RGD-35/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.411-8/06 Gda ń sk, dnia 29 grudnia 2006r. D ECYZJA NR RGD.35/2006 Na podstawie art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080 ze zmian ą ) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony konkurencji i Konsu- mentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmian ą ), w zwi ą zku z art. 11 ust. 1 ustawy o och- ronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopo- lowego wszcz ę tego na wniosek przedsi ę biorcy PA „G” z siedzib ą w K., dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie stwierdza si ę stosowania przez PKS G Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w G. praktyki ogra- niczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów, maj ą cej polega ć na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku wykonywania regularnych przewozów osób na linii Kartuzy-Sierako- wice-Kamienica Królewska/Gowidlino poprzez narzucanie nieuczciwych, ra żą co nis- kich, cen biletów jednorazowych i miesi ę cznych za przejazd na ww. linii. U ZASADNIENIE W dniu 28 stycznia 2005r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów (zwanego dalej Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) wp ł y- n ęł o, datowane na dzie ń 10 stycznia 2005r., pismo przedsi ę biorcy PA „G” z siedzib ą w K. (zwanego dalej PA „G”, wnioskodawc ą b ą d ź skar żą cym), wnosz ą cego o wszcz ę - cie post ę powania antymonopolowego przeciwko PKS G Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w G 1 (zwanemu dalej PKS G lub skar ż onym) dopuszczaj ą cemu si ę , zdaniem wnioskodaw- cy, praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na stosowaniu „ wybiórczo”, tj. tylko na trasach obs ł ugiwanych równolegle przez obu przedsi ę biorców, „ taryfy pro- mocyjnej”, celem którego to dzia ł ania mia ł oby by ć d ąż enie do „ wyeliminowania [PA „G”] z rynku i powrót do uprzednio stosowanych cen”. W uzasadnieniu wyst ą pienia podniesiono, co nast ę puje. 1 Podmiot ten, którego jedynym udzia ł owcem jest ORBIS Transport Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w W., jest od dnia 7 grudnia 2004r. nast ę pc ą prawnym Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Sa- mochodowej w G. • Skar żą cy, funkcjonuj ą cy na „ rynku lokalnych przewozów pasa ż erskich w regio- nie kartuskim” od wiosny 1995r., rozpocz ął ś wiadczenie us ł ug od uruchomienia linii komunikacyjnej Kartuzy-Kie ł pino-Somonino-Gor ę czyno, łą cz ą cej „ trzy du ż e wsie po ł o ż one w bezpo ś rednim s ą siedztwie Kartuz, […] obs ł ugiwane przez PKS stosunkowo niewielk ą liczb ą kursów ([…] na trasie Somonino-Kartuzy do 1995r. dominuj ą c ą rol ę w przewozach odgrywa ł a kolej; jednak od 1995r. drastycznie ograniczono liczb ę poci ą gów – powsta ł a wi ę c pewna luka w poda ż y us ł ug)”. Ustalenie przez PA „G” op ł at na poziomie 30% ni ż szym od op ł at pobieranych na ww. trasie przez PKS G spowodowa ł o, po up ł ywie dwóch miesi ę cy, reakcj ę kon- kurenta w postaci obni ż ki cen, o 50%, „ we wszystkich kursach bezpo ś rednio przed i po […] odjazdach [PA „G”]”. Dzia ł ania te, po łą czone z „ letnim spadkiem popytu”, sta ł y si ę powodem zawieszenia przez wnioskodawc ę , w lipcu 1995r., przewozów na przedmiotowej linii. Skutkiem nowej sytuacji by ł o odst ą pienie przez PKS G, poczynaj ą c od wrze ś nia 1995r., od dotychczasowej „ promocji ce- nowej”. Wobec powrotu przez skar ż onego do „ cen wyj ś ciowych”, w po ł owie wrze ś nia 1995r. PA „G” ponownie uruchomi ł o przewozy (i ś wiadczy je na tej tra- sie do dnia dzisiejszego). • W latach 1996-2001 wnioskodawca wielokrotnie bezskutecznie wyst ę powa ł o zgod ę w ł a ś ciwych organów na uruchomienie komunikacji regularnej równie ż na innych liniach, które mia ł yby by ć zlokalizowane b ą d ź to w regionie kartuskim, b ą d ź to, jak linia Kartuzy-Gda ń sk, wykracza ć poza ten region. Stosowne zezwolenia wydano PA „G”: o w roku 2002 – na ś wiadczenie us ł ug przewozowych w relacji Kartuzy-Sie- rakowice (linia [4]), o w roku 2003 – na wyd ł u ż enie linii Kartuzy-Kie ł pino-Somonino-Gor ę czyno do Ostrzyc (linia [2]) oraz na rozpocz ę cie dzia ł alno ś ci w relacji Kartuzy-Ka- mela (linia [3]) i Kartuzy-Mirachowo (linia [5]), a tak ż e, „ po siedmiu latach stara ń ”, w relacji Kartuzy-Gda ń sk (linia [801]), o w roku 2004 – na zwi ę kszenie, do 20 par, ilo ś ci kursów na linii [801] (w zamian za zobowi ą zanie si ę do „ uruchomienia nierentownej linii dowozowej do linii Kartuzy-Gda ń sk z miejscowo ś ci Skrzeszewo i Przyja źń (linia 806), z których obs ł ugi wycofa ł si ę wcze ś niej PKS w G”). W ka ż dym wypadku, gdy przedsi ę biorca PA „G” inicjowa ł b ą d ź intensyfikowa ł przewozy w relacji obs ł ugiwanej wcze ś niej przez PKS G, reakcj ą konkurenta by- ł a obni ż ka cen biletów; uczyni ł tak np. z dniem 1 wrze ś nia 2004r., czyli 6 dni po wprowadzeniu przez wnioskodawc ę nowego rozk ł adu jazdy na linii [801], zak ł a- daj ą cego zwi ę kszenie liczby kursów do 20 par, ale tak ż e z dniem 1 stycznia 2005r., tj. na 12 dni przed rozpocz ę ciem przez wnioskodawc ę przewozów na li- nii [4] na odcinkach z Sierakowic do Gowidlina i Kamienicy Królewskiej. Zestawienie, wg stanu na dzie ń 10 stycznia 2005r., wysoko ś ci op ł at pobieranych przez PKS G za bilety jednorazowe i miesi ę czne na trasach, na których skar ż ony przedsi ę biorca nie konkuruje z PA „G” („ Taryfa zwyk ł a”) oraz na trasach obs ł u- giwanych wspólnie przez obu przewo ź ników („ Taryfa promocyjna”), a tak ż e op ł at żą danych przez PA „G, przedstawiono w tablicy 1. Tablica 1 O DLEG Ł O ŚĆ PKS G PA „G” 2 [ KM ] C ENA BILETU JEDNORAZOWEGO NORMALNEGO [ Z Ł ] C ENA BILETU MIESI Ę CZNEGO NORMALNEGO [ Z Ł ] T ARYFA ZWYK Ł A T ARYFA PROMOCYJNA T ARYFA ZWYK Ł A T ARYFA PROMOCYJNA C ENA BILETU JEDNORAZO - WEGO NOR- MALNEGO [ Z Ł ] C ENA BILETU MIESI Ę CZNEGO NORMALNEGO [ Z Ł ] 1 2 3 4 5 6 7 0-5 2,50 1,70 73,50 60,00 1,50 50,00 6-10 3,30 2,20 95,00 90,00 2,00 75,00 11-15 4,00 2,50 117,50 109,00 2,50 90,00 16-20 4,60 3,30 138,50 128,00 3,00 105,00 21-25 5,50 4,00 168,00 140,00 3,50 120,00 26-30 6,30 4,60 189,00 150,00 4,00 135,00 31-35 6,90 5,00 208,50 175,00 36-40 8,00 5,50 238,50 200,00 4,50 150,00 • Wed ł ug stanu na dzie ń 10 stycznia 2005r., „ taryfa promocyjna PKS w G stoso- wana jest na nast ę puj ą cych trasach (rynkach w ł a ś ciwych): o Gda ń sk- Ż ukowo-Kartuzy-Sierakowice (bilety miesi ę czne), o Gda ń sk- Ż ukowo-Kartuzy i Kartuzy-Sierakowice-Gowidlino (bilety jednorazo- we i miesi ę czne), o Kartuzy-Sierakowice-Kamienica Królewska (bilety miesi ę czne), o Kartuzy-Mirachowo (bilety jednorazowe), o Kartuzy-Somonino-Gor ę czyno (bilety jednorazowe).” • Kwestionowane dzia ł ania PKS G nosz ą znamiona wykorzystywania przez tego przewo ź nika „ pozycji dominuj ą cej [zajmowanej] na rynku”, wywodzonej za- równo z tego, ż e „ ż e linie regularne komunikacji krajowej P.A. +G+ obs ł uguje 11 pojazdów, podczas gdy PKS w G – oko ł o 150”, jak i z tego, ż e na „ najinten- sywniej obs ł ugiwanej wspólnie trasie z Ż ukowa do Gda ń ska wykonywanych jest w dni powszednie: 20 kursów P.A. „G”, 70 kursów PKS, w tym 49 kursów PKS w G, 11 – PKS w Starogardzie Gda ń skim, 6 – PKS w Bytowie i po 2 – PKS w S ł up- sku i Chojnicach”. • Żą danie wszcz ę cia przez Prezesa Urz ę du post ę powania antymonopolowego znajduje swoje uzasadnienie, zdaniem wnioskodawcy, tak ż e w stanowisku De- partamentu Gospodarki i Infrastruktury Urz ę du Marsza ł kowskiego Województwa Pomorskiego, w ł a ś ciwego m.in. w sprawach przewozów autobusowych regular- nych, zgodnie z którym „ stosowanie dwóch cenników – zwyk ł ego i promocyjne- go – na ró ż nych odcinkach trasy tej samej linii jest naruszeniem Ustawy o trans- porcie drogowym”. Skar żą cy, przekazuj ą c przy wyst ą pieniu z dnia 9 lutego 2005r., otrzymanym przez Prezesa Urz ę du w dniu 17 lutego 2005r., dowód uiszczenia op ł aty od wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, podniós ł dodatkowo, i ż dzia ł anie PKS G na rynku w ł a ś ciwym: • polegaj ą ce na „ wybiórczym” stosowaniu „ taryfy promocyjnej” wyczerpuje, jego zdaniem, znamiona nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej wskutek narzucania PA „G” nieuczciwych, ra żą co niskich, cen i, jako takie, narusza zakaz art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080 ze zmian ą ), zwanej dalej us- taw ą o ochronie […], • nie jest/by ł o odosobnione, albowiem podobne reakcje zwi ą zane z inicjowaniem przez niego dzia ł alno ś ci przewozowej na poszczególnych liniach komunikacyj- nych s ą /by ł y charakterystyczne tak ż e dla Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komuni- 3 kacji Samochodowej z siedzib ą w Bytowie (zwanego dalej PPKS Bytów) oraz dla Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej z siedzib ą w S ł upsku (zwanego dalej PPKS S ł upsk), a zbie ż no ść ta uzasadnia, jego zdaniem, do- mniemanie, i ż PKS G dzia ł a z ww. przewo ź nikami „ w zmowie”. Organ antymonopolowy, bior ą c pod uwag ę z ł o ż ony i niejednoznaczny charakter sprawy, wszcz ął z dniem 21 lutego 2005r. i prowadzi ł do dnia 6 czerwca 2005r. post ę powanie wyja ś niaj ą ce. W trakcie tego post ę powania m.in.: • PA „G” podtrzyma ł zastrze ż enia odnosz ą ce si ę zarówno do praktyk PKS G, po- siadaj ą cego, jego zdaniem, na ka ż dej z obs ł ugiwanych wspólnie tras „ pozycj ę dominuj ą c ą pod wzgl ę dem wykonywanych kursów”, a polegaj ą cych na pobiera- niu od pasa ż erów, wy łą cznie na tych trasach, op ł aty zgodnej z „ taryf ą promo- cyjn ą ” (o 40% ni ż sz ą od „ taryfy zwyk ł ej” obowi ą zuj ą cej na wszystkich innych trasach), jak i do zbie ż no ś ci tych zachowa ń z podobnymi, demonstrowanymi przez PPKS Bytów i PPKS S ł upsk (sprzeda ż biletów, na trasach b ą d ź odcinkach tras wspólnych z PA „G”, po cenach, odpowiednio o 40 i 50% ni ż szych ni ż wyni- kaj ą ce z obowi ą zuj ą cych tych przewo ź ników „ taryf zwyk ł ych”), • PKS G, ustosunkowuj ą c si ę m.in. do zarzutów skar żą cego i uznaj ą c je za „ w pe ł - ni nieuzasadnione”, podnios ł o, i ż takie stanowisko „ wynika […] wprost ze sto- sowania przez […] przedsi ę biorstwo cen – taryf przewozowych, które w porów- naniu z ofert ą cenow ą wnioskodawcy […] przyjmuj ą poziomy warto ś ci wy ż sze w porównywalnych obszarach”. Zwa ż ywszy na tre ść wniosku PA „G” i poczynione w trakcie post ę powania wyja- ś niaj ą cego ustalenia, Prezes Urz ę du uzna ł za uzasadnione wszcz ę cie, z dniem 14 czerwca 2005r., dwóch odr ę bnych post ę powa ń antymonopolowych prowadzonych pod zarzutem: • nadu ż ywania przez PKS G pozycji dominuj ą cej zajmowanej przez tego przedsi ę - biorc ę na ka ż dym z ni ż ej wymienionych lokalnych rynków wykonywania re- gularnych przewozów osób, tj. na linii: Gda ń sk- Ż ukowo-Kartuzy-Sierakowice, Kartuzy-Gowidlino, Kartuzy-Kamienica Królewska, Kartuzy-Mirachowo oraz Kar- tuzy-Somonino-Gor ę czyno, poprzez po ś rednie narzucanie wnioskodawcy nieucz- ciwych, ra żą co niskich, cen realizowanych przez niego na tych liniach us ł ug, któ- re to dzia ł anie by ł oby sprzeczne z zakazem, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […] (sygnatura akt RGD.411-10/05/06/HK), • zawarcia przez PKS G, PPKS Bytów i PPKS S ł upsk porozumienia, którego celem b ą d ź skutkiem mia ł oby by ć wyeliminowanie, ograniczenie b ą d ź naruszenie kon- kurencji na rynku w ł a ś ciwym sk ł adaj ą cym si ę z linii komunikacyjnych, o których mowa wy ż ej, poprzez po ś rednie narzucanie wnioskodawcy nieuczciwych, ra żą co niskich, cen wykonywanych na tych liniach przewozów, które to dzia ł anie mo- g ł oby narusza ć zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie […] (sygnatura akt RGD.410-2/05/06/HK). Maj ą c na uwadze tre ść wyst ą pienia PA „G” z dnia 25 lipca 2006r., precyzuj ą - cego przebieg linii komunikacyjnych, na których wnioskodawca spotyka si ę z konku- rencj ą PKS G (i innych przewo ź ników), organ antymonopolowy zmieni ł , postanowie- niem nr 245 z dnia 27 lipca 2006r., tre ść postanowienia nr 209 z dnia 14 czerwca 2005r. o wszcz ę ciu pierwszego z ww. post ę powa ń w ten sposób, ż e okre ś li ł rynki w ł a ś ciwe jako relacje: Gda ń sk- Ż ukowo-Kartuzy, Kartuzy-Gowidlino, Kartuzy-Kamieni- 4 ca Królewska, Kartuzy-Mirachowo-B ą cka Huta oraz Kartuzy-Somonino-Gor ę czyno-Os- trzyce. Z kolei, postanowieniem nr 297 z dnia 12 pa ź dziernika 2006r., organ antymono- polowy z post ę powania prowadzonego pod sygnatur ą akt RGD.411-10/05/06/HK wy- łą czy ł , do odr ę bnego rozpatrzenia, zarzuty PA „G” odnosz ą ce si ę do ka ż dej z ni ż ej wymienionych linii: • Gda ń sk- Ż ukowo-Kartuzy (nowa sygnatura akt RGD.411-9/06/HK), • Kartuzy-Gowidlino (nowa sygnatura akt RGD.411-7/06/HK), • Kartuzy-Kamienica Królewska (nowa sygnatura akt RGD.411-8/06/HK), • Kartuzy-Mirachowo-B ą cka Huta (nowa sygnatura akt RGD.411-6/06/HK), a postanowieniem nr 376 z dnia 15 grudnia 2006r. po łą czy ł post ę powanie prowadzo- ne pod sygnatur ą RGD.411-7/06/HK z post ę powaniem niniejszym, prowadzonym pod sygnatur ą RGD.411-8/06/HK. N A PODSTAWIE MATERIA Ł ÓW ZGROMADZONYCH W POST Ę POWANIU ANTYMONOPO - LOWYM O SYGNATURZE RGD.411-10/05/06/HK ( OBEJMUJ Ą CYCH , ZGODNIE Z POSTA - NOWIENIEM P REZESA U RZ Ę DU NR 268 Z DNIA 10 SIERPNIA 2005 R ., TAK Ż E „ CA Ł O ŚĆ IN- FORMACJI UZYSKANYCH W TRAKCIE PROWADZONEGO WCZE Ś NIEJ , POD SYGNATUR Ą AKT RGD.400-9/05/HK, POST Ę POWANIA WYJA Ś NIAJ Ą CEGO ”) ORAZ W POST Ę POWANIU NI- NIEJSZYM ORGAN ANTYMONOPOLOWY USTALI Ł NAST Ę PUJ Ą CY STAN FAKTYCZNY . Strony post ę powania antymonopolowego. 1. PA „G”. 1.1. W dacie z ł o ż enia wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego skar- żą cy ś wiadczy ł us ł ugi, w zakresie obj ę tym niniejszym post ę powaniem, na pod- stawie: • LICENCJI nr 0002826 na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób udzielonej przedsi ę biorcy w dniu 14 sierpnia 2002r., na okres 50 lat, przez Starostwo Powiatowe w Kartuzach, • ZEZWOLENIA nr 0000001 na wykonywanie regularnych przewozów osób w kra- jowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej Kartuzy-Sierakowice- Kamienica Królewska/Gowidlino przez miejscowo ś ci: Ł apalice, Garcz, Ko ż ycz- kowo, Cieszenie, Miechucino, Glinne, Mojusz, Wygoda, Sierakowice (dalej przez Migi, Pa ł ubice – w relacji do Kamienicy Królewskiej, oraz Puzdrowo, Kawelki – w relacji do Gowidlina), udzielonego przedsi ę biorcy w dniu 4 stycznia 2005r. przez Starost ę Kartuskiego. 1.2. D ł ugo ść linii komunikacyjnej, której dotyczy post ę powanie, wynosi w relacji do Kamienicy Królewskiej – 30km, a w relacji do Gowidlina – 30km. Ś wiadczenie us ł ug na tej linii PA „G” rozpocz ął w 2003r., najpierw na odcinku Kartuzy-Sierakowice, a nast ę pnie, z dniem 12 stycznia 2005r., na jego przed ł u- ż eniu do Kamienicy Królewskiej i Gowidlina; odpowiedni schemat po łą cze ń , wg stanu na dzie ń 1 pa ź dziernika 2005r., przedstawia rysunek 1. Rysunek 1 5 Uwaga: lini ą pogrubion ą oznaczono na rysunku relacj ę obs ł ugiwan ą wspólnie przez PA „G” i PKS G 1.3. Ilo ść kursów wykonywanych przez wnioskodawc ę na linii Kartuzy-Sierakowice- Kamienica Królewska/Gowidlino oraz na jej wyodr ę bnionych cz ęś ciach, wed ł ug stanu na dzie ń 9 maja, 31 sierpnia, 31 grudnia 2005r. oraz na dzie ń 30 kwietnia (31 lipca) 2006r., przedstawiono w tablicy 2. Tablica 2 I LO ŚĆ KURSÓW ( W OBU KIERUNKACH ) WYKONYWANYCH NA CA Ł O Ś CI LINII K ARTUZY -S IERAKOWICE -K AMIENICA K RÓLEWSKA P ONIEDZIA Ł EK - PI Ą TEK S OBOTA N IEDZIELA / Ś WI Ę TO A B C D A B C D A B C D 12 12 12 12 10 10 10 10 0 0 0 0 I LO ŚĆ KURSÓW ( W OBU KIERUNKACH ) WYKONYWANYCH NA CA Ł O Ś CI LINII K ARTUZY -S IERAKOWICE -G OWIDLINO 16 16 16 16 10 10 10 10 0 0 0 0 I LO ŚĆ KURSÓW ( W OBU KIERUNKACH ) WYKONYWANYCH NA ODCINKU K ARTUZY -G ARCZ 34 34 37* 37* 26 26 26 26 12 12 12 12 I LO ŚĆ KURSÓW ( W OBU KIERUNKACH ) WYKONYWANYCH NA ODCINKU G ARCZ -S IERAKOWICE 34 34 37* 37* 26 26 26 26 12 12 12 12 A – stan na dzie ń 9 maja 2005r., B – stan na dzie ń 31 sierpnia 2005., C – stan na dzie ń 31 grudnia 2005r., D – stan na dzie ń 30 kwietnia (31 lipca) 2006r. * – dane uwzgl ę dniaj ą trzy dodatkowe kursy w dni nauki szkolnej 1.4. Dane dotycz ą ce ilo ś ci sprzedanych biletów jednorazowych i miesi ę cznych (osób przewiezionych na podstawie tych biletów) na linii Kartuzy-Sierakowice- Kamienica Królewska/Gowidlino, w poszczególnych miesi ą cach 2005r. oraz okresu stycze ń -lipiec 2006r., zawiera tablica 3. Tablica 3 R OK , I LO ŚĆ SPRZEDANYCH I LO ŚĆ SPRZEDANYCH I LO ŚĆ PRZEJAZDÓW I LO ŚĆ OSÓB PRZE- I LO ŚĆ OSÓB PRZE- 6 MIE- SI Ą C BILETÓW JEDNORA- ZOWYCH BILETÓW MIESI Ę CZ- NYCH W MIESI Ą CU WIEZIONYCH NA PODSTAWIE BILE- TÓW MIESI Ę CZ- NYCH * WIEZIONYCH NA PODSTAWIE BILE- TÓW JEDNORAZO- WYCH I MIE - SI Ę CZNYCH [2] + [5] 1 2 3 4 5 6 2005 I ... XII 2006 I ... VII * – ilo ść osób przewiezionych na podstawie biletów miesi ę cznych obliczono jako iloczyn ilo ś ci biletów sprzedanych i ilo ś ci przejazdów w dni robocze (przy za ł o ż eniu dwóch przejazdów dziennie); bior ą c pod uwag ę , ż e bilet miesi ę czny upowa ż - nia do przejazdów tak ż e w sobot ę , niedziel ę i dni ś wi ą teczne, wynik oblicze ń uznaje si ę za doln ą granic ę przedzia ł u za- wieraj ą cego rzeczywist ą ilo ść zrealizowanych przejazdów [Postanowienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów o ograniczeniu prawa wgl ą du do materia ł u dowo- dowego: nr 270 z dnia 10 sierpnia 2005r., nr 394 z dnia 7 listopada 2005r., nr 38 z dnia 3 lutego 2006r. oraz nr 308 z dnia 20 pa ź dziernika 2006r.; informacje, do których ograniczono prawo wgl ą du, zawiera za łą cznik do niniejszej decyzji] 1.5. Ceny biletów jednorazowych i miesi ę cznych przedstawione przez PA „G” w pi- ś mie z dnia 10 stycznia 2005r. (patrz: tablica 1), obowi ą zuj ą ce od rozpocz ę cia przez przewo ź nika dzia ł alno ś ci, w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego i anty- monopolowego nie uleg ł y zmianie. Wnioskodawca, nie stosuj ą c promocji cenowych, realizowa ł jedynie tzw. „ akcje promocyjne wspieraj ą ce sprzeda ż ”, w tym m.in.: • w marcu 2005r. – „ promocj ę wiosenn ą ”, polegaj ą c ą na „ rozdawnictwie w ś ród pasa ż erów gad ż etów i s ł odyczy, losowaniu w autobusie szcz ęś liwej ko ń cówki numeru biletu, wygrywaj ą cej atrakcyjne nagrody”, • we wrze ś niu 2005r. – akcj ę pn. „ 1500 plecaków” dla nabywców biletów mie- si ę cznych szkolnych („ ka ż dy nabywca biletu otrzymywa ł plecak szkolny, a co dziesi ą ty plecak z wyprawk ą ”), • w grudniu 2005r. – akcj ę pn. „ 50 odkurzaczy” dla nabywców biletów miesi ę - cznych oraz „ promocj ę ś wi ą teczn ą ” o charakterze zbli ż onym do „ promocji wiosennej”. 1.6. Zestawienie uzyskiwanych przez PA „G” przychodów (wraz z dop ł atami otrzy- mywanymi od Samorz ą du Województwa Pomorskiego z tytu ł u stosowania ulg ustawowych w pasa ż erskich przewozach autobusowych) i ponoszonych kosztów (zmiennych i ca ł kowitych) zwi ą zanych z wykonaniem 1 wozokilometra na linii Kartuzy-Sierkowice-Kamienica Królewska/Gowidlino, w poszczególnych miesi ą - cach 2005r. oraz w okresie stycze ń -lipiec 2006r., przedstawiono w tablicy 4. Tablica 4 P/W KZ/W KC/W (P-KZ)/W (P-KC)/W 7 1 2 3 4 5 6 R OK 2005 I ... XI XII R OK 2006 I ... VII P – przychody [z ł ], KZ – koszty zmienne [z ł ], KC – koszty ca ł kowite [z ł ], W – wozokilo- metry [Postanowienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów o ograniczeniu pra- wa wgl ą du do materia ł u dowodowego: nr 38 z dnia 3 lutego 2006r. i nr 308 z dnia 20 pa ź dziernika 2006r.; informacje, do których ograniczono prawo wgl ą du, zawiera za łą cznik do niniejszej decyzji] 2. PKS G 2.1. Skar ż ony przedsi ę biorca ś wiadczy us ł ugi transportowe na podstawie licencji nr 9/2003 na wykonywanie krajowego transportu drogowego potwierdzonej przez Prezydenta Miasta Gda ń ska w dniu 2 grudnia 2005r. formularzem nr 0035007. 2.2. Zestawienie zezwole ń , którymi PKS G dysponowa ł w dacie z ł o ż enia przez PA „G” wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, linii komunikacyjnych obs ł ugiwanych zgodnie z tymi zezwoleniami oraz wspólnych odcinków tych linii i linii, na których przewozy wykonuje wnioskodawca, zawiera tablica 5. Tablica 5 Z EZWOLENIA NA WYKONYWANIE PRZEWOZÓW W RAMACH LINII REGULARNEJ L INIA KOMUNIKACYJNA W SPÓLNE ODCINKI LINII PKS G I PA „G” 1 2 3 W YDANE PRZEZ M ARSZA Ł KA W OJEWÓDZTWA Nr 000356 z dnia 9 grudnia 2003r. dla linii S ł upsk-Gda ń sk S ł upsk-Gda ń sk przez miejscowo ś ci: Ł upawa, D ą brówka, Czarna, Gowidlino, Sierakowice, Miechucino, Kartuzy, Kaliska, Mezowo, Dzier żąż no, Borowo, Borkowo, Ż ukowo, Lniska i Le ź no Gowidlino-Kawelki-Puzdrowo- Sierakowice-Wygoda-Mojusz- Glinne-Miechucino-Cieszenie- Ko ż yczkowo-Garcz- Ł apalice- Kartuzy Nr 000359 z dnia 9 grudnia 2003r. dla linii L ę bork-Gda ń sk L ę bork-Gda ń sk przez miejscowo ś ci: Ł ebunia, Sierakowi- ce, Miechucino, Kartuzy, Kaliska, Mezowo, Dzier żąż no, Borowo, Borkowo, Ż ukowo, Lniska i Le ź no Pa ł ubice-Migi-Sierakowice- Wygoda-Mojusz-Glinne- Miechucino-Cieszenie-Ko ż yczkowo- Garcz- Ł apalice-Kartuzy Nr 000379 z dnia 18 grudnia 2003r. da linii Kamieni- ca Królewska-Gda ń sk Kamienica Królewska-Gda ń sk przez miejscowo ś ci: Siera- kowice, Miechucino, Kartuzy, Kaliska, Mezowo, Dzier żąż - no, Borowo, Borkowo, Ż ukowo, P ę powo i Le ź no Kamienica Królewska-Pa ł ubice- Migi-Sierakowice-Wygoda-Mojusz- Glinne-Miechucino-Cieszenie- Ko ż yczkowo-Garcz- Ł apalice- Kartuzy Nr 000394 z dnia 18 grudnia 2003r. dla linii Sul ę czyno-Gda ń sk Linia Sul ę czyno-Gda ń sk przez miejscowo ś ci: Borek, Gowidlino, Sierakowice, Miechucino, Kartuzy, Kaliska, Mezowo, Dzier żąż no, Borowo, Borkowo, Ż ukowo, Lniska i Le ź no Gowidlino-Kawelki-Puzdrowo- Sierakowice-Wygoda-Mojusz- Glinne-Miechucino-Cieszenie- Ko ż yczkowo-Garcz- Ł apalice- Kartuzy Nr 000554 z dnia 10 ma j a 2004r. dla linii Zawory-Gda ń sk Linia Zawory-Gda ń sk przez miejscowo ś ci: Chmielno, Garcz, Kartuzy, Kaliska, Mezowo, Dzier żąż no, Borowo, Borkowo, Ż ukowo, Lniska i Le ź no Garcz- Ł apalice-Kartuzy Nr 000555 z dnia 10 ma j a 2004r. dla linii Zawory-Gda ń sk Linia Zawory-Gda ń sk przez miejscowo ś ci: Chmielno, Garcz, Kartuzy, Kaliska, Mezowo, Dzier żąż no, Borowo, Borkowo, Ż ukowo, P ę powo i Le ź no Garcz- Ł apalice-Kartuzy Nr 000556 z dnia 10 ma j a 2004r. Linia P ą czewo-Gda ń sk przez miejscowo ś ci: Sierakowice, Miechucino, Kartuzy, Kaliska, Mezowo, Dzier żąż no, Boro- Sierakowice-Wygoda-Mojusz- Glinne-Miechucino-Cieszenie- 8 dla linii Paczewo-Gda ń sk wo, Borkowo, Ż ukowo, Lniska i Le ź no Ko ż yczkowo-Garcz- Ł apalice- Kartuzy W YDANE PRZEZ S TAROSTWO P OWIATOWE W K ARTUZACH Nr 8 z dnia 15 stycznia 2004r. dla linii Kamienica Szlachecka- Kartuzy Linia Kamienica Szlachecka-Kartuzy przez miejscowo ś ci: Leszczyki, Kierz, Borzestowo, D ł ugi, Miechucino, Garcz Miechucino-Cieszenie-Ko ż yczkowo- Garcz- Ł apalice-Kartuzy Nr 10 z dnia 15 stycznia 2004r. dla linii Sul ę czyno-Kartuzy Linia Sul ę czyno-Kartuzy przez miejscowo ś ci: Podjazdy, Tuchlino, Sierakowice, Miechucino Puzdrowo-Sierakowice-Wygoda- Mojusz-Glinne-Miechucino-Cie- szenie-Ko ż yczkowo-Garcz- Ł apalice- Kartuzy Nr 11 z dnia 15 stycznia 2004r. dla linii Sierakowice-Kartuzy Linia Sierakowice-Kartuzy przez miejscowo ś ci: Szklana, Kamienica Szlachecka, Borucino, Borzestowo, Miechuci- no, Garcz Miechucino-Cieszenie-Ko ż yczkowo- Garcz- Ł apalice-Kartuzy Nr 19 z dnia 24 lipca 2004r. dla linii Sul ę czyno-Kartuzy Linia Sul ę czyno-Kartuzy przez miejscowo ś ci: Borek, Gowidlino, Sierakowice, Miechucino Puzdrowo-Sierakowice-Wygoda- Mojusz-Glinne-Miechucino-Cie- szenie-Ko ż yczkowo-Garcz- Ł apalice- Kartuzy Od dnia 22 czerwca 2005r. PKS G dysponuje równie ż zezwoleniami: • nr 000024 dla linii Kartuzy-Sul ę czyno-Kartuzy przez miejscowo ś ci: Miechuci- no, Sierakowice, Tuchlino, Podjazdy, W ę siory, • nr 000025 dla linii: Kartuzy-Kamienica Królewska przez miejscowo ś ci: Mie- chucino, Sierakowice, Zaka ł owo Wie ś , udzielonymi przez Starostwo Powiatowe w Kartuzach. 2.3. Ilo ś ci kursów wykonywanych przez PKS G na trasach Kartuzy-Sierakowice-Ka- mienica Królewska i Kartuzy-Sierakowice-Gowidlino oraz na odcinkach Kartuzy- Garcz i Garcz-Sierakowice, wg stanu na dzie ń 31 marca, 31 sierpnia i 31 grud- nia 2005r. oraz 30 kwietnia i 31 lipca 2006r., podano w tablicach 6a-d. Tablica 6a I LO ŚĆ KURSÓW ( W OBU KIERUNKACH ) NA CA Ł O Ś CI TRASY K ARTUZY -S IERAKOWICE -K AMIENICA K RÓLEWSKA PONIEDZIA Ł EK - PI Ą TEK SOBOTA NIEDZIELA / Ś WI Ę TO A B C D E A B C D E A B C D E 9 8 8 8 8 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 A – stan na dzie ń 31 marca 2005r., B – stan na dzie ń 31 sierpnia 2005., C – stan na dzie ń 31 grudnia 2005r., D – stan na dzie ń 30 kwietnia 2006r., E – stan na dzie ń 31 lipca 2006r. Tablica 6b I LO ŚĆ KURSÓW ( W OBU KIERUNKACH ) NA CA Ł O Ś CI TRASY K ARTUZY -S IERAKOWICE -G OWIDLINO P ONIEDZIA Ł EK - PI Ą TEK S OBOTA N IEDZIELA / Ś WI Ę TO A B C D E A B C D E A B C D E 16 16 16 16 16 10 10 10 10 8 5 5 5 5 5 A – stan na dzie ń 31 marca 2005r., B – stan na dzie ń 31 sierpnia 2005., C – stan na dzie ń 31 grudnia 2005r., D – stan na dzie ń 30 kwietnia 2006r., E – stan na dzie ń 31 lipca 2006r. Tablica 6c I LO ŚĆ KURSÓW ( W OBU KIERUNKACH ) NA ODCINKU K ARTUZY -G ARCZ P ONIEDZIA Ł EK - PI Ą TEK S OBOTA N IEDZIELA / Ś WI Ę TO A B C D E A B C D E A B C D E 86 87 86 84 81 38 36 36 38 35 26 27 27 26 26 A – stan na dzie ń 31 marca 2005r., B – stan na dzie ń 31 sierpnia 2005., C – stan na dzie ń 31 grudnia 2005r., D – stan na dzie ń 30 kwietnia 2006r., E – stan na dzie ń 31 lipca 2006r. Tablica 6d I LO ŚĆ KURSÓW ( W OBU KIERUNKACH ) NA ODCINKU G ARCZ -S IERAKOWICE P ONIEDZIA Ł EK - PI Ą TEK S OBOTA N IEDZIELA / Ś WI Ę TO A B C D E A B C D E A B C D E 9 58 50 52 52 50 21 18 18 19 17 12 13 13 12 11 A – stan na dzie ń 31 marca 2005r., B – stan na dzie ń 31 sierpnia 2005., C – stan na dzie ń 31 grudnia 2005r., D – stan nadzie ń 30 kwietnia 2006r., E – stan na dzie ń 31 lipca 2006r. 2.4. Dane dotycz ą ce ilo ś ci sprzedanych biletów jednorazowych i miesi ę cznych (osób przewiezionych na podstawie tych biletów) dla relacji Kartuzy-Sierakowice-Ka- mienica Królewska oraz Kartuzy-Sierakowice-Gowidlino, w poszczególnych mie- si ą cach 2005r. oraz okresu stycze ń -lipiec 2006r., zawiera tablica 7. Tablica 7 L INIA K ARTUZY -S IERAKOWICE -K AMIENICA K RÓLEWSKA L INIA K ARTUZY -S IERAKOWICE -G OWIDLINO I LO ŚĆ SPRZEDANYCH BILETÓW : I LO ŚĆ SPRZEDANYCH BILETÓW : R OK , MIESI Ą C A* B* I LO ŚĆ PRZEJAZ - DÓW W MIESI Ą CU ( W DNI ROBOCZE ) I LO ŚĆ OSÓB PRZEWIE- ZIONYCH NA PODSTAWIE BILETÓW MIESI Ę CZ - NYCH ** I LO ŚĆ OSÓB PRZEWIE- ZIONYCH NA PODSTAWIE BILETÓW JEDNORAZO - WYCH I MIE - SI Ę CZNYCH ([2] + [5]) A* B* I LO ŚĆ OSÓB PRZEWIE- ZIONYCH NA PODSTAWIE BILETÓW MIESI Ę CZ - NYCH * I LO ŚĆ OSÓB PRZEWIEZIO - NYCH NA POD- STAWIE BILE- TÓW JEDNORA- ZOWYCH I MIESI Ę CZNYCH ([7] + [9]) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 2005 I 3123 175 42 7350 10473 16436 823 34566 51002 II 2286 170 40 6800 9086 17269 922 36880 54149 III 2574 170 44 7480 10054 18553 945 41580 60133 IV 2622 161 42 6762 9384 19969 934 39228 59197 V 2837 119 36 4284 7121 23246 909 32724 55970 VI 2948 83 44 3652 6600 23273 757 33308 56581 VII 2214 22 42 924 3138 23227 215 9030 32257 VIII 2554 26 44 1144 3698 20060 203 8932 28992 IX 2228 86 44 3784 6012 20183 847 37268 57451 X 2227 122 40 4880 7107 19213 996 39840 59053 XI 2261 130 40 5200 7461 19046 1149 45960 65006 XII 2334 124 42 5208 7542 18905 1149 48258 67163 2006 I 2380 186 44 8184 10564 16916 1662 73128 90044 II 2327 134 40 5360 7687 16283 1093 43720 60003 III 2375 150 46 6900 9275 19283 1134 52164 71447 IV 2042 155 38 5890 7932 16085 927 35226 51311 V 2563 105 40 4200 6763 20241 906 36240 56481 VI 2253 90 40 3600 5853 20089 874 34960 55049 VII 2454 17 42 714 3168 21384 256 10752 32136 A – bilety jednorazowe, B – bilety miesi ę czne * – ilo ść sprzedanych biletów jednorazowych i miesi ę cznych w kursach „ wybiegaj ą cych poza odcinki b ę d ą ce przedmio- tem post ę powania” wyliczono „ proporcjonalnie do d ł ugo ś ci przedmiotowych odcinków w stosunku do ca ł ych tras tych kursów” ** – ilo ść osób przewiezionych na podstawie biletów miesi ę cznych obliczono jako iloczyn ilo ś ci biletów sprzedanych i ilo- ś ci przejazdów w dni robocze (przy za ł o ż eniu dwóch przejazdów dziennie); bior ą c pod uwag ę , ż e bilet miesi ę czny upo- wa ż nia do przejazdów tak ż e w sobot ę , niedziel ę i dni ś wi ą teczne, wynik oblicze ń odpowiada dolnej granicy przedzia ł u zawieraj ą cego rzeczywist ą ilo ść zrealizowanych przejazdów [Postanowienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nr 270 z dnia 10 sierpnia 2005r., nr 394 z dnia 7 listopada 2005r., nr 38 z dnia 3 lutego 2006r. oraz nr 308 z dnia 20 pa ź dziernika 2006r. o ograniczeniu prawa wgl ą du do materia ł u dowodowego; informacje, do których ograniczono prawo wgl ą du, zawiera za łą cznik do niniejszej decyzji] 2.5. Zestawienie cen biletów jednorazowych obowi ą zuj ą cych w komunikacji zwyk ł ej oraz promocyjnych cen biletów na liniach b ą d ź cz ęś ciach linii komunikacyjnych obs ł ugiwanych przez PKS G, obj ę tych wnioskiem PA „G” o wszcz ę cie post ę po- wania antymonopolowego, zawiera tablica 8. 10 Tablica 8 C ENY BILETÓW JEDNORAZOWYCH W KOMUNI- KACJI ZWYK Ł EJ OBOWI Ą ZUJ Ą CEJ OD DNIA : P ROMOCYJNE CENY BILETÓW JEDNORAZOWYCH W KOMUNIKA- CJI ZWYK Ł EJ OBOWI Ą ZUJ Ą CE OD DNIA : O DLEG Ł O ŚĆ [ KM ] 1 LUTEGO 2003 R . 1 LIPCA 2004 R . 25 LIPCA 2005 R . 20 LIPCA 2002 R . 1 WRZE Ś NIA 2004 R . 25 LIPCA 2005 R . 20 LUTEGO 2006 R . 1 2 3 4 5 6 7 8 do 3 2,50 1,70 4-5 2,50 2,50 2,70 1,70 1,70 1,80 2,00 6-8 3,30 2,20 9-10 3,20 3,30 3,50 2,20 2,20 2,40 2,50 11-13 4,00 2,50 14-15 3,90 4,00 4,30 2,80 2,50 2,70 3,00 16-18 4,60 3,30 19-20 4,40 4,60 4,90 3,00 3,30 3,50 3,50 21-25 5,30 5,50 5,90 4,00 4,00 4,30 4,00 26-30 6,10 6,30 6,70 6,10 4,60 4,90 4,50 31-35 6,90 6,90 7,40 6,90 5,00 5,30 5,00 36-40 7,80 8,00 8,00 7,80 5,50 5,90 5,50 41-50 8,00 8,40 8,50 8,00 8,40 8,50 6,00 Inne okoliczno ś ci mog ą ce mie ć znaczenie dla oceny, w ś wietle ustawy o ochro- nie […], zarzutów stawianych PKS G w odniesieniu do biletów jednorazowych, zestawiono poni ż ej. • Promocyjne ceny biletów jednorazowych wynikaj ą ce z tabeli Nr 1a, stano- wi ą cej za łą cznik do „Taryfy przewozu osób i rzeczy w krajowym transporcie autobusowym wykonywanym przez PPKS w G”, obowi ą zuj ą cej od dnia 1 lu- tego 2002r., dotyczy ł y relacji: o Gda ń sk-Lublewo-Kolbudy/Kolbudy II, o Kartuzy-Garcz-Miechucino-Sierakowice/Sierakowice n ż . • Promocyjne ceny biletów jednorazowych wynikaj ą ce z tabeli Nr 1a, stano- wi ą cej za łą cznik do „Taryfy przewozu […]”, obowi ą zuj ą cej od dnia 1 wrze ś nia 2004r., dotyczy ł y relacji: o Gda ń sk-Lublewo-Kolbudy/Kolbudy II, o Gda ń sk- Ż ukowo-Kartuzy, o Kartuzy-Garcz-Miechucino-Sierakowice, o Kartuzy-Kolonia-Staniszewo-Mirachowo, o Kartuzy-Kie ł pino-Somonino-Gor ę czyno-Ostrzyce (12 okre ś lonych kursów). • Z dniem 1 stycznia 2005r. zakres obowi ą zywania promocyjnych cen za prze- jazdy realizowane na podstawie biletów jednorazowych, wynikaj ą cy z obo- wi ą zuj ą cej od dnia 1 wrze ś nia 2004r. tabeli op ł at Nr 1a, rozszerzono o odci- nek Sierakowice-Gowidlino. • Z dniem 24 marca 2005r. wprowadzono promocyjn ą cen ę biletu jednorazo- wego w wysoko ś ci 1,00z ł : o za przejazd pomi ę dzy dwoma bezpo ś rednio s ą siaduj ą cymi przystankami, m.in. na trasach: − Kartuzy-Garcz, − Kartuzy-Miechucino-Sierakowice-Gowidlino, − Kartuzy-Miechucino-Sierakowice-Kamienica Królewska, 11 o przy d ł u ż szych przejazdach, w tym na trasie: − Cieszenie-Miechucino-Miechucino Tartak. • Z dniem 25 lipca 2005r. nast ą pi ł a zmiana wysoko ś ci promocyjnych cen za przejazdy realizowane na podstawie biletów jednorazowych na trasach: o Gda ń sk-Lublewo-Kolbudy/Kolbudy II, o Gda ń sk- Ż ukowo-Kartuzy-Garcz-Miechucino-Sierakowice-Gowidlino, o Kartuzy-Kolonia Skrzy ż owanie-Staniszewo-Mirachowo, o Kartuzy-Kie ł pino Wie ś -Somonino-Gor ę czyno-Ostrzyce. • Z dniem 24 pa ź dziernika 2005r. zako ń czono akcj ę „1 przystanek = 1 z ł oty”. • Z dniem 20 lutego 2006r. wprowadzono now ą tabel ę op ł at obowi ą zuj ą c ą na trasach: o Gda ń sk- Ż ukowo-Egiertowo-Ko ś cierzyna, o Gda ń sk- Ż ukowo-Ko ś cierzyna-Lipusz-Brusy-Chojnice. 2.6. Zestawienie cen biletów miesi ę cznych obowi ą zuj ą cych w komunikacji zwyk ł ej o- raz promocyjnych cen biletów na liniach b ą d ź cz ęś ciach linii komunikacyjnych obs ł ugiwanych przez PKS G, obj ę tych wnioskiem PA „G” o wszcz ę cie post ę po- wania antymonopolowego, zawiera tablica 9. Tablica 9 C ENY BILETÓW MIESI Ę CZNYCH OBOWI Ą ZUJ Ą CEJ OD DNIA : P ROMOCYJNE CENY BILETÓW MIESI Ę CZNYCH OBOWI Ą ZUJ Ą CE OD DNIA : O DLEG Ł O ŚĆ [ KM ] 15 LUTEGO 2003 R . 1 LIPCA 2004 R . 25 LIPCA 2005 R . 15 PA Ź - DZIERNIKA 2002 R . 1 WRZE- Ś NIA / 1 PA Ź DZIERNI- KA 2004 R . 25 LIPCA 2005 R . 20 LUTEGO 2006 R . 1 2 3 4 5 6 7 8 do 3 75,00 60,00 4-5 73,50 73,50 80,00 60,00 60,00 63,00 65,00 6-8 100,00 90,00 9-10 92,50 95,00 105,00 90,00 90,00 95,00 98,00 11-13 120,00 109,00 14-15 114,50 117,50 125,00 109,00 109,00 115,00 119,00 16-18 140,00 128,00 19-20 132,50 138,50 145,00 128,00 128,00 134,00 139,00 21-25 163,50 168,00 175,00 140,00 140,00 147,00 152,00 26-30 185,50 189,00 195,00 185,00 150,00 158,00 165,00 31-35 208,50 208,50 220,00 208,50 175,00 184,00 189,00 36-40 232,50 238,50 245,00 232,50 210.00/ 200,00 210,00 219,00 41-50 247,50 252,50 260,00 247,50 252,00/ 220,00 231,00 239,00 Inne okoliczno ś ci mog ą ce mie ć znaczenie dla oceny, w ś wietle ustawy o ochro- nie […], zarzutów stawianych PKS G w odniesieniu do biletów miesi ę cznych, ze- stawiono poni ż ej. • Promocyjne ceny biletów miesi ę cznych wynikaj ą ce z tabeli op ł at Nr 3a, sta- nowi ą cej za łą cznik do „Taryfy przewozu osób i rzeczy w krajowym transpor- cie autobusowym wykonywanym przez PPKS w G”, obowi ą zuj ą cej od dnia 15 pa ź dziernika 2002r., dotyczy ł y relacji: o Kartuzy-Garcz-Miechucino-Sierakowice. 12 • Promocyjne ceny biletów miesi ę cznych wynikaj ą ce z tabeli op ł at Nr 3a, sta- nowi ą cej za łą cznik do „Taryfy przewozu […]”, obowi ą zuj ą cej od dnia 1 wrze- ś nia 2004r., dotyczy ł y relacji: o Gda ń sk- Ż ukowo-Kartuzy, o Kartuzy-Garcz-Miechucino-Sierakowice. • Z dniem 1 listopada 2004r. w tabeli Nr 3a, obowi ą zuj ą cej od dnia 1 wrze ś nia 2004r.: o obni ż ono wysoko ść op ł at za przejazdy na odleg ł o ść 36-40km (z 210,00 do 200,00z ł ) oraz na odleg ł o ść 41-50km (z 252,00 do 220,00z ł ), o zast ą piono relacje, w odniesieniu do których ww. tabela znajdowa ł a dot ą d zastosowanie, wspóln ą relacj ą Gda ń sk- Ż ukowo-Kartuzy-Garcz-Miechucino- Sierakowice. • Z dniem 1 stycznia 2005r. zakres obowi ą zywania promocyjnych cen za prze- jazdy realizowane na podstawie biletów miesi ę cznych, wynikaj ą cy z tabeli op ł at obowi ą zuj ą cej od dnia 1 listopada 2004r., rozszerzono o odcinki Siera- kowice-Kamienica Królewska i Sierakowice-Gowidlino. • Z dniem 25 lipca 2005r. nast ą pi ł a zmiana wysoko ś ci promocyjnych cen za przejazdy realizowane na podstawie biletów miesi ę cznych na trasach: o Gda ń sk- Ż ukowo-Kartuzy-Garcz-Miechucino-Sierakowice-Gowidlino/Kamie- nica Królewska, o Kartuzy-Mirachowo. • Z dniem 20 lutego 2006r. wprowadzono now ą tabel ę op ł at obowi ą zuj ą c ą m.in. w relacji: o Gda ń sk-Ko ś cierzyna przez Ż ukowo, cz ęś ci ą której to relacji s ą m.in. odcinki wspó ł bie ż ne z liniami komunikacyjny- mi obs ł ugiwanymi przez PA „G”. 2.7. Ze wzgl ę du na to, ż e w Przedsi ę biorstwie Pa ń stwowej Komunikacji Samochodo- wej z siedzib ą w G, podobnie zreszt ą jak i w PKS G, b ę d ą cym nast ę pc ą praw- nym PPKS, nie by ł a/jest prowadzona ewidencja kosztów zmiennych i ca ł kowi- tych pozwalaj ą ca na ich jednoznaczne przyporz ą dkowanie do okre ś lonych linii i kursów (autobusów), dost ę pne dane dotycz ą ce tych kategorii odnosz ą si ę b ą d ź to do dzia ł alno ś ci przewozowej ca ł ego przedsi ę biorcy, b ą d ź to do cz ęś ci tej dzia ł alno ś ci okre ś lanej jako „ przewozy lokalne” (obejmuj ą cej m.in. us ł ugi reali- zowane na linii zwi ą zanej z przedmiotem niniejszego post ę powania). Zestawienie „ u ś rednionych” przychodów uzyskiwanych z obs ł ugi linii Kartuzy- Sierakowice-Kamienica Królewska i Kartuzy-Sierakowice-Gowidlino oraz kosztów (zmiennych i ca ł kowitych) ponoszonych w zwi ą zku z realizacj ą 1 wozokilometra zawiera tablica 10. Tablica 10 R OK , MIESI Ą C P/W KZ/W KC/W (P-KZ)/W (P-KC)/W 1 2 3 4 5 6 I-VI.2005 2,48 2,38 2,86 0,10 -0,38 VII.2005- VII.2006 2,42 2,14 2,76 0,28 -0,34 13 P – przychody [z ł ], KZ – koszty zmienne [z ł ], KC – koszty ca ł kowite [z ł ], W – wozokilometry Uwaga: 1. przychody obejmuj ą dop ł aty otrzymywane od Samorz ą du Województwa Pomorskiego z tytu ł u stosowania ulg ustawowych w pasa ż erskich przewozach autobusowych, 2. zwa ż ywszy na to, ż e do czerwca 2005r. prowadzono w PKS G ewidencj ę kosztów wy- łą cznie dla ca ł ego przedsi ę biorstwa, a od lipca 2005r. równie ż , odr ę bnie, dla „ komuni- kacji lokalnej”, wyliczenia w tablicy poczyniono z uwzgl ę dnieniem tej okoliczno ś ci w ten sposób, ż e dla okresu stycze ń -czerwiec 2005r. przyj ę to w nich jednostkow ą wysoko ść kosztów (zmiennych i ca ł kowitych) 1 wozokilometra dla „ ca ł ego przedsi ę biorstwa”, na- tomiast dla okresu od lipca 2005r. do lipca 2006r. – dla „ komunikacji lokalnej” 3. K ONKURENCI STRON POST Ę POWANIA NA LINII B Ą D Ź CZ ĘŚ CIACH LINII K ARTUZY -S I Ę - RAKOWICE -K AMIENICA K RÓLEWSKA /G OWIDLINO . Wg stanu na dzie ń 14 marca 2005r. us ł ugi przewozu osób na ca ł ej d ł ugo ś ci linii Kartuzy-Sierakowice-Kamienica Królewska/Gowidlino wykonywa ł y, oprócz PKS G i PA „G”, równie ż : PPKS Bytów, PPKS S ł upsk i Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Gdyni (PPKS Gdynia), natomiast na jednym z fragmentów przedmiotowej linii tak ż e Przedsi ę biorstwo Transportowo-Handlo- wo-Us ł ugowe „EUROTRANS” W ł adys ł aw Grolewski z siedzib ą w Gda ń sku (PT-H- U „EUROTRANS”). I tak: • PPKS Bytów, PPKS S ł upsk i PPKS Gdynia na trasie mi ę dzy Kartuzami i Gowi- dlinem wykonywa ł y łą cznie: o 20 kursów w ka ż dy z dni od poniedzia ł ku do pi ą tku, o 17 kursów w soboty, o 16 kursów w niedziele i ś wi ę ta, • PPKS S ł upsk na odcinku mi ę dzy Sierakowicami i Kamienic ą Królewsk ą wyko- nywa ł o: o 19 kursów w ka ż dy z dni mi ę dzy poniedzia ł kiem i pi ą tkiem, o 11 kursów w soboty, o 10 kursów w niedziele i ś wi ę ta, • PT-H-U „EUROTRANS” na odcinku Kartuzy-Garcz wykonywa ł o: o 16 kursów w ka ż dy z dni od poniedzia ł ku do pi ą tku, o 8 kursów w soboty. Wg stanu na dzie ń 25 czerwca 2006r. us ł ugi transportu osób na ca ł ej d ł ugo ś ci linii Kartuzy-Sierakowice-Gowidlino ś wiadczy ł y, oprócz stron post ę powania, tak- ż e PPKS Bytów, PPKS S ł upsk i DUNN-LINE Polska Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Gdyni (dawniej PPKS Gdynia), które wykonywa ł y łą cznie: o 18 kursów w dni od poniedzia ł ku do pi ą tku, o 15 kursów w soboty, o 15 kursów w niedziele i ś wi ę ta, natomiast na odcinku Sierakowice-Kamienica Królewska tak ż e PPKS S ł upsk wy- konuj ą c: o 14 kursów w ka ż dy z dni od poniedzia ł ku do pi ą tku, o 7 kursów w soboty, o 6 kursów w niedziele i ś wi ę ta. 14 Jak wynika z o ś wiadczenia PT-H-U „EUROTRANS”, przewo ź nik ten zaprzesta ł w roku 2006 dzia ł alno ś ci transportowej. M AJ Ą C NA WZGL Ę DZIE ZGROMADZONY W SPRAWIE MATERIA Ł DOWODOWY , P REZES U RZ Ę DU O CHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE . 4. P RZEDMIOT POST Ę POWANIA ANTYMONOPOLOWEGO . Przedmiotem post ę powania jest rozstrzygni ę cie, czy w ś wietle ustalonego stanu faktycznego dzia ł ania PKS G, polegaj ą ce, zdaniem PA „G”, na „ wybiórczym”, tj. ograniczonym tylko do tych tras, które skar ż ony obs ł uguje wspólnie z wniosko- dawc ą (tu: do linii Kartuzy-Sierakowice-Kamienica Królewska/Gowidlino), sto- sowaniu „ promocyjnych cen biletów”, i zmierzaj ą ce do „ wyeliminowania [PA „G”] z rynku i powrotu do uprzednio stosowanych cen”, wyczerpuj ą znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , zakazanej z mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 usta- wy o ochronie […]. 5. N ARUSZENIE INTERESU PUBLICZNEGO . Maj ą c na wzgl ę dzie tre ść przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie […], stano- wi ą cego, i ż okre ś la ona „ warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowania w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i kon- sumentów”, organ antymonopolowy rozwa ż y ł , czy w hipotetycznej sytuacji zbie ż no ś ci dzia ł a ń PKS G z hipotez ą art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy istniej ą przes ł anki pozwalaj ą ce uzna ć , i ż dzia ł ania te naruszaj ą nie tylko interes prywatny wnio- skodawcy, ale tak ż e, co dla rozstrzygni ę cia przedmiotowego sporu istotne, inte- res publiczny. Jak wskazano w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 29 maja 2001r., sygn. akt I CKN 1217/98, „ ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny […] jej celem jest s ł u ż enie interesom publicznym. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych o- gólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji. Nie odnosi si ę do ochrony roszcze ń indywidualnych”; z publicznoprawnego charakteru ustawy o ochronie […] wynika zatem, i ż , co do zasady, znajduje ona zastosowanie wtedy i tylko wtedy, gdy ma miejsce naruszenie interesu publicznego uto ż samianego z powstaniem, utrzymaniem i niezak ł óconym rozwojem konkurencji na okre ś lo- nym rynku; jednocze ś nie – jako zagra ż aj ą ce b ą d ź naruszaj ą ce konkurencj ę na- le ż y uzna ć jedynie takie zachowania przedsi ę biorców, które dotykaj ą sfery inte- resów szerokiego kr ę gu uczestników rynku, a wi ę c dotycz ą konkurencji jako zjawiska w ł a ś ciwego mechanizmom gospodarowania. 2 W okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy wspó ł zawodnictwo pomi ę dzy stronami post ę powania odbywaj ą ce si ę w sferze pozyskiwania nabywców zain- teresowanych ś wiadczonymi przez nie us ł ugami przewozu osób na linii komuni- kacyjnej Kartuzy-Sierakowice-Kamienica Królewska/Gowidlino, ujawniaj ą ce si ę przede wszystkim w sferze pobieranych op ł at, wywo ł uje lub mo ż e wywo ł ywa ć 2 W pewnych okoliczno ś ciach nawet naruszeniu interesu indywidualnego mo ż e by ć przypisany wymiar publicznoprawny; taka sytuacja ma miejsce wtedy, gdy, jak wskaza ł S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 26 lutego 2004r., sygn. akt III SK 2/04, „ indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub u- trwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć zakazane skut- ki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.” 15 znacz ą ce skutki, w tym negatywne, zarówno dla stanu i struktury rynku w ł a ś ci- wego (ilo ś ci podmiotów dzia ł aj ą cych na rynku, ich wzajemnej pozycji konkuren- cyjnej), jak i, w konsekwencji, dla szerokiego kr ę gu konsumentów (tu: pasa ż e- rów), dla których akceptowalna wysoko ść ceny i swoboda przemieszczania si ę w okre ś lonych relacjach transportowych stanowi ą te kryteria wyboru, od spe ł - nienia których znacz ą co uzale ż niaj ą korzystanie lub rezygnacj ę z oferty okre ś lo- nego przewo ź nika. Zwa ż ywszy na wskazane wy ż ej okoliczno ś ci organ antymonopolowy uznaje, i ż spe ł niona jest przes ł anka, wynikaj ą ca z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie […], uzasadniaj ą ca postawienie skar ż onemu zarzutu naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. 6. R YNEK W Ł A Ś CIWY . Realizacja postulatu zapewnienia poprawno ś ci metodologicznej rozstrzygni ę cia wymaga od Prezesa Urz ę du, aby dzia ł ania PKS G, kwestionowane przez PA „G”, by ł y rozpatrywane nie tylko w kontek ś cie tzw. rynku w ł a ś ciwego, okre ś lonego w art. 4 ust. 8 ustawy, jako „ rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przezna- czenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich ro- dzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji´, ale i pod k ą tem ewentualnego nadu ż ycia przez niego pozycji dominuj ą cej, przez któr ą rozumie si ę , zgodnie z art. 4 ust. 9 ustawy, „ pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konku- rentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%”. Z powo ł anej definicji rynku w ł a ś ciwego wynika wprost, i ż jego delimitacja po- winna uwzgl ę dnia ć co najmniej dwa sk ł adniki, tj. przedmiotowy, wskazuj ą cy na towar lub us ł ug ę „ uznawane przez […] nabywców za substytuty”, oraz przes- trzenny, identyfikuj ą cy obszar, na którym, w odniesieniu do danego towaru lub us ł ugi, „ panuj ą zbli ż one warunku konkurencji”; w niektórych stanach faktycz- nych, zwi ą zanych np. z okresowo ś ci ą wytwarzania produktu lub ś wiadczenia us- ł ugi b ą d ź ze zmienn ą w czasie dynamik ą procesów rynkowych, istotnymi prze- obra ż eniami mechanizmu i instrumentów konkurencji, niezb ę dne staje si ę , po- nadto, uwzgl ę dnienie sk ł adnika czasowego. Wyznaczaniu elementów sk ł adowych rynku w ł a ś ciwego (przedmiotu, teryto- rium, przedzia ł u czasowego obejmuj ą cego jego charakterystyczne i wyró ż nione stany) powinno, w ka ż dym wypadku, towarzyszy ć d ąż enie do mo ż liwie w ą skiej jego segmentacji, albowiem w przeciwnym razie mog ł yby zaistnie ć trudno ś ci w znalezieniu przedsi ę biorców o pozycji dominuj ą cej, w rezultacie czego przepisy ustawy o ochronie […], maj ą ce zapobiega ć jej nadu ż ywaniu, straci ł yby, w isto- cie, racj ę bytu ze szkod ą zarówno dla konsumentów, jak i dla konkurentów. Takie stanowisko znajduje uzasadnienie tak w orzecznictwie S ą du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów (por. m.in. wyroki z dnia 18 grudnia 1990r., sygn. akt XVII Amr 7/90; z dnia 4 pa ź dziernika 1993r., sygn. akt XVII Amr 29/93; z dnia 31 maja 1995r., sygn. akt XVII Amr 9/95), jak i w judykaturze Unii Europejskiej 16 (por. Gronowski S., Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1996, s. 75). Równocze ś nie, korzystanie z tej dyrektywy powinno by ć jednak na tyle roz- wa ż ne i wywa ż one, by nie dopu ś ci ć do sytuacji, w której rynek w ł a ś ciwy obej- mowa ł by, po delimitacji, wy łą cznie towar (us ł ug ę ) jednego rodzaju, wytwarza- ne ( ś wiadczone) przez jednego producenta (us ł ugodawc ę ), bowiem, jak podno- si si ę w pi ś miennictwie, „ w rzeczywisto ś ci nie chodzi jednak o wyodr ę bnienie mo ż liwie w ą sko zakre ś lonych rynków, lecz o wyznaczenie tego jednego, w ł a- ś ciwego w prowadzonej sprawie”. 3 Bior ą c pod uwag ę tre ść definicji sformu ł owanej w art. 4 ust. 8 ustawy o ochro- nie […], Prezes Urz ę du uznaje, i ż element produktowy rynku w ł a ś ciwego kon- stytuuj ą w niniejszej sprawie us ł ugi polegaj ą ce na wykonywaniu regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na podstawie biletów jed- norazowych oraz biletów miesi ę cznych (normalnych i ulgowych), natomiast Ele- ment przestrzenny tego rynku obszary „ ci ążą ce”, ze wzgl ę du na rzeczywistych i potencjalnych nabywców tych us ł ug, do linii komunikacyjnej Kartuzy-Sierakowi- ce-Kamienica Królewska/Gowidlino, na której uczestnicy post ę powania rywalizu- j ą ze sob ą o pozyskanie jak najwi ę kszej ilo ś ci pasa ż erów zainteresowanych ich ofertami. 4 Okre ś laj ą c sk ł adnik terytorialny rynku w ł a ś ciwego jak wy ż ej, organ antymono- polowy dokona ł takiej delimitacji, albowiem: • za istotn ą przes ł ank ę definiowania rynku jako linii komunikacyjnej uznaje wy- mogi wynikaj ą ce z aktualnych regulacji prawnych, nak ł adaj ą cych na poten- cjalnych przewo ź ników m.in. obowi ą zek uzyskania, przed rozpocz ę ciem wy- konywania przewozów regularnych w transporcie drogowym osób, m.in. zez- wolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami), okre ś laj ą - cego, jak to wynika z art. 21 ust. 1 pkt 2 powo ł anej ustawy, „ schemat po łą - cze ń komunikacyjnych z zaznaczon ą lini ą komunikacyjn ą [podkr. Prezesa Urz ę du] i przystankami”; • kieruj ą c si ę dyrektyw ą w ą skiej segmentacji rynku w ł a ś ciwego postrzega lini ę komunikacyjn ą jako „ najw ęż szy segment rynku, na którym mo ż e dochodzi ć do rywalizacji pomi ę dzy podmiotami rynkowymi i w odniesieniu do którego 3 Skoczny T., Przeciwdzia ł anie praktykom monopolistycznym w ś wietle orzecznictwa, Warszawa 1994, s. 81. 4 Prezes Urz ę du, definiuj ą c rynek w ł a ś ciwy w aspekcie geograficznym wzi ął pod uwag ę : po pier- wsze, tre ść zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogo- wym, jakiego Starosta Kartuski udzieli ł skar żą cemu w dniu 4 stycznia 2005r., z którego to zezwolenia wynika wprost, i ż przedsi ę biorca ten jest uprawniony do prowadzenia dzia ł alno ś ci transportowej „ w ramach linii regularnej Kartuzy-Sierakowice-Kamienica Królewska-Gowidlino przez Kartuzy Dworzec, Kartuzy Wzg. Wolno ś ci, Ł apalice I, Ł apalice II, Garcz, Ko ż yczkowo, Cieszenie, Miechucino, Miechucino Ko ś ció ł , Glinne, Mojusz, Wygoda, Sierakowice Rynek, Migi, Pa ł ubice, Kamienica Królewska, Puzdrowo II, Puzdrowo, Kawelki, Gowidlino”, tj. linii [4] (w nomenklaturze PA „G”); po drugie, nie bez znaczenia by ł a równie ż i ta okoliczno ść , ż e aczkolwiek wnioskodawca wskazywa ł w trakcie post ę powania na formalne istnienie dwóch odr ę bnych relacji, tj. Kartuzy-…-Kamienica Królewska i Kartuzy-…-Gowidlino, to, jak wynika z materia ł u dowodowego zebranego w sprawie oraz z pisma z dnia 27 listopada 2006r., de facto nie prowadzi „ odr ę bnej statystyki dla relacji Kartuzy-Sierakowice-Kamienica Królewska i Kar- tuzy-Sierakowice-Gowidlino w odniesieniu do linii nr. 4”; po trzecie, wspó ł bie ż no ść linii obs ł ugiwanej przez PA „G” z relacjami, na których us ł ugi ś wiadczy PKS G (por. tablic ę 5). 17 mo ż na uzyska ć okre ś lon ą przejrzysto ść podejmowanych dzia ł a ń konkuren- cyjnych”, a to dzi ę ki wyst ę powaniu na nim daj ą cych si ę jednoznacznie iden- tyfikowa ć „ stosunków wymiany pomi ę dzy przewo ź nikami a nabywcami us ł ug przewozowych oraz stosunków równoleg ł ych zachodz ą cych pomi ę dzy samy- mi przewo ź nikami i pomi ę dzy samymi nabywcami us ł ug przewozowych” 5 , podczas gdy w wypadku rynku transportowego rozumianego jako obszar, na którym wykonywane s ą przewozy, „ brak bezpo ś redniej mo ż liwo ś ci porówny- wania dzia ł a ń oferentów us ł ug przewozowych i okre ś lania uczciwo ś ci post ę - powania przewo ź ników”, bowiem „ mog ą oni […] w ró ż nym zakresie oddzia- ł ywa ć przy pomocy podstawowych instrumentów konkurencji, tj. ceny, jako- ś ci i ilo ś ci us ł ug, promocji, dystrybucji na klientów i konkurentów, natomiast mo ż e pomi ę dzy poszczególnymi uczestnikami rynku nie wyst ę powa ć proces konkurencji” 6 ; • z punktu widzenia potencjalnego nabywcy (konsumenta) us ł ugi przewozowej zamierzaj ą cego zrealizowa ć okre ś lon ą potrzeb ę transportow ą zwi ą zan ą z przemieszczeniem si ę pomi ę dzy dwoma wybranymi punktami przestrzeni nie istnieje ż aden rzeczywisty substytut tego przemieszczenia, • przyj ę te podej ś cie znajduje uzasadnienie nie tylko w ugruntowanym ju ż o- rzecznictwie Prezesa Urz ę du (por. m.in. decyzj ę nr RKT.24/2001 z dnia 6 lip- ca 2001r., decyzj ę nr RBG.35/2002 z dnia 2 grudnia 2002r., decyzj ę nr RKR.29/2002 z dnia 19 grudnia 2002r., decyzj ę nr RKT.63/2002 z dnia 31 grudnia 2002r., decyzj ę nr RWR.16/2004 z dnia 9 marca 2004r., decyzj ę nr RGD.33/2004 z dnia 24 grudnia 2004r., decyzj ę nr RPZ.37/2004 z dnia 30 grudnia 2004r., decyzj ę nr RWR.64/2005 z dnia 5 pa ź dziernika 2005r. oraz decyzj ę nr RGD.46/2005 z dnia 30 grudnia 2005r.) i S ą du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów (por. wyrok z dnia 17 lipca 2001r., sygn. akt XVII Ama 103/01, wyrok z dnia 28 stycznia 2004r., sygn. akt XVII Ama 10/03, wyrok z dnia 16 lutego 2005r., sygn. akt XVII Ama 40/04, oraz wyrok z dnia 9 pa ź - dziernika 2006r., sygn. akt XVII Am 29/05), ale tak ż e S ą du Apelacyjnego w Warszawie, który, rozpatruj ą c apelacj ę od wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stanowiska zaj ę tego w przedmiocie sposobu okre ś lenia ryn- ku w ł a ś ciwego nie kwestionowa ł (por. wyrok z dnia 28 grudnia 2005r., sygn. akt VI Ca 678.05). 7. P OZYCJA PKS G NA RYNKU W Ł A Ś CIWYM . 7.1. Analizy prowadzone w przedmiocie kwantytatywnej identyfikacji pozycji konku- rencyjnej zajmowanej przez przewo ź nika na danym rynku transportowym (linii komunikacyjnej) opieraj ą si ę zazwyczaj na wskazaniach grupy indykatorów o- bejmuj ą cej: • ilo ść realizowanych kursów, • ilo ść przewiezionych pasa ż erów lub sprzedanych biletów (jednorazowych, miesi ę cznych), • potencja ł przewozowy. 5 Metodologia bada ń rynkowych w zakresie transportu autobusowego, maszynopis powielony, Instytut Bada ń nad Gospodark ą Rynkow ą , Warszawa, stycze ń 2003, s. 11. 6 Metodologia bada ń rynkowych …, s. 10. 18 Zwa ż ywszy na dost ę pno ść , kompletno ść i stopie ń komparatywno ś ci danych sta- tystycznych opisuj ą cych w niniejszej sprawie rynek w ł a ś ciwy, organ antymono- polowy przyj ął , i ż podstaw ą ustalenia udzia ł u PKS G w regularnych przewozach osób na linii Kartuzy-Sierakowice-Kamienica Królewska/Gowidlino b ę dzie po- równanie, w pierwszej kolejno ś ci, ilo ś ci kursów wykonywanych na niej przez skar ż onego przedsi ę biorc ę i pozosta ł ych uczestników tego rynku, oraz, w dru- giej kolejno ś ci, ilo ś ci tych osób, które, korzystaj ą c z us ł ug ka ż dego z konkuren- tów, odby ł y podró ż w ww. relacji. Równocze ś nie, za w ł a ś ciwe Prezes Urz ę du uzna ł odst ą pienie od wnioskowania o pozycji konkurencyjnej PKS G na podstawie zdolno ś ci przewozowej tego przed- si ę biorcy. Najpierw dlatego, ż e podziela pogl ą d wyra ż any w pi ś miennictwie, zgodnie z którym dla takiej oceny „ potencja ł przewozowy […] ma znaczenie drugorz ę dne”, albowiem „ mo ż e odnosi ć si ę przede wszystkim do analizy zaso- bów wewn ę trznych przedsi ę biorstwa i efektywno ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci” 7 , nast ę pnie dlatego, ż e, równie ż jego zdaniem, „ dysponowanie okre ś lonym po- tencja ł em […] nie gwarantuje uzyskania (zachowania, zwi ę kszenia) pozycji i si ł y rynkowej przedsi ę biorstwa” 8 , w ko ń cu i z tego powodu, ż e warunkiem aplikacji tego wska ź nika jest jednoznaczno ść przyporz ą dkowania ś rodków transportu do okre ś lonej trasy, co stosunkowo rzadko ma miejsce w wypadku przedsi ę biorców obs ł uguj ą cych wiele roz łą cznych linii komunikacyjnych (i nie ma miejsca w od- niesieniu do skar ż onego). Organ antymonopolowy, wykorzystuj ą c pierwszy z indykatorów, wzi ął pod uwa- g ę fakt, i ż jego wskazania mog ą by ć , i najcz ęś ciej s ą , odmienne nie tylko w za- le ż no ś ci od tego, czy odnosz ą si ę do pe ł nej relacji transportowej, czy tylko do jej cz ęś ci sk ł adowych, ale tak ż e w zale ż no ś ci od dnia tygodnia, w którym prze- wozy s ą realizowane (od poniedzia ł ku do pi ą tku, w soboty, w niedziele i ś wi ę ta) oraz momentu czasowego, dla którego ustalono ilo ść wykonywanych kursów; rezultaty oblicze ń przeprowadzonych dla ca ł o ś ci rynku w ł a ś ciwego i tych jego uczestników, którzy proponuj ą potencjalnym pasa ż erom ofert ę obejmuj ą c ą bez- po ś rednie po łą czenia mi ę dzy Kartuzami i Kamienic ą Królewsk ą /Gowidlinem, zamieszczono w tablicy 12, natomiast wyniki rachunków cz ą stkowych odnosz ą - cych si ę do odcinków Kartuzy-Garcz, Garcz-Sierakowice, Sierakowice- Kamienica Królewska/Gowidlino oraz tych uczestników, którzy ś wiadcz ą us ł ugi zarówno na ca ł ej linii, jak i jej cz ęś ciach, przedstawiono w tablicach 13-15. Tablica 12 K URSY ( W OBU KIERUNKACH ) NA CA Ł O Ś CI LINII K ARTUZY -S IERAKOWICE -K AMIENICA K RÓLEWSKA /G OWIDLINO PONIEDZIA Ł EK - NIEDZIELA DZIE Ń ROBOCZY SOBOTA NIEDZIELA / Ś WI Ę TO P RZE - WO Ź NICY ILO ŚĆ * UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] wg stanu na dzie ń 9 maja 2005r.** PKS G 141 32,5 25 34,2 11 22,9 5 23,8 PA „G” 160 36,9 28 38,4 20 41,7 0 0,0 PPKS Bytów, PPKS S ł upsk, PPKS Gdynia 133 30,6 20 27,4 17 35,4 16 76,2 Ogó ł em 434 100,0 73 100,0 48 100,0 21 100,0 7 Metodologia bada ń rynkowych …, s. 14. 8 Tam ż e. 19 wg stanu na dzie ń 31 sierpnia 2006r.*** PKS G 134 32,4 24 34,3 9 20,5 5 25,0 PA „G” 160 38,6 28 40,0 20 45,5 0 0,0 PPKS Bytów, PPKS S ł upsk, PPKS Gdynia 120 29,0 18 25,7 15 34,0 15 75,0 Ogó ł em 414 100,0 70 100,0 44 100,0 20 100,0 * – łą czna ilo ść kursów wykonanych przez przewo ź nika (przewo ź ników) w ci ą gu ca ł ego tygodnia ** – dane dotycz ą ce PKS G wg stanu na dzie ń 31 marca 2005r., dane dotycz ą ce PPKS Bytów, PPKS S ł upsk i PPKS Gdy- nia wg stanu na dzie ń 14 marca 2005r. *** – dane dotycz ą ce PPKS Bytów, PPKS S ł upsk i PPKS Gdynia (po zmianach w ł asno ś ciowych – DUNN-LINE Polska) wg stanu na dzie ń 25 czerwca 2006r. Tablica 13 K URSY ( W OBU KIERUNKACH ) NA ODCINKU K ARTUZY -G ARCZ PONIEDZIA Ł EK - NIEDZIELA DZIE Ń ROBOCZY SOBOTA NIEDZIELA / Ś WI Ę TO P RZE - WO Ź NICY ILO ŚĆ * UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] wg stanu na dzie ń 9 maja 2005r.** PKS G 494 53,5 86 55,1 38 42,7 26 48,2 PA „G” 208 22,5 34 21,8 26 29,2 12 22,2 PPKS Bytów, PPKS S ł upsk, PPKS Gdynia 133 14,4 20 12,8 17 19,1 16 29,6 PT-H-U „EURO- TRANS” 88 9,6 16 10,3 8 9,0 0 0,0 Ogó ł em 923 100,0 156 100,0 89 100,0 54 100,0 wg stanu na dzie ń 31 lipca 2006.*** PKS G 466 57,6 81 59,6 35 46,1 26 49,1 PA „G” 223 27,6 37 27,2 26 34,2 12 22,6 PPKS Bytów, PPKS S ł upsk, PPKS Gdynia 120 14,8 18 13,2 15 19,7 15 28,3 Ogó ł em 809 100,0 136 100,0 76 100,0 53 100,0 * – łą czna ilo ść kursów wykonanych przez przewo ź nika (przewo ź ników) w ci ą gu ca ł ego tygodnia ** – dane dotycz ą ce PKS G wg stanu na dzie ń 31 marca 2005r., dane dotycz ą ce PPKS Bytów, PPKS S ł upsk, PPKS Gdy- nia i PT-H-U „EUROTRANS” wg stanu na dzie ń 14 marca 2005r. *** – dane dotycz ą ce PPKS Bytów, PPKS S ł upsk, PPKS Gdynia (po zmianach w ł asno ś ciowych – DUNN-LINE Polska) wg stanu na dzie ń 25 czerwca 2006r. Tablica 14 K URSY ( W OBU KIERUNKACH ) NA ODCINKU G ARCZ -S IERAKOWICE PONIEDZIA Ł EK - NIEDZIELA DZIE Ń ROBOCZY SOBOTA NIEDZIELA / Ś WI Ę TO P RZE - WO Ź NICY ILO ŚĆ * UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] wg stanu na dzie ń 9 maja 2005r.** PKS G 323 48,6 58 51,8 21 32,8 12 30,0 PA „G” 208 31,3 34 30,3 26 40,6 12 30,0 PPKS Bytów, PPKS S ł upsk, PPKS Gdynia 133 20,1 20 17,9 17 26,6 16 40,0 Ogó ł em 664 100,0 112 100,0 64 100,0 40 100,0 wg stanu na dzie ń 31 lipca 2006.*** PKS G 278 44,8 50 47,6 17 29,3 11 28,9 PA „G” 223 35,9 37 35,2 26 44,8 12 31,6 PPKS Bytów, PPKS S ł upsk, PPKS Gdynia 120 19,3 18 17,1 15 25,9 15 39,5 Ogó ł em 621 100,0 105 100,0 58 100,0 38 100,0 * – łą czna ilo ść kursów wykonanych przez przewo ź nika (przewo ź ników) w ci ą gu ca ł ego tygodnia 20 ** – dane dotycz ą ce PKS G wg stanu na dzie ń 31 marca 2005r., dane dotycz ą ce PPKS Bytów, PPKS S ł upsk i PPKS Gdy- nia wg stanu na dzie ń 14 marca 2005r. *** – dane dotycz ą ce PPKS Bytów, PPKS S ł upsk, PPKS Gdynia (po zmianach w ł asno ś ciowych – DUNN-LINE Polska) wg stanu na dzie ń 25 czerwca 2006r. Tablica 15 K URSY ( W OBU KIERUNKACH ) NA ODCINKU S IERAKOWICE -K AMIENICA K RÓLEWSKA /G OWIDLINO PONIEDZIA Ł EK - NIEDZIELA DZIE Ń ROBOCZY SOBOTA NIEDZIELA / Ś WI Ę TO P RZE - WO Ź NICY ILO ŚĆ * UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] wg stanu na dzie ń 9 maja 2005r.** PKS G 141 25,6 25 27,2 11 18,6 5 16,1 PA „G” 160 29,1 28 30,4 20 33,9 0 0,0 PPKS Bytów, PPKS S ł upsk, PPKS Gdynia 249 45,3 39 42,4 28 47,5 26 83,9 Ogó ł em 550 100,0 92 100,0 59 100,0 31 100,0 wg stanu na dzie ń 31 sierpnia 2006r.*** PKS G 134 27,0 24 28,6 9 17,6 5 19,2 PA „G” 160 32,2 28 33,3 20 39,2 0 PPKS Bytów, PPKS S ł upsk, PPKS Gdynia 203 40,8 32 38,1 22 43,2 21 80,8 Ogó ł em 497 100,0 84 100,0 51 100,0 26 100,0 * – łą czna ilo ść kursów wykonanych przez przewo ź nika (przewo ź ników) w ci ą gu ca ł ego tygodnia ** – dane dotycz ą ce PKS G wg stanu na dzie ń 31 marca 2005r., dane dotycz ą ce PPKS Bytów, PPKS S ł upsk i PPKS Gdy- nia wg stanu na dzie ń 14 marca 2005r. *** – dane dotycz ą ce PPKS Bytów, PPKS S ł upsk i PPKS Gdynia (po zmianach w ł asno ś ciowych – DUNN-LINE Polska) wg stanu na dzie ń 25 czerwca 2006r. Jak wynika z informacji zawartych w tablicach 12-15, o ile kursy realizowane przez PKS G stanowi ł y, w okresie od marca 2005r. do lipca 2006r., na ca ł o ś ci li- nii Kartuzy-Sierakowice-Kamienica Królewska/Gowidlino, tj. na rynku w ł a ś ciwym w sprawie, nie wi ę cej ni ż 32,5% łą cznej ilo ś ci kursów wykonanych w ci ą gu ty- godnia przez przewo ź ników obs ł uguj ą cych t ę tras ę (lub relacje, których ta trasa jest jedynie fragmentem), co w sposób oczywisty przeczy tezie o posiadaniu przez skar ż onego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej, o tyle kursy wykonywane przez niego na okre ś lonych fragmentach tej linii, tj. na odcinkach Kartuzy-Garcz i Garcz-Sierakowice, stanowi ą co najmniej, odpowiednio, 53,5 oraz 44,8% łą cz- nej ilo ś ci kursów wykonanych w ci ą gu tygodnia przez przewo ź ników obs ł uguj ą - cych te odcinki (aczkolwiek na odcinku Sierakowice-Kamienica Królewska/Go- widlino nie wi ę cej ni ż 27,0%), co, z kolei, mo ż e przemawia ć na rzecz uznania prawdziwo ś ci tej tezy. W wypadku pos ł ugiwania si ę drugim z indykatorów, poprawna metodologicznie ocena pozycji konkurencyjnej zajmowanej przez przewo ź nika na rynku w ł a ś ci- wym podobnym do tego, jak w niniejszym post ę powaniu, jest o tyle utrud- niona, o ile istniej ą ce ograniczenia techniczno-organizacyjne uniemo ż liwiaj ą jednoznaczne przyporz ą dkowanie ilo ś ci przewiezionych osób (przynajmniej tych, które nabywa ł y bilet jednorazowy) do okre ś lonego fragmentu linii komu- nikacyjnej, a jedynie do ca ł o ś ci tej linii, skutkiem czego „ zamazaniu” mo ż e ulec, i zapewne ulega, wielko ść potoku pasa ż erskiego maj ą ca stanowi ć podstaw ę wnioskowania w przedmiocie tej oceny (takie sytuacje wyst ę puj ą zarówno wte- dy, gdy rynek w ł a ś ciwy jest fragmentem trasy d ł u ż szej ni ż on sam, jak i wtedy, gdy elementami rynku w ł a ś ciwego s ą odcinki tras jedynie w cz ęś ci wspó ł bie ż - nych z dan ą lini ą komunikacyjn ą ), z tym, ż e zakres i skala „ zamazania” rzeczy- 21 wistych relacji konkurencyjnych mi ę dzy przewo ź nikami pozostaj ą w ś cis ł ym zwi ą zku ze sposobem rozwi ą zania tej kwestii: przy ustalaniu wielko ś ci przewo- zów na danej linii mo ż liwe jest zarówno ca ł kowite pomini ę cie osób, które od- by ł y na niej (b ą d ź na jej cz ęś ci) podró ż „ przypisan ą ” do innej linii, jak i stoso- wanie ró ż nych algorytmów przyporz ą dkowuj ą cych te osoby, mniej lub bardziej dok ł adnie, do linii b ę d ą cej przedmiotem analizy. Poczynione uwagi znajduj ą zastosowanie równie ż w okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy zarówno z tej przyczyny, ż e przewozy obj ę te polem recepcji drugiego z indykatorów odbywaj ą nie tylko si ę w ramach po łą cze ń to ż samych z lini ą stanowi ą c ą rynek w ł a ś ciwy, ale tak ż e w ramach po łą cze ń wykraczaj ą cych poza t ę lini ę i tych, które s ą z ni ą wspó ł bie ż ne jedynie w cz ęś ci, jak i z tego po- wodu, ż e konsekwencj ą takiego stanu rzeczy jest konieczno ść wprowadzenia o- kre ś lonych za ł o ż e ń upraszczaj ą cych (np. o istotno ś ci/nieistotno ś ci dla wniosko- wania o pozycji stron okre ś lonego potoku pasa ż erskiego b ą d ź o sposobie „ roz- k ł adu” pasa ż erów na ca ł ej trasie lub jej wyodr ę bnionych cz ęś ciach). Wzi ą wszy pod uwag ę powy ż sze konstatacje, w przeprowadzonej analizie doty- cz ą cej linii Kartuzy-Sierakowice-KamienicaKrólewska/Gowidlino: • ograniczono pole recepcji drugiego z indykatorów do pasa ż erów korzystaj ą - cych z us ł ug wy łą cznie tych przewo ź ników, którzy potencjalnym klientom proponuj ą bezpo ś rednie po łą czenia mi ę dzy Kartuzami i Kamienic ą Królew- ska/Gowidlinem, nie uwzgl ę dniono natomiast (równie ż ze wzgl ę du na brak odpowiednich danych liczbowych) tych pasa ż erów, którzy odbywali podró ż wybieraj ą c ofert ę przewo ź nika ś wiadcz ą cego us ł ugi na linii jedynie w cz ęś ci wspó ł bie ż nej z lini ą Kartuzy-Sierakowice-KamienicaKrólewska/Gowidlino, tj. pasa ż erów przewo ż onych przez PT-H-U „EUROTRANS”, • przyj ę to upraszczaj ą ce za ł o ż enie o równomierno ś ci rozk ł adu ilo ś ci pasa ż erów na liniach obs ł ugiwanych przez tych uczestników rynku, dla których linia jest jedynie fragmentem relacji wykraczaj ą cych poza Kartuzy (w kierunku Gda ń - ska) lub/i poza Kamienic ę Królewsk ą /Gowidlino, tj. dla PKS G (por. uwag ę pod tablic ą 7), PPKS Bytów, PPKS S ł upsk i PPKS Gdynia (DUNN-LINE Polska), • dokonano wst ę pnego szacunku udzia ł u pasa ż erów przewiezionych na linii przez PPKS Bytów, PPKS S ł upsk i PPKS Gdynia (DUNN-LINE Polska), na pod- stawie którego ustalono t ę wielko ść na poziomie 8-10% łą cznej ilo ś ci osób, które skorzysta ł y w badanym okresie z us ł ug PKS G, PA „G” i ww. przedsi ę - biorców. Udzia ł y PKS G i PA „G” w przewozach wykonywanych na linii Kartuzy-Sierakowi- ce-Kamienica Królewska/Gowidlino, obliczone z uwzgl ę dnieniem wy ż ej po- czynionych uproszcze ń , przedstawiono w tablicy 16. Tablica 16 R OK , MIESI Ą C PKS G* PA „G”* 2005 I ... XII 2006 I 22 ... VII I-XII.2005 58,2 31,8 I-VII.2006 59,7 30,3 * – zestawienie sporz ą dzono przy za ł o ż eniu, ż e łą cz- ny ś redni udzia ł w rynku w ł a ś ciwym PPKS Bytów, PPKS S ł upsk i PPKS Gdynia (DUNN-LINE Polska) wy- nosi ł , w okresie od stycznia 2005r. do lipca 2006r., oko ł o 10% [Postanowienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nr 270 z dnia 10 sierpnia 2005r., nr 394 z dnia 7 listopada 2005r., nr 38 z dnia 3 lutego 2006r. oraz nr 308 z dnia 20 pa ź dziernika 2006r. o ograniczeniu prawa wgl ą du do materia ł u dowodowe- go; informacje, do których ograniczono prawo wgl ą - du, zawiera za łą cznik do niniejszej decyzji] Dane zawarte w tablicy 16 dowodz ą , i ż udzia ł PKS G w rynku w ł a ś ciwym, mie- rzony ilo ś ci ą pasa ż erów przewiezionych na linii Kartuzy-Sierakowice-Kamie- nica Królewska/Gowidlino, odniesiony do udzia ł u PA „G”, charakteryzowa ł si ę w poszczególnych miesi ą cach okresu stycze ń 2005r. – lipiec 2006r. znaczn ą fluk- tuacj ą i waha ł w granicach od 49,9 do 65,9%; równocze ś nie, u ś rednienie war- to ś ci tego miernika wskazuje, zdaniem organu antymonopolowego, na trwa łą i stabiln ą , w tym wzgl ę dzie, przewag ę PKS G: o ile przeci ę tny udzia ł skar ż onego wyniós ł dla okresu stycze ń -grudzie ń 2005r. 58,2%, o tyle w okresie stycze ń - lipiec 2006r. by ł nawet wy ż szy i osi ą gn ął poziom 59,7%. 7.2. Zwa ż ywszy na wyniki analizy warto ś ci przyjmowanych przez indykatory identy- fikuj ą ce udzia ł y stron post ę powania oraz innych podmiotów w regularnych prze- wozach osób na ca ł o ś ci b ą d ź cz ęś ciach linii Kartuzy-Sierakowice-Kamienica Kró- lewska/Gowidlino, zwa ż ywszy na istotn ą asymetri ę pomi ę dzy udzia ł ami skar ż o- nego oraz wnioskodawcy i pozosta ł ych uczestników rynku w ł a ś ciwego, wi- doczn ą zw ł aszcza w zakresie ilo ś ci przewiezionych pasa ż erów, organ antymono- polowy przyjmuje, i ż przes ł anki te w dostatecznym stopniu uzasadniaj ą przypi- sanie PKS G pozycji, o której mowa w 4 ust. 9 ustawy o ochronie […], tj. pozy- cji dominuj ą cej, co, w konsekwencji, uzasadnia ocen ę zachowa ń tego przewo ź - nika, kwestionowanych przez PA „G”, pod k ą tem naruszenia przez nie zakazu art. 8 ust. 2 pkt 1 powo ł anej wy ż ej ustawy. 8. I NNE PRZES Ł ANKI SPE Ł NIENIA HIPOTEZY ART . 8 UST . 2 PKT 1 USTAWY O OCHRONIE […]. 8.1. Posiadanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej nie stanowi, per se, naru- szenia prawa; naruszenie prawa ma miejsce dopiero wtedy, gdy nast ę puje takie wykorzystanie tej pozycji przez dominanta, które prowadzi b ą d ź to do ogra- niczenia samodzielno ś ci innych uczestników rynku, b ą d ź to do wymuszenia ich udzia ł u w procesach gospodarczych temu rynkowi w ł a ś ciwych na zasadach na- rzuconych, z regu ł y mniej korzystnych ni ż by to wynika ł o z dzia ł ania nieskr ę po- wanych mechanizmów konkurencji. 8.2. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […] zakazane jest nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę dominuj ą cego zajmowanej przez niego pozycji wskutek bezpo ś redniego lub po ś redniego narzucania nieuczciwych cen, w tym cen nad- miernie wygórowanych albo ra żą co niskich, odleg ł ych terminów p ł atno ś ci lub innych warunków zakupu albo sprzeda ż y towarów. 23 8.3. Rozstrzygni ę cie, czy ceny stosowane na rynku w ł a ś ciwym przez dominanta, tj. PKS G, kwestionowane w niniejszym post ę powaniu przez PA „G”, wyczerpuj ą znamiona „ nieuczciwo ś ci”, wymaga od Prezesa Urz ę du zarówno odwo ł ania si ę do dotychczasowego dorobku orzecznictwa krajowego i europejskiego, jak i pi ś - miennictwa przedmiotu. Dzieje si ę tak przede wszystkim dlatego, ż e aczkolwiek przepis art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […] wprowadza kategori ę „ cen nieuczciwych” i wskazuje na ich egzemplifikacj ę w postaci „ cen ra żą co niskich’ i „ cen nadmiernie wygó- rowanych”, to nie tylko nie dostarcza ż adnych sprawnych narz ę dzi dyskry- minacji „ cen uczciwych” i „ cen nieuczciwych”, ale tak ż e „ cen niskich” i „ cen ra- żą co niskich” oraz „ cen wygórowanych” i „ cen nadmiernie wygórowanych”; nie- domoga ta, jak si ę wydaje, wynika w g ł ównej mierze st ą d, ż e w warunkach go- spodarki rynkowej, w której, co do zasady, cena powinna by ć wypadkow ą pro- cesów swobodnego równowa ż enia si ę popytu i poda ż y, trudno jest przypisa ć przedsi ę biorcy narzucanie cen zarówno „ ra żą co niskich”, jak i „ nadmiernie wy- górowanych”, a to wskutek „ braku jednoznacznych, obiektywnych mierników poziomu ceny +w ł a ś ciwej+ czy ekwiwalentnej w rozumieniu kodeksu cy- wilnego.” 9 Je ż eli tak, to rozstrzyganie o tym, czy okre ś lone warunki dotycz ą ce sposobu ustalania cen i ich poziomu s ą „ uczciwe” czy te ż „ nieuczciwe”, ma cha- rakter ocenny i nale ż y do orzecznictwa, które, jak dot ą d, b ą d ź to pos ł uguje si ę w tej mierze samoistnymi kryteriami weryfikacyjnymi (komparatywnymi, kosz- towymi, kosztowo-przychodowymi), o polu recepcji uzale ż nionym zarówno od tego, czy dana praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę jest przypisywana przedsi ę - biorcy dominuj ą cemu reprezentuj ą cemu stron ę poda ż ow ą , czy popytow ą rynku w ł a ś ciwego, jak i od tego, czy przedmiotem analizy mia ł yby by ć ceny „ ra żą co niskie” czy te ż „ nadmiernie wygórowane”, b ą d ź to wykorzystuje, w sytuacjach, w których zastosowanie tych kryteriów nie jest mo ż liwe, alternatywnie, heury- styki. Mog ł oby si ę , pozornie, wydawa ć , i ż dowodem „ uczciwo ś ci/nieuczciwo ś ci” cen pobieranych przez przedsi ę biorc ę dominuj ą cego funkcjonuj ą cego na wielu od- r ę bnych rynkach (a w takiej sytuacji mia ł by si ę znajdowa ć , z za ł o ż enia, PKS G), jest to, ż e ceny te s ą na niektórych z nich ni ż sze ni ż na pozosta ł ych, ż e s ą usta- lane „ wybiórczo”; takie stanowisko by ł oby jednak, co do zasady, poprawne je- dynie wtedy, gdyby na przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cym na ró ż nych terytorialnie, cho ć przedmiotowo to ż samych rynkach, konkurencyjnych i niekonkurencyjnych, ci ą - ż y ł obowi ą zek stosowania na ka ż dym z nich cen jednolitych. Tymczasem, jak podniós ł w jednym wyroków S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, „ pod- miot o pozycji dominuj ą cej mo ż e w odniesieniu do towaru przynale żą cego do rynku lokalnego stosowa ć ró ż ne ceny na poszczególnych rynkach lokalnych, bez nara ż enia si ę na zarzut podzia ł u rynku wed ł ug kryteriów terytorialnych lub nie- uczciwego oddzia ł ywania na kszta ł towanie si ę cen” (por. wyrok z dnia 12 pa ź - dziernika 1994r., sygn. akt XVII Amr 30/94). Ocena „ uczciwo ś ci/nieuczciwo ś ci” cen nie mo ż e te ż abstrahowa ć od tego, ż e ich redukcja, jako taka, nawet je ś li dokonuje jej przedsi ę biorca dominuj ą cy, nie jest, co do zasady, niezgodna z przepisami ustawy o ochronie […], a to dlatego, 9 Modzelewska-W ą chal E., Ustawa o ochronie Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 101. 24 i ż ż aden podmiot funkcjonuj ą cy na okre ś lonym rynku, w tym tak ż e dominant, nie mo ż e by ć pozbawiony prawa do podejmowania dzia ł a ń dostosowawczych adekwatnych do zmieniaj ą cych si ę warunków konkurencji na tym rynku, zw ł aszcza wtedy, gdy pojawia si ę na nim nowy „ gracz”, i przynajmniej tak d ł u- go, jak d ł ugo dzia ł ania adaptacyjne tego podmiotu nie nosz ą znamion praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Je ż eli zatem przedsi ę biorca prowadzi w odniesieniu do ró ż nych rynków lokal- nych aktywn ą , zró ż nicowan ą („ wybiórcz ą ”) polityk ę cenow ą , je ż eli elementem tej polityki s ą „ odpowiedzi” na „ wyzwania” w postaci zmieniaj ą cych si ę warun- ków wspó ł zawodnictwa na cz ęś ci z tych rynków, to okoliczno ś ci te, same w so- bie, nie stanowi ą jeszcze dostatecznych przes ł anek pozwalaj ą cych na uznanie cen przez niego proponowanych, ni ż szych na rynkach konkurencyjnych, wy ż - szych na rynkach niekonkurencyjnych, za „ nieuczciwe”; by ł oby tak dopiero wte- dy, gdyby organ antymonopolowy uzna ł , i ż ceny te przekraczaj ą granice „ ade- kwatno ś ci odpowiedzi w stosunku do si ł y wyzwania”, wskutek czego przekra- czaj ą zakaz wynikaj ą cy z przepisu art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […]. Jednym z pomocnych, acz niesamoistnych narz ę dzi s ł u żą cych separacji cen „ uczciwych” i „ nieuczciwych” w stanach faktycznych podobnych, jak w niniej- szym post ę powaniu, mo ż e by ć , oparty o kryterium kosztowo-cenowe, test, któ- ry zaproponowali Ph. Areeda i D.F. Turner. 10 Zgodnie z koncepcj ą tych auto- rów, cen ą legaln ą , „ uczciw ą ”, jest nie tylko cena wy ż sza od ś redniego jednost- kowego kosztu ca ł kowitego, ale i cena nie ni ż sza od ś redniego jednostkowego kosztu zmiennego; równocze ś nie, cena ni ż sza od ś redniego jednostkowego kosztu zmiennego jest przypuszczalnie cen ą „ nieuczciw ą ”, „ ra żą co nisk ą ”, „ dra- pie ż n ą ”, i przez to – nielegaln ą . 11 Kryterium to, w nieco zmodyfikowanej wersji, znajduje zastosowanie tak ż e w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci, zdaniem którego: 12 • ceny ni ż sze od ś redniego jednostkowego kosztu zmiennego s ą w ka ż dym wypadku przejawem nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, poniewa ż przedsi ę - biorca j ą posiadaj ą cy, stosuj ą c je, nie mo ż e odnie ść z takiego zachowania, zwa ż ywszy na straty, które s ą w wypadku tego rodzaju cen generowane przez ca ł o ść kosztów sta ł ych oraz cz ęść kosztów zmiennych przypadaj ą - cych na jednostk ę produkcji, ż adnej innej korzy ś ci poza t ą , ż e zmusiwszy konkurenta do opuszczenia rynku, wróci do stanu sprzed jego wej ś cia, • ceny wy ż sze od ś redniego jednostkowego kosztu zmiennego lecz ni ż sze od ś redniego jednostkowego kosztu ca ł kowitego mog ą by ć uznane za prze- jaw nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, ale tylko wtedy, gdy zostanie wykaza- ne, i ż s ą one narz ę dziem szerszego planu maj ą cego na celu eliminacj ę 10 Por. Jurczyk Z., Wybrane zagadnienia polityki konkurencji, Warszawa 2004, s. 9-10. 11 Tam ż e, s. 10. 12 Por. wyrok z dnia 3 lipca 1991r. w sprawie C-62/86: AKZO Chemie BV vs. Commission of the European Communities, European Court reports 1991 Page I-03359; wyrok z dnia 14 listopada 1996r. w sprawie C-333/94P: Tetra Pak International SA vs. Commision of the European Communities, Euro- pean Court reports 996 Page I-05951; por. te ż : Lowe Ph., EU Competition Practice on Predatory Pric- ing, Introductory address to the Seminar „Pros and Cons of Low Prices”, Stockholm, 2003, http://europa.eu.int/comm/competition/speeches/text/sp2003_066_en.pdf; Jurczyk Z., Wybrane za- gadnienia …, s. 10. 25 konkurenta. Specyfika techniczno-organizacyjna dzia ł alno ś ci transportowej powoduje, i ż bezpo ś rednia aplikacja tego instrumentu do analizy „ uczciwo ś ci/nieuczciwo ś ci” cen pobieranych przez skar ż onego przedsi ę biorc ę nie jest mo ż liwa. Dzieje si ę tak dlatego, ż e us ł ugi przez niego ś wiadczone, zaspokajaj ą c odmienne potrzeby przewozowe (przejazdy okazjonalne w dni powszednie, w niedziele i ś wi ę ta, przejazdy powtarzalne – do pracy i szko ł y), s ą w sposób zró ż nicowany „ wyce- niane” w taryfie (ceny biletów jednorazowych i miesi ę cznych, normalnych i ul- gowych), a wskutek tego porównanie ka ż dej z tych „ wycen” z kosztami przewo- ź nika nie znajduje ż adnego uzasadnienia; porównaniem, odnosz ą cym si ę b ą d ź to do poszczególnych linii komunikacyjnych z osobna, b ą d ź to do ca ł ego przed- si ę biorcy, mo ż na obj ąć dopiero sum ę przychodów i odpowiadaj ą c ą jej sum ę ko- sztów (ca ł kowitych, zmiennych) poniesionych na ich uzyskanie lub, po uwzgl ę d- nieniu wykonanej pracy przewozowej, wielko ść przychodu uzyskiwanego z 1 wozokilometra oraz wielko ść poniesionych w zwi ą zku z tym kosztów. Prezes Urz ę du, bior ą c pod uwag ę przyj ę t ą na u ż ytek niniejszego post ę powania definicj ę rynku w ł a ś ciwego, przeprowadzi ł dla linii Kartuzy-Sierakowice-Kamieni- ca Królewska/Gowidlino, dla okresu stycze ń -czerwiec 2005r. i lipiec 2005r.-lipiec 2006r., na podstawie danych zawartych w tablicy 10, analiz ę wzajemnych rela- cji pomi ę dzy wielko ś ci ą przychodu jednostkowego oraz kosztami jednostkowymi jego uzyskania (zmiennymi i ca ł kowitymi) i stwierdzi ł , i ż w obu wymienionych wy ż ej przedzia ł ach czasowych przychód jednostkowy uzyskiwany przez skar ż o- nego przedsi ę biorc ę by ł wy ż szy od kosztu zmiennego, cho ć , równocze ś nie, ni ż - szy od kosztu ca ł kowitego, co, w ś wietle zmodyfikowanej wersji testu Areeda’y- Turner’a, nie pozwala na jednoznaczn ą ocen ę „ uczciwo ś ci/nieuczciwo ś ci” op ł at pobieranych przez PKS G, lecz wymaga, dodatkowo, rozstrzygni ę cia, czy „ wy- biórcze”, tj. ograniczone tylko do tras obs ł ugiwanych równolegle przez skar ż o- nego i wnioskodawc ę , stosowanie „ taryfy promocyjnej” nie jest jednym z na- rz ę dzi „ szerszego planu maj ą cego na celu eliminacj ę konkurenta”. Zdaniem organu antymonopolowego, w okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy mo ż na wskaza ć przynajmniej kilka przes ł anek takiej hipotezie przecz ą - cych. I tak: • nie budzi w ą tpliwo ś ci to, ż e kwestionowane zachowania PKS G by ł y, w pierw- szym rz ę dzie, „ wyprzedzaj ą c ą [bo udzielon ą od dnia 1 stycznia 2005r.] odpo- wiedzi ą ” w stosunku do „ wyzwania” w postaci wyd ł u ż enia przez PA „G”, z dniem 12 stycznia 2005r., trasy dotychczas przez tego przewo ź nika obs ł ugi- wanej, tj. Kartuzy-Sierakowice, o odcinki Sierakowice-Kamienica Królewska i Sierakowice-Gowidlino i zaoferowanie równie ż na nich cen obowi ą zuj ą cych na odcinku Kartuzy-Sierakowice, istotnie odbiegaj ą cych od cen dotychczas na tych odcinkach pobieranych przez skar ż onego, tj. ni ż szych, w zale ż no ś ci od d ł ugo ś ci trasy przejazdu, od 35,0 do 40,0% w odniesieniu do biletów jedno- razowych oraz od 21,1 do 32,0% w odniesieniu do biletów miesi ę cznych, • jest równie ż poza sporem, i ż niezale ż nie od tego, ż e ceny zaproponowane przez PKS G na odcinkach Sierakowice-Kamienica Królewska i Sierakowice- Gowidlino by ł y ni ż sze, w granicach od 27,3 do 37,5% dla biletów jednorazo- wych i od 5,3 do 18,4% dla biletów miesi ę cznych, od cen „ zwyk ł ych” pobie- ranych na trasach, na których skar ż ony nie spotyka ł si ę z ż adn ą b ą d ź istotn ą 26 konkurencj ą , to, jednocze ś nie, ich poziom by ł znacz ą co wy ż szy od cen PA „G”: w granicach od 0,0 do 14,3% dla biletów jednorazowych i w granicach od 6,7 do 21,9% dla biletów miesi ę cznych, • pomimo istotnej ró ż nicy w cenach wprowadzonych przez PKS G do stosowa- nia z dniem 1 stycznia 2005r., i tych stosowanych przez PA „G” (niezmienio- nych od rozpocz ę cia przez tego przewo ź nika dzia ł alno ś ci na linii), skar ż ony przedsi ę biorca dokona ł , z dniem 25 lipca 2005r., ich korekty w ten sposób, ż e ustali ł nowe ceny „ promocyjne” biletów jednorazowych wy ż sze nawet o 9,1%, a biletów miesi ę cznych wy ż sze nawet o 5,5% od cen „ promocyjnych” dotychczas obowi ą zuj ą cych, • z pi ś miennictwa przedmiotu wynika wprost, ż e jedn ą z zasad racjonalnego kszta ł towania cen us ł ug transportowych jest odnoszenie ich do kosztów bez- po ś rednich (zmiennych), bowiem dzi ę ki temu „ przewo ź nicy uzyskuj ą mo ż li- wo ść elastycznego reagowania na zmiany popytu, zapewniaj ą c sobie lepsze wykorzystanie zdolno ś ci przewozowej i wy ż sze dochody ni ż przy systemie cen sztywnych opartym zawsze na kosztach ca ł kowitych i zysku”, a jednym z podstawowych dezyderatów odnosz ą cych si ę do polityki cenowej ten, zgod- nie którym „ przewo ź nik powinien dysponowa ć pe ł n ą swobod ą w kszta ł towa- niu cen za przejazdy i powinien móc wykorzystywa ć ceny jako dwukierunko- wy instrument oddzia ł ywania na nabywców us ł ug przewozowych i konkuren- tów”” 13 ; wnioskuj ą c z zebranego w sprawie materia ł u dowodowego nie spo- sób stwierdzi ć , by skar ż ony przedsi ę biorca, realizuj ą c powo ł any dezyderat, uchybi ł sformu ł owanej wy ż ej zasadzie racjonalno ś ci, • dzia ł aniom PKS G zwi ą zanym z konkurencj ą cenow ą brak jest, w ko ń cu, tak charakterystycznego dla „ szerszego planu maj ą cego na celu eliminacj ę kon- kurenta [z rynku transportowego” powi ą zania z innymi, pozacenowymi in- strumentami realizacji podobnego zamiaru, w szczególno ś ci z samowolnymi zmianami w ju ż obowi ą zuj ą cym rozk ł adzie jazdy b ą d ź d ąż eniem do formal- nego wprowadzenia do tego rozk ł adu dodatkowych kursów maj ą cych, nieza- le ż nie od mo ż liwego w takiej sytuacji spadku ekonomicznej efektywno ś ci dzia ł ania skar ż onego przedsi ę biorcy, ograniczy ć atrakcyjno ść oferty przewo- zowej PA „G”. Je ż eli zatem: • ceny ustalone dla trasy odpowiadaj ą cej rynkowi w ł a ś ciwemu w sprawie, za- warte w spornej mi ę dzy stronami „ taryfie promocyjnej”, pomimo tego, ż e od- mienne (ni ż sze) od cen stosowanych przez PKS G na innych rynkach lokal- nych (tych, na których przedsi ę biorca nie spotyka si ę z ż adn ą b ą d ź istotn ą konkurencj ą ), by ł y i s ą jednak wy ż sze ni ż ceny wnioskodawcy, • pobieranie tych cen zapewnia skar ż onemu pokrycie w ca ł o ś ci kosztów zmien- nych i przynajmniej pewnej cz ęś ci kosztów sta ł ych ś wiadczonych us ł ug (co stanowi realizacj ę jednego z zasadniczych postulatów dotycz ą cych kszta ł to- wania cen, formu ł owanych na gruncie ekonomiki transportu, ale tak ż e pod- stawowego wymogu „ legalno ś ci” cen wynikaj ą cego z testu Areeda’y-Turner’a oraz jego zmodyfikowanej wersji stosowanej w orzecznictwie Europejskiego 13 Metodologia bada ń rynkowych …, s. 17. 27 Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci), • przyj ę ta przez PKS G strategia rywalizacji nie zawiera elementów wskazuj ą - cych na d ąż enie do eliminacji z rynku w ł a ś ciwego innych przedsi ę biorców (w szczególno ś ci PA „G”), to nie sposób uzna ć zaskar ż onych przez wnioskodawc ę cen „ promocyjnych” za „ nieuczciwe”, „ ra żą co niskie”, „ nielegalne”, czyli takie, których stosowanie przez przedsi ę biorc ę dominuj ą cego jest zakazane z mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […]. 9. R OZSTRZYGNI Ę CIE . Maj ą c na wzgl ę dzie ustalenia poczynione w punktach 7.2 oraz 8.3 niniejszej de- cyzji, Prezes Urz ę du orzek ł , jak w sentencji. P OUCZENIE Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zmian ą ), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł a- nie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z upowa ż nienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku Roman Jarz ą bek 28