RGD-36/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL /F AX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.411-10/06/AW Gda ń sk, dnia 29 grudnia 2006r. D ECYZJA RGD.36/2006 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080; Dz. U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miej- scowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowe- go wszcz ę tego na wniosek przedsi ę biorcy AP z siedzib ą w Choszcznie, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzib ą w Choszcznie po- zycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych poprzez podzia ł rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych przejawiaj ą cy si ę w postaci pobierania przez PGK Sp. z o.o. z siedzib ą w Choszcznie od 14 marca 2006r. op ł at za „nadzór nad pogrzebem” wy łą cznie od przedsi ę biorców b ę d ą cych jego konkurentami na ryn- ku ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych, i nakazuje si ę zaniechanie jej stoso- wania . II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080; Dz. U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119), stosownie do art. 28 ust. 6 cytowanej ustawy i § 6 rozpo- rz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w zwi ą zku ze stwierdzeniem praktyki okre- ś lonej w pkt I sentencji, nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzib ą w Choszcznie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci […] PLN (s ł ow- nie:[…] z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej „Prezesem Urz ę du” lub „organem antymonopolowym” ) po wyst ą pieniu przedsi ę biorcy AP z sie- dzib ą w Choszcznie (zwanego dalej „AP” lub „Wnioskodawc ą ” ) przeprowadzi ł post ę - powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu ustalenie, czy poprzez pobieranie op ł aty „koszty ogólnozak ł adowe zwi ą zane z pogrzebem” w kwocie 100z ł oraz op ł aty za „nadzór nad pogrzebem” w kwocie 200z ł Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z sie- dzib ą w Choszcznie (zwane dalej PGK Sp. z o.o., Spó ł k ą lub Uczestnikiem) nie narusza przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080; Dz. U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119) – zwanej dalej „ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów” lub „ustaw ą antymonopolow ą ” (kar- ty akt 174-276). W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego ustalono, ż e op ł at ę „koszty ogólnoza- k ł adowe zwi ą zane z pogrzebem” wprowadzono zarz ą dzeniem Prezesa Zarz ą du PGK Sp. z o.o., z dniem 01 stycznia 2002r. Na t ę op ł at ę sk ł adaj ą si ę koszty zwi ą zane z uzgodnieniem i wskazaniem miejsca pochówku, przyj ę ciem zw ł ok do kaplicy, otwo- rzeniem i zamkni ę ciem kaplicy, wystawieniem i wype ł nieniem dokumentów zwi ą za- nych z pochówkiem. Jest ona pobierana zarówno od osób fizycznych zlecaj ą cych PGK Sp. z o.o. wykonanie us ł ugi pogrzebowej jak i innych przedsi ę biorców pogrzebowych, którzy zlecaj ą PGK Sp. z o.o. wykonanie us ł ugi cmentarnej. Dowodem na to s ą faktury wystawione na rzecz osób fizycznych i konkurentów, które zosta ł y przes ł ane bezpo- ś rednio przez PGK Sp. z o.o. Z faktur wystawionych przez PGK Sp. z o.o. w okresie 03 stycznia 2006r. do 31 pa ź dziernika 2006r. wynika, ż e o ile op ł ata „koszty ogólnozak ł adowe zwi ą zane z pogrzebem” jest pobierana od wszystkich klientów i konkurentów PGK Sp. z o.o., to op ł at ą za „nadzór nad pogrzebem” obci ąż ani s ą wy łą cznie konkurenci, którym rodziny zmar ł ych zleca ł y wykonanie us ł ugi pogrzebowej. W zwi ą zku z tym, ż e takie dzia ł anie mog ł o narusza ć art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsi ę biorca AP z ł o ż y ł w dniu 31 pa ź dzierni- ka 2006r. op ł acony wniosek o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego (k. 1-2). Maj ą c na uwadze dokonane ustalenia Prezes Urz ę du w dniu 02 listopada 2006r. postanowieniem nr 331 wszcz ął na wniosek przedsi ę biorcy AP post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez PGK Sp. z o.o. pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych w Choszcznie, polegaj ą cego na pobieraniu przez PGK Sp. z o.o. od dnia 14 marca 2006r. op ł at za „nadzór nad po- grzebem” wy łą cznie od konkuruj ą cych przedsi ę biorstw pogrzebowych, co mo ż e pro- wadzi ć do podzia ł u rynku us ł ug pogrzebowych wed ł ug kryteriów podmiotowych, i na- rusza ć art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy o ochronie […]. Organ antymonopolowy postanowie- niem nr 345 z dnia 17 listopada 2006r. zaliczy ł w poczet dowodów w niniejszym po- st ę powaniu antymonopolowym akta poprzedzaj ą cego post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. RGD. 400-39/06/AW. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowe- go Spó ł ka z ł o ż y ł a nast ę puj ą ce wyja ś nienia (k. 61-62): ¾ „Op ł ata za nadzór zosta ł a wprowadzona zarz ą dzeniem Prezesa Zarz ą du PGK sp. z o.o. z dnia 15 marca 2006r. z moc ą obowi ą zuj ą c ą równie ż z dniem 15 marca 2006r. W dokumentacji PGK sp. z o.o. nie odnaleziono jednak kalkulacji kosztów jakie ponosi PGK sp. z o.o. w Choszcznie z ty- tu ł u nadzoru nad pogrzebem. ¾ Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej spó ł ka z o.o. obci ąż a „op ł at ą za nadzór nad pogrzebem” wszystkich swoich klientów, zarówno inne firmy pogrzebowe jak i w ł asnych klientów. Jedyna ró ż nica polega na tym, ż e op ł ata za nadzór nad pogrzebem naliczana innym firmom po- grzebowym jest wyszczególniana wprost na fakturach VAT, natomiast w przypadku klientów PGK sp. z o.o. op ł ata ta jest wliczona w cen ę 2 us ł ugi pogrzebowej, bez jej wyszczególniania na fakturze. Op ł ata za nadzór nad pogrzebem jest op ł at ą obiektywn ą i konieczn ą , któr ą PGK Sp. z o.o. ponosi przy ka ż dej us ł udze pogrzebowej bez wzgl ę du na to na czyj ą rzecz s ą one wykonywane. Przed wykonaniem pochówku ist- nieje bowiem konieczno ść dogl ą dni ę cia czy osoby kopi ą ce grób wyko- nuj ą to we w ł a ś ciwej mogile, czy nie niszcz ą w trakcie tych czynno ś ci pobliskich grobów, jak równie ż to czy kopany grób spe ł nia wymagania co do minimalnej g łę boko ś ci pochówku. Podj ę cie ww. czynno ś ci wyma- ga oddelegowania pracowników PGK Sp. z o.o. co wi ąż e si ę oczywi ś cie w tym, ż e w tym czasie nie mo ż e on wykonywa ć innych czynno ś ci. Sta- nowi to wymierny koszt jaki ponosi PGK Sp. z o.o. przy wykonywaniu tych czynno ś ci. Wprowadzenie op ł aty za nadzór nad pogrzebem by ł o wi ę c uzasadnione zwa ż ywszy na okoliczno ść , ż e PGK Sp. z o.o. nie jest spó ł k ą typu „non-profit”, lecz musi prowadzi ć zbilansowan ą dzia ł alno ść w oparciu o rachunek zysków i strat.” W kolejnym pi ś mie z dnia 27 listopada 2006r. Spó ł ka z ł o ż y ł a dodatkowe wyja- ś nienia (k. 327-328): ¾ Op ł ata za „nadzór nad pogrzebem” wliczana jest w cen ę us ł ugi pogrze- bowej pocz ą wszy od dnia 15 marca 2006r. PGK Sp. z o.o. wystawiaj ą c swoim klientom faktur ę za pochówek nie wyszczególnia w niej przed- miotowej op ł aty, bowiem jest ona uj ę ta w ogólnym koszcie us ł ugi po- grzebowej. Dokumentem potwierdzaj ą cym wliczanie „op ł aty za nadzór nad pogrzebem” w cen ę us ł ugi pogrzebowej jest zarz ą dzenie Prezesa Zarz ą du Spó ł ki z dnia 15 marca 2006r. Kalkulacja kosztów us ł ugi po- grzebowej zosta ł a sporz ą dzona przez Spó ł k ę w 2002r. i od tego czasu cena us ł ugi nie podlega ł a zwi ę kszeniu „nawet o wska ź nik inflacji”. ¾ Op ł ata za „nadzór nad pogrzebem” zosta ł a uj ę ta w ogólnym koszcie us ł ugi nazwanym – „pochowanie zw ł ok w miejscu zarezerwowanym” lub „pochowanie zw ł ok osoby doros ł ej” w zale ż no ś ci od tego, czy osoba zmar ł a mia ł a przed ś mierci ą zarezerwowane miejsce pochówku, czy te ż nie. Koszt pochówku w miejscu zarezerwowanym jest wy ż szy z uwagi na to, ż e op ł ata rezerwacyjna nie jest pobierana przy dokonywaniu re- zerwacji lecz przy pobieraniu op ł aty za pogrzeb. ¾ Wysoko ść op ł aty za us ł ug ę pogrzebow ą sprzed/i po wliczeniu w jej ce- n ę op ł aty za „nadzór nad pogrzebem” nie uleg ł a zwi ę kszeniu, podobnie jak ca ł kowity koszt us ł ugi za pogrzeb. „Wynika to z faktu, i ż w przy- padku wykonywania przez pracowników PGK Sp. z o.o. us ł ug przy ko- paniu i zasypywaniu grobów nie ma potrzeby sprawowania nad nimi nadzoru w takim samym zakresie jak nad pracownikami innych firm pogrzebowych. Pracownicy PGK Sp. z o.o., którzy na co dzie ń zajmuj ą si ę wykonywaniem ww. us ł ug, znaj ą rozk ł ad cmentarza, rozmieszczenie mogi ł na terenie cmentarza, warunki i wymagania prawne przy ich wy- konywaniu s ą specjalistami w tym zakresie, st ą d te ż , w ocenie PGK Sp. z o.o., nie ma potrzeby sprawowania ci ą g ł ego nadzoru nad wykonywa- n ą przez nich prac ą . Poza tym, do podstawowych obowi ą zków referen- ta ds. pochówków – który w strukturze organizacyjnej PGK Sp. z o.o. pe ł ni de facto funkcj ę kierownika dzia ł u zajmuj ą cego si ę utrzymaniem cmentarza i pochówkami, nale ż y sprawowanie nadzoru i kontroli nad 3 podleg ł ymi jemu osobami, za co otrzymuje stosowne wynagrodzenie. Nie ma natomiast w jego zakresie obowi ą zków sprawowanie nadzoru nad innymi firmami kopi ą cymi groby”. W sytuacji, gdy us ł ugi kopania i formowania grobów wykonuj ą osoby z innych firm pogrzebowych, „wówczas to PGK Sp. z o.o. musi „oddelegowa ć ” swojego pracownika do sprawowania nadzoru nad prawid ł owo ś ci ą wykonywanych przez nich czynno ś ci. Innymi s ł owy, pracownik PGK Sp. z o.o. oddelegowany do sprawowania nadzoru, nie mo ż e w tym czasie wykonywa ć swoich podstawowych obowi ą zków”. Spó ł ka b ę d ą c administratorem cmentarza w ten sposób wykonuje swoje zadania wynikaj ą ce z zakresu obowi ą z- ków, tj. dba o porz ą dek na terenie nekropolii, w tym w szczególno ś ci dba o to, „aby pochówki odbywa ł y si ę w wyznaczonych mogi ł ach, a nie w dowolnym miejscu, wedle upodobania rodziny zmar ł ego lub firmy pogrzebowej. Musi dba ć równie ż o to, aby wykopywane mogi ł y spe ł nia- ł y warunki techniczne w zakresie wymiarów i rozmieszczenia, zgodnie z obowi ą zuj ą cymi w tym zakresie przepisami, jak równie ż o to, czy w trakcie prac nie dosz ł o do uszkodzenia innych nagrobków znajduj ą cych si ę w pobli ż u. Z tego te ż wzgl ę du istnieje potrzeba sprawowania nadzo- ru nad przebiegiem prac firm pogrzebowych, pocz ą wszy od wyznacze- nia miejsc pochówku, poprzez kontrol ę post ę pu prac, sprawdzenie pa- rametrów wykonywanego grobu, a ż po weryfikacj ę czy dokonano uprz ą tni ę cia terenu w miejscu wykopów. Wymaga to jednak zaanga- ż owania osób do wykonywania tych czynno ś ci”. ¾ „PGK Sp. z o.o. jest spó ł k ą prawa handlowego, która prowadzi dzia ł al- no ść gospodarcz ą , kieruj ą c si ę z jednej strony obowi ą zkiem wykony- waniem zada ń w ł asnych Gminy Choszczno (jako spó ł ka komunalna), z drugiej za ś prowadzeniem zyskownej dzia ł alno ś ci. PGK Sp. z o.o. nie jest podmiotem typu „non-profit”, dlatego te ż za wykonywane przez siebie us ł ugi, powinna otrzymywa ć stosowne wynagrodzenie”. Organ antymonopolowy postanowieniem nr 377 z dnia 15 grudnia 2006r. zali- czy ł w poczet dowodów w niniejszym post ę powaniu antymonopolowym kart ę nr 161 post ę powania antymonopolowego o sygn. 411-13/05/06/AW, zawieraj ą c ą rachunek zysków i strat PGK Sp. z o.o. w Choszcznie za 2005r. Zgodnie z art. 10 Kpa organ antymonopolowy zapewni ł stronom czynny udzia ł w ka ż dym stadium post ę powania, a przed wydaniem decyzji umo ż liwi ł im wypowie- dzenie si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów. I. ORGAN ANTYMONOPOLOWY USTALI Ł , CO NAST Ę PUJE : 1. Wnioskodawca – AP prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „AP” z siedzib ą w Choszcznie przy ul. Piastowskiej 1 i jest zarejestrowana w ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Choszczna pod numerem 2325 (k. 60). Przedmiotem jej dzia ł ania s ą : pogrzeby i dzia ł alno ść pokrewna. 2. Uczestnik post ę powania – PGK Sp. z o.o. w Choszcznie prowadzi dzia ł alno ść go- spodarcz ą na podstawie wpisu do KRS o numerze 0000112096 (k. 72-77), której przedmiotem s ą m.in. pogrzeby i dzia ł alno ść pokrewna. Przedmiotem jego dzia ł al- no ś ci jest mi ę dzy innymi ś wiadczenie us ł ug cmentarnych i pogrzebowych. Udzia- ł owcami Spó ł ki s ą : Gmina Choszczno – […]% udzia ł ów oraz […] osób fizycznych – pozosta ł e […]% (k. 78-80). 4 3. Na terenie Gminy Choszczno znajduje si ę jeden cmentarz komunalny. (k. 61, 69). 4. Zarz ą dc ą cmentarza jest PGK Sp. z o.o. w Choszcznie, które zarz ą dza Cmentarzem Komunalnym w Choszcznie aktualnie w oparciu o umow ę dzier ż awy mienia komu- nalnego z dnia 1 lipca 1998r. W § 1 ust. 3 umowy ustalono, ż e „przekazanie mie- nia wynika z kontynuacji realizacji przez Dzier ż awc ę obowi ą zków w zakresie m.in. obs ł ugi cmentarza i pogrzebów w zwi ą zku z likwidacj ą Przedsi ę biorstwa Gospo- darki Komunalnej i Mieszkaniowej w Choszcznie”. W aneksie z dnia 21 listopada 2002r. zawarto postanowienie o przed ł u ż eniu umowy na czas okre ś lony do dnia 31 grudnia 2010r. (k. 81-84, 97). 5. Op ł ata za „nadzór nad pogrzebem” w kwocie 200z ł zosta ł a wprowadzona zarz ą - dzeniem nr 11/06 Prezesa Zarz ą du PGK Sp. z o.o. z dnia 14 marca 2006r., które wesz ł o w ż ycie w dniu wydania i podpisania (k. 71). Zdaniem Uczestnika faktycz- ne wprowadzenie op ł aty nast ą pi ł o w dniu 15 marca 2006r., na co m.in. wskazuj ą dostarczone faktury wystawione przez PGK Sp. z o.o. w marcu 2006r. W ocenie organu antymonopolowego wyja ś nienia Uczestnika nie zmieniaj ą jednak faktu, ż e op ł ata wesz ł a w ż ycie w dniu wydania i podpisania zarz ą dzenia, st ą d te ż stwierdza si ę , ż e dat ą w ł a ś ciw ą wprowadzenia ww. op ł aty jest dzie ń 14 marca 2006r. 6. W przypadku konkuruj ą cych firm pogrzebowych ww. op ł ata jest wyszczególniana wprost na fakturach VAT, w przeciwie ń stwie do klientów PGK sp. z o.o., którym op ł ata ta jest wliczona w cen ę us ł ugi pogrzebowej, bez jej wyszczególniania na fakturze. Z ustale ń organu antymonopolowego wynika jednak, ż e wysoko ść op ł aty za us ł ug ę pogrzebow ą (niezmieniona od dnia jej wprowadzenia, tj. od 01 grudnia 2001r. na podstawie zarz ą dzenia Prezesa Zarz ą du Spó ł ki nr 7/2001r. z dnia 19 li- stopada 2001r.) sprzed/i po wliczeniu w jej cen ę op ł aty za „nadzór nad pogrze- bem” nie uleg ł a zwi ę kszeniu, podobnie jak i ca ł kowity koszt us ł ugi za pogrzeb (k. 327, 331). 7. W toku post ę powania ustalono ilo ść pochówków dokonanych na cmentarzu w la- tach 2005 – 2006 (I-X) przez poszczególnych przedsi ę biorców, które zestawiono w tabeli ni ż ej: T ABELA 1 I LO ŚĆ POCHÓWKÓW NA CMENTARZU W C HOSZCZNIE W LATACH 2005-2006 (I-X). Lp. Nazwa przedsi ę - biorcy 2005r. 2006r. 1 I – 14 III 15 III – 31 X 1 I – 31 X Ilo ść pochówków Struktura [%] Ilo ść pochów- ków Struk- tura [%] Ilo ść pochów- ków Struk- tura [%] Ilo ść pochówków Struktura [%] 1 PGK * * * * * * * * 2 AP * * * * * * * * 3 Charon * * * * * * * * Razem * * * * * * * * Ź ród ł o:(k. 340); kolorem szarym oznaczono okres, od kiedy pobrano pierwsz ą op ł at ę za nadzór nad pogrzebem, * - dane przedsi ę biorstwa 8. Analizuj ą c dane o ilo ś ci pochówków (tabela 1) nale ż y mie ć na uwadze, ż e w okre- sie od 1 stycznia 2004r. do 30 wrze ś nia 2005r. PGK Sp. z o.o. stosowa ł o praktyk ę 5 ograniczaj ą c ą konkurencj ę o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 1 , przejawiaj ą c ą si ę w faktycznym uniemo ż liwieniu konkurentom ś wiadczenia us ł ug kopania grobów, umieszczania trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y. Oznacza ł o to, ż e w ww. okresie […]% us ł ug pogrzebowych ś wiadczy ł o PGK Sp. z o.o. Zaprzestanie tej praktyki spowodowa ł o likwidacj ę barier dost ę pu do rynku us ł ug pogrzebowych z dniem 1 pa ź dziernika 2005r., przez co pozycja dominanta na koniec 2005r. zmala ł a do […]%. W roku nast ę pnym konkurenci PGK Sp. z o.o. istotnie os ł abili jego udzia ł w rynku us ł ug pogrzebowych, jednak ten na koniec pa ź dziernika 2006r. nadal zajmowa ł pozycj ę dominuj ą c ą . 9. Pismem z dnia 10 pa ź dziernika 2006r. Uczestnik post ę powania poinformowa ł or- gan antymonopolowy, ż e szczegó ł owe przedstawienie kalkulacji kosztów op ł aty za „nadzór nad pogrzebem” nie jest mo ż liwe z uwagi na braki w dokumentacji PGK Sp. z o.o. b ę d ą ce skutkiem w ł amania do pomieszcze ń PGK Sp. z o.o. oraz nie- obecno ść osób, które pracowa ł y w spó ł ce w okresie wprowadzenia op ł aty (k. 178). Nast ę pnie pismem z dnia 13 listopada 2006r. poinformowa ł , ż e w dokumen- tacji Spó ł ki nie odnaleziono kalkulacji ww. op ł aty. „Wynika to g ł ównie z faktu, i ż op ł ata zosta ł a ustalona przez poprzedni Zarz ą d Spó ł ki, który pozostaje w konflik- cie z obecnym Zarz ą dem i z tego te ż wzgl ę du niemo ż liwym jest zasi ę gni ę cie wia- rygodnych informacji czy kiedykolwiek by ł a sporz ą dzona kalkulacja. (…) w maju 2006r. dosz ł o do w ł amania do budynku biura Zarz ą du Spó ł ki wskutek czego zagi- n ęł a cz ęść dokumentacji Spó ł ki. (…) Z uwagi na przed ł u ż aj ą ce si ę dochodzenie w sprawie ustalenia sprawców kradzie ż y oraz miejsca przechowywania skradzionych dokumentów, Zarz ą d PGK Sp. z o.o. podj ął decyzj ę o sporz ą dzeniu nowej kalkula- cji op ł aty za nadzór nad pogrzebem (…)” (k. 61-62). Uczestnik post ę powania w dniu 30 listopada 2006r. odtworzy ł kalkulacj ę ww. op ł aty – przedstawiono j ą w tabeli 2. T ABELA 2 K ALKULACJA OP Ł ATY ZA NADZÓR NAD POGRZEBEM Z DNIA 30 LISTOPADA 2006 R . Lp. Rodzaje kosztów Wielko ść (z ł ) 1. Koszty bezpo ś rednie: a) robocizna + narzuty * b) materia ł y * RAZEM * 2. Koszty po ś rednie (ogólne) 5% * 3. Koszty razem (1+2) * 4. Zysk (20% z poz. 3) * CENA NETTO * * Ilo ść godzin pracy na stanowisku starszego referenta do spraw pochówków (* godz.), w tym: - uzgodnienie i wskazanie miejsca pochówku (* godz.), - kontrola prawid ł owo ś ci wykonania wykopu oraz ewentualnego demonta ż u pomnika (* godz.), - kontrola prawid ł owo ś ci wykonania grobu (* godz.). 1 Praktyka stwierdzona prawomocn ą decyzj ą Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Nr RGD. 18/2006 polega ł a na nadu ż yciu przez PGK Sp. z o.o. pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug cmentarnych poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na lokalnym rynku us ł ug pogrzebowych prze- jawiaj ą ce si ę w postaci zagwarantowania sobie wy łą cznego prawa do ś wiadczenia us ł ug w zakresie kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y. Op ł aty za ww. us ł ugi nie stanowi ł y odr ę bnej pozycji cennika, zawarte by ł y w stawkach op ł at za pochowanie zw ł ok og ł oszonych w Zarz ą dzeniu Prezesa Zarz ą du PGK Sp. z o.o. Nr 10/05 z dnia 2 listopada 2005r. Takie zachowanie umacnia ł o pozycj ę rynkow ą Uczestnika na rynku us ł ug pogrzebowych. 6 10. W toku post ę powania otrzymano nast ę puj ą ce dokumenty wystawione przez PGK Sp. z o.o.: a) 68 faktur za okres od 14 marca 2006r. do 31 pa ź dziernika 2006r. wystawio- nych klientom, którzy zlecili Spó ł ce wykonanie pogrzebu; ż adna z tych fak- tur nie zawiera pozycji op ł aty za „nadzór nad pogrzebem”; b) 51 faktur za okres od 16 marca 2006r. do 30 pa ź dziernika 2006r. wystawio- nych przedsi ę biorcy AP; 44 z nich zawieraj ą pozycj ę op ł ata za „nadzór nad pogrzebem” w kwocie 200z ł , pozosta ł e 7 faktur nie zawiera ww. op ł aty, gdy ż 4 pogrzeby Wnioskodawca wykona ł na cmentarzach parafialnych poza terenem Choszczna, a w przypadku pozosta ł ych 3 pochówków trumny sk ł a- dane by ł y we wcze ś niej wybudowanych grobowcach murowanych na cmen- tarzu w Choszcznie; c) 2 faktury (nr 320/2006 z dnia 14 sierpnia 2006r. i nr 335/2006 z dnia 29 sierpnia 2006r.) wystawione na klientów Wnioskodawcy, którzy sami za ł a- twiali formalno ś ci urz ę dowe, a kompleksow ą us ł ug ę pogrzebow ą zlecili AP; w tych przypadkach PGK Sp. z o.o. pobra ł o op ł at ę za „nadzór nad pogrze- bem”; d) 1 faktur ę nr 427/2006 z dnia 30 pa ź dziernika 2006r. wystawion ą na Zak ł ad Pogrzebowy „Charon” P.H. „Mako” w Choszcznie; w tym przypadku PGK Sp. z o.o. pobra ł o op ł at ę za „nadzór nad pogrzebem”; e) 1 faktur ę nr 410/2006 z dnia 20 pa ź dziernika wystawion ą na klienta Zak ł adu Pogrzebowego „Charon” P.H. „Mako” w Choszcznie; w tym przypadku PGK Sp. z o.o. pobra ł o op ł at ę za „nadzór nad pogrzebem”. II. ORGAN ANTYMONOPOLOWY ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE : 1. Rodzaj zarzucanego naruszenia Post ę powanie antymonopolowe w niniejszej sprawie przeprowadzone zosta ł o w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przez PGK Sp. z o.o. art. 8 ust. 2 pkt 8 cyt. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych w Choszcznie, poprzez pobieranie przez PGK Sp. z o.o. od dnia 14 marca 2006r. op ł at za „nadzór nad pogrzebem” wy łą cznie od konkuruj ą cych przedsi ę biorstw pogrzebowych, co mo ż e prowadzi ć do podzia ł u rynku us ł ug pogrzebowych wed ł ug kryteriów podmiotowych. 2. Interes publicznoprawny Wszczynaj ą c przedmiotowe post ę powanie organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę mo ż liwo ść naruszenia interesu publicznoprawnego. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Najwy ż szego (wyrok z dnia 29 maja 2001 r., sygn. Akt I CKN 1217/98), publicz- noprawny charakter ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów powoduje, i ż znaj- duje ona zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony jest interes pu- bliczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku go- spodarczego. Rynek taki mo ż e funkcjonowa ć prawid ł owo, je ż eli zapewniona jest na nim mo ż liwo ść powstania i rozwoju konkurencji. Za zagro ż enie lub naruszenie konku- rencji w takim rozumieniu nale ż y uzna ć , zdaniem s ą du, jedynie takie dzia ł ania, które 7 dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku gospodarczego, a wi ę c gdy dotycz ą konkurencji rozumianej nie jako sytuacja pojedynczego przedsi ę biorcy, lecz jako zjawiska charakteryzuj ą cego funkcjonowanie gospodarki. W przedmiotowej sprawie Uczestnik od 14 marca 2006r. pobiera od swoich konkurentów prowadz ą cych dzia ł alno ść na rynku us ł ug pogrzebowych op ł at ę za „nad- zór nad pogrzebem” w wysoko ś ci 200z ł , odst ę puj ą c jednocze ś nie od obci ąż ania t ą op ł at ą w ł asnych klientów. Wszczynaj ą c post ę powanie w sprawie stosowania przez Uczestnika praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę organ antymonopolowy uzna ł , ż e jego dzia ł ania mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z chronionymi ustaw ą regu ł ami konkurencji, poniewa ż kwestionowane zachowania rynkowe PGK Sp. z o.o. mog ą zniekszta ł ca ć konkurencj ę i wypacza ć zasady zdrowej rywalizacji rynkowej pomi ę dzy przedsi ę bior- cami funkcjonuj ą cymi na rynku us ł ug pogrzebowych na terenie cmentarza w Choszcz- nie. Niejednolite zasady pobierania ww. op ł aty mog ą skutkowa ć podzia ł em rynku us ł ug pogrzebowych wed ł ug kryteriów podmiotowych. Taki podzia ł po ś rednio wp ł ywa na decyzje konsumentów, mog ą c ogranicza ć ich suwerenno ść przy dokonywaniu wy- boru przedsi ę biorcy, któremu chcieliby zleci ć wykonanie us ł ugi pogrzebowej. Bez w ą t- pienia wi ę c sprawa zwi ą zana jest z materi ą poj ę cia konkurencji, rozumianej jako ogól- na kategoria charakteryzuj ą ca stosunki gospodarcze na rynku lokalnym, a wi ę c doty- czy interesu publicznego, co w pe ł ni uzasadnia podj ę cie przez organ antymonopolowy dzia ł a ń przewidzianych ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. 3. Wykazanie naruszenie przepisów ustawy Aby dowie ść , i ż naruszony zosta ł przepis art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż y : 1. zdefiniowa ć rynek w ł a ś ciwy w sprawie, 2. wykaza ć , ż e przedsi ę biorca zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ci- wym, 3. udowodni ć , ż e przedsi ę biorca wobec którego toczy si ę post ę powanie nad- u ż ywa tej pozycji na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych w Choszcznie – poprzez pobieranie op ł at za „nadzór nad pogrzebem” wy łą cznie od konku- ruj ą cych przedsi ę biorstw pogrzebowych – i powoduje podzia ł lokalnego rynku us ł ug pogrzebowych wed ł ug kryteriów podmiotowych. 3.1. Rynek w ł a ś ciwy Warunkiem koniecznym zastosowania ustawy antymonopolowej oraz wyci ą - gni ę cia ewentualnych sankcji wobec przedsi ę biorcy naruszaj ą cego jej przepisy jest ustalenie rynku, rozumianego nie jako ogólna kategoria ekonomiczna, ale rynku w ł a- ś ciwego w danej sprawie, tzw. rynku relewantnego, z wyznaczeniem jego podstawo- wych elementów, tj. wymiaru przedmiotowego (towar, us ł uga), fazy obrotu (zbyt, hurt, detal), funkcji strony rynku (poda ż , popyt), terytorium oraz czasowego aspektu obrotu. Brak jednoznacznej identyfikacji w odniesieniu do cho ć by jednego z powy ż - szych elementów uzasadnia, i ż przynajmniej zasadniczo, przedmiot post ę powania mo- ż e by ć rozpatrywany w kontek ś cie kilku odr ę bnych rynków. Identyfikacja wymiaru przedmiotowego rynku sprowadza si ę do wyodr ę bnie- nia towarów w oparciu o ich szczególne w ł a ś ciwo ś ci tak, aby odró ż ni ć te towary od innych w taki sposób, aby nie istnia ł a mo ż liwo ść dowolnej ich zamiany. W ka ż dym 8 wypadku definiuj ą c towar (tu: us ł ug ę ) nale ż y wzi ąć pod uwag ę takie jego cechy, jak: przeznaczenie, funkcje u ż ytkowe, substytucyjno ść i inne szczególne, wyró ż niaj ą ce go, w ł a ś ciwo ś ci, chodzi bowiem o towary takie same lub z punktu widzenia nabywcy uznane za substytuty. W rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy antymonopolowej us ł ugi wy- konywane na cmentarzach komunalnych s ą niew ą tpliwie towarem. Kwesti ą o podsta- wowym znaczeniu dla ustalenia rynku w ł a ś ciwego w sprawie jest wi ę c identyfikacja us ł ug zwi ą zanych z utrzymaniem cmentarzy i z chowaniem zmar ł ych oraz okre ś lenie, czy us ł ugi te – ze wzgl ę du na swoje specyficzne cechy – tworz ą odr ę bne rynki w aspekcie przedmiotowym. W ś wietle utrwalonego orzecznictwa antymonopolowego, z dzia ł alno ś ci ą go- spodarcz ą w zakresie pochówku zmar ł ych zwi ą zane s ą dwa, silnie powi ą zane ze sob ą rynki: 1. rynek us ł ug cmentarnych, przedmiotowo zwi ą zanych z utrzymaniem cmentarzy i zarz ą dzaniem nimi, 2. rynek us ł ug pogrzebowych, przedmiotowo zwi ą zanych z chowaniem zmar- ł ych. Obie grupy us ł ug, okre ś lane w orzecznictwie jako: us ł ugi cmentarne (wyko- nywane w interesie ogó ł u) i pogrzebowe (zlecane przez indywidualnych zleceniodaw- ców) nale ż y wyra ź nie odró ż ni ć 2 . Ad.1. Organizacja us ł ug cmentarnych nale ż y do obszaru w ł adztwa prawnego gminy. Us ł ugi te ś wiadczone s ą na rzecz wspólnoty w celu umo ż liwienia jej cz ł onkom korzy- stania z cmentarza i jego urz ą dze ń w zwi ą zku z pochówkiem zmar ł ych i obejmuj ą w szczególno ś ci takie dzia ł ania, jak 3 : 9 utrzymanie i wyposa ż enie cmentarza w urz ą dzenia cmentarne, 9 utrzymanie cmentarza jako terenu zielonego, 9 utrzymanie ł adu i porz ą dku na cmentarzu, 9 urz ą dzanie cmentarza zgodnie z planem zagospodarowania, 9 nadzór nad korzystaniem z cmentarza, w tym nad pochówkiem, ekshu- macj ą , zak ł adaniem grobów zgodnie z przepisami prawa. Specyficzn ą cech ą us ł ug cmentarnych jest to, i ż dotycz ą one z jednej strony utrzymania cmentarza zgodnie z wymogami porz ą dkowymi i technicznymi, z drugiej natomiast zabezpieczaj ą prawid ł owe wykonanie szczególnego rodzaju czynno ś ci, jak ą jest pochówek zmar ł ego. W tym zakresie gminie, jako organizatorowi tych us ł ug, przys ł uguje monopol wynikaj ą cy z przepisów prawa. Gmina mo ż e zawiera ć umowy z 2 Sprawy zwi ą zane z funkcjonowaniem i realizowaniem us ł ug cmentarnych, w tym z ograniczeniem mo ż liwo ś ci ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych na terenie cmentarzy komunalnych by ł y przedmiotem wielu orzecze ń zarówno organu antymo- nopolowego, jak i S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dlatego te ż orzecznictwo odnosz ą ce si ę do kwestii swobody wyko- nywania tych us ł ug, ich kwalifikacji oraz reguluj ą ce zasady konkurencji na tych obszarach dzia ł alno ś ci gospodarczej mo ż na uzna ć za dostatecznie ustalone i ugruntowane (por. m.in. wyroki: z dnia 12 pa ź dziernika 1994r. Sygn. akt XVII Amr 27/94; z dnia 14 czerwca 1995r. Sygn. akt XVII Amr 11/95; z dnia 15 lipca 1999r. Sygn. akt XVII Ama 28/99; z dnia 25.wrze ś nia 2000r. Sygn. akt XVII Ama 76/99). 3 Us ł ugi cmentarne wyodr ę bniono kieruj ą c si ę przepisami ustawy z dnia 31 maja 1959r. o cmentarzach i cho- waniu zmar ł ych (Dz.U. z 2000r., Nr 23, poz. 295), ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorz ą dzie gminnym oraz wytycznymi w zakresie metody definiowania towaru w sprawach antymonopolowych. 9 innymi podmiotami w celu wykonywania zada ń w ł asnych, co w niczym nie ogranicza jej obowi ą zków ani nie zwalnia z odpowiedzialno ś ci za prawid ł ow ą ich realizacj ę . Na terenie Gminy Choszczno znajduje si ę tylko jeden cmentarz komunalny, który w aspekcie geograficznym wyznacza odr ę bny rynek w ł a ś ciwy w sprawie. Za ta- kim ustaleniem granic terytorialnych rynku przemawiaj ą nast ę puj ą ce przes ł anki: 9 zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 13 ustawy o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. nr 142 z 2001r., poz. 1591, ze zm.) sprawy zwi ą zane z utrzymaniem cmentarzy gminnych nale żą do zada ń w ł asnych gminy, realizowanych przez jednostk ę samorz ą du terytorialnego w celu zaspakajania zbiorowych potrzeb wspólnoty; 9 cho ć realizacja tego zadania w ż aden sposób nie oznacza obowi ą zku cho- wania zmar ł ych mieszka ń ców Choszczna w tej Gminie, to jednak cmenta- rze zlokalizowane w innych, nawet pobliskich miejscowo ś ciach nie s ą wzgl ę dem cmentarza w Choszcznie zamienne. Wynika to chocia ż by z pre- ferencji konsumentów (dla rodzin zmar ł ych w Choszcznie nie jest alterna- tyw ą chowanie bliskich na cmentarzach w okolicznych so ł ectwach, czy te ż innych gminach i odwrotnie – rodziny osób zmar ł ych w innych miejscowo- ś ciach nie traktuj ą pochówku w Choszcznie za równorz ę dne rozwi ą zanie), wy ż szych kosztów transportu zw ł ok do miejsca pochówku, a tak ż e kosz- tów transportu zwi ą zanych z dotarciem i odwiedzaniem cmentarza po po- grzebie. Z tych te ż powodów uzna ć nale ż a ł o, ż e rynkiem w ł a ś ciwym w przedmiotowej sprawie jest rynek us ł ug cmentarnych wykonywanych na terenie cmentarza komunal- nego w Choszcznie. Na rynku tym PGK Sp. z o.o., nie spotyka si ę z konkurencj ą ze strony innych podmiotów. Ad.2 Us ł ugi pogrzebowe wykonywane s ą zarówno na cmentarzu, jak i poza nim, i obejmuj ą m.in. takie czynno ś ci, jak: 9 przygotowanie zw ł ok do pochówku, 9 przygotowanie miejsca pochówku, 9 transport zw ł ok i zwi ą zana z tym asysta pogrzebowa, 9 wykopanie i uformowanie grobu, 9 ekshumacja zw ł ok i szcz ą tków ludzkich, 9 za ł atwianie formalno ś ci administracyjnych zwi ą zanych z pogrzebem. Podstawow ą cech ą wyró ż niaj ą c ą us ł ugi pogrzebowe, wykonywane poza w ł adztwem prawnym gminy jest ich indywidualny charakter, w przeciwie ń stwie do us ł ug cmentarnych, które stosownie do tre ś ci ustawy o samorz ą dzie gminnym ś wiad- czone s ą na rzecz wszystkich cz ł onków lokalnej wspólnoty. Us ł ugi cmentarne i pogrzebowe, ze wzgl ę du na sw ą specyfik ę , stanowi ą od- r ę bne grupy, a co za tym idzie, tworz ą ró ż ne, cho ć wspó ł zale ż ne rynki zwi ą zane przedmiotowo z us ł ugami chowania zmar ł ych. Obydwa rodzaje us ł ug realizowane s ą na podstawie relacji: podmiot gospodarczy – pojedynczy klient. Drugi z rynków, w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie, którego przedmiot wyznaczaj ą us ł ugi pogrzebowe ś wiadczone na indywidualne zlecenie klientów, terytorialnie ogra- 10 niczony jest granicami Gminy Choszczno. Przemawia za tym tak miejsce zamieszkania zlecaj ą cego pogrzeb, jak i miejsce pochówku zmar ł ego. Na rynku tym stron ę poda ż o- w ą reprezentuj ą trzy zak ł ady pogrzebowe, tj.: PGK Sp. z o.o. w Choszcznie, Wniosko- dawca AP z Choszczna oraz Zak ł ad Pogrzebowy „Charon” P.H. „Mako” w Choszcznie, natomiast stron ę popytow ą - rodziny zmar ł ych, zamieszka ł e, co do zasady, na terenie Gminy Choszczno. 3.2. Pozycja na rynku w ł a ś ciwym Bior ą c pod uwag ę w.w. rozwa ż ania uzna ć nale ż y, ż e w analizowanej sprawie wspó ł istniej ą dwa odr ę bne, jednak ż e funkcjonalnie powi ą zane ze sob ą rynki, tj.: 9 rynek us ł ug cmentarnych, ś wiadczonych na rzecz wszystkich cz ł onków wspólnoty, terytorialnie to ż samy z cmentarzem komunalnym w Choszcznie, na którym Gmina Choszczno swoje zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej w zakresie jego utrzymania i administrowania wykonuje przy pomocy PGK Sp. z o.o. na podstawie umowy dzier ż awy mienia komunalnego. PGK Sp. z o.o. na rynku us ł ug cmentarnych nie spotyka si ę z konkurencj ą , co jest to ż same, i ż zajmuje na nim pozycj ę dominuj ą c ą . 9 rynek us ł ug pogrzebowych w Gminie Choszczno, na którym funkcjonuj ą trzej przedsi ę biorcy, tj.: PGK Sp. z o.o. w Choszcznie, Wnioskodawca AP z Choszczna oraz Zak ł ad Pogrzebowy „Charon” P.H. „Mako” w Choszcznie. S ą oni konkurentami w rozumieniu art. 4 pkt 10 ustawy antymonopolowej. 3.3. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej Z informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego wynika, i ż PGK Sp. z o.o. jako zarz ą dca cmentarza w Choszcznie nieprzerwanie od 14 marca 2006r. pobiera od przedsi ę biorców konkuruj ą cych z nim na rynku us ł ug po- grzebowych op ł at ę za „nadzór nad pogrzebem” w wysoko ś ci 200z ł w przypadku ka ż - dego pochówku, w tym równie ż urnowego. Uczestnik stanowczo odpiera postawiony zarzut twierdz ą c, ż e op ł at ą za „nad- zór nad pogrzebem” obci ąż a wszystkich swoich klientów, zarówno inne firmy pogrze- bowe jak i klientów, którzy jemu zlecaj ą wykonanie us ł ugi pogrzebowej; jednocze ś nie wskazuje na istotn ą ró ż nic ę polegaj ą c ą na tym, ż e wystawiaj ą c swoim klientom faktu- r ę za pochówek nie wyszczególnia w niej przedmiotowej op ł aty, bowiem – jak sam twierdzi – jest ona uj ę ta w ogólnym koszcie us ł ugi pogrzebowej. Jako dokument po- twierdzaj ą cy wliczanie „op ł aty za nadzór” w cen ę us ł ugi pogrzebowej Uczestnik wy- mienia zarz ą dzenie Prezesa Zarz ą du Spó ł ki nr 11/06 z dnia 14 marca 2006r. w sprawie op ł at za us ł ugi pogrzebowe (k. 71). Z tre ś ci ww. zarz ą dzenia wynika, ż e dotyczy ono op ł at za us ł ugi pogrzebowe, a dok ł adniej wprowadzenia przez Prezesa PGK Sp. z o.o. nast ę puj ą cych cen za us ł ugi pogrzebowe wed ł ug stawek netto: 1. otwarcie i zamkni ę cie grobowca (150z ł ), 2. rozbicie i wywóz nagrobka pojedynczego (100z ł ), 3. rozbicie i wywóz nagrobka podwójnego (200z ł ), 4. rozbicie i wywóz nagrobka dzieci ę cego (50z ł ), 11 5. wykopanie grobu i wydobycie szcz ą tków (dot. mogi ł likwidowanych (300z ł ), 6. nadzór nad pogrzebem (200z ł ), 7. nadzór nad ekshumacj ą (200z ł ). Z zarz ą dzenia nie wynika, aby op ł ata za „nadzór nad pogrzebem” lub „nadzór nad ekshumacj ą ” by ł a sk ł adow ą cz ęś ci ą op ł aty pogrzebowej, zarz ą dzenie dotyczy ustale- nia wysoko ś ci op ł at za poszczególne us ł ugi pogrzebowe, dlatego w ocenie organu an- tymonopolowego powo ł ywanie si ę na nie jako na dokument potwierdzaj ą cy wliczenie op ł aty za „nadzór nad pogrzebem” w cen ę us ł ugi pogrzebowej jest niezasadne. Ponadto, w zwi ą zku z brakiem dodatkowych zastrze ż e ń w zarz ą dzeniu, uzna ć nale ż y, i ż ma ono charakter obligatoryjny i powinno obowi ą zywa ć zarówno klientów Spó ł ki jak i jej konkurentów. Jednak Uczestnik nie udowodni ł , ż e stosuje jednolite za- sady wobec wszystkich kontrahentów (klientów), bez wzgl ę du na to, któremu przed- si ę biorcy zlecili oni wykonanie us ł ugi pogrzebowej, a wr ę cz przeciwnie, przedstawia ł argumentacj ę , która potwierdza s ł uszno ść postawionego przez Wnioskodawc ę zarzu- tu. Nie mo ż na bowiem zgodzi ć si ę z twierdzeniem, ż e – w przypadku klientów, którzy kompleksowe wykonanie us ł ugi pogrzebowej powierzyli PGK Sp. z o.o. – uj ę cie op ł aty za „nadzór nad pogrzebem” w ogólnym koszcie us ł ugi pogrzebowej mog ł oby dowodzi ć o obci ąż eniu ni ą klienta, tym bardziej, ż e – na co wskazuje sam Uczestnik – wysoko ść op ł aty za us ł ug ę pogrzebow ą (niezmieniona od dnia jej wprowadzenia, tj. od 01 grud- nia 2001r. na podstawie zarz ą dzenia Prezesa Zarz ą du Spó ł ki nr 7/2001r. z dnia 19 listopada 2001r.) sprzed/i po wliczeniu w jej cen ę op ł aty za „nadzór nad pogrzebem” nie uleg ł a zwi ę kszeniu, podobnie jak i ca ł kowity koszt us ł ugi za pogrzeb. Je ś li zatem w łą czenie op ł aty za „nadzór nad pogrzebem” w poczet op ł aty za us ł ug ę pogrzebow ą nie ma wp ł ywu na jej wysoko ść , to nie sposób mówi ć o jej pobieraniu. Dowodem na to s ą równie ż zebrane faktury wystawiane klientom Spó ł ki, w których nie wyszczegól- nia si ę op ł aty za „nadzór nad pogrzebem”, w przeciwie ń stwie do faktur wystawianych konkurentom Spó ł ki, zawieraj ą cych tak ą op ł at ę pod odr ę bn ą pozycj ą . PGK Sp. z o.o. jako zarz ą dca jedynego cmentarza w mie ś cie, prowadz ą cy za- razem przedsi ę biorstwo pogrzebowe, nie pobieraj ą c op ł at za „nadzór nad pogrzebem” w sytuacji zlecenia mu zorganizowania pogrzebu, dopuszcza si ę praktyki podzia ł u we- d ł ug kryteriów podmiotowych. Nie traktuje on bowiem swych kontrahentów (osób zlecaj ą cych jemu wykonanie us ł ugi pogrzebowej i przedsi ę biorców b ę d ą cych jego konkurentami na tym rynku) w sposób równoprawny. Wspomniane korzy ś ci nie s ą bowiem dost ę pne dla tych osób, które zdecydowa ł y si ę zleci ć przeprowadzenie po- grzebu innemu przedsi ę biorcy. Jest wi ę c to praktyka wymierzona przeciwko innym zak ł adom pogrzebowym ograniczaj ą ca im mo ż liwo ść prowadzenia skutecznej konku- rencji. Przedsi ę biorcy ci, nie maj ą c udzia ł u w zarz ą dzaniu cmentarzem i nie mog ą c tym samym w podobny sposób zachowywa ć si ę na rynku dla pozyskania klientów zmuszeni s ą albo wpisa ć wspomniane op ł aty w ci ęż ar swej dzia ł alno ś ci, albo podwy ż - szy ć op ł at ę za ś wiadczone us ł ugi. Tym samym staj ą si ę oni mniej konkurencyjni na rynku w porównaniu z zarz ą dc ą cmentarza, którego przedmiotowa praktyka nie doty- ka. 4 W ocenie organu antymonopolowego dowodem na to, jak likwidowanie barier dost ę pu do rynku sprzyja rozwojowi konkurencji jest kszta ł towanie si ę udzia ł ów po- szczególnych przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na wspólnym rynku us ł ug pogrzebowych w 4 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z 11.05.1994r., Sygn. XVII Amr 61/93, 12 Choszcznie. I tak w okresie od 1 stycznia 2004r. do 30 wrze ś nia 2005r. PGK Sp. z o.o. stosowa ł o praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 5 , przejawiaj ą c ą si ę w faktycznym uniemo ż liwieniu konkurentom ś wiadczenia us ł ug kopania grobów, umieszczania trum- ny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y. Oznacza ł o to, ż e w ww. okresie 100% us ł ug pogrzebowych ś wiadczy ł o PGK Sp. z o.o. Zaprzestanie z dniem 1 pa ź - dziernika 2005r. tej praktyki spowodowa ł o otwarcie rynku us ł ug pogrzebowych, przez co pozycja dominanta na koniec 2005r. zmala ł a ze 100% do 64,5%. W roku nast ę p- nym konkurenci PGK Sp. z o.o. istotnie os ł abili jego udzia ł w rynku us ł ug pogrzebo- wych, jednak od 14 marca 2006r. Uczestnik, po zaledwie 5,5 miesi ą ca od funkcjono- wania swobodnej konkurencji na rynku us ł ug pogrzebowych, chc ą c zahamowa ć spa- dek swojej pozycji, podj ął skuteczne dzia ł ania polegaj ą ce na eliminowaniu konkuren- cji, poprzez obci ąż anie wy łą cznie swoich konkurentów op ł at ą za „nadzór nad pogrze- bem”. Wyja ś nienia Uczestnika, t ł umacz ą cego si ę , ż e ww. op ł at ą obci ąż a równie ż swo- ich klientów, którzy zlecaj ą mu wykonanie pochówku, wliczaj ą c j ą w cen ę us ł ugi po- grzebowej w ś wietle poczynionych ustale ń nie zas ł uguj ą na uwzgl ę dnienie, a to dlate- go, ż e ś wiadcz ą przede wszystkim o wykorzystywaniu swojej pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug cmentarnych, której skutki odczuwalne s ą na rynku us ł ug pogrzebowych, a tak ż e o dopuszczeniu si ę nielegalnych sposobów ograniczenia konkurencji, polegaj ą - cych na zaliczaniu op ł at za us ł ugi cmentarne w poczet us ł ug pogrzebowych, co w ś wietle przywo ł anego orzecznictwa nie powinno mie ć miejsca. Wprowadzenie kwe- stionowanej op ł aty jest zarówno reakcj ę obronn ą na obni ż aj ą cy si ę udzia ł Uczestnika w rynku us ł ug pogrzebowych jak i kolejn ą – po poprzednio stwierdzonej praktyce – prób ą ograniczenia swobodnej konkurencji. Maj ą c na uwadze poczynione wy ż ej wymienione okoliczno ś ci oraz wytyczne p ł yn ą ce z orzecznictwa antymonopolowego, nale ż y uzna ć , i ż zosta ł y spe ł nione prze- s ł anki wymienione w art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów. O kosztach post ę powania w zwi ą zku z wnioskiem strony skar żą cej, rozstrzy- gni ę to, zgodnie z tre ś ci ą art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w od- r ę bnym postanowieniu. W zwi ą zku z tym orzeczono, jak w punkcie I sentencji. III. K ARA PIENI ĘŻ NA ZA STOSOWANIE PRAKTYKI OGRANICZAJ Ą CEJ KONKURENCJ Ę Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w ww. wysoko ś ci, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego m.in. w art. 8 ustawy antymonopolowej. Bior ą c pod uwag ę wszystkie wymienione okoliczno ś ci, organ antymonopolowy uzna ł , ż e dzia ł anie Spó ł ki by ł o umy ś lne i zapla- nowane, w zwi ą zku z tym postanowi ł o na ł o ż eniu na Przedsi ę biorstwo Gospodarki 5 Praktyka stwierdzona prawomocn ą decyzj ą Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Nr RGD. 18/2006 polega ł a na nadu ż yciu przez PGK Sp. z o.o. w okresie od 01 stycznia 2004r. do 30 wrze ś nia 2005r. pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug cmentarnych poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na lokalnym rynku us ł ug pogrzebowych przejawiaj ą ce si ę w postaci zagwarantowania sobie wy łą cznego prawa do ś wiadczenia us ł ug w zakresie kopania grobów, umieszczenia trumny w grobie, zasypywania i uformowania mogi ł y. Op ł aty za ww. us ł ugi nie stanowi ł y odr ę bnej pozycji cennika, zawarte by ł y w stawkach op ł at za pochowanie zw ł ok og ł oszonych w Zarz ą dzeniu Prezesa Zarz ą du PGK Sp. z o.o. Nr 10/05 z dnia 2 listopada 2005r. Takie zachowanie umacnia ł o pozycj ę rynkow ą Uczestnika na rynku us ł ug pogrzebowych. 13 Komunalnej Sp. z o.o. w Choszcznie kary pieni ęż nej. Wymierzenie kary ma charakter uznaniowy, z tym, ż e maksymalna jej wysoko ść nie mo ż e by ć wy ż sza od 10% przy- chodu osi ą gni ę tego przez przedsi ę biorc ę w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Maksymalny wymiar kary, zgodnie z powo ł anym przepisem, móg ł wy- nie ść [...]z ł , bowiem przychód Spó ł ki na dzie ń 31 grudnia 2005r. wynosi ł […]z ł . Na- k ł adaj ą c kar ę , organ antymonopolowy kieruje si ę stopniem zagro ż enia interesu pu- blicznoprawnego w nast ę pstwie wykazanej praktyki. Dzia ł ania PGK Sp. z o.o. naruszaj ą interes publiczny, wymierzone s ą przeciwko innym zak ł adom pogrzebowym w celu ograniczenia im mo ż liwo ś ci prowadzenia sku- tecznej konkurencji; po ś rednio wp ł ywaj ą na decyzje konsumentów, mog ą c ogranicza ć ich suwerenno ść przy dokonywaniu wyboru przedsi ę biorcy, któremu chcieliby zleci ć wykonanie us ł ugi pogrzebowej. Organ antymonopolowy ustalaj ą c wysoko ść kary przede wszystkim uwzgl ę dni ł wytyczne art. 104 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza po pierw- sze, ż e stosowana przez Spó ł k ę praktyka, cho ć krótkotrwa ł a, bo trwaj ą ce od dnia 14 marca 2006r., trwa nieprzerwanie, po wtóre – ma ona ograniczony wp ł yw na rynek i ograniczony terytorialnie zasi ę g oddzia ł ywania, a po trzecie by ł a poprzedzona inn ą praktyk ą 6 , która skutecznie umacnia ł a jej pozycj ę rynkow ą na rynku us ł ug pogrze- bowych. Kara nak ł adana na przedsi ę biorc ę w zwi ą zku z przekroczeniem przez niego zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę powinna, co do zasady, od- powiada ć wadze tego naruszenia oraz uwzgl ę dnia ć wszystkie inne okoliczno ś ci tak ł agodz ą ce, jak i obci ąż aj ą ce. Ustalaj ą c i miarkuj ą c w niniejszej sprawie wysoko ść kary Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł : a) okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce, tj.: 9 Uczestnik, uprzednio dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów – w okresie od 01 stycznia 2004r. do 30 wrze ś nia 2005r., 9 udowodniona Uczestnikowi praktyka ma charakter antykonkurencyjny i nie zosta ł a po wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego i przedsta- wieniu stawianych zarzutów zaniechana, b) okoliczno ś ci ł agodz ą ce, tj.: 9 udowodniona Uczestnikowi praktyka ma ograniczony terytorialnie zasi ę g oddzia ł ywania (w decyzji udowodniono PGK Sp. z o.o. nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug cmentarnych w Choszcznie), nie doprowadzi ł a do nieodwracalnych skutków na rynku us ł ug cmentarnych, 9 aktywne wspó ł dzia ł anie z Urz ę dem w trakcie post ę powania poprzez do- starczanie dokumentów istotnych do rozstrzygni ę cia sprawy. Maj ą c na wzgl ę dzie tak ż e i to, ż e wymierzona kara powinna, z jednej strony, podkre ś li ć naganno ść zachowa ń polegaj ą cych na naruszeniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z drugiej natomiast odegra ć rol ę prewencyjn ą , zapobiegaj ą c ą stosowaniu podobnych praktyk, sprzecznych z interesem publicznym, w przysz ł o ś ci, Prezes Urz ę du nak ł ada na PGK Sp. z o.o. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci […] PLN (s ł ownie: […] z ł otych), co stanowi […]% maksymalnego wymiaru kary, jaki na skar ż on ą Spó ł k ę mo ż na na ł o ż y ć i orzeka, jak w punkcie II sentencji decyzji. 6 patrz przypis 5 14 Pouczenie: I. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę nale ż y wp ł aci ć w ci ą gu 14 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji na rachunek Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, pl. Powsta ń ców Warszawy 1, 00-950 Warszawa, w Narodowym Banku Polskim, Oddzia ł Okr ę gowy w Warszawie, nr rach. 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. II. Od niniejszej decyzji zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., przys ł uguje stronom post ę powania odwo- ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów w Gda ń sku. Podpisa ł : z upowa ż nienia Prezesa UOKIK Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku Roman Jarz ą bek Otrzymuj ą : 1. AP, 2. Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Choszcznie 3. a/a 15