez PKS, czy te ż w relacji obs ł ugiwanej przez obu uczestników post ę powania (wy ż szej w pierwszym wypadku, ni ż - szej w drugim). U ZASADNIENIE W dniu 27 listopada 2003r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku wp ł yn ęł o pismo z dnia 18 listopada 2003r. przedsi ę biorcy WTP Spó ł ka Jawna (w dacie wp ł ywu pisma: Spó ł ka Cywilna), wnosz ą cego o „ wszcz ę - cie post ę powania o uznaniu praktyk stosowanych przez PKS sp. z o.o. w W. w pro- wadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej za ograniczaj ą ce konkurencj ę poprzez: 1. nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przewozu osób na terenie powiatu wa ł eckiego w my ś l art. 8 ust. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów […], 2. podejmowanie dzia ł a ń b ę d ą cych czynami nieuczciwej konkurencji w my ś l art. 3 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 i 3 Ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji […], zagra ż aj ą cych i naru- szaj ą cych interes WTP oraz klientów” i nakazaniu zaniechania stosowania tych praktyk.” W uzasadnieniu wniosku WTP poda ł o, i ż : 1. Spe ł nia wymóg, o których mowa w art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochro- nie […], co oznacza, ze jest podmiotem uprawnionym do żą dania, „ w zwi ą zku z po- dejrzeniem naruszenia przepisów ustawy”, wszcz ę cia post ę powania antymonopolo- wego przed Prezesem Urz ę du. 2. Prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie: • licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób, • zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajo- wym transporcie drogowym w ramach linii regularnej Wa ł cz-Pi ł a przez Wa ł cz-Chwiram-Gostomia-Ró ż a Wielka-Le ż enica-G ą dek-Pokrzy- wnica-Szyd ł owo-Pi ł a, • zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajo- wym transporcie drogowym w ramach linii regularnej Wa ł cz-Pi ł a przez Wa ł cz-Chwiram-Gostomia-Nowy Dwór-Szyd ł owo-Pi ł a, • zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajo- wym transporcie drogowym w ramach linii regularnej Wa ł cz-Pi ł a przez Wa ł cz-Chwiram-Ró ż ewo-Skrzatusz-Szyd ł owo-Pi ł a, • zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów w krajowym transporcie drogowym osób w ramach regularnej linii Wa ł cz- Karsibór-D ę bo łę ka przez Wa ł cz-K łę bowiec-Karsibór-Kolno-Boguszyn- D ę bo łę ka. 3. Dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na wykonywaniu regularnego prze- wozu osób, „ w oparciu o odpowiednie zezwolenia”, prowadzi na terenie powiatu wa- ł eckiego, oprócz WTP, PKS z siedzib ą w W., które „ ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w my ś l art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie”, co wynika z zestawienia ilo ś ci linii komunika- cyjnych obs ł ugiwanych przez obu przewo ź ników oraz ilo ś ci wykonanych kursów (PKS – 174 linie i 634 kursy, WTP – 4 linie i 71 kursów; porównanie ilo ś ci linii pozwala okre ś li ć udzia ł PKS w tak rozumianym rynku na poziomie 97,75%, natomiast udzia ł WTP na poziomie 2,25%). 2 4. Ka ż dy przedsi ę biorca, ubiegaj ą cy si ę o wydanie zezwolenia na wykony- wanie przewozów jest zobowi ą zany, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371), do do łą czenia do stosow- nego wniosku cennika op ł at, który, po uzyskaniu zezwolenia, og ł asza w sposób zwy- czajowo przyj ę ty. Z „Cennika biletów WTP”, obowi ą zuj ą cego od dnia 5 maja 2002r. wynika, ż e wnioskodawca ustali ł cen ę biletu jednorazowego normalnego za przejazd na trasie Wa ł cz-Pi ł a, d ł ugo ś ci 31km, w wysoko ś ci 5,00z ł . 5. Wiosn ą 2003r. skar ż ony przedsi ę biorca obni ż y ł , o oko ł o 40%. ceny bile- tów na trasie Wa ł cz-Pi ł a „ z pierwotnych 7,60z ł na 5,20 oraz 4,20, przy zachowaniu, a niejednokrotnie nawet podwy ż szeniu cen za przejazdy na wszystkich pozosta ł ych trasach, które obs ł uguje wy łą cznie PKS”. W kwietniu 2003r., w autoryzowanym wy- wiadzie dla lokalnego tygodnika „Pojezierze Wa ł eckie”, dyrektor PKS stwierdzi ł , i ż na liniach obs ł ugiwanych przez WTP „ wozimy ludzi poni ż ej kosztów walcz ą c o klienta, a straty pokrywamy z innych linii”. 6. Od dnia 1 listopada 2003r. WTP podj ęł o obs ł ug ę „ kolejnej linii komuni- kacyjnej w regularnym transporcie na trasie Wa ł cz-D ę bo łę ka-Wa ł cz”; z „Cennika bile- tów WTP. Trasa przejazdu: Wa ł cz-D ę bo łę ka-Wa ł cz przez Karsibór”, obowi ą zuj ą cego od dnia 1 pa ź dziernika 2003r., wynika, i ż cena biletu jednorazowego normalnego za przejazd na tej trasie (o d ł ugo ś ci 24km) zosta ł a ustalona na poziomie 4,00z ł . W od- powiedzi na dzia ł ania WTP, PKS „ uruchomi ł o kilkana ś cie dodatkowych kursów […] oraz obni ż y ł o cen ę biletów z 6,20z ł […] na 2,50z ł ”. 7. Zasady ustalania cen w obu firmach s ą podobne i wi ążą je z kosztami „ przejechanego 1km”, na tej podstawie okre ś la si ę „ strefow ą gradacj ę zmiany ceny w zale ż no ś ci od przejechanej odleg ł o ś ci”. W WTP zale ż no ść ta jest nast ę puj ą ca: 0-5km 2,00z ł , 6-10km 2,50z ł , 11-15km 3,00z ł , 16-20km 3,50z ł , 21-25km 4,00z ł , 26-30km 4,50z ł . 31-35km 5,00z ł . W PKS „ gradacja zmiany ceny jest relatywnie wy ż sza warto ś ciowo, dlatego te ż na innych, nie obs ł ugiwanych przez WTP ceny biletów s ą znacznie wy ż sze, np. Wa ł cz-Jastrowie 34km – cena 7,80z ł , Wa ł cz-Tuczno 34km – cena 7,80z ł , Wa ł cz- Cz ł opa 34km – cena 7,80z ł , Wa ł cz-Miros ł awiec 30km – cena 6,80z ł ”. Równocze ś nie, na trasie obs ł ugiwanej przez WTP „ dochodzi do paradoksów”: np. na odcinku Wa ł cz- Gostomia, o d ł ugo ś ci 12km, pasa ż erowie wybieraj ą cy jako przewo ź nika PKS mog ą dojecha ć p ł ac ą c za bilet 2,10z ł (trasa Wa ł cz-Pi ł a obs ł ugiwana przez PKS i WTP) b ą d ź 4,20z ł (trasa Wa ł cz-Trzcianka przez Gostomi ę obs ł ugiwana wy łą cznie przez PKS). Podobna sytuacja ma miejsce na trasie Wa ł cz-D ę bo łę ka, gdzie cena wynosi odpo- wiednio 2,50z ł oraz 6,20z ł . Wymaga podkre ś lenia fakt, i ż „ trasa przejazdu w ka ż dym przypadku jest identyczna, ilo ść przejechanych kilometrów taka sama, a kursy dro ż - sze nie s ą np. przyspieszone”. Maj ą c na wzgl ę dzie tre ść wyst ą pienia skar żą cego przedsi ę biorcy, po usu- ni ę ciu przez niego pierwotnej wadliwo ś ci wniosku (brak stosownej op ł aty od wnie- 3 sionego wniosku), organ antymonopolowy wszcz ął , z dniem 17 grudnia 2003r., prze- ciwko PKS z siedzib ą w W. post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez tego przedsi ę biorc ę praktyk zakazanych z mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […]. Odpowiadaj ą c na stawiane mu zarzuty skar ż ony przedsi ę biorca, pismem z dnia 12 stycznia 2004r., wniós ł m.in. o „ wydanie decyzji o niestwierdzeniu stosowa- nia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , w szczególno ś ci o braku narusze ń art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy […]”, na rzecz którego to stanowiska przywo ł a ł nast ę puj ą ce okolicz- no ś ci: 1. PKS prowadzi dzia ł alno ść na obszarze województw: zachodniopomors- kiego, wielkopolskiego, lubuskiego, kujawsko-pomorskiego i pomorskiego na podsta- wie: • licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób, • zezwolenia na wykonywanie krajowego zarobkowego przewozu osób (przewozy regularne) na linii komunikacyjnej Wa ł cz-Karsibór-D ę bo łę - ka-Rudki-Wa ł cz, • zezwolenia na wykonywanie krajowego zarobkowego przewozu osób (przewozy regularne) na linii komunikacyjnej Pi ł a-Ró ż a Wielka-Wa ł cz. 2. Na terenie powiatu wa ł eckiego przewozy wykonuj ą , oprócz WTP i PKS, tak ż e: PKS Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Szczecinie, PKS Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Star- gardzie Szczeci ń skim, PKS Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Gorzowie Wielkopolskim, PKS Spó ł ka z o.o. z siedzib ą W Bydgoszczy, PKS Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Poznaniu, PKS Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Koszalinie, PKS Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Pile, PKS Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w P ł ocku, PPKS z siedzib ą w Szczecinku, PPKS z siedzib ą w Ko ł o- brzegu, KSK w Poznaniu, Intertrans G ł ogów, Polski Express, Zak ł ad Komunikacji Miejskiej Spó ł ka z o.o. w Wa ł czu. 3. W roku 2000 dzia ł alno ść na trasach obs ł ugiwanych przez PKS rozpocz ął nowy przewo ź nik, tj. WTP, najpierw na trasie Wa ł cz-Pi ł a, a od kwietnia 2003r. tak ż e na trasie Wa ł cz-D ę bo łę ka, w obu wypadkach „ rozpoczynano przewozy regularne z naruszeniem prawa”, o czym skar ż ony przedsi ę biorca „ wielokrotnie informowa ł od- powiednie instytucje i urz ę dy”. 4. Zarzuty kierowane przez WTP pod adresem PKS odnosz ą si ę do dzia ł al- no ś ci tego przewo ź nika prowadzonej na liniach komunikacyjnych „ równolegle” z wnioskodawc ą , tj. do linii Wa ł cz-Pi ł a i Wa ł cz-D ę bo łę ka. W pierwszym wypadku nie znajduj ą one przekonuj ą cego uzasadnienia, bowiem: • wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, skar ż ony przedsi ę biorca nie zaj- muje uprzywilejowanej pozycji na linii Wa ł cz-Pi ł a, która w dacie u- dzielania odpowiedzi, by ł a obs ł ugiwana podobn ą ilo ś ci ą kursów w po łą czeniach realizowanych przez obu przewo ź ników przez Ró ż ewo (PKS – 16, WTP – 16) oraz zbli ż on ą ilo ś ci ą kursów w po łą czeniach przez Ró żę Wielk ą (PKS – 26, WTP – 19); • op ł aty pobierane przez obu przewo ź ników s ą na ww. linii zbli ż one (PKS – 5,20z ł , WTP – 5,00z ł ); 4 • w ś wietle powy ż szego „ nie ma w ą tpliwo ś ci, ż e […] przewo ź nicy s ą konkurentami na wskazanych trasach przewozu pasa ż erów”, tym bardziej, ż e „ wskutek tej konkurencji zmienia ł y si ę stosowane ceny: WTP […] rozpoczyna ł dzia ł alno ść od […] cen ra żą co niskich, od 1z ł za przejazd, a po przej ę ciu wi ę kszo ś ci pasa ż erów proponuje cen ę 5z ł , obni ż aj ą c j ą cz ę sto do ceny 2z ł , [natomiast] PKS Sp. z o.o. zmu- szona zosta ł a do wprowadzenia ceny zbli ż onej do tej stosowanej przez WTP […] i zosta ł a ona obni ż ona z 7,60z ł do 5,20z ł za prze- jazd”; równocze ś nie, dzia ł ania konkurenta zmusi ł y PKS do rezygnacji, z powodu drastycznego spadku rentowno ś ci w okresie 2001-2003, si ę gaj ą cego nawet 50%, z wielu kursów realizowanych wcze ś niej w ww. relacji. Analogiczna sytuacja ma miejsce, zdaniem skar ż onego przedsi ę biorcy, równie ż w odniesieniu do linii Wa ł cz-D ę bo łę ka, a to dlatego, ż e: • ilo ść kursów wykonywanych przez PKS i WTP na najkrótszej, licz ą cej 20km, trasie pomi ę dzy Wa ł czem i D ę bo łę k ą jest zbli ż ona (PKS – 28, WTP – 30); • pomimo domniemanego posiadania pozycji dominuj ą cej, PKS nie by- ł o w stanie, przy zachowaniu cen na dotychczasowym poziomie, sku- tecznie zapobiega ć przejmowaniu przez WTP pasa ż erów dot ą d ko- rzystaj ą cych z jego us ł ug; zjawisko to znajduje swoje odzwier- ciedlenie w widocznym i trwa ł ym spadku przychodów z obs ł ugi linii Wa ł cz-D ę bo łę ka (we wszystkich relacjach) w okresie kwiecie ń - listopad 2003r., tj. w czasie, kiedy WTP prowadzi ł o ju ż de facto, acz- kolwiek bez stosownych zezwole ń , dzia ł alno ść przewozow ą w relacji przez K łę bowiec, Karsibór, Kolno, Boguszyn, si ę gaj ą cym w poszcze- gólnych miesi ą cach nawet do 42% warto ś ci przychodów z okresu przed uruchomieniem dzia ł alno ś ci przez wnioskodawc ę ; • op ł ata za przejazd na najkrótszej trasie mi ę dzy Wa ł czem i D ę bo łę k ą , pobierana w dacie udzielenia odpowiedzi, wynosz ą ca 2,50z ł , po- strzegana przez WTP jako „ ra żą co zani ż ona”, „ jest obliczona na utrzymanie ilo ś ci pasa ż erów i zbli ż ona do cen […] konkurencyjnego przewo ź nika”, albowiem „ jak ma si ę zachowa ć przewo ź nik w zagro- ż eniu utraty najbardziej rentownych kursów wskutek dzia ł alno ś ci ta- kiego konkurenta, jak WTP? Jedyn ą mo ż liwo ś ci ą jest obni ż enie ceny do poziomu cen obowi ą zuj ą cych w firmach konkurencyjnych i walka o klienta komfortem jazdy, punktualno ś ci ą , kultur ą obs ł ugi i nieza- wodno ś ci ą .”; • obni ż enie cen by ł o mo ż liwe m.in. wskutek zakupienia „ dwóch ma ł ych autobusów zu ż ywaj ą cych o 40% mniej paliwa i skierowanie ich na tras ę do D ę bo łę ki”. 5. Zmiany rentowno ś ci wybranych kursów na liniach obs ł ugiwanych przez PKS wspólnie z WTP na linii Wa ł cz-Pi ł a przez Ró ż ewo lub Ró żę Wielk ą przedstawia tablica 1. 5 Maj ą c na wzgl ę dzie wnioski PKS i WTP, Prezes Urz ę du, postanowieniami nr 283 i 284 z dnia 16 sierpnia 2004r., ograniczy ł stronom prawo wgl ą du do materia ł u dowodowego. Tablica 1 PKS: PRZYCHÓD ( W Z Ł / WOZOKM ) UZYSKIWANY NA LINII W A Ł CZ -P I Ł A -W A Ł CZ W WYBRANYCH KURSACH W MARCU 2001 R ., W MARCU 2003 R . ORAZ W LISTOPADZIE 2003 R . 1 N UMER KURSU , RELACJA P RZEZ M ARZEC 2001 R . M ARZEC 2003 R . L ISTOPAD 2003 R . [----] [----] [----] [----] [----] 6. Wed ł ug danych za listopad 2003r., w wypadku oko ł o 40% kursów wy- konywanych przez PKS, „ osi ą gni ę te wp ł ywy nie równowa ż y ł y poniesionych kosztów ogó ł em na 1km przebiegu autobusu”, kursy te s ą jednak utrzymywane, poniewa ż przewo ź nik „ pojmuje przewozy pasa ż erskie jako dzia ł alno ść odpowiadaj ą c ą potrze- bom spo ł ecznym, z dojazdem do ka ż dej miejscowo ś ci, cz ę sto po jednego pasa ż era”. Jednocze ś nie, cytowana przez WTP, w pi ś mie z dnia 18 listopada 2003r., wypowied ź dyrektora PKS dla tygodnika „Pojezierze Wa ł eckie” dotyczy ł a „ ogó ł u nierentownych kursów, a zosta ł a zinterpretowana jako dotycz ą ca linii, na których konkurujemy z wnioskodawc ą ”. Wnioskodawca, ustosunkowuj ą c si ę , pismem z dnia 26 stycznia 2004r., do odpowiedzi PKS na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, nie tylko podtrzyma ł swoje dotychczasowe stanowisko, ale nadto za bezzasadne uzna ł m.in.: 1. „ prób ę przekonania Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów, ż e to nie uczestnik, a wnioskodawca ma dominuj ą c ą pozycj ę na lokalnym rynku przewozu osób”, opart ą na nieuprawnionym porównaniu „ wycinka dzia ł alno ś ci” PKS, obejmuj ą cego jedynie linie komunikacyjne Wa ł cz-Pi ł a i Wa ł cz-D ę bogóra, z „ ca ł ok- szta ł tem dzia ł alno ś ci” WTP, dla którego te dwie linie s ą jedynymi, jakie obs ł uguje, i pomini ę ciu tego, ż e „ uczestnik obni ż aj ą c ceny przewozu na trasach obs ł ugiwanych przez wnioskodawc ę jednocze ś nie podwy ż sza ceny przewozu na innych trasach, re- kompensuj ą c sobie w ten sposób ewentualne straty”, 2. stawianie mu zarzutu ustalenia na trasie Wa ł cz-Pi ł a cen ra żą co niskich, tj. w wysoko ś ci 2,00z ł , gdy, tymczasem, WTP takich cen, co do zasady, nie pobiera, cho ć nie zaprzecza, ż e by ł y one stosowane w krótkim okresie od dnia 10 kwietnia do dnia 7 maja 2003r., promocyjnie – w ka ż d ą ś rod ę , tj. w dniu, w którym podró ż uje najmniej pasa ż erów, w celu pobudzenia popytu; 3. twierdzenie, ż e cena w wysoko ś ci 4,00z ł , ustalona przez WTP za prze- jazd na trasie Wa ł cz-D ę bo łę ka, nie odbiega od ceny 2,50z ł pobieranej przez PKS (podczas, gdy ró ż nica si ę ga 37,5%). Pismem z dnia 19 lutego 2004r. skar ż ony przedsi ę biorca poinformowa ł , i ż : 1 Maj ą c na wzgl ę dzie wnioski PKS i WTP, Prezes UOKiK, postanowieniami nr 283 i 284 z dnia 16 sierpnia 2004r., ograniczy ł stronom prawo wgl ą du do materia ł u dowodowego; w tek ś cie decy- zji zastrze ż one informacje i dane oznaczono symbolem [----]. 6 1. zarz ą dzeniem nr 2/2004 z dnia 12 stycznia 2004r. Prezesa PKS zosta ł wprowadzony nowy cennik na przewozy pasa ż erskie, stosownie do którego od dnia 1 lutego 2004r. s ą one wy ż sze od dotychczasowych (tak ż e na trasach b ę d ą cych przed- miotem niniejszego post ę powania); 2. zwa ż ywszy na fakt, i ż kursy w relacji: • Wa ł cz-D ę bo łę ka odbywaj ą si ę po trasach o ró ż nej d ł ugo ś ci, w wa- runkach istnienia „ odczuwalnej” konkurencji lub jej braku, kwestio- nowane przez wnioskodawc ę zró ż nicowanie cen biletów nale ż y uzna ć za obiektywnie uzasadnione, a wymienione przes ł anki postrzega ć ja- ko te, które decyduj ą o tym, ż e przejazd z Wa ł cza do D ę bo łę ki tras ą o d ł ugo ś ci 20km, t ą sam ą , któr ą obs ł uguje równie ż WTP, kosztuje 3,90z ł („ jest to cena nie odbiegaj ą ca od cen u konkurencji i cena przez t ę konkurencj ę narzucona w okresie wykonywania przez ni ą przewozów bez stosownych zezwole ń ”), natomiast tras ą o d ł ugo ś ci 24km, na której PKS jest jedynym przewo ź nikiem, 6,30z ł ; • Wa ł cz-Gostomia s ą realizowane b ą d ź to jako cz ęść trasy Wa ł cz-Pi ł a, na której PKS spotyka si ę z konkurencj ą WTP, b ą d ź to tras Wa ł cz- Cz ł opa oraz Wa ł cz-Tuczno, gdzie konkurencja nie wyst ę puje, pobie- ranie w pierwszym wypadku ceny 2,30z ł , w drugim – 4,30z ł , wydaje si ę o tyle uzasadnione, ż e poziom cen na trasie Wa ł cz-Pi ł a „ zosta ł podyktowany przez konkurencj ę , która wchodz ą c na rynek zastoso- wa ł a cen ę du ż o ni ż sz ą od stosowanej przez [PKS], i utrzymuje t ę ce- n ę do dzi ś , a nawet obni ż a j ą do 2 z ł otych”; równocze ś nie, gdyby nawet pomin ąć powo ł an ą przes ł ank ę , to i tak „ techniczne przeszkody – niedoskona ł o ść kas fiskalnych – nie pozwalaj ą zastosowa ć tej sa- mej ceny za przejazd do Gostomii kursem innym ni ż do Pi ł y”. W pi ś mie z dnia 8 marca 2004r. WTP, odnosz ą c si ę do wyja ś nie ń PKS, wskaza ł o m.in. na nast ę puj ą ce okoliczno ś ci, istotne – zdaniem tego przedsi ę biorcy – dla rozstrzygni ę cia sporu zawis ł ego przed Prezesem Urz ę du: 1. cech ą charakterystyczn ą wprowadzonej przez PKS z dniem 1 lutego 2004r. podwy ż ki op ł at za przewozy osób jest jej zró ż nicowanie – ceny biletów za przejazdy na liniach, na których „ równoleg łą ” dzia ł alno ść prowadzi WTP, wzros ł y o 0,10z ł , na pozosta ł ych liniach, na których PKS nie znajduje konkurencji, o 0,20z ł ; to w zwi ą zku ze stosowaniem przez PKS takich praktyk WTP z ł o ż y ł o wniosek o wszcz ę - cie niniejszego post ę powania antymonopolowego, obawiaj ą c si ę „ sytuacji obni ż ania cen przez monopolist ę na liniach obs ł ugiwanych wspólnie z konkurencyjn ą firm ą i rekompensowania powsta ł ych strat podwy ż szaniem cen biletów na liniach pozosta- ł ych, które PKS Sp. z o.o. obs ł uguje samodzielnie”; 2. nie jest prawd ą , jakoby WTP narzuca ł o konkurentowi wysoko ść op ł at pobieranych za przejazdy pasa ż erskie, bowiem firma ustala je w oparciu o „ prost ą kalkulacj ę finansow ą wynikaj ą c ą ze zbilansowania przychodów i kosztów ich uzyska- nia”; aktualny poziom cen jest w pe ł ni uzasadniony „ wysokim dochodem osi ą gni ę tym w 2003r.”; 3. wszcz ę cie przez Prezesa Urz ę du post ę powania antymonopolowego przeciwko PKS „ odnios ł o pozytywny efekt, poniewa ż na trasie Wa ł cz-D ę bo łę ka-Wa ł cz 7 PKS […] podwy ż szy ł a cen ę z ra żą co niskiej 2,50z ł za przejazd do porównywalnej z cen ą WTP 3,90z ł ”. PKS, ustosunkowuj ą c si ę do stanowiska WTP, pismem z dnia 6 kwietnia 2004r., stwierdzi ł ponownie, i ż „ nie stosuje cen ni ż szych od tych narzuconych przez konkuruj ą c ą firm ę i nie mo ż na stawia ć zarzutu, ż e obni ż enie cen do poziomu zasto- sowanego przez wchodz ą c ą na rynek firm ę jest niezgodne z obowi ą zuj ą cymi przepi- sami”. Podniós ł ponadto, ż e „ w gospodarce rynkowej nikt nie mo ż e narzuca ć przed- si ę biorcy poziomu stosowania cen i nieuprawnione jest za ł o ż enie, ż e ka ż de dzia ł anie przedsi ę biorcy przyniesie zysk, oczywiste jest tylko to, ż e ka ż de dzia ł anie powinno zmierza ć do osi ą gni ę cia takiego zysku”. W celu wyja ś nienie w ą tpliwo ś ci zwi ą zanych z okoliczno ś ciami faktycznymi niniejszego post ę powania Prezes Urz ę du wezwa ł strony, pismem z dnia 21 maja 2004r., do przekazania szeregu danych i informacji, w tym dotycz ą cych obs ł ugiwa- nych przez przedsi ę biorców linii komunikacyjnych, ilo ś ci wykonywanych na nich kur- sów, ilo ś ci przewiezionych pasa ż erów, cen biletów oraz stosowanych promocji, wyso- ko ś ci przychodów i kosztów zwi ą zanych z obs ł ug ą linii Wa ł cz-Pi ł a i Wa ł cz-D ę bo łę ka, a tak ż e ewentualnych konkurentów na tych liniach. Z odpowiedzi przekazanej organowi antymonopolowemu przez PKS, pis- mem z dnia 9 czerwca 2004r., wynika m.in., i ż : 1. Przedsi ę biorca ś wiadczy us ł ugi transportu osób autobusami na liniach komunikacyjnych Wa ł cz-Pi ł a i Wa ł cz-D ę bo łę ka, tzw. okr ą glaki, od oko ł o 1960r., z tym, ż e wraz z up ł ywem czasu zmienia ł a si ę nie tylko pierwotna ilo ść realizowanych kursów, ale i przebieg tras, w jednym i drugim wypadku dostosowywanych do ujaw- nianych potrzeb transportowych, w tym, w szczególno ś ci, „ potrzeb mieszka ń ców miejscowo ś ci po ł o ż onych z boku g ł ównej trasy przejazdu”. 2. Przewozy prowadzone w relacji Wa ł cz-Pi ł a odbywaj ą si ę , w dacie udzie- lania odpowiedzi, na czterech trasach: • Wa ł cz-Skrzatusz-Pi ł a 27km, • Wa ł cz-Stara Lubianka-Pi ł a 29km, • Wa ł cz-Ró ż ewo-Pi ł a 33km, • Wa ł cz-Ró ż a Wielka-Pi ł a 38km, natomiast w relacji Wa ł cz-D ę bo łę ka na trasach: • Wa ł cz-Golce,Glinki-D ę bo łę ka 24km, • D ę bo łę ka-Rudki-Wa ł cz 26km, oraz od dnia 6 listopada 2003r., „ po prostej, najkrótsz ą tras ą ”, tj. • Wa ł cz-D ę bo łę ka-Wa ł cz 20km. 3. Komunikacja pasa ż erska jest wykonywana przez PKS w postaci zada ń przewozowych, w formie tzw. obiegów; w dni powszednie od poniedzia ł ku do pi ą tku s ą to 63 obiegi, w soboty, niedziele i dni ś wi ą teczne – 22 obiegi, z tego na linii Wa ł cz-Pi ł a-Wa ł cz – 33 obiegi w dni robocze i 8 obiegów sobotnio-niedzielnych ( ś wi ą - tecznych), natomiast na linii Wa ł cz-D ę bo łę ka-Wa ł cz – 7 obiegów realizowanych wy- łą cznie w dni robocze; nie oznacza to jednak, ż e np. na trasie Wa ł cz-Pi ł a do obs ł ugi wszystkich kursów potrzeba 33 autobusów w dni powszednie i 8 w sobot ę i niedziel ę ( ś wi ę to), bowiem zadania przewozowe s ą tak u ł o ż one, ż e „ autobus wykonuj ą c kurs 8 Wa ł cz-Pi ł a wraca do Wa ł cza, a cz ę sto podejmuje kurs do Szczecinka czy Trzcianki albo innej miejscowo ś ci”. Wykonuj ą c prac ę przewozow ą zwi ą zan ą ze ś wiadczonymi us ł ugami przewozu osób PKS u ż ywa nast ę puj ą cych autobusów: • Autosan H9-21 o pojemno ś ci 39 miejsc siedz ą cych i 12 stoj ą cych, • Autosam H10-10 o pojemno ś ci 41 miejsc siedz ą cych, • Jelcz T-120 o pojemno ś ci 48 miejsc siedz ą cych, • Jelcz PR 100 o pojemno ś ci 46-50 miejsc siedz ą cych, • Jelcz C-11 o pojemno ś ci 44 miejsc siedz ą cych i 46 stoj ą cych, • Bova-Futura o pojemno ś ci 48 miejsc siedz ą cych, • Otoyol-Iveco o pojemno ś ci 28 miejsc siedz ą cych, • Iveco-Kapeno o pojemno ś ci 28 miejsc siedz ą cych, posiadaj ą cych łą cznie 322-326miejsc siedz ą cych i 58 miejsc stoj ą cych. Dwa ostatnie z ww. autobusów, tj. Otoyol-Iveco i Iveco-Kapeno, wyko- rzystywane s ą przede wszystkim do obs ł ugi, uruchomionej z dniem 6 listopada 2003r., linii Wa ł cz-D ę bo łę ka. 4. PKS nie prowadzi kalkulacji kosztów osobno dla ka ż dej linii, a to dlate- go, ż e „ jedna linia obs ł ugiwana jest przez kilka kursów autobusowych dziennie, a zadania przewozowe s ą tak skonstruowane, ż e jeden autobus obs ł uguje ró ż ne linie”. Taka organizacja nie pozwala na jednoznaczne przypisanie kosztów do okre ś lonej linii dlatego, ż e w dyspozycji PKS znajduje si ę tabor zró ż nicowany pod wzgl ę dem techniczo-eksploatacyjnym, maj ą cy odmienne normy zu ż ycia paliwa, kosz- ty cz ęś ci zamiennych, materia ł ów eksploatacyjnych, a kierowcy wykonuj ą cy zadania przewozowe maj ą odmienne stawki zaszeregowania osobistego (na wynagrodzenie sk ł ada si ę m.in. wynagrodzenie za czas pracy, za przestój, za biletowanie podró ż - nych, wynagrodzenie za urlop, sta ż pracy, ewentualne nagrody jubileuszowe). Maj ą c na wzgl ę dzie powy ż sze, cenom zawartym w taryfie w ł a ś ciwe jest swego rodzaju „ u ś rednienie”, uwzgl ę dniaj ą ce zarówno ś redni koszt ś wiadczenia przez przedsi ę biorc ę us ł ugi, jak i inne przes ł anki, w tym: • wielko ść popytu na dan ą us ł ug ę , • mo ż liwo ść wyst ą pienia okresowo ś ci popytu, • preferencje konsumentów, • si łę presji konkurencyjnej innych przewo ź ników i stosowane przez nich ceny us ł ug. 5. Dane dotycz ą ce ilo ś ci pasa ż erów przewiezionych przez PKS, przycho- dów ze sprzeda ż y us ł ug, kosztów prowadzonej dzia ł alno ś ci oraz wyniku finansowego w latach 2000-2004, a tak ż e ś redniego kosztu 1 wozokilometra w 2000r. i w latach 2003-2004 przedstawiaj ą tablice 2 i 3. Tablica 2 9 PKS: ILO ŚĆ PRZEWIEZIONYCH PASA Ż ERÓW , PRZYCHODY OGÓ Ł EM , KOSZTY OGÓ Ł EM I WY- NIK FINANSOWY W LATACH 2000-2004 R OK I LO ŚĆ PRZEWIEZIONYCH PASA Ż ERÓW P RZYCHODY OGÓ Ł EM ( W Z Ł ) K OSZTY OGÓ Ł EM ( W Z Ł ) W YNIK FINANSOWY ( W Z Ł ) [----] [----] [----] [----] [----] Tablica 3 PKS: Ś REDNI KOSZT BEZPO Ś REDNI * I OGÓ Ł EM 1 WOZOKILOMETRA ( W Z Ł ) W ROKU 2000 ORAZ W LATACH 2003-2004 Ś REDNI KOSZT 1 WOZOKILOMETRA ( W Z Ł ) BEZPO Ś REDNI OGÓ Ł EM M IESI Ą C 2000 2003 2004 2000 2003 2004 I [----] [----] [----] [----] [----] [----] XII [----] [----] [----] [----] [----] [----] R OK [----] [----] [----] [----] [----] [----] * - koszt bezpo ś redni obejmuje: zu ż ycie materia ł ów p ę dnych i olejów, zu ż ycie ogumienia, zu ż ycie innych materia ł ów, wynagrodzenie kierowców, narzuty na wynagrodzenie Zwa ż ywszy na fakt, i ż oferowana na ww. liniach pojemno ść autobusów jest parokrotnie wy ż sza, a przed uruchomieniem „ równoleg ł ej” komunikacji przez WTP ich zape ł nienie by ł o istotnie wi ę ksze, zwa ż ywszy tak ż e na okoliczno ść , i ż obs ł u- ga linii Wa ł cz-D ę bo łę ka jest wykonywana g ł ównie w oparciu o dwa ma ł e autobusy, zu ż ywaj ą ce o 40% mniej paliwa ni ż autobusy obs ł uguj ą ce inne trasy (co powoduje, ż e rzeczywisty koszt bezpo ś redni ś wiadczonej us ł ugi na tej linii jest zdecydowanie ni ż szy ni ż koszt „ u ś redniony” dla ca ł ego przedsi ę biorstwa), mo ż na uzna ć , i ż „ kalkula- cja cenowa jest jak najbardziej poprawna pod wzgl ę dem ekonomicznym”. Niezale ż nie od tego okaza ł o si ę , ż e wprowadzenie cen w kwestionowa- nej wysoko ś ci i tak nie pozwoli ł o PKS odzyska ć „ cho ć cz ęś ci klientów [straconych na rzecz WTP]”, o czym ś wiadczy wysoko ść ś rednich wp ł ywów (w z ł /wozokm) osi ą gni ę - tych na tych liniach w okresie listopad 2003r. – luty 2004r. (patrz: tablica 4). Tablica 4 Ś REDNIE WP Ł YWY ( W Z Ł /1 WOZOKILOMETR ) UZYSKIWANE PRZEZ PKS NA LINII W A Ł CZ -D Ę BO ŁĘ KA ORAZ W A Ł CZ -P I Ł A W OKRESIE LISTOPAD 2003 R . – LUTY 2004 R . M IESI Ą CE W A Ł CZ -D Ę BO ŁĘ KA W A Ł CZ -P I Ł A listopada 2003r. [----] [----] grudzie ń 2003r. [----] [----] stycze ń 2004r. [----] [----] luty 2004r. [----] [----] 6. PKS, oprócz linii komunikacyjnych rentownych, obs ł uguje tak ż e linie „ ca ł kowicie nierentowne”, zlokalizowane na obszarach o ma ł ej g ę sto ś ci zaludnienia, nieatrakcyjne dla ewentualnych konkurentów. Z kolei, z wyja ś nie ń przekazanych przez WTP, pismami z dnia 4 i 18 czerwca 2004r., wynika m.in., co nast ę puje. 10 1. Od wrze ś nia 2000r. przedsi ę biorca wykonuje przewozy na linii Wa ł cz-Pi- ł a w kursach przez Ró żę Wielk ą (19 kursów), przez Gostomi ę , Nowy Dwór (6), a tak- ż e przez Skrzatusz (16), natomiast od dnia 15 pa ź dziernika 2003r. na linii Wa ł cz-D ę - bo łę ka w kursach przez Karsibór (30) oraz od dnia 8 stycznia 2004r. równie ż w kur- sach przez Golce, Rudki (30). 2. Ze wzgl ę du na fakt, i ż WTP nie prowadzi „ rozliczenia szczegó ł owego w rozbiciu na poszczególne linie komunikacyjne, […] nie ma mo ż liwo ś ci podania pew- nych danych […] przyporz ą dkowanych do pojedynczych linii komunikacyjnych”; w tej sytuacji dost ę pne s ą jedynie dane dotycz ą ce ś redniej miesi ę cznej ilo ś ci pasa ż erów przewiezionych na linii Wa ł cz-Pi ł a – [----] (w tym na podstawie biletów in- dywidualnych – [----] oraz biletów miesi ę cznych – [----] ) oraz na linii Wa ł cz-D ę bo łę ka – [----] osób ( w tym na podstawie biletów indywidualnych – [----] oraz miesi ę cznych – [-- --] ). Zestawienie uzyskanych przez wnioskodawc ę przychodów i poniesionych w zwi ą zku z tym kosztów przedstawia tablica 5. Tablica 5 WTP: PRZYCHODY I KOSZTY NA LINII W A Ł CZ -P I Ł A I W A Ł CZ -D Ę BO ŁĘ KA W LATACH 2000-2004 R OK P RZYCHODY K OSZTY Z YSK 2000 [----] [----] [----] 2001 [----] [----] [----] 2002 [----] [----] [----] 2003 [----] [----] [----] 2004 * [----] [----] [----] * - dane za okres stycze ń -maj 2004r. 3. WTP posiada 10 autobusów „ z łą czn ą liczb ą miejsc 289 plus stoj ą cych 10”. Konsekwencj ą tego, ż e ww. autobusy nie s ą przypisane do okre ś lonej linii ko- munikacyjnej, a wykonuj ą przewozy na ró ż nych liniach, jest niemo ż no ść okre ś lenia zarówno ich ilo ś ci obs ł uguj ą cych dan ą lini ę , jak i ilo ś ci oferowanych w nich na tej linii miejsc (siedz ą cych, stoj ą cych). Pismem z dnia 26 sierpnia 2004r. skar ż ony przedsi ę biorca poinformowa ł organ antymonopolowy o istotnej, jego zdaniem, zmianie okoliczno ś ci faktycznych ni- niejszej sprawy, zwi ą zanej z lini ą komunikacyjn ą Wa ł cz-D ę bo łę ka-Wa ł cz, a polegaj ą - cej na: 1. „ likwidacji”, z dniem 28 czerwca 2004r., tj. z dat ą wej ś cia w ż ycie no- wego rozk ł adu jazdy, wszystkich czternastu dotychczasowych kursów realizowanych, w okresie od dnia 6 listopada 2003r., w relacji przez Karsibór, Kolno; 2. zawieszeniu, z dniem 1 wrze ś nia 2004r., wykonywania dwóch kursów realizowanych od stycznia 2003r., w relacji przez Karsibór, co oznacza, ż e PKS b ę dzie na tej linii realizowa ł o aktualnie jeden kurs dziennie zamiast, jak dotychczas, trzech; 3. zawieszeniu, z dniem 1 wrze ś nia 2004r., wykonywania jednego kursu realizowanego od stycznia 2003r., w relacji przez Rudki, Karsibór, co oznacza, ż e PKS b ę dzie na tej linii realizowa ł o aktualnie cztery kursy dziennie w miejsce dotychczaso- wych pi ę ciu. 11 Powodem likwidacji b ą d ź zawieszenia kursów na ww. linii komunikacyjnej sta ł a si ę ich „ nieop ł acalno ść z powodu braku pasa ż erów, na co wp ł yw mia ł a dzia ł al- no ść konkurencyjnego WTP”, przede wszystkim wskutek „ stosowania cen za przejazd na trasie Wa ł cz-D ę bo łę ka-Wa ł cz, które w praktyce by ł y ni ż sze od tych podawanych w cennikach”. 2 Uzupe ł niaj ą c powy ż sze, PKS wyja ś ni ł o dodatkowo, pismem z dnia 28 pa ź - dziernika 2004r., i ż pismami z dnia 2 lipca, 19 sierpnia oraz 2 i 14 wrze ś nia 2004r., zwróci ł o si ę do Starostwa Powiatowego w Wa ł czu, z wnioskiem o „ dokonanie analizy” poprzedzaj ą cej uzyskanie ewentualnej akceptacji dla proponowanych zmian w obo- wi ą zuj ą cych rozk ł adach jazdy, a zwa ż ywszy na pozytywne stanowisko Starostwa w przedmiocie wyst ą pienia: • zrzek ł o si ę , pismem z dnia 22 pa ź dziernika 2004r., zezwolenia nr 0000026 na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym ramach linii regularnej nr 68015 Wa ł cz-D ę bo- łę ka-Wa ł cz przez Karsibór, Kolno, dzia ł alno ść na której najpierw, tj. z dniem 28 czerwca 2004r., zawieszono, a nast ę pnie, tj. z dniem 1 wrze ś nia 2004r., zaprzestano, 3 • wyst ą pi ł o, pismem z dnia 26 pa ź dziernika 2004r., z wnioskami o zmian ę odpowiednich zezwole ń w zwi ą zku ze zmiana tras kursów do D ę bo łę ki i zaprzestaniem wykonywania niektórych kursów. M AJ Ą C NA WZGL Ę DZIE ZEBRANY MATERIA Ł DOWODOWY , P REZES U RZ Ę DU O- CHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE . Przedmiotem niniejszego post ę powania antymonopolowego jest rozstrzyg- ni ę cie, czy w ś wietle ustalonego stanu faktycznego znajduje uzasadnienie zarzut sta- wiany PKS Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w W. przez WTP Spó ł ka Jawna z siedzib ą w W. stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych, zdaniem wniosko- dawcy, na nadu ż ywaniu przez skar ż onego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na ryn- ku w ł a ś ciwym poprzez po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen ra żą co nis- kich, a to wskutek: 2 Na stosowanie przez WTP „ cen za przejazd na trasie Wa ł cz-D ę bo łę ka-Wa ł cz, które by ł y […] ni ż sze od […] podawanych w cennikach” PKS wskazywa ł o tak ż e w pi ś mie do Prezesa UOKiK z dnia 24 czerwca 2004r., podnosz ą c, i ż „ wbrew twierdzeniom WTP […] o stosowaniu ceny 4z ł , w okre- sie od listopada 2003 roku do lutego 2004 roku WTP […] stosowa ł o cen ę 3z ł […]. We wskazanym czasie przewo ź nik ten wystawia ł bilety i pobiera ł cen ę 3z ł na tras ę Wa ł cz-Karsibór i Karsibór-Wa ł cz, cho ć faktycznie wykonywa ł us ł ug ę przewozu na trasie Walcz-D ę bo łę ka i D ę bo łę ka-Wa ł cz o cenie we- d ł ug cennika 4z ł . Okoliczno ść pobierania ceny 3z ł by ł a ukrywana w zwi ą zku z post ę powaniem przed […] Urz ę dem”. Do powo ł anego pisma do łą czono kserokopie dokumentów z ł o ż onych przez PKS do sprawy Ds 620/04 prowadzonej przez Prokuratur ę Rejonow ą w W. „ w zwi ą zku z zawiadomieniem o pope ł nieniu [przez WTP] przest ę pstwa po ś wiadczenia nieprawdy w wystawianych biletach”. 3 W pi ś mie z dnia 22 pa ź dziernika 2004r., adresowanym do Starostwa Powiatowego w W., przekazanym Prezesowi UOKiK jako za łą cznik do pisma z dnia 28 pa ź dziernika 2004r., zrzeczenie si ę zezwolenia nr 0000026 uzasadniono, jak nast ę puje: „ Podstawow ą przyczyn ą likwidacji komunikacji na linii Wa ł cz-D ę bo łę ka-Wa ł cz jest przej ę cie wi ę kszo ś ci pasa ż erów przez WTP. Pocz ą tkowa dzia ł alno ść WTP bez wymaganych zezwole ń , stosowanie +cen promocyjnych+, spowodowa ł a, ż e rentowno ść na naszych kursach by ł a ujemna. Wp ł yw w 1km oscylowa ł ś rednio w granicach [----/km] przebiegu. Re- alizuj ą c przewozy na tej linii Przedsi ę biorstwo ponios ł o okre ś lone straty. Dalsza realizacja przewozów na tej linii jest ekonomicznie nieuzasadniona”. 12 • wprowadzenia, w listopadzie 2003r., wraz z zainicjowaniem przewo- zów na linii komunikacyjnej Wa ł cz-D ę bo łę ka, dla kursów rea- lizowanych na tej linii przez K łę bowiec, Karsibór, Kolno, Boguszyn („ najkrótsz ą tras ą , d ł ugo ś ci 20km”), paralelnie z WTP, ceny za bilet jednorazowy normalny w wysoko ś ci 2,50z ł , tj. o 37,5% ni ż szej ni ż cena 4,00z ł pobierana przez WTP, i pozostawienia na niezmienionym poziomie cen biletów dla kursów łą cz ą cych te dwie miejscowo ś ci, re- alizowanych innymi trasami, na których PKS z konkurencj ą WTP do dnia 8 stycznia 2004r. nie spotyka ł o si ę , • obni ż enia, wiosn ą 2003r., na linii komunikacyjnej Wa ł cz-Pi ł a, dla kur- sów realizowanych przez Ró ż ewo i przez Ró żę Wielk ą , obs ł ugiwanych paralelnie z WTP, ceny za bilet jednorazowy normalny „ z 7,60z ł na 5,20z ł lub 4,20z ł ”, • pobierania zró ż nicowanych op ł at za bilet jednorazowy normalny na odcinku łą cz ą cym Wa ł cz i Gostomi ę (12km), w zale ż no ś ci od tego, czy przejazd odbywa si ę w relacji obs ł ugiwanej wy łą cznie przez PKS (cena biletu, przed i po podwy ż ce wprowadzonej z dniem 1 lutego 2004r., w wysoko ś ci 4,20/4,30z ł , linia Wa ł cz-Trzcianka), czy te ż w relacji obs ł ugiwanej równocze ś nie przez obu uczestników post ę po- wania (cena biletu w wysoko ś ci 2,10/2,20z ł , linia Wa ł cz-Pi ł a), które to dzia ł ania mia ł yby wyczerpywa ć znamiona praktyk ograniczaj ą cych konkuren- cj ę , zakazanych z mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […]. Maj ą c na wzgl ę dzie tre ść przepisu art. 1 ust. 1 ustawy, stanowi ą cego, i ż okre ś la ona „ warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowania w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów”, organ an- tymonopolowy rozwa ż y ł , w pierwszej kolejno ś ci, czy w hipotetycznej sytuacji zbie ż - no ś ci dzia ł a ń PKS z dyspozycj ą art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy istniej ą przes ł anki pozwala- j ą ce uzna ć , i ż dzia ł ania te naruszaj ą nie tylko interes prywatny wnioskodawcy, ale tak ż e, co dla rozstrzygni ę cia przedmiotowego sporu istotne, interes publiczny. Jak wskazano w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 29 maja 2001r., sygn. akt I CKN 1217/98, z publicznoprawnego charakteru ustawy o ochronie […] wynika, i ż znajduje ona zastosowanie wtedy i tylko wtedy, gdy ma miejsce naruszenie intere- su publicznego uto ż samianego z powstaniem, utrzymaniem i niezak ł óconym rozwo- jem konkurencji na okre ś lonym rynku; jednocze ś nie – jako zagra ż aj ą ce b ą d ź naru- szaj ą ce konkurencj ę nale ż y uzna ć jedynie takie zachowania przedsi ę biorców, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku, a wi ę c dotycz ą konku- rencji jako zjawiska w ł a ś ciwego mechanizmom gospodarowania. Zdaniem organu antymonopolowego, w okoliczno ś ciach faktycznych ni- niejszej sprawy wspó ł zawodnictwo pomi ę dzy stronami post ę powania, realizowane m.in. za pomoc ą wysoko ś ci pobieranej za przejazd na okre ś lonych liniach komunika- cyjnych op ł aty, tj. parametru b ę d ą cego jednym z istotnych instrumentów ka ż dej strategii konkurencyjnej, wywo ł uje lub mo ż e wywo ł ywa ć znacz ą ce, tak ż e negatywne, skutki zarówno dla struktury i stanu rynku w ł a ś ciwego, w tym sk ł adu i pozycji „ gra- czy” na nim funkcjonuj ą cych oraz si ł y interakcji konkurencyjnych mi ę dzy nimi, jak i, w konsekwencji, dla szerokiego kr ę gu konsumentów, tu: pasa ż erów, dla których ce- na stanowi jedno z tych kryteriów wyboru, od których znacz ą co uzale ż niaj ą korzysta- 13 nie b ą d ź rezygnacj ę z us ł ug tego lub innego przewo ź nika, a zatem spe ł nione s ą prze- s ł anki uzasadniaj ą ce postawienie skar ż onemu przedsi ę biorcy zarzutu naruszenia ustawy o ochronie […], w szczególno ś ci za ś przepisu art. 8 ust. 2 pkt 1. Je ż eli tak, to realizacja postulatu zapewnienia poprawno ś ci metodologicz- nej rozstrzygni ę cia wymaga od Prezesa Urz ę du, w nast ę pnej kolejno ś ci, aby dzia ł ania skar ż onego przedsi ę biorcy, kwestionowane przez wnioskodawc ę , by ł y rozpatrywane nie tylko w kontek ś cie tzw. rynku w ł a ś ciwego (relewantnego), okre ś lonego w art. 4 ust. 8 ustawy, jako „ rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę o- raz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnie- nie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i kosz- ty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji”, ale i pod k ą tem ewentualnego nadu ż ycia przez niego pozycji, je ś liby tak ą zajmowa ł , dominuj ą cej, przez któr ą rozu- mie si ę , zgodnie z art. 4 ust. 9 ustawy, „ pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż li- wo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów”, przy czym „ domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominu- j ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%”. Z powo ł anej definicji rynku w ł a ś ciwego wynika wprost, ż e jego okre ś lenie powinno zawiera ć co najmniej dwie komponenty, tj. przedmiotow ą , wskazuj ą c ą na towar lub us ł ug ę „ uznawane przez […] nabywców za substytuty”, oraz przestrzenn ą , identyfikuj ą c ą obszar, na którym, w odniesieniu do danego towaru lub us ł ugi, „ panu- j ą zbli ż one warunku konkurencji”; w niektórych stanach faktycznych, charakteryzuj ą - cych si ę zmienn ą w czasie dynamik ą procesów rynkowych, istotnymi przeobra ż eniami mechanizmu i instrumentów konkurencji, niezb ę dne staje si ę , ponadto, uwzgl ę dnie- nie wymiaru temporalnego rynku. Wyznaczaniu elementów sk ł adowych rynku w ł a ś ciwego (przedmiotu, tery- torium, przedzia ł u czasowego obejmuj ą cego jego charakterystyczne i wyró ż nione stany) powinno, w ka ż dym wypadku, towarzyszy ć d ąż enie do mo ż liwie w ą skiej jego segmentacji, a to dlatego, ż e w przeciwnym razie mog ł yby zaistnie ć trudno ś ci w zna- lezieniu przedsi ę biorców o pozycji dominuj ą cej, w rezultacie czego przepisy ustawy o ochronie […], maj ą ce zapobiega ć jej nadu ż ywaniu, straci ł yby, w istocie, racj ę bytu ze szkod ą zarówno dla konsumentów, jak i dla konkurentów. Takie stanowisko znajduje uzasadnienie tak w orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (por. m.in. wyroki z dnia 18 grudnia 1990r., sygn. akt XVII Amr 7/90; z dnia 4 pa ź dziernika 1993r., sygn. akt XVII Amr 29/93; z dnia 31 maja 1995r., sygn. akt XVII Amr 9/95), jak i w judykaturze Unii Europejskiej (por. Gronowski S., Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1996, s. 75). Równo- cze ś nie, korzystanie z tej dyrektywy powinno by ć jednak na tyle rozwa ż ne i wywa ż o- ne, by nie dopu ś ci ć do sytuacji, w której rynek w ł a ś ciwy obejmowa ł by, po delimitacji, wy łą cznie towar (us ł ug ę ) jednego rodzaju, wytwarzane ( ś wiadczone) przez jednego producenta (us ł ugodawc ę ), bowiem, jak podnosi si ę w pi ś miennictwie, „ w rzeczywi- sto ś ci nie chodzi jednak o wyodr ę bnienie mo ż liwie w ą sko zakre ś lonych rynków, lecz o wyznaczenie tego jednego, w ł a ś ciwego w prowadzonej sprawie” (por. Skoczny T., Przeciwdzia ł anie praktykom monopolistycznym w ś wietle orzecznictwa, Warszawa 1994, s. 81). 14 Bior ą c pod uwag ę tre ść powo ł anej wcze ś niej definicji sformu ł owanej w art. 4 ust. 8 ustawy o ochronie […], Prezes Urz ę du uznaje, i ż , w okoliczno ś ciach fak- tycznych niniejszej sprawy i po uwzgl ę dnieniu stawianych skar ż onemu przedsi ę biorcy przez WTP zarzutów, wymiar produktowy rynku relewantnego konstytuuj ą us ł ugi polegaj ą ce na wykonywaniu regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na podstawie biletów normalnych jednorazowych, natomiast wymiar prze- strzenny tego rynku obszary „ ci ążą ce” do, wymienionych ni ż ej, w istocie roz łą cznych, z wyj ą tkiem punktu pocz ą tkowego/ko ń cowego, linii komunikacyjnych: • Wa ł cz-D ę bo łę ka, w relacji przez K łę bowiec, Karsibór, Kolno, Bogu- szyn, • Wa ł cz-Pi ł a, w relacji przez Chwiram, Gostomi ę , Ró żę Wielk ą , Le ż eni- c ę , G ą dek, Pokrzywnic ę , Szyd ł owo, a tak ż e przez Chwiram, Ró ż ewo, Skrzatusz, Szyd ł owo, W wypadku linii Wa ł cz-D ę bo łę ka takie a nie inne, przyporz ą dkowanie wy- miaru terytorialnego znajduje swoje uzasadnienie w tym, ż e aczkolwiek uczestnicy post ę powania prowadz ą (b ą d ź w dacie wszcz ę cia post ę powania – prowadzili) dzia ł al- no ść w nast ę puj ą cych relacjach: [1] W A Ł CZ -K ŁĘ BOWIEC -K ARSIBÓR -K OLNO -B OGUSZYN -D Ę BO ŁĘ KA , [2] W A Ł CZ -K ŁĘ BOWIEC -K ARSIBÓR -K OLNO -B OGUSZYN -D Ę BO ŁĘ KA -Bogu- szyn-Kolno-Górnica-Piecnik-Próchnowo, zawieraj ą cej, jako swoj ą cz ęść , tras ę [1], 15 [3] W A Ł CZ -K ŁĘ BOWIEC -Golce-Dobrzyca-Rudki- D Ę BO ŁĘ KA , [4] W A Ł CZ -K ŁĘ BOWIEC -Golce-Dobrzyca-Rudki- D Ę BO ŁĘ KA -Boguszyn-Kol- no-Górnica-Kolno-Karsibór-K łę bowiec-Wa ł cz, w cz ęś ci wyt ł uszczonej wspó ł bie ż nej z tras ą [1], 16 [5] W A Ł CZ -K ŁĘ BOWIEC -Golce-Dobrzyca-Rudki- D Ę BO ŁĘ KA -K ł osowo-D ę - bo łę ka-Boguszyn-Kolno-Karsibór-Golce-K łę bowiec-Wa ł cz, w cz ęś ci wyt ł uszczonej wspó ł bie ż nej z tras ą [1], [6] W A Ł CZ -K ŁĘ BOWIEC -Golce-Rudki- D Ę BO ŁĘ KA -K ł osowo-D ę bo łę ka-Bo- guszyn-Kolno-Górnica-Piecnik-Jab ł onowo-Lubno-Wa ł cz, w cz ęś ci wyt ł uszczonej wspó ł bie ż nej z tras ą [1], 17 to jedynie na trasie [1] i we fragmencie trasy [2] „ panuj ą (panowa ł y) zbli ż one [dla u- czestników post ę powania] warunki konkurencji” oraz ujawniaj ą (ujawnia ł y) si ę te za- chowania PKS, które s ą postrzegane przez WTP jako ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce przepisy ustawy o ochronie […]; na trasach [4], [5] i [6], pomimo ich cz ęś ciowej wspó ł bie ż no ś ci z tras ą [1] i fragmentem trasy [2], warunki te s ą odmien- ne zarówno z powodu ich zró ż nicowanej d ł ugo ś ci (trasa [1] i cze ść trasy [2] – 20km, pozosta ł e trasy – 24 lub 26km), wysoko ś ci op ł at za przejazd pobieranych przez PKS (3,80z ł , 2,50z ł , 3,90z ł , a nawet 6,20z ł na trasie [1] i cz ęś ci trasy [2] oraz wy łą cznie 6,20z ł na pozosta ł ych trasach), jak i braku na nich, przynajmniej do dnia 8 stycznia 2004r., konkurencji ze strony WTP. Równocze ś nie, niezale ż nie od dokonanej delimitacji rynku, nie sposób pomin ąć tak ż e i tej okoliczno ś ci, i ż wszystkie trasy łą cz ą ce Wa ł cz i D ę bo łę k ę posiada- j ą wspólny punkt pocz ą tkowy, tj. Wa ł cz, zawieraj ą wspólny odcinek Wa ł cz- K łę bowiec, a tak ż e wspólny punkt (docelowy b ą d ź po ś redni) w D ę bo łę ce, co ozna- cza, ż e pasa ż erowie którzy s ą zainteresowani wy łą cznie podró żą pomi ę dzy Wa ł czem i K łę bowcem, pomi ę dzy K łę bowcem i D ę bo łę k ą oraz, bezpo ś rednio, pomi ę dzy Wa ł - czem i D ę bo łę k ą (w ka ż dym wypadku – w obu kierunkach) mog ą , pomijaj ą c ich wra ż liwo ś ci na istniej ą ce warunki cenowe, traktowa ć te trasy jako alternatywne, a to oznacza, ż e stan relacji konkurencyjnych na trasie [1] i fragmencie trasy [2] mo ż e wywiera ć , i zapewne wywiera, istotny wp ł yw na efektywno ść ekonomiczn ą us ł ug ś wiadczonych na trasach [4]-[6]. Z kolei, okre ś laj ą c wymiar terytorialny rynku w ł a ś ciwego w wypadku linii komunikacyjnej Wa ł cz-Pi ł a, przewozy na której s ą przez uczestników post ę powania realizowane w nast ę puj ą cych relacjach: [7] Wa ł cz-Chwiram-Gostomia-Ró ż a Wielka-Le ż enica-G ą dek-Pokrzywni- ca-Szyd ł owo-Pi ł a, 18 [8] Wa ł cz-Chwiram-Ró ż ewo-Nowy Dwór-Jaraczewo-Szyd ł owo-Dolasze- wo-Pi ł a, [9] Wa ł cz-Chwiram-Ró ż ewo-Skrzatusz-Szyd ł owo-Pi ł a, 19 [10] Wa ł cz-Dobino-Skrzatusz-Szyd ł owo-Pi ł a, [11] Wa ł cz-Chwiram-Gostomia-Nowy Dwor-Jaraczewo-Szyd ł owo-Pila, 20 Prezes Urz ę du stan ął na stanowisku, i ż w tym wypadku aspekt przestrzenny konsty- tuuje zarówno relacja [7], na ca ł ej d ł ugo ś ci obs ł ugiwana, równolegle, przez WTP i PKS, jak i relacje [8]-[9], jako te, które, aczkolwiek nie s ą wzgl ę dem siebie bez- wzgl ę dnie paralelne, to spe ł niaj ą ten wymóg w najwi ę kszym stopniu, a zatem, rela- cje [7] i [8]-[9], łą cznie, s ą tymi, na których „ panuj ą zbli ż one warunki konkurencji”, a jednocze ś nie tak relacja [7], jak i relacje [8]-[9] zosta ł y wskazane jako te, spo ś ród innych bezpo ś rednich po łą cze ń mi ę dzy Wa ł czem i Pi łą , na których, zdaniem WTP, najpe ł niej ujawniaj ą si ę praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , domniemane skutki któ- rych to dzia ł a ń mia ł yby dotyka ć wnioskodawc ę . Okre ś laj ą c, jak wy ż ej, aspekt terytorialny rynku, organ antymonopolowy zaj ął w tym przedmiocie stanowisko odmienne ni ż wnioskodawca, który zarówno wnosz ą c o wszcz ę cie, przeciwko PKS, post ę powania antymonopolowego, jak i w dal- szej korespondencji prowadzonej w trakcie post ę powania, wskazywa ł , jako w ł a ś ciwy w tej mierze, b ą d ź to „ teren powiatu wa ł eckiego”, b ą d ź to „ obszar dwóch powiatów – wa ł eckiego i pilskiego”. Prezes Urz ę du dokona ł takiej delimitacji dlatego, ż e: • kieruj ą c si ę dyrektyw ą w ą skiej segmentacji rynku w ł a ś ciwego po- strzega lini ę komunikacyjn ą jako „ najw ęż szy segment rynku, na któ- rym mo ż e dochodzi ć do rywalizacji pomi ę dzy podmiotami rynkowy- mi, […] w odniesieniu do którego mo ż na uzyska ć okre ś lon ą przejrzy- sto ść podejmowanych dzia ł a ń konkurencyjnych”, a to dzi ę ki wyst ę - powaniu na nim daj ą cych si ę jednoznacznie identyfikowa ć „ stosun- ków wymiany pomi ę dzy przewo ź nikami i nabywcami us ł ug przewo- zowych oraz stosunków równoleg ł ych zachodz ą cych mi ę dzy samymi przewo ź nikami i pomi ę dzy samymi nabywcami us ł ug przewozowych”, podczas gdy w wypadku rynku transportowego rozumianego jako obszar, na którym wykonywane s ą przewozy, „ brak bezpo ś redniej 21 mo ż liwo ś ci porównywania dzia ł a ń oferentów us ł ug przewozowych i okre ś lania uczciwo ś ci post ę powania przewo ź ników; mog ą oni bo- wiem w ró ż nym zakresie oddzia ł ywa ć przy pomocy podstawowych instrumentów konkurencji, tj. ceny, jako ś ci i ilo ś ci us ł ug, promocji, dystrybucji na klientów i konkurentów, natomiast mo ż e pomi ę dzy poszczególnymi uczestnikami rynku nie wyst ę powa ć proces konku- rencji” (por. Ko ł odziejski H., Wyszomirski O., Metodologia bada ń ryn- kowych w zakresie transportu autobusowego, maszynopis powielony, Gdynia 2002, s. 7). • za istotn ą przes ł ank ę definiowania rynku w ł a ś ciwego jako linii komu- nikacyjnej przyjmuje obowi ą zuj ą ce regulacje prawne, nak ł adaj ą ce na potencjalnych przewo ź ników m.in. obowi ą zek uzyskania „ zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów w krajowym transporcie drogowym osób […] w ramach linii regularnej […]” oraz, zwi ą zany z nim, wymóg koordynacji wykonywanych kursów, w konsekwencji czego za „ aren ę ” wspó ł zawodnictwa wnioskodawcy i skar ż onego przedsi ę biorcy nie mo ż e uzna ć ca ł ego obszaru powiatu wa ł eckiego, ani, łą cznie, powiatu wa ł eckiego i pilskiego, a jedynie te ich cz ęś ci, które „ ci ążą ” do tych linii komunikacyjnych (lub fragmentów linii), do prowadzenia dzia ł alno ś ci przewozowej na których uczestnicy niniej- szego post ę powania posiadaj ą stosowne zezwolenia i na których fak- tycznie ze sob ą konkuruj ą w porównywalnych warunkach rywalizacji. • podobne podej ś cie znajduje odzwierciedlenie zarówno w dotychcza- sowym orzecznictwie organu antymonopolowego (por. m.in. decyzj ę nr RKT.24/2001 z dnia 6 lipca 2001r.; decyzj ę nr RBG.35/2002 z dnia 2 grudnia 2002r.; decyzj ę nr RKR.29/2002 z dnia 19 grudnia 2002r.; decyzj ę nr RKT.63/2002 z dnia 31 grudnia 2002r.; decyzj ę nr RWR.16/2004 z dnia 9 marca 2004r.), jak i S ą du Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów (por. wyrok z dnia 17 lipca 2001r., sygn. akt XVII Ama 103/01, oraz wyrok z dnia 28 stycznia 2004r., sygn. akt XVII Ama 10/03). Skoro zarzut stawiany PKS dotyczy domniemanego nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej, a to poprzez po ś rednie narzucanie konkurentowi nieuczciwych cen, w tym cen ra żą co niskich, to kolejnym krokiem na drodze do rozstrzygni ę cia jego za- sadno ś ci jest zbadanie, czy skar ż ony przedsi ę biorca na rynku w ł a ś ciwym tak ą pozy- cj ę zajmuje, a w wypadku pozytywnego wyniku tego testu – czy t ę pozycj ę w sposób niezgodny z ustaw ą o ochronie […] nadu ż ywa, przy czym, ze wzgl ę du na specyfik ę dokonanej delimitacji i odr ę bno ść stawianych zarzutów, niezb ę dna jest osobna ocena tej pozycji (i ewentualnego jej nadu ż ycia) dla wyró ż nionych subrynków, tj. tych rela- cji transportowych, w obr ę bie których uczestnicy post ę powania bezpo ś rednio, acz- kolwiek w odmiennym zakresie i w ró ż ny sposób, wspó ł zawodnicz ą ze sob ą w pozy- skiwaniu zainteresowanych ś wiadczonymi przez nich us ł ugami pasa ż erów. Analizy prowadzone w przedmiocie pozycji zajmowanej na danym rynku przez okre ś lonego przedsi ę biorc ę , b ę d ą ce podstaw ą wspomnianej wy ż ej oceny, wy- korzystuj ą zazwyczaj wskazania, dla okre ś lonej linii i dla danego momentu (przedzia- ł u) czasowego, grupy estymatorów obejmuj ą cej: ilo ść realizowanych kursów, ilo ść przewiezionych pasa ż erów, ilo ść sprzedanych biletów (jednorazowych, miesi ę cznych) 22 oraz zdolno ść przewozow ą przedsi ę biorców. Wobec obiektywnej trudno ś ci zastoso- wania w niniejszym post ę powaniu wi ę kszo ś ci z nich (m.in. wskutek deklarowanego przez strony braku „ mo ż liwo ś ci podania pewnych danych […] przyporz ą dkowanych do pojedynczych linii komunikacyjnych”), ograniczono si ę do wnioskowania na pod- stawie informacji dotycz ą cych ilo ś ci kursów wykonywanych przez przewo ź ników funkcjonuj ą cych na danej linii i ca ł okszta ł tu (sekwencji) demonstrowanych przez nich zachowa ń konkurencyjnych. Zwa ż ywszy na fakt, i ż w odniesieniu do linii Wa ł cz-D ę bo łę ka przedmiotem zaskar ż enia przed Prezesem Urz ę du jest domniemane stosowanie przez PKS praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę jedynie w relacji [1] oraz fragmencie relacji [2], wyko- nywanych „ po prostej, najkrótsz ą drog ą ”, licz ą cej 20km, organ antymonopolowy przyj ął , jako podstaw ę identyfikacji pozycji zajmowanej na niej przez skar ż onego przedsi ę biorc ę , z powodów, o których wspomniano wy ż ej, porównanie ilo ś ci kursów wykonywanych przez uczestników post ę powania. Je ż eli zatem PKS realizowa ł o na ww. trasie w okresie prowadzonej na niej dzia ł alno ś ci, tj. od dnia 6 listopada 2003r. do dnia 28 czerwca 2004r., 30 kursów (28 – na trasie [1] i 2 – na trasie [2]), WTP – 30 kursów, a 2 kursy – Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej z siedzib ą w Szczecinku (dla którego jest to fragment obs ł ugiwanej przez niego linii Wa ł cz-Z ł ocieniec-Wa ł cz), to udzia ł y ww. podmiotów w rynku, estymowane tym mier- nikiem, wynosi ł y odpowiednio – 48,4%, 48,4% oraz 3,2%. Uzyskany wynik porównania móg ł by stanowi ć , zdaniem organu antymono- polowego, uzasadnienie przyj ę cia, przynajmniej jako wst ę pnej, hipotezy stwierdza- j ą cej, i ż warunki, w jakich funkcjonowali uczestnicy post ę powania w czasie rzeczywi- stej mi ę dzy nimi konkurencji w zakresie pozyskiwania pasa ż erów na linii Wa ł cz-D ę bo- łę ka w relacji [1] i [2], nie pozwalaj ą przypisa ć PKS, pomimo posiadania przez tego przedsi ę biorc ę udzia ł u w rynku lokalnym, estymowanego ilo ś ci ą wykonywanych kur- sów, przekraczaj ą cego 40%, pozycji dominuj ą cej, bowiem swoim charakterem by ł y raczej zbli ż one do homogenicznego duopolu, tj. struktury charakteryzuj ą cej si ę tym, ż e na rynku dzia ł a dwóch „ porównywalnych” przedsi ę biorców (tu: przewo ź ników), o- feruj ą cych podobne produkty (tu: us ł ugi polegaj ą ce na przewozie osób w transporcie drogowym), dysponuj ą cych rezerwami zdolno ś ci produkcyjnych (tu: absorbcji poten- cjalnych nowych pasa ż erów), silnie zdeterminowanych do utrzymania lub poprawy swojej pozycji konkurencyjnej kosztem rywala. Istotn ą cech ą takiej struktury jest to, i ż ż aden ze wspó ł zawodnicz ą cych ze sob ą „ graczy rynkowych” nie ma mo ż liwo ś ci – w ł a ś ciwej dla pozycji dominuj ą cej – skutecznego zapobiegania efektywnej konkurencji prowadz ą cej do ograniczania b ą d ź zmniejszania udzia ł u konkurenta w rynku, czy te ż podejmowania innych niezale ż nych dzia ł a ń nie uwzgl ę dniaj ą cych zachowa ń konkurenta ani kontrahentów (por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 6 kwietnia 1994r., sygn. akt XVII Amr 52/93, oraz z dnia 25 lipca 2001r., sygn. akt XVII Ama 96/00). Ponadto, jak podnosi si ę w pi ś miennictwie, w pewnych okre ś lonych wa- runkach, tj. wtedy, gdy konkuruj ą cy, w ramach duopolu, przedsi ę biorcy (producenci jednorodnego dobra, tu: us ł ug przewozowych) posiadaj ą rezerwy mocy produkcyj- nych (tu: potencja ł u przewozowego), umo ż liwiaj ą ce im w wypadku, gdyby taka sytu- acja mog ł a mie ć lub mia ł a miejsce, przej ę cie wi ę kszo ś ci lub, wr ę cz, ca ł o ś ci rynku w ł a ś ciwego, duopol ma t ę szczególn ą w ł asno ść , upodobniaj ą c ą go do rynku dosko- nale konkurencyjnego, a ró ż ni ą c ą go od innych struktur, ż e generuje, paradoksalnie, 23 najwy ż szy poziom potencjalnego (ale i rzeczywistego) wspó ł zawodnictwa mi ę dzy funkcjonuj ą cymi w jego ramach podmiotami, które, zw ł aszcza wtedy, gdy rynek znaj- duje si ę w fazie pó ź nej ekspansji rozwojowej lub dojrza ł o ś ci (a za taki mo ż e by ć uznany rynek w ł a ś ciwy w niniejszym post ę powaniu), jest prowadzone w znacznej mierze i przede wszystkim za pomoc ą instrumentów cenowych, w tym nierzadko na- wet tzw. wojen cenowych (por. Wrzosek W., Funkcjonowanie rynku, Warszawa 1997, s. 218-219 oraz 239-240). Jak pisze jeden z autorów, „ Zaostrzenie wspó ł zawodnictwa nast ę puje cz ę sto na pocz ą tku fazy dojrza ł o ś ci […]. Walki cenowe, próby wyrugowa- nia […] s ą tego typowymi przyk ł adami” (por. Simon H., Zarz ą dzanie cenami, Warsza- wa 1996, s. 45), bowiem „ wzrost udzia ł u w rynku nie jest […] mo ż liwy (zw ł aszcza w ugruntowanej fazie dojrza ł o ś ci – dop. Prezesa Urz ę du) przy utrzymywaniu cen na sta ł ym poziomie” (por. Wrzosek W., Funkcjonowanie rynku, s. 218-219). Gdyby zatem ocen ę zachowa ń PKS ograniczy ć wy łą cznie do kontekstu tak sformu ł owanej hipotezy, to stawiany temu przewo ź nikowi zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej wskutek po ś redniego narzucania WTP na linii Wa ł cz-D ę bo łę ka, obs ł ugi- wanej w relacji [1] i [2], wspólnie z wnioskodawc ą , nieuczciwych cen, w tym ra żą co niskich, a to poprzez pobieranie na tej trasie, w okresie od rozpocz ę cia na niej dzia- ł alno ś ci do dnia 31 stycznia 2004r., op ł aty w kwocie 2,50z ł , istotnie ni ż szej od op ł aty pobieranej przez WTP, a wynosz ą cej 4,00z ł , oraz od op ł aty pobieranej przez PKS na innych trasach łą cz ą cych Wa ł cz i D ę bo łę k ę , na których skar ż ony przedsi ę biorca z konkurencj ą WTP, przynajmniej do dnia 8 stycznia 2004r., nie spotyka ł si ę , nale ż a ł o- by uzna ć za bezzasadny. Wzi ą wszy jednak pod uwag ę , i ż hipoteza duopolistycznej struktury rynku w ł a ś ciwego zosta ł a postawiona na podstawie wskazania jedynie jednego z kilku esty- matorów stosowanych w podobnych badaniach, wzi ą wszy pod uwag ę tak ż e i to, ż e wywiedzione z niej wnioski mog ł yby by ć obci ąż one b łę dem niedostatecznej reprezen- tatywno ś ci przyj ę tej podstawy wnioskowania, Prezes Urz ę du uzna ł za stosowne u- zupe ł nienie przes ł anek oceny spornych mi ę dzy stronami dzia ł a ń PKS o rezultaty ana- lizy pe ł nego spektrum zachowa ń konkurencyjnych uczestników post ę powania na linii Wa ł cz-D ę bo łę ka, najpierw w po łą czeniach [1] i [2], a nast ę pnie, dodatkowo, zwa- ż ywszy na ich odcinkow ą (punktow ą ) wspó ł bie ż no ść oraz rozpocz ę cie, z dniem 8 stycznia 2004r., przewozów na trasie [3] przez WTP, tak ż e w relacjach [3]-[6]. Jak wynika z akt sprawy, zarówno przed dniem 1 kwietnia 2003r., jak i po tym dniu, przewozy na trasie [2], prowadzi ł o, wykonuj ą c 1 kurs dziennie (w obie strony), PKS. Komunikacja w relacji [1] zosta ł a zainicjowana przez WTP, bez sto- sownych zezwole ń , z dniem 1 kwietnia 2003r. W dniu 3 kwietnia 2003r. Starosta Wa- ł ecki wezwa ł WTP (Dzikowo 5), tj. wnioskodawc ę w niniejszej sprawie, do „ natych- miastowego zaprzestania regularnego transportu na trasie Wa ł cz-D ę bo łę ka-Wa ł cz”. Pismem z dnia 8 kwietnia 2003r. WTP (Dzikowo 5) poinformowa ł o, i ż na przed- miotowej trasie przewozów nie prowadzi, aczkolwiek pomin ęł o okoliczno ść , i ż wyko- nuje je, bez stosownych zezwole ń , WTP (Pokrzywnica), tj. inny przedsi ę biorca nale- żą cy do tych samych w ł a ś cicieli. Przeprowadzone w dniach 24-25 wrze ś nia 2003r. kontrole Inspekcji Transportu Drogowego potwierdzi ł y kontynuowanie tej dzia ł alno- ś ci. Maj ą c na wzgl ę dzie ustalenia kontroli, WTP zaprzesta ł o, czasowo, ś wiadczenia us ł ug na tej trasie. W dniu 30 wrze ś nia 2003r. WTP (Dzikowo 5) z ł o ż y ł o stosowny wniosek o wydanie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów w relacji [1], a po sko- 24 ordynowaniu rozk ł adu jazdy i otrzymaniu w dniu 15 pa ź dziernika 2003r. stosownych uprawnie ń do wykonywania na tej trasie przewozów, wynikaj ą cych z zezwolenia nr 0001/2003 wydanego przez Starost ę Wa ł eckiego, z dniem 17 pa ź dziernika 2003r. przewozy te uruchomi ł o. Równocze ś nie, po wstrzymaniu przez WTP wykonywania kursów, w od- powiedzi na postulaty mieszka ń ców miejscowo ś ci „ ci ążą cych” do tej trasy, a tak ż e wobec spadku przychodów PKS na trasie [2] i innych trasach łą cz ą cych Wa ł cz i D ę - bo łę k ę , wynikaj ą cego z wcze ś niejszej, prowadzonej bez zezwolenia, dzia ł alno ś ci WTP w relacji [1] i przej ę cia przez tego przedsi ę biorc ę tej cz ęś ci pasa ż erów, którzy byli zainteresowani wy łą cznie bezpo ś rednimi przewozami pomi ę dzy Wa ł czem i Karsibo- rem, Karsiborem i Wa ł czem oraz Wa ł czem i D ę bo łę k ą , równie ż PKS zdecydowa ł o si ę uruchomi ć nowe po łą czenie; po uzyskaniu stosownego zezwolenia i koordynacji roz- k ł adów jazdy rozpocz ęł o dzia ł alno ść z dniem 6 listopada 2003r. Z kolei, jak wynika z komunikatu informuj ą cego o uruchomieniu „ dodat- kowej komunikacji na trasie Wa ł cz-D ę bo łę ka”, a tak ż e „Taryfy wa ż nej od dnia 6 li- stopada 2003r.”, skar ż ony przedsi ę biorca mia ł pobiera ć w tej samej relacji op ł at ę w wysoko ś ci 3,80z ł , i przez okres 9 dni faktycznie pobiera ł j ą . Z dniem 15 listopada 2003r., na podstawie „Tabeli op ł at za bilety jednorazowe obowi ą zuj ą cej […] na trasie Wa ł cz-D ę bo łę ka-Wa ł cz w wybranych kursach”, op ł ata zosta ł a obni ż ona do poziomu 2,50z ł , natomiast z dniem 1 lutego 2004r. podniesiona, z kolei, do kwoty 3,90z ł i na tym poziomie by ł a utrzymywana do dnia 28 czerwca 2004r. Zdaniem Prezesa Urz ę du, przywo ł ane fakty i okoliczno ś ci wskazuj ą jedno- znacznie na to, ż e „ warunki pocz ą tkowe” specyficzne dla stanu rynku w ł a ś ciwego w pierwszej dekadzie listopada 2003r. by ł y, w zasadniczej mierze, pochodn ą jego pre- konfiguracji w okresie kwiecie ń -wrzesie ń 2003r., kiedy to jedynym przewo ź nikiem obs ł uguj ą cym relacj ę [1] by ł o WTP (niezale ż nie od tego, czy by ł o to, w istocie, WTP Dzikowo 5, czy WTP Pokrzywnica), a przekonanie to odnosi si ę zarówno do „ wej- ś ciowego” poziomu op ł at, jak i stopnia lojalno ś ci dotychczasowych klientów tego przewo ź nika. Oznacza to, ż e ka ż dy nowo wchodz ą cy na ten rynek podmiot, a zatem tak ż e i PKS, chc ą c z wnioskodawc ą skutecznie konkurowa ć na trasie [1], musia ł te warunki w swoich kalkulacjach uwzgl ę dni ć . Równocze ś nie, jak si ę okaza ł o, ani op ł ata w kwocie 3,80z ł , pobierana przez krótki okres w listopadzie 2003r., ani jej czasowe obni ż enie do poziomu 2,50z ł , w celu, bez w ą tpienia, zaktywizowania popytu na us ł ugi PKS, ani tym bardziej jej wzrost do 3,90z ł , nie spowodowa ł y na tyle znacz ą cego „ przep ł ywu” pasa ż erów od WTP do skar ż onego przedsi ę biorcy i odczuwalnego wzrostu jego przychodów, by dzia ł alno ść na trasie [1] okaza ł a si ę rentowna – z dniem 28 czerwca 2004r., tj. z dat ą wej ś cia w ż ycie nowego rozk ł adu jazdy, zaprzestano jej ze wzgl ę du na „ nieop ł acal- no ść z powodu braku pasa ż erów”; dane przedstawione na t ę okoliczno ść przez PKS, tj. ś rednie przychody uzyskiwane na linii Wa ł cz-D ę bo łę ka (oscyluj ą ce w poszczegól- nych miesi ą cach w granicach [----] /wozokm wobec ś redniego kosztu bezpo ś redniego dla ca ł ego przedsi ę biorcy wynosz ą cego [----] /wozokm), a tak ż e ś redniomiesi ę czna ilo ść przewiezionych pasa ż erów (w granicach [----] osób, przy 28 kursach dziennie), racjonalno ść decyzji i jej uzasadnienie jednoznacznie potwierdzaj ą . 25 Jak podniesiono wcze ś niej, ocena relacji konkurencyjnych mi ę dzy PKS i WTP na trasie [1] i fragmencie trasy [2] nie mo ż e pomin ąć zarówno po ś rednich skut- ków podj ę cia przez wnioskodawc ę dzia ł alno ś ci na trasie [1], uwidoczniaj ą cych si ę na pozosta ł ych trasach łą cz ą cych Wa ł cz i D ę bo łę k ę , jak i rozszerzenia przez niego dzia- ł alno ś ci poprzez zapocz ą tkowanie, z dniem 8 stycznia 2004r., wykonywania codzien- nie 15 kursów (w obie strony) na trasie [3]. I tak, z danych znajduj ą cych si ę w aktach sprawy wynika, ż e rozpocz ę cie, w kwietniu 2003r., przewozów przez WTP spowodowa ł o trwa ł e zmniejszenie si ę ilo ś ci pasa ż erów przewo ż onych przez skar ż onego przedsi ę biorc ę we wszystkich relacjach łą cz ą cych Wa ł cz i D ę bo łę k ę , si ę gaj ą ce, w zale ż no ś ci od miesi ą ca, nawet 50% stanu z marca 2003r., a tak ż e wysoko ś ci jego przychodów, ni ż szych nawet o 40% od tych uzyskiwanych w marcu 2003r. Efektem rozpocz ę cia przez wnioskodawc ę przewozów na trasie [3], wywo- ł uj ą cego dalszy spadek ilo ś ci przewiezionych pasa ż erów (o kolejne 10-15%) oraz przychodów ze sprzeda ż y biletów (o 20-25%) by ł o zarówno to, ż e udzia ł PKS w ś red- niomiesi ę cznej ilo ś ci pasa ż erów przewo ż onych na podstawie biletów jednorazowych normalnych na trasach Wa ł cz-D ę bo łę ka przez obu uczestników post ę powania spad ł do [----] % (WTP – [----] %), jak i to, ż e z dniem 1 wrze ś nia 2004r. PKS zawiesi ł o wy- konywanie kolejnych 2 z 3 kursów na trasie [4] oraz 1 z 5 kursów na trasie [5]. W ś wietle poczynionych przez Prezesa Urz ę du ustale ń trudno by ł oby za- tem zachowaniu PKS, polegaj ą cemu na ograniczonym w czasie ustaleniu ceny prze- jazdów na linii Wa ł cz-D ę bo łę ka (trasa [1]) na poziomie 2,50z ł , pomimo pobierania na innych trasach łą cz ą cych te miejscowo ś ci cen znacznie wy ż szych (na poziomie 6,20- 6,30z ł ), przypisa ć znamiona nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej, w szczególno ś ci po- przez po ś rednie narzucenie konkurentowi nieuczciwej, ra żą co niskiej ceny, a to dla- tego, ż e wszystko wskazuje na to, i ż dzia ł ania przez tego przedsi ę biorc ę podejmo- wane nie by ł y ukierunkowane, wbrew twierdzeniom WTP, na „ wyrugowanie wniosko- dawców wszelkimi mo ż liwymi sposobami z rynku”, w sposób sprzeczny z ustaw ą o ochronie […], bo takich mo ż liwo ś ci nie posiada ł , a stanowi ł y jedynie prób ę , zreszt ą , jak wynika z przywo ł anych wy ż ej danych, nieudan ą , „ obliczon ą na utrzymanie ilo ś ci pasa ż erów” na dotychczas obs ł ugiwanych trasach, przejmowanych skutecznie przez innego „ gracza rynkowego”, tj. WTP, a wi ę c przejaw „ faktycznego konkurowania” dwóch przedsi ę biorców o, jak mog ł oby to wynika ć z porównania ilo ś ci realizowanych kursów na trasie [1] i fragmencie trasy [2], zbli ż onym potencjale przewozowym na rynku w ł a ś ciwym, w odniesieniu do której to sytuacji S ą d Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów w wyroku z dnia 6 kwietnia 1994r., sygn. akt XVII Amr 33/93, stwierdzi ł : „ faktyczne konkurowanie ze sob ą przedsi ę biorców […] uzasadnia obalenie domnie- mania w zakresie posiadania przez nich pozycji dominuj ą cej”. Podobne stanowisko organ antymonopolowy zajmuje równie ż w odniesie- niu do domniemanego stosowania przez PKS praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , którego skar ż ony przedsi ę biorca mia ł by dopu ś ci ć si ę , zdaniem wnioskodawcy, na linii komunikacyjnej Wa ł cz-Pi ł a, a to zarówno wskutek żą dania za przewóz w relacjach łą - cz ą cych te dwie miejscowo ś ci, obs ł ugiwanych paralelnie z WTP, cen ni ż szych ni ż w pozosta ł ych relacjach, jak i z powodu pobierania zró ż nicowanych op ł at za przejazd mi ę dzy miejscowo ś ciami Wa ł cz i Gostomia (przez Chwiram), tj. na odcinku stanowi ą - cym cz ęść wspóln ą tras nale żą cych do rynku w ł a ś ciwego (na których przewozy wy- 26 konuje PKS i WTP) i tras do tego rynku nie nale żą cych (na których PKS z konkurencj ą WTP nie spotyka si ę ), ni ż szych w pierwszym wypadku, wy ż szych w drugim. Najpierw dlatego, ż e zestawienie ilo ś ci kursów realizowanych przez uczest- ników post ę powania na rynku b ę d ą cym, w wypadku linii Wa ł cz-Pi ł a, zespo ł em relacji [7] oraz [8]-[9], nie pozwala uzna ć , by PKS zajmowa ł o na nim pozycj ę dominuj ą c ą w sensie art. 4 ust. 9 ustawy o ochronie […]; z dokonanego porównania wynika, ż e przedsi ę biorca ten ś wiadczy us ł ugi w relacji przez Ró ż ewo za pomoc ą 16 kursów, a w relacji przez Ró żę Wielk ą – 26 kursów, natomiast WTP, odpowiednio, 16 i 19 kursów, co, wobec braku konkurencji w ww. relacjach ze strony innych podmiotów oferuj ą - cych substytucyjne przewozy, oznacza, ż e udzia ł y PKS i WTP, estymowane tym mier- nikiem, wynosz ą 54,5% i 45,5%, tj. w obu wypadkach przekraczaj ą próg 40%, a ich rozpi ę to ść jest na tyle niewielka, i ż mo ż na przyj ąć za uprawdopodobnion ą hipotez ę duopolistycznej struktury tego rynku, cechami charakterystycznymi której s ą zarówno brak wystarczaj ą cej si ł y ekonomicznej funkcjonuj ą cej w jej ramach przedsi ę biorców do podejmowania dzia ł a ń niezale ż nie od konkurenta, w ł a ś ciwej pozycji dominuj ą cej, jak i znaczna intensywno ść interakcji konkurencyjnych miedzy nimi. Nast ę pnie dlatego, ż e, w przekonaniu Prezesa Urz ę du, istniej ą przes ł anki pozwalaj ą ce twierdzi ć , i ż na rozpatrywanym rynku pomi ę dzy PKS i WTP dochodzi ł o i, w istocie, dochodzi do „ faktycznego konkurowania”, co stanowi warunek niezb ę dny, wspomnianego wcze ś niej, „ obalenia domniemania w zakresie posiadania [przez przedsi ę biorc ę funkcjonuj ą cego w strukturze duopolu, w tym wypadku - PKS] pozycji dominuj ą cej”. Na rzecz s ł uszno ś ci takiej tezy ś wiadcz ą , zdaniem organu antymono- polowego, przede wszystkim wyniki analizy sekwencji zmian cen dokonywanych na trasach [7] i [8]-[9], przez obu uczestników post ę powania, w tym uzasadnienie tych z nich, dokonywanych przez PKS, które s ą przedmiotem zaskar ż enia. I tak, od dnia 15 stycznia 2001r. na trasie Wa ł cz-Pi ł a, w kursach realizo- wanych przez PKS przez Ró żę Wielk ą , obowi ą zywa ł a cena w wysoko ś ci 7,50z ł , obni- ż ona z dniem 25 czerwca 2001r. do poziomu 5,50z ł , nast ę pnie, z dniem 31 stycznia 2002r. podwy ż szona do 8,00z ł , a z dniem 1 kwietnia 2003r. po raz kolejny obni ż ona do kwoty 5,20z ł ; w dniu 1 lutego 2004r. ustalono jej wysoko ść jako 5,30z ł . Z kolei, nast ę puj ą ce w podobnych terminach zmiany cen na tej samej linii, przez Ró ż ewo, kszta ł towa ł y si ę nast ę puj ą co: 6,70z ł ; 4,50z ł ; 7,10z ł ; 5,20z ł oraz 5,00z ł . Jak wynika z materia ł u dowodowego znajduj ą cego si ę w aktach sprawy, obni ż ka wysoko ś ci op ł aty w kursach przez Ró żę Wielk ą z 8,00z ł do 5,20z ł , a w kur- sach przez Ró ż ewo z 7,10z ł do 5,20z ł , zosta ł a wprowadzona przez skar ż onego przed- si ę biorc ę nie „ wyprzedzaj ą co”, lecz „ nad ąż nie”, tj. w odpowiedzi na ustalenie w „Cen- niku biletów WTP”, obowi ą zuj ą cym od dnia 5 maja 2002r., op ł aty za przejazd na linii Wa ł cz-Pi ł a, w obu relacjach, w wysoko ś ci 5,00z ł . Równocze ś nie, wyja ś nienia PKS wskazuj ą , a przedstawione na ich poparcie dowody zasadno ść tych wyja ś nie ń po- twierdzaj ą (dane dotycz ą ce zmian w ilo ś ci pasa ż erów przewiezionych w poszczegól- nych relacjach, wysoko ś ci przychodów jednostkowych i przychodów łą cznie) zasad- no ść tych wyja ś nie ń potwierdzaj ą , i ż przyj ę ta strategia cenowa, zw ł aszcza w odnie- sieniu do dzia ł a ń konkurenta na rynku w ł a ś ciwym, mia ł a w okresie stycze ń /lu- ty 2001r. - kwiecie ń 2003r. charakter wy łą cznie dostosowawczy do dynamiki zmian zachodz ą cych w strukturze rynku w konsekwencji przyj ę cia przez WTP nowego „Cen- nika …”. Podj ę tych dzia ł a ń PKS zaniecha ć nie móg ł , a to dlatego, ż e dalsze utrzymy- wanie przez tego przedsi ę biorc ę cen na poziomie 8,00z ł (na trasie przez Ró żę Wiel- 27 k ą ) oraz na poziomie 7,10z ł (na trasie przez Ró ż ewo) nie by ł o d ł u ż ej mo ż liwe, zw ł aszcza wobec braku akceptacji pasa ż erów dla takiej strategii cenowej i ich prze- chodzenia do konkurencyjnego przewo ź nika. W ko ń cu i dlatego, ż e fakt, i ż sporne mi ę dzy stronami ceny ró ż ni ą si ę , cze- go nie sposób kwestionowa ć , od cen stosowanych przez skar ż onego przedsi ę biorc ę na innych rynkach geograficznych, nie mo ż e stanowi ć wystarczaj ą cej przes ł anki do- wodu stosowania przez PKS zarzucanej mu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , a to dlatego, ż e korzystanie ze zdywersyfikowanych strategii konkurencji (w tym – ceno- wych), zmiennych w zale ż no ś ci od warunków rynkowych, jest normalnym i upraw- nionym zachowaniem przedsi ę biorców. W okoliczno ś ciach faktycznych niniejszego post ę powania wp ł yw na wybór strategii dzia ł ania PKS mia ł y zapewne: preferencje transportowe potencjalnych pasa- ż erów i zmienna si ę wielko ść popytu na jego us ł ugi na obs ł ugiwanych liniach (rela- cjach) oraz si ł a presji konkurencyjnej WTP i stosowane przez niego ceny, i te czynni- ki skar ż ony przedsi ę biorca uwzgl ę dni ł podejmuj ą c decyzj ę o obni ż eniu, z dniem 1 kwietnia 2003r., ceny w kursach przez Ró żę Wielk ą z 8,00z ł do 5,20z ł , a w kursach przez Ró ż ewo z 7,10z ł do 5,20z ł , a tak ż e o utrzymywaniu jej, równolegle z WTP, równie ż w roku 2004. Jak si ę wydaje, pomini ę cie powo ł anych wy ż ej czynników i trwanie przy dotychczasowej strategii mog ł oby spowodowa ć , pr ę dzej czy pó ź niej, konieczno ść wyj ś cia przez niego z tej cz ęś ci rynku w ł a ś ciwego, która wi ąż e si ę z lini ą Wa ł cz-Pi ł a, podobnie, jak to mia ł o miejsce w wypadku linii Wa ł cz-D ę bo łę ka. Rozpatruj ą c zarzuty stawiane skar ż onemu przedsi ę biorcy nie sposób nie odnie ść si ę jeszcze i do tego, który dotyczy domniemanego nadu ż ywania przez PKS uprzywilejowanej pozycji zajmowanej przez tego przewo ź nika na rynkach, na których nie spotyka si ę z konkurencj ą innych ś wiadczeniodawców us ł ug transportowych, w tym – ze wspó ł zawodnictwem WTP, a to poprzez subsydiowanie ewentualnych strat, które mia ł by ponosi ć na rynku w ł a ś ciwym wskutek obni ż ania cen do kwestionowane- go przez wnioskodawc ę poziomu, z przychodów uzyskiwanych na rynkach, na któ- rych posiada pozycj ę dominuj ą c ą i na których dysponuje swobod ą ustalania cen wy- starczaj ą c ą do tego, by takie subsydiowanie mu umo ż liwia ł a. Zdaniem Prezesa Urz ę du, równie ż i ten zarzut nale ż y uzna ć za chybiony, z dwóch co najmniej powodów. Po pierwsze, jak dowodzi przyk ł ad udanego (zyskownego) wej ś cia przez wnioskodawc ę na linie komunikacyjne łą cz ą ce Wa ł cz z Pi łą i D ę bo łę k ą , ani bariery wej ś cia (ekonomiczne, administracyjne) na lokalne rynki wykonywania regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym nie s ą nadmiernie wysokie, ani zdolno ść konkurencyjna nowo wchodz ą cych na te rynki – zbyt s ł aba, by efektywnie wspó ł zawodniczy ć z dotychczasowym dominantem, a to oznacza, ż e uprzywilejowana pozycja zajmowana przez niego, w okre ś lonym momencie czasowym, mo ż e by ć w ka ż dej chwili przedmiotem skutecznego wyzwania i zakwestionowania przez innych przedsi ę biorców i, jako taka, powinna by ć raczej traktowana jako nietrwa ł a, a nie stabilna i niepodwa ż alna. Po drugie, gdyby nawet przyj ąć , i ż w relacjach obs ł ugiwanych wspólnie przez uczestników post ę powania, ceny stosowane przez skar ż onego przedsi ę biorc ę nosz ą (nosi ł y) znami ę „ drapie ż no ś ci”, tj. s ą (by ł y) ra żą co niskie (cho ć za ł o ż enia kal- kulacyjne przedstawione organowi antymonopolowemu na to nie wskazuj ą ), to i tak 28 ekonomiczn ą racjonalno ść ich stosowania przez PKS, na poziomie zaskar ż onym przez WTP, nale ż a ł oby uzna ć za co najmniej w ą tpliw ą , zw ł aszcza w wypadku linii Wa ł cz- D ę bo łę ka, na której, pomimo prowadzenia dzia ł a ń kwestionowanych przez wniosko- dawc ę , to nie konkurent zosta ł zmuszony do ograniczenia skali dzia ł alno ś ci i, w kon- sekwencji, opuszczenia rynku, a PKS; nic nie wskazuje tak ż e na to, by skar ż onemu przedsi ę biorcy powiod ł o si ę „ wypchni ę cie” rywala z rynku na linii Wa ł cz-Pi ł a, zw ł asz- cza w ś wietle informacji o zmniejszaniu przez „ wypychaj ą cego”, wraz z up ł ywem cza- su, ilo ś ci obs ł ugiwanych przez niego, paralelnie z WTP, kursów i spadku ilo ś ci prze- wiezionych pasa ż erów, a tym bardziej – by w wypadku zaj ś cia takiej okoliczno ś ci uda ł o mu si ę podnie ść ceny do poziomu gwarantuj ą cego pokrycie strat poniesionych wcze ś niej, tj. w okresie stosowania domniemanej praktyki ograniczaj ą cej konkuren- cj ę (mo ż na by raczej oczekiwa ć , zwa ż ywszy na dotychczasowy przebieg i d ł ugotrwa- ł o ść walki konkurencyjnej na tej linii, ponownego wej ś cia wnioskodawcy b ą d ź innego ś wiadczeniodawcy). Bior ą c pod uwag ę wszystkie okoliczno ś ci podniesione wy ż ej, a zw ł aszcza to, i ż na ustalonym rynku w ł a ś ciwym skar ż ony przedsi ę biorca nie zajmuje pozycji dominuj ą cej, a tym samym nie jest spe ł niona podstawowa przes ł anka pozwalaj ą ca na stwierdzenie stosowania przez PKS z siedzib ą w W. praktyk ograniczaj ą cych kon- kurencj ę , zakazanych z mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […], orzeka si ę , jak w sentencji. P OUCZENIE : stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmianami), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przy- s ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednic- twem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z upowa ż nienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku Roman Jarz ą bek 29