RGD-39/2004

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA W G DAŃSKU RGD.411 - 10/04/CF Gda ń sk, dnia 31 grudnia 2004r. D ECYZJA N R RGD. 39/2004 Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r., Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lut ego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowego Polska Ż egluga Morska w Szczecinie - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - nie stwierdza si ę stosowania przez Zak ł ady Chemiczne „POLICE” S.A. w Policach praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywa niu przez ww. przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizacji i wykonania us ł ug portowych w porcie morskim w Policach, poprzez bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych op ł at za us ł ugi portowe, w tym op ł at nadmiernie wygórowanych oraz na narzuc aniu uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy narzucaj ą cemu te warunki nieuzasadnione korzy ś ci, poprzez zmian ę waluty, w której wyra ż one s ą stawki w „Taryfie op ł at portowych Z.Ch „POLICE” S.A.” z USD na euro, przyjmuj ą c, i ż 1 USD = 1 euro, c o mog ł o stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […]. U ZASADNIENIE Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ął wniosek Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowego Polska Ż egluga Morska w Szczecinie (zwane go dalej P Ż M lub wnioskodawc ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Zak ł adom Chemicznym „POLICE” SA w Policach (zwanym dalej Zak ł adami) i uznanie, i ż Spó ł ka ta stosuje praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , okre ś lone w art. 8 ust. 2 pkt 1 i pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […] (karta akt sprawy 1 - 2). W uzasadnieniu wniosku P Ż M poda ł o, ż e ś wiadczy dla Zak ł adów us ł ugi prze - wozu surowców nawozowych drog ą morsk ą . Z uwagi na: odbiorc ę ł adunku, przedmiot i warunki przewozu korzysta w tym celu z portu morskiego w Policach, którego w ł a ś cicie - 2 80 - 824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346 - 29 - 32, 346 - 29 - 33, 301 - 51 - 75 E - MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL lem i zarz ą dzaj ą cym s ą Zak ł ady. Zajmuj ą one pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym, którym w ocenie wnioskodawcy jest port w Policach (k.2). P Ż M korzystaj ą c z infrastruktury wspomnianego portu zmuszone jest przyjmowa ć jednostronnie okre ś lone przez Zak ł ady stawki op ł at portowych uj ę te w taryfie stosowanej pr zez zarz ą dzaj ą cego portem. Wykorzystuj ą c pozycj ę rynkow ą , Zak ł ady jednostronnie wprowadzi ł y zmiany w sposobie naliczania wynagrodzenia nale ż nego za us ł ugi portowe. Dokona ł y tego zmieniaj ą c z dniem 1 listopada 2003r. rodzaj waluty rozliczeniowej w taryfie, z waluty USD na walut ę euro, z zastosowaniem przelicznika 1 USD = 1 euro, o czym powiadomi ł y wnioskodawc ę pismem z dnia 17 pa ź dziernika 2003r. Wprowadzona w ten sposób zmiana taryfy spowodowa ł a, ż e koszty z tytu ł u op ł at portowych wzros ł y o oko ł o 16 %.(k.2) . W ocenie P Ż M, dzia ł anie Zak ł adów w przedmiocie zmiany waluty w taryfie, w sposób opisany wy ż ej, nosi znamiona nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej i wskazuje na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych w art. 8 ust. 2 pkt 1 i pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Ich istot ą jest bezprawne nadu ż ywanie si ł y rynkowej, jak ą daje odpowiednio wysoki udzia ł w rynku, podejmowane w celu ograniczenia swobody pozosta ł ych uczestników rynku, tj. kontrahen tów, w tym wnioskodawcy. Zak ł ady w sposób nieuzasadniony narzucaj ą swoim kontrahentom warunki dost ę pu do ś wiadczonych us ł ug, które w takiej sytuacji s ą mniej korzystne, ni ż te, które wynika ł yby z dzia ł ania nieskr ę powanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia konkurencji na rynku. Wspomniane dzia ł ania maj ą charakter powszechny, bowiem odnosz ą si ę do wszystkich, dzia ł aj ą cych na rynku krajowym i zagranicznym, armatorów i agentów, przez co godz ą w interes publiczny (k.2). Bior ą c pod uwag ę argumenty pod ane w uzasadnieniu, Prezes Urz ę du, prze - prowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego wyniki nie da ł y podstaw do jednoznacznej oceny, ż e w przedmiotowej sprawie nie zosta ł naruszony zakaz zawarty w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji [...] wskutek podejmowania przez ZCh „POLICE” S.A. dzia ł a ń okre ś lonych w art. 8 ust. 2 pkt 1 i pkt 6 tej ż e ustawy. Wobec faktu, ż e wnioskodawca op ł aci ł wniosek o wszcz ę cie post ę powania an - tymonopolowego, Prezes UOKiK wszcz ął z dniem 16 kwietnia 2004r. - na wniosek Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowego Polska Ż egluga Morska w Szczecinie – post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z zarzutem nadu ż ywania przez Zak ł ady Chemiczne „POLICE” S.A. w Policach pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku o rganizacji i wykonywania us ł ug portowych w porcie morskim w Policach, polegaj ą cego na bezpo ś rednim narzucaniu nieuczciwych op ł at za ś wiadczone us ł ugo portowe, w tym op ł at nadmiernie wygórowanych oraz narzucaniu uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych prze dsi ę biorcy narzucaj ą cemu te warunki nieuzasadnione korzy ś ci, poprzez zmian ę waluty , w której wyra ż one s ą stawki w „Taryfie op ł at portowych” ZCh „POLICE” S.A.” z USD na euro, przyjmuj ą c, ż e 1 USD = 1 euro, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 or az pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Zak ł ady, w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, pismem z dnia 20 maja 2004r. wnios ł y o oddalenie wniosku P Ż M, poniewa ż przedstawione nim argumenty nie dowodz ą , ż e skutkiem dzi a ł ania Zak ł adów w przedmiocie zmiany taryfy by ł o naruszenie interesu publicznoprawnego. Tak ż e wyznaczenie rynku w ł a ś ciwego i ustalenie pozycji dominuj ą cej Zak ł adów na tym ż e rynku 3 dokonane przez wnioskodawc ę jest w ich ocenie nietrafne i nie daje podstaw do wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego (k. 21). W pismach sk ł adanych zarówno w czasie post ę powania wyja ś niaj ą cego, jak i antymonopolowego Zak ł ady wyja ś ni ł y, ż e:  Przedmiotem ich dzia ł ania jest produkcja nawozów sztucznych i zwi ą zków azotowych […] % przychodów ze sprzeda ż y), barwników […] % przychodów ze sprzeda ż y), chemikaliów nieorganicznych podstawowych pozosta ł ych ([…]% przychodów ze sprzeda ż y). Ponadto zajmuj ą si ę one produkcj ą i rozprowadzaniem ener gii elektrycznej i ciep ł a (odpowiednio […]% i […]% przychodów ze sprzeda ż y) oraz poborem, uzdatnianiem i rozprowadzaniem wody ([…]% przychodów ze sprzeda ż y). Pozosta ł a sprzeda ż stanowi ź ród ł o […] % przychodów, w tym […]% stanowi ą przychody z tytu ł u transpo rtu wodnego (k. 19, 23).  S ą one wieczystym u ż ytkownikiem nieruchomo ś ci po ł o ż onej w granicach portu morskiego w Policach, w ł a ś cicielem infrastruktury portowej i zarz ą dzaj ą cym tym portem. W m - cu grudniu 2004r. powo ł ana zosta ł a spó ł ka z udzia ł em Zak ł adów i Gminy Police - Port Morski Sp. z o.o. - która b ę dzie zarz ą dza ł a portem Police zgodnie z zasadami okre ś lonymi w ustawie z dnia 20 grudnia 1996r. o portach i przystaniach morskich (k. 32, 77).  Wykonuj ą one nast ę puj ą ce us ł ugi portowe: roz ł adunki suro wców, za ł adunki towarów oraz inne prze ł adunki (roz ł adunki: fosforytów i apatytów dostarczonych do portu z […], ilmenitu i soli potasowej; za ł adunki nawozów i amoniaku - k. 33).  Prze ł adunki surowców fosforono ś nych, nawozów, soli potasowej i ilmenitu mog ą by ć wykonywane tak ż e w portach Gda ń ska i Gdyni. Natomiast prze ł adunek amoniaku na rynku krajowym odbywa si ę tylko w Zak ł adach, bowiem w Polsce tylko one s ą w ł a ś cicielem terminalu do prze ł adunku tego ś rodka. Cz ęść surowców fosforono ś nych sprowadzanych do Za k ł adów od ł adowywana jest ze statków na barki w Ś winouj ś ciu i przewo ż ona nimi do Polic. W 2003r. w taki sposób dostarczono do Zak ł adów […]% surowców. Op ł aty portowe pobierane s ą wtedy w […]% przez port w Ś winouj ś ciu i w […]% przez Zak ł ady, zgodnie z zapisem taryfy portowej ZCh „POLICE” S.A. Us ł ugi za ł adunku nawozów wyprodukowanych w Zak ł adach wykonywane s ą w porcie w Policach i w porcie w Szczecinie. Obci ąż anie op ł atami odbywa si ę wtedy na takich samych zasadach, jak przy dostawie surowców. W 2003r. za ł adowano w ten sposób […]% masy nawozów prze ł adowanych w porcie Zak ł adów (k. 19, 20).  W porcie w Policach ś wiadczone s ą us ł ugi prze ł adunkowe tak ż e dla innych przedsi ę biorców. Wykonywane s ą one na podstawie umów, w których uregulowana jest organizacja prze ł adunków, stawki prze ł adunku i zasady sk ł adowania towaru. Ustalenia umowne nie dotycz ą op ł at portowych. Towary prze ł adowywane dla innych firm to jedynie […]% ogólnej masy prze ł adunków wykonywanych w porcie (k. 20).  Surowce fosforono ś ne i ilmenit sprowadzan e s ą do ZCh „POLICE” S.A. drog ą morsk ą na podstawie umów czarterowych, jednorazowych lub rocznych. Z wnioskodawc ą taka umowa zawierana jest na okresy roczne i dotyczy przewozu surowców z […] i […]. Na dostawy surowców fosforono ś nych z innych krajów ([…]) s tatki czarterowane s ą z „rynku”. W umowach tych strony (Zak ł ady – armator) nie reguluj ą kwestii op ł at portowych. W 4 przypadku sprzeda ż y amoniaku statki czarteruj ą odbiorcy towaru, a w przypadku soli potasowej – dostawca soli (k. 20).  W 2002r. i 2003r. do portu w Policach zawin ęł o odpowiednio 313 i 366 statków, w tym […] i […] statków P Ż M, co stanowi ł o […]% i […] % ogó ł u statków przyj ę tych w tym porcie w wymienionych latach (k. 39).  Na rzecz wnioskodawcy wykonywane s ą g ł ównie us ł ugi ro z ł adunku fosforytów. W 2003r. statkami P Ż M dostarczonych zosta ł o do Zak ł adów […] t surowców. Stanowi ł o to […]% ogólnej masy towarowej prze ł adowanej w porcie polickim. Przychody osi ą gane z tytu ł u ś wiadczonych na rzecz wnioskodawcy op ł at portowych wynios ł y […] z ł w 2002r. i […] z ł w 2003r. (k. 33, 36 i 37)  Op ł aty portowe pobierane s ą na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o portach i przystaniach morskich (Dz.U. nr 110 z 2002r. ze zmianami), rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 maja 200 2r. w sprawie wysoko ś ci op ł at portowych( Dz.U. Nr 72 poz. 678 ze zmianami) oraz uchwa ł Zarz ą du ZCh „POLICE” S.A., wprowadzaj ą cych w ż ycie taryfy op ł at portowych obowi ą zuj ą ce w okre ś lonym czasie w porcie polickim (k. 33).  Stosowana przez Zak ł ady taryfa op ł at portowych jest przez nie jednostronnie opracowywana i przekazywana do powszechnej wiadomo ś ci. Op ł aty portowe okre ś lone w taryfie nie podlegaj ą negocjacji. Zak ł ady traktuj ą wszystkich kontrahentów (armatorów) jednakowo. Nie stosuj ą i nie stosowa ł y w prz esz ł o ś ci rabatów od stosowanych w danym okresie op ł at portowych(k. 20).  Aktualnie obowi ą zuj ą ca taryfa op ł at portowych zosta ł a wprowadzona w ż ycie uchwa łą Zarz ą du ZCh „Police” S.A. Nr 667/III/03 z dnia 14.10.2003r. O tym, ż e stawki op ł at w tej ż e taryfie od dnia 1 listopada 2003r. b ę d ą naliczane w euro, agencje obs ł uguj ą ce statki zawijaj ą ce do portów ZCh „Police” S.A. zosta ł y powiadomione faksem wys ł anym przez Zak ł ady w dniu 17 pa ź dziernika 2003r. Przyczyn ą zmiany waluty, w której okre ś lane s ą st awki op ł at portowych i wynik ł ej st ą d podwy ż ki op ł at w PLN, by ł wzrost kosztów zwi ą zanych z planowanymi przekszta ł ceniami w zakresie zarz ą dzania portem i konieczno ś ci ą utworzenia spó ł ki z gmin ą Police oraz rosn ą ce stawki frachtowe, którymi obci ąż ane s ą Zak ł ady. W 2003r., jeszcze przed zmian ą taryfy, wnioskodawca, który równie ż zmieni ł walut ę w umowach przewozu z USD na euro, podniós ł stawki frachtu o […]%, a w 2004r. o […]%. Na decyzj ę o zmianie waluty wp ł yw mia ł tak ż e fakt wej ś cia Polski w stref ę rozliczeni ow ą euro (k. 3, 21, 33,34).  Us ł ugi portowe w porcie w Policach wykonuje Zak ł ad Transportu Wodnego, który jest jedn ą z komórek organizacyjnych funkcjonuj ą cych w strukturze Zak ł adów. Nie prowadzi on odr ę bnej ksi ę gowo ś ci i nie obci ąż a Zak ł adów fakturami za wykonane na ich rzecz us ł ugi portowe. Koszty dzia ł alno ś ci portu, które w latach 2001 – 2003 wynosi ł y odpowiednio: […] mln z ł , […] mln z ł i […] mln z ł , by ł y rozliczane na towary proporcjonalnie, w zale ż no ś ci od ilo ś ci prze ł adowanych ton. ( k. 77)  W ocenie Zak ł adów, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, to wnioskodawca - jako strona umów przewozu - jest stron ą posiadaj ą c ą przewag ę kontraktow ą nad Zak ł adami, bowiem obci ąż a je frachtem, którego wysoko ść nie wynika z uzasadnionego wzrostu kos ztów, ale jest efektem aktualnego kszta ł towania si ę rynku frachtowego (k. 21 - 22). 5  Ponoszone przez wnioskodawc ę op ł aty portowe s ą cz ęś ci ą sk ł adow ą frachtu i bior ą c pod uwag ę skal ę dokonanej przez niego podwy ż ki stawki frachtowej w 2003r. i 2004r. w zest awieniu z podwy ż k ą op ł at portowych spowodowan ą zmian ą waluty w taryfie i wp ł ywem tej podwy ż ki na stawk ę frachtow ą , brak jest podstaw, aby op ł aty stosowane przez Zak ł ady od dnia 1 listopada 2003r. uzna ć za nadmiernie wygórowane (k.22). Do materia ł u dowodowego Zak ł ady przedstawi ł y kopi ę taryfy op ł at portowych stosowanej od dnia 1 lutego 2001r. do dnia 31 pa ź dziernika 2003r. (k. 41 - 53), kopi ę taryfy obowi ą zuj ą cej od dnia 1 listopada 2003r. (k. 54 - 65), zestawienie przedstawiaj ą ce: obci ąż enie op ł atami porowymi statków wnioskodawcy w 2002r. i 2003r. (k. 69 i 70), ogóln ą ilo ść statków wnioskodawcy obs ł u ż onych w 2002r. i 2003r., w tym ilo ść statków p ł ywaj ą cych pod polsk ą bander ą (k. 72), zestawienie obrazuj ą ce wp ł yw zmiany taryfy na stawk ę frachtu (k. 73) oraz zestawienie obci ąż enia statków wnioskodawcy w m - cu listopadzie i grudniu 2003r. obliczonego wg taryfy Zak ł adów i wed ł ug rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 maja 2002r. w sprawie wysoko ś ci op ł at portowych (k. 66) oraz kopi ę protokó ł u ze sp otkania kierownictwa Urz ę du Morskiego w Szczecinie z kierownictwem Zak ł adów odbytego w dniu 6.08.2004r. w sprawie statusu prawnego zarz ą du Portu Police (k. 78 - 80). W trakcie mniejszego post ę powania, Prezes Urz ę du, w celu uzupe ł nienia ma - teria ł u dowodowego, wyst ą pi ł z pisami do Ministra Infrastruktury i Ministra Finansów o zaj ę cie stanowiska, co do sposobu dokonania zmiany waluty w taryfie op ł at za us ł ugi portowe, pilotowe i holownicze, jak i co do poziomu tych op ł at (k. 62 - 63). M AJĄC NA UWAD ZE ZGROMADZONY MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU O CHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE . Istot ą praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę jest bezprawne wykorzystanie przez okre ś lonego przedsi ę biorc ę si ł y rynkowej wynikaj ą cej z jego pozycji na rynku w ł a ś ciwym 1 , podejmowane w celu ograniczenia samodzielno ś ci pozosta ł ych uczestników obrotu oraz przymuszenia ich do funkcjonowania na rynku w warunkach narzuconych, z regu ł y mniej korzystnych, ni ż te, które panowa ł yby na rynku ko nkurencyjnym. Ustalenie rynku w ł a ś ciwego, dla potrzeb konkretnego post ę powania tocz ą cego si ę przed Prezesem Urz ę du, pozwala na ustalenie si ł y (pozycji) rynkowej skar ż onego przedsi ę biorcy i stanowi podstaw ę dokonania oceny czy naruszy ł on przepisy ustawy o ochronie konkurencji[...]. Dla potrzeb niniejszego post ę powania podstawowe znaczenie, z punktu widzenia konkurencji i interesów uczestników rynku, ma okre ś lenie przedmiotowego, przestrzennego (geograficznego) i czasowego wymiaru tego rynku. Aby ustali ć , czy skar ż ony przedsi ę biorca podawany jest realnemu b ą d ź potencjalnemu wspó ł zawodnictwu ze strony konkurentów, niezb ę dne jest równie ż sprecyzowanie jego podmiotowej struktury. Identyfikacja produktowego wymiaru rynku sprowadza si ę do w yodr ę bnienia towarów (us ł ug), w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […], w oparciu o ich szczególne w ł a ś ciwo ś ci, takie jak m.in. przeznaczenie, funkcje u ż ytkowe i cena, tak aby mo ż liwe by ł o odró ż nienie ich od innych towarów i uznanie, ż e nie istnieje mo ż liwo ść 1 Zgodnie z art. 4 ust. 8 ustawy o ochronie konkurencji przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę – „ rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę i w ł a ś ciwo ś ci (w tym jako ść ) s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji ” 6 dowolnej ich zamiany. Chodzi wi ę c tutaj o towary takie same lub z punktu widzenia nabywcy uznawane za substytuty. W niniejszej sprawie przedmiot rynku (wymiar produktowy rynku) zwi ą zany jest z organizacj ą i wykonaniem us ł ug portow ych umo ż liwiaj ą cych statkom korzystanie z akwenów i infrastruktury portowej. Granice rynku geograficznego 2 w niniejszym stanie faktycznym obejmuj ą ob - szar l ą dowo - wodny wchodz ą cy w obr ę b portu Police, obj ę ty zarz ą dem Zak ł adów. 3 Taki zasi ę g rynku w ł a ś ciwego w aspekcie przestrzennym wyznaczaj ą g ł ównie dwa czynniki. Pierwszym z nich jest charakter portu w Policach. Jest to mianowicie port wybudowany dla potrzeb Zak ł adów, wykorzystywany prawie wy łą cznie do ich obs ł ugi. Marginalnie ś wiadczone s ą w nim us ł u gi portowe dla innych przedsi ę biorców, o czym ś wiadczy fakt, ż e w 2003r. us ł ugi prze ł adunkowe dla obcych firm stanowi ł y jedynie […]% ogó ł u prze ł adunków wykonanych w tym porcie (k. 20). Do m - ca grudnia 2004r., tj. do powo ł ania spó ł ki z udzia ł em Zak ł adów i G miny Police pod nazw ą Port Morski Sp. z o.o., wobec nie uregulowanego stanu prawnego w zakresie zarz ą dzania portem w Policach, port ten by ł uznawany przez Urz ą d Morski w Szczecinie za port zak ł adowy (k. 80). Drog ą morsk ą dostarczane s ą do niego surowce do produkcji prowadzonej przez Zak ł ady, a towarami ( ł adunkami) wywo ż onymi z niego t ą sam ą drog ą , s ą wyprodukowane w Zak ł adach nawozy sztuczne i zwi ą zki azotowe. Trasy, jak i porty docelowe ł adunków s ą drugim z czynników determinuj ą cych granice rynku geografic znego w sprawie. S ą one okre ś lane w umowach czarterowych, rocznych lub jednorazowych, zawieranych przez Zak ł ady b ą d ź odbiorców towarów (k. 20). Cz ęść towarów przechodz ą cych przez port w Policach roz ł adowana/za ł adowana jest co prawda na barki w porcie w Ś winouj ś ciu i w Szczecinie, ale zgodnie z zasadami rozlicze ń okre ś lonymi w taryfie, i tak „ Statki zawijaj ą ce do portów w Szczecinie i/lub Ś winouj ś ciu i innego polskiego portu uj ś cia Odry w celach handlowych, przed/po wej ś ciu do portu w Zak ł adów Chemicznych „Police” SA ponosz ą op ł at ę tona ż ow ą w wysoko ś ci 50%. Op ł ata w takich sytuacjach liczona jest tylko i wy łą cznie od GT statku niezale ż nie od ilo ś ci wy ł adowanego i/lub za ł adowanego ł adunku” (k. 45). Urz ą dzeniami do roz ł adunku towarów (surowców) dostarczanych do portu w Policach dysponuj ą tak ż e porty morskie Gda ń sk i Gdynia, ale je ż eli b ę d ą to towary (surowce) przeznaczane dla Zak ł adów lub przez nie wyprodukowane (nawozy), to ze wzgl ę du na podj ę te wcze ś niej zobowi ą zania przewo ź ników, jak i dodatkowe koszty (w g r ę wchodzi ł yby op ł aty portowe w Gda ń sku lub Gdyni oraz koszty transportu drogowego), realnie, ze wzgl ę du na koszty, taka droga dostarczania ł adunku do/z Zak ł adów nie mo ż e by ć uznana za alternatywn ą w stosunku do drogi morskiej, której pocz ą tkowym/ko ń cowym etapem jest port w Policach. Nale ż y przy tym wskaza ć , ż e port policki posiada jedyny w kraju terminal prze ł adunkowy do amoniaku (k. 23). Na tak zdefiniowanym rynku po stronie poda ż y wyst ę puj ą Zak ł ady, jako do - stawca us ł ug stanowi ą cych o przedmioci e omawianego rynku. Po stronie popytu, jako kontrahenci Zak ł adów, wyst ę puj ą u ż ytkownicy akwenów i infrastruktury portowej portu polickiego, dostarczaj ą cy/wywo żą cy do/z niego ł adunki (surowce, gotowe wyroby). Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia, nale ż y uzn a ć , ż e rynkiem w ł a ś ciwym 2 Rynek w ł a ś ciwy w aspekcie przestr zennym (rynek geograficzny) obejmuje obszar, na którym warunki konkurencji, w zakresie ustalonego rynku produktowego, s ą dla przedsi ę biorcy lub grupy przedsi ę biorców zbli ż one. 3 Od strony l ą du granice portu morskiego w Policach wyznacza Zarz ą dzenie Ministra Transpor - tu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 grudnia 1991r. w sprawie ustalenia granic portów morskich od strony l ą du w Szczecinie, Ś winouj ś ciu i Policach, M.P. Nr 19 z 1992r., poz. 185 7 jest lokalny rynek organizacji i ś wiadczenia us ł ug portowych wykonywanych na obszarze portu Police w celu umo ż liwienia statkom wchodz ą cym/wychodz ą cym z tego portu korzystanie z akwenów i infrastruktury portowej. Podejmowanie dzia ł a ń okre ś lanych, jako praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , zakazane jest przedsi ę biorcom o pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Stosownie do tre ś ci art. 4 ust. 9 ustawy o ochronie konkurencji [...] przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę „ pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym stopniu niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , i ż przedsi ę biorca ma pozycj ę (w tym ich ceny) dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%” . Dominacja ta winna mie ć zasadniczo stabilny i trwa ł y charakter, bowiem dopiero wtedy jest ona ź ród ł em si ł y podmiotu dominuj ą cego, daj ą cej mu przewag ę nad innymi uczestnikami rynku 4 . N a wyznaczonym dla potrzeb przedmiotowego post ę powania rynku w ł a ś ciwym Zak ł ady zajmuj ą bezsprzecznie siln ą i ugruntowan ą pozycj ę dominuj ą c ą , wynikaj ą c ą z faktycznego zarz ą dzania portem i wykonywania w nim us ł ug portowych na warunkach wy łą czno ś ci. Pozycja rynkowa Zak ł adów pozwala zatem na rozpatrywanie ich dzia ł a ń w zakresie wyznaczonym zapisem art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Ustawa antymonopolowa, zgodnie z tre ś ci ą art. 1 ust. 1, mo ż e by ć zastosowa - na jedynie w sytuacji naruszenia lub zagro ż enia interesu publicznego, tj. wówczas, gdy dzia ł ania dotykaj ą ce sfery interesów nieokre ś lonej liczby uczestników rynku godz ą w konkurencj ę rozumian ą jako zjawisko charakteryzuj ą ce funkcjonowanie gospodarki. W ocenie organ u antymonopolowego w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do takiego zagro ż enia, bowiem skutkiem podwy ż ki op ł at za us ł ugi portowe dotkni ę ty zosta ł szeroki kr ą g uczestników rynku w ł a ś ciwego, za ś samo jej wprowadzenie – w sposób dokonany przez Zak ł ady – by ł o m o ż liwe dzi ę ki sile rynkowej, wynikaj ą cej z faktu zdominowania rynku w ł a ś ciwego przez jednego przedsi ę biorc ę . Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , przedmiotowe post ę powanie zosta ł o przeprowa - dzone w zwi ą zku z postawionym Zak ł adom zarzutem nadu ż ycia pozycji rynkowej poprzez: 1. bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie wnioskodawcy nieuczciwej ceny, w tym ceny nadmiernie wygórowanej, co stanowi naruszenie przepisu art. 8 pkt 2 ust. 1 ustawy o ochronie [...], 2. narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przy nosz ą cych przedsi ę biorcy narzucaj ą cemu te warunki nieuzasadnione korzy ś ci, co stanowi naruszenie przepisu art. 8 pkt 2 ust. 6 ustawy o ochronie [...], A D . 1. Aby udowodni ć fakt nadu ż ycia pozycji rynkowej przez dominanta w sposób okre ś lony w art. 8 ust. 2 pkt 1, nale ż y wykaza ć , ż e:  mia ł o miejsce bezpo ś rednie narzucanie cen,  narzucone ceny maj ą nieuczciwy charakter, czego jednym z mo ż liwych przejawów jest ich nadmierne wygórowanie. Dla bytu omawianej praktyki niezb ę dnym jest wykazanie, ż e wymienione wy - 4 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 26 kwietnia 1995r., sygn. akt XVII 73/94 8 ż ej warunki wyst ą pi ł y łą cznie, na zasadach koniunkcji, bowiem nie spe ł nienie chocia ż by jednego z nich, skutkuje brakiem podstaw do uznania, ż e skar ż ony przedsi ę biorca stosowa ł wspomnian ą praktyk ę , godz ą c ą w interesy jego kontrahentów. W ocenie organu antymonopolowego, zebrany w sprawie materia ł dowodowy pozwala uzna ć , ż e pierwsza z przes ł anek analizowanego artyku ł u zosta ł a spe ł niona, bowiem przewaga kontraktowa Zak ł adów, osi ą gni ę ta w wyniku zajmowanej przez nie pozycji rynkowej, pozwal a im na dyktowanie finansowych warunków ś wiadczonych us ł ug, w tym tak ż e dotycz ą cych cen. Zak ł ady, za wykonywane przez siebie us ł ugi portowe, pobieraj ą op ł aty obli - czane na podstawie stawek zawartych taryfie op ł at portowych. Jest ona opracowywana wy łą czn ie przez zarz ą dzaj ą cego portem i wprowadzana w ż ycie na podstawie stosownej uchwa ł y Zarz ą du ZCh „POLICE” S.A. Stawki zawarte w taryfie nie podlegaj ą negocjacjom. S ą stosowane w jednakowej wysoko ś ci w odniesieniu do wszystkich przedsi ę biorców korzystaj ą cych z us ł ug portowych w porcie w Policach (k. 20). W takiej sytuacji kontrahenci Zak ł adów, zwi ą zani z nimi umowami na trans - port okre ś lonego ł adunku drog ą morsk ą do/z portu w Policach, wobec faktu, ż e po stronie poda ż y brak jest mo ż liwo ś ci wyboru innego dostawcy us ł ug na rynku w ł a ś ciwym, zmuszeni s ą do przyj ę cia warunków cenowych ustanowionych przez Zak ł ady (k. 20). Celem ka ż dej umowy zawartej mi ę dzy kontrahentami, niezale ż nie od jej for - my, jest przyj ę cie takich uzgodnie ń , aby ś wiadcz enia mi ę dzy nimi by ł y ekwiwalentne wzgl ę dem siebie. Jednym z warunków umowy o wykonanie okre ś lonego ś wiadczenia jest cena. Op ł aty portowe stanowi ą ceny w rozumieniu art. 4 ust. 7 ustawy o ochronie konkurencji [...] i mog ą by ć rozpatrywane jako mieszcz ą ce si ę w kategoriach cen nieuczciwych - ceny nadmiernie wygórowane. Jakkolwiek brak jest definicji zarówno ceny nieuczciwej, jak i ceny nadmiernie wygórowanej, to zgodnie z literatur ą przedmiotu oraz orzecznictwem antymonopolowym, zarówno krajowym, jak i uni jnym, uznaje si ę , i ż jest to cena, która nie znajduje uzasadnienia w ekonomicznej warto ś ci sprzedanego towaru (tu: us ł ugi), ra żą co zawy ż ona w stosunku do jego warto ś ci i naruszaj ą ca przez to zasad ę równowa ż no ś ci ś wiadcze ń mi ę dzy uczestnikami (stronami) umowy. W okresie od dnia 1 lutego 2001r. do dnia 31 pa ź dziernika 2003r. w porcie w Policach stosowana by ł a „Taryfa za us ł ugi portowe w Zak ł adach Chemicznych „POLICE” S.A.”, w której stawki poszczególnych op ł at wyra ż one by ł y w U SD (k. 54 - 65). Zmiana taryfy z dniem 1 listopada 2003r. polega ł a wy łą cznie na zmianie waluty okre ś laj ą cej stawki op ł at obj ę tych t ą taryf ą – w miejsce USD wprowadzone zosta ł o euro. Wielko ś ci stawek jako takie pozosta ł y na poziomie roku 2001 (k. 41, 42 - 53). Wnioskodawca zarzucaj ą c Zak ł adom stosowanie nadmiernie wygórowanych op ł at za us ł ugi portowe, podnosi ł , i ż do ich istotnego i nieuzasadnionego podwy ż szenia dosz ł o w ten sposób, ż e Zak ł ady zmieniaj ą c walut ę w taryfie, pomin ęł y ró ż nic ę kursów obu walut (US D i euro). W efekcie koszty korzystania z portu w Policach, do którego dostarcza on surowce dla zak ł adów wzros ł y o oko ł o 16% (k. 2). Ustalenie czy okre ś lona cena nosi znamiona nadmiernie wygórowanej doko - nywane jest w oparciu o kryterium komparatywne lub kosztowe. W sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniejszego rozstrzygni ę cia, ze wzgl ę du na 9 przeszkody wykluczaj ą ce mo ż liwo ść zastosowania zarówno kryterium kosztowego 5 , jak i komparatywnego 6 , organ antymonopolowy, aby odnie ść si ę do stanowiska wnioskodawcy dotycz ą cego poziomu naliczanych na jego rzecz obci ąż e ń za us ł ugi portowe w porcie w Policach, pos ł u ż y ł si ę przepisami reguluj ą cymi kwesti ę rodzaju i wysoko ś ci op ł at portowych w portach mors kich, obowi ą zuj ą cymi w dacie zmiany taryfy przez Zak ł ady. Ocenie poddana zosta ł a wysoko ść op ł at portowych faktycznie naliczonych P Ż M w m - cu listopadzie i grudniu 2003r. w porównaniu z op ł atami, które mog ł yby by ć naliczone w oparciu o obowi ą zuj ą ce w tym okr esie rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 maja 2002r. w sprawie wysoko ś ci op ł at portowych. 7 Rozporz ą dzenie to okre ś la ł o maksymalny poziom op ł aty tona ż owej, przystaniowej, ł adunkowej i pasa ż erskiej. Bezpo ś rednie porównanie stawek jako takich, które mog ł o dotyczy ć op ł aty tona ż owej i przystaniowej (op ł aty ł adunkowej Zak ł ady nie pobiera ł y) nie by ł o mo ż liwe, ze wzgl ę du na konstrukcj ę op ł aty tona ż owej przyj ę tej w taryfie Zak ł adów (stawka: euro/GT lub euro/GT plu s X euro/1 ton ę metryczn ą ł adunku w zale ż no ś ci od typu statku i ilo ś ci wy ł adowanego/za ł adowanego ł adunku – k. 47). W miesi ą cu listopadzie i grudniu 2003r. w porcie w Policach obs ł u ż onych zo - sta ł o 6 statków wnioskodawcy. Op ł aty faktycznie naliczone na po dstawie taryfy ZCh „POLICE” S.A. oraz ustalone na podstawie stawek op ł at okre ś lonych w wymienionym rozporz ą dzeniu, jak równie ż relacje mi ę dzy tymi op ł atami, kszta ł towa ł y si ę w wymienionym okresie nast ę puj ą co: N AZWA STATKU GT S TATK U W IEL - KOŚĆ DOSTARCZONEG O ŁADUNKU W TONACH O PŁATY NALICZONE WG STAWEK OKREŚLONYCH W ROZPORZĄDZENI U M IN . I NFRASTRUK - O PŁATY NALICZONE WG STAWEK OKREŚLO - NYCH W ROZPORZĄ - DZENIU O PŁATY NALICZON E WG STAWEK TARYFY PORTOWEJ OBOWIĄZU - JĄCEJ W R ÓŻ NICA MIĘDZY OPŁATĄ Z R ÓŻNICA MIĘDZY OPŁATĄ Z % RÓŻ - NICY POMIĘDZY WARTO - ŚCIĄ OPŁAT NALICZO - % RÓŻ - NICY POMIĘDZY WARTO - ŚCIĄ OPŁAT NALICZO - 5 W przypadku podmiotu, który praktycznie nie jest poddawany konkurencji, kryterium kosz - towe co do zasady nie powinno by ć stosowane, bowiem mo ż e on ł atwo wkalkulowa ć w cen ę pozorne kosz ty dzia ł alno ś ci i z regu ł y jest to trudne do zweryfikowania. W sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniejszego rozstrzygni ę cia dodatkowym argumentem jest fakt, ż e Zak ł ad Transportu Wodnego wykonuj ą cy us ł ugi portowe nie prowadzi odr ę bnej ewidencji kosztów. Koszty dzia ł alno ś ci portu s ą rozliczane na towary proporcjonalnie w zale ż no ś ci od ilo ś ci prze ł adowanych ton. 6 Z powodu ró ż nych warunków, w jakich funkcjonuj ą pozosta ł e polskie porty morskie oraz specyfiki portu polickiego (port zak ł adowy, nastawiony na za ł a dunek/wy ł adunek okre ś lonych towarów) kryterium porównawcze nie mo ż e by ć w przedmiotowej sprawie u ż yte (por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 15.01.2003r., sygn. akt XVII Ama 28/02 oraz z dnia 15.03.2003r., sygn. akt XVII Ama 94/02). 7 Rozporz ą dzenie to (opublikowane w Dz.U. Nr 74 z 2002r., poz. 678 ze zm.) zosta ł o z dniem 1 maja 2004r. zast ą pione rozporz ą dzeniem z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie wysoko ś ci op ł at portowych (Dz.U. Nr 103, poz. 1082), które z kolei utraci ł o moc z dnie m 30 sierpnia 2004r. Od tej daty maksymalne stawki op ł at portowych okre ś laj ą przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o portach i przystaniach morskich (tekst jedn.: Dz. U. Nr 110 z 2002r., poz. 967 ze zmianami). 10 TURY Z DNIA 8.05.2002 R . ( Z OPŁATĄ ŁADUNKOWĄ ) M IN I N - FRASTRUK - TURY Z DNIA 8.05.2002 R . ( BEZ OPŁATY ŁADUNKOWEJ ) ZC H „POLICE” S.A. OD DNIA 1 LISTOPADA 2003 R . KOLUMNY 4 I KOLUMN Y 6 (4 - 6) KOLUMN Y 5 I 6 (5 - 6) NYCH WG ROZPORZĄDZE - NIA I WEDŁUG TARYFY Z AKŁA - DÓW [(4 - 6):4] X 100% NYCH WG ROZPORZĄDZENI A ( BEZ OPŁATY Ł ADUNKOWEJ ) I WEDŁUG TARYFY Z AKŁA - DÓW [(5 - 6):5] X 100% 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 XI.2003r . 1. Armia Ludowa 2. Powstaniec Listopadow y 21 458 21 531 85 242,09 84 599,14 77 356,80 76 713,85 Razem - 169 841,23 154 070,65 XII.2003r. 1. Maciej Rataj 2. Rolnik 3. Mamry 4.Ziemia Suwalska 21 531 9 117 11 676 16 696 84 380,62 38 616,19 58 692,97 66 386,74 76 362,95 34 310,69 48 674, 06 59 130,53 Razem 248 076,52 218 478,23 Łącznie: XI i XII 417 917,75 372 548,88 Uwagi: 1/ warto ś ci podane kolumnach 4, 5 i 6 i 3 zawieraj ą równie ż op ł aty cumownicze, których nie uwzgl ę dniaj ą przepisy rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury. Nie wy łą czono ich z oblicze ń , bowiem ich wysoko ść wzros ł a w takim samym stopniu, jak wysoko ść innych op ł at zawartych w taryfie. Podstaw ą kwot ę w obci ąż eniach na rzecz statków wnioskodawcy stanowi op ł ata tona ż owa i przystanio wa ([…]% ogólnego obci ąż enia w 2002. i […]% w 2003r. – obliczenia w ł asne Prezesa Urz ę du) 2/ W kolumnie 4 obliczono [obliczenia w ł asne Prezesa Urz ę du], jaka by ł aby wysoko ść obci ąż enia w poszczególnych fakturach, gdyby nie wliczano do niej op ł aty ł adunkowej , której faktycznie Zak ł ady nie pobiera ł y i która nie by ł a i nie jest uj ę ta w stosowanej przez nie taryfie op ł at. Op ł ata ta w wysoko ś ci 0,07 euro/t by ł a w cytowanym rozporz ą dzeniu ustalona dla ł adunków masowych sypkich (taki typ ł adunku stanowi ą surowce do starczane do Zak ł adów). Wyodr ę bnienie op ł aty ł adunkowej jest celowe tak ż e i z tego wzgl ę du, ż e jej stosowanie przewidziane by ł o tylko do 30 kwietnia 2004r., a prawo pobierania jej przys ł ugiwa ł o wy łą cznie podmiotowi zarz ą dzaj ą cemu portem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o portach i przystaniach morskich. Zak ł ady takim podmiotem nie by ł y. Dla ustalenia nale ż no ś ci z tytu ł u op ł aty ł adunkowej w PLN wykorzystano ś redniomiesi ę czny kurs euro (wg NBP), który w m - c u XI. 2003r. = 4,6254 PLN i m - cu XII 2003r.= 4,5,6547 PLN. Dla poszczególnych statków wymienionych w tabeli wynios ł a ona odpowiednio: Armia Ludowa: […] t x 0,07 euro = […] euro x 4,6254 = […] PLN Powstaniec Listopadowy: […] t x 0,07 euro = […] euro x 4, 6254 = […] PLN Maciej Rataj: […] t x 0,07 euro = […] euro x 4,6547 = […] PLN Rolnik: […] t x 0,07 euro = […] euro x 4,6547 = […] PLN Mamry: […] t x 0,07 euro = […] euro x 4,6547 = […] PLN Ziemia Suwalska: […] t x 0,07 euro = […] euro x 4,6547 = […] PLN . Warto ś ci w kolumnie 5 stanowi ą ró ż nic ę mi ę dzy warto ś ciami z kolumny 4 i naliczon ą wy ż ej op ł at ą ł adunkow ą . 11 Zestawienie wielko ś ci op ł at faktycznie naliczonych wnioskodawcy (w odnie - sieniu do poszczególnych statków) z op ł atami, jakie mog ł yby by ć naliczone na podstawie stawek z przywo ł anego rozporz ą dzenia – potwierdza wyja ś nienia Zak ł adów, ż e nale ż no ś ci, jakimi obci ąż a on wnioskodawc ę za us ł ugi portowe w oparciu o taryf ę obowi ą zuj ą c ą od 1 listopada 2003r. s ą znacznie ni ż sze od obci ąż e ń , których ma ksymalny poziom wyznacza ł yby stawki zawarte w rozporz ą dzeniu obowi ą zuj ą cym w dniu zmiany waluty w taryfie. W ocenie organu antymonopolowego ró ż nica ta jest mniejsza ni ż poda ł y to Zak ł ady (wed ł ug wylicze ń Zak ł adów ró ż nica ta oscylowa ł a w granicach […]%. – k . 66). Pomijaj ą c b łą d w obliczeniach, nieuzasadnione by ł o wliczanie op ł aty ł adunkowej do nale ż no ś ci ustalonych w oparciu o stawki zawarte w rozporz ą dzeniu Ministra Infrastruktury. Jak ju ż wspomniano, pomimo faktycznego zarz ą dzania portem, z powodu nieuregu lowanego stanu prawnego (port w Policach nie by ł obj ę ty przepisami ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o portach i przystaniach morskich) nie by ł y one uprawnione do pobierania wymienionej op ł aty. Tym nie mniej, z wy łą czeniem statku Mamry (na wynik w tym przypa dku mia ł y wp ł yw relacje mi ę dzy GT statku i ilo ś ci ą przewiezionego ł adunku), we wszystkich innych przypadkach op ł aty naliczone wnioskodawcy na podstawie taryfy stosowanej przez Zak ł ady od 1 listopada 2003r. by ł y znacznie ni ż sze, ni ż mog ł yby by ć naliczone na podstawie cen (stawek) urz ę dowych. 8 W miesi ą cu listopadzie ró ż nica ta wynosi ł a […]%, za ś w m - cu grudniu o […]%. W skali dwu miesi ę cy, w odniesieniu do łą cznego obci ąż enia wszystkich obs ł u ż onych statków wnioskodawcy, ró ż nica si ę ga ł a do […]%. Od dnia 1 wrze ś nia 2004r. maksymalne wysoko ś ci op ł at portowych reguluje art. 8 ust. 2 wspomnianej ustawy o portach […]. Okre ś lona jest w nim maksymalna wysoko ść stawki op ł aty tona ż owej i przystaniowej, która nie mo ż e by ć wy ż sza odpowiednio od 1,10 euro i 0,17 euro za jednostk ę pojemno ś ci brutto (GT) statku. Jak ju ż wspomniano, stosowana przez Zak ł ady stawka op ł aty tona ż owej, ze wzgl ę du na jej zró ż nicowanie, nie jest porównywalna ze stawk ą okre ś lon ą w jednej formie i kwocie i st ą d nie jest mo ż liwa ocena jej poziomu w odniesieniu do stawki okre ś lonej w ustawie o portach […]. Ocenie takiej mo ż e by ć natomiast poddana stawka op ł aty przystaniowej, okre ś lona w taryfie Zak ł adów na poziomie 0,10 euro/1 GT statku. Jest ona zatem ni ż sza od stawki maksyma lnej o 58,82%. W ocenie organu antymonopolowego, poczynione wy ż ej ustalenia co do da - nych zawartych w tabeli, jak i wynik porównania stawki op ł aty przystaniowej stosowanej przez Zak ł ady po zmianie taryfy z wysoko ś ci ą tej stawki okre ś lonej urz ę dowo, pozw alaj ą na zaj ę cie stanowiska, ż e brak jest dostatecznych przes ł anek, aby stawkom op ł at portowych zawartym w taryfie ustalonej i stosowanej przez Zak ł ady od 1 listopada 2003r., mo ż na by ł o przypisa ć cech ę nadmiernego wygórowania. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę o rzeczono, jak w sentencji A D . 2. Aby okre ś lone dzia ł anie przedsi ę biorcy, zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na 8 Stawki op ł at portowych okre ś lone w cytow anym rozporz ą dzeniu mia ł y w okresie jego obo - wi ą zywania charakter cen urz ę dowych – por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 11 sierpnia 2004r., sygn. akt Ama 55/03. 12 rynku w ł a ś ciwym, mog ł o by ć zakwalifikowane jako naruszaj ą ce zakaz okre ś lony w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, nale ż y wykaza ć , ż e:  narzuca on kontrahentom warunki zawieranych umów  warunki wspó ł pracy s ą obiektywnie uci ąż liwe,  warunki te stanowi ą dla narzucaj ą cego je ź ród ł o nieuzasadnionych korzy ś ci. Stosowanie przez skar ż onego przedsi ę biorc ę praktyki, o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 uwa ż a si ę za udowodnione, je ż eli – wobec pozostaj ą cej poza sporem jego pozycji rynkowej – dowiedzione zostanie, ż e wszystkie wymienione wy ż ej przes ł anki wyst ą pi ł y jednocze ś nie. 9 Jest to praktyka o charakterze eksploatacyjnym, której bezpo ś redn ie skutki godz ą w interesy przedsi ę biorców, przeciwko którym s ą skierowane. Ponoszone przez nich okre ś lonego rodzaju straty, b ę d ą ce odpowiednikiem nieuzasadnionych korzy ś ci dominanta, powoduj ą , i ż cz ę sto pozostaj ą oni w gorszej sytuacji konkurencyjnej, ni ż inni przedsi ę biorcy - ich potencjalni i rzeczywi ś ci konkurenci, dzia ł aj ą cy na innych, paralelnie zorganizowanych rynkach - nie dotkni ę ci takimi praktykami. Ustawa antymonopolowa nie definiuje poj ęć „uci ąż liwy” , „ narzucanie” i „nie - uzasadnione korzy ś ci” . Zgodnie jednak ż e z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem antymonopolowym za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy, który dla jednej ze stron oznacza ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tego w stosunkach danego rodzaju, a „ narzucanie” tych warunków wi ąż e si ę z wyst ą pieniem – po stronie kontrahenta – przymusu wynikaj ą cego z uprzywilejowanej pozycji rynkowej zajmowanej przez przedsi ę biorc ę dominuj ą cego. Kryterium pozwalaj ą cym odró ż ni ć t ę sytuacj ę od okoliczno ś ci, w których ma miejsce swobodne kontrakto wanie stron ( w granicach swobody umów wynikaj ą cej z art. 353 Kc.), jest zasada racjonalnego post ę powania kontrahenta przedsi ę biorcy dominuj ą cego. Nieuzasadnione korzy ś ci maj ą z regu ł y posta ć nadwy ż ki finansowej (co nie jest jednoznaczne z op ł acalno ś ci ą gospodarcz ą ), któr ą dominant osi ą gn ął w wyniku zachwiania ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń w relacjach z kontrahentami. Wnioskodawca wskazuj ą c na naruszenie przez Zak ł ady art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […] podniós ł , i ż wykorzystuj ą c si łę ry nkow ą , jednostronnie i arbitralnie narzuca ona kontrahentom nowe, bardziej niekorzystne warunki ś wiadczenia us ł ug portowych, po wy ż szej cenie, co w efekcie pozwala jej na osi ą ganie nieuzasadnionych korzy ś ci z tego tytu ł u. Dostarczaj ą c surowce do zak ł adów j est on zmuszony do korzystania z us ł ug portowych na warunkach ustalonych(narzuconych) przez zak ł ady. W rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie […] przes ł anka narzucania warunków umowy przez podmiot dominuj ą cy mo ż e zosta ć spe ł niona w sytuacji, k iedy rynek w ł a ś ciwy jest rynkiem niekonkurencyjnym i kontrahenci przedsi ę biorcy, którego dzia ł ania poddane s ą ocenie, s ą pozbawieni b ą d ź to mo ż liwo ś ci negocjacji zasad na jakich odbywa si ę wspó ł praca stron, b ą d ź wyboru, np. innego dostawcy us ł ug. Z materia ł u dowodowego wynika, armatorzy, którzy byli zwi ą zani umowami na transport okre ś lonego ł adunku do/z portu w Policach, w tym tak ż e wnioskodawca, skazani byli na dyktat Zak ł adów, które faktycznie do m - ca grudnia 2004r. 10 by ł y jedynym podmiotem zarz ą dzaj ą cym portem. Nie mieli oni wp ł ywu ani na ustalenia zawarte w taryfie stosowanej przez zak ł ady, ani na wysoko ść stawek, na podstawie których Zak ł ady nalicza ł y 9 Por. wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 8 listopada 2001r., sygn. akt I CKN 494/99. 10 W m - cu grudniu do zarz ą dzania portem w Policach powo ł ana zosta ł a spó ł ka z o.o. Zarz ą d Portu. 13 na ich rzecz obci ąż enia za wykonane us ł ugi portowe, bowiem stawki te nie podlega ł y negocjacji. Brak jest natomiast dostatecznego dowodu wskazuj ą cego na fakt, ż e obowi ą - zuj ą ce strony warunki wspó ł pracy mia ł y i maj ą obiektywnie uci ąż liwy charakter (za taki w sensie subiektywnym postrzegany jest przez p ł atnika ka ż dy wzrost op ł at i ś wiadcze ń , niezal e ż nie od tego czy ma on uzasadnienie, czy brak jest ku temu podstaw) i by Zak ł ady osi ą ga ł y kosztem swoich kontrahentów nieuzasadnione korzy ś ci. Trudno bowiem uzna ć za zasadne, by okre ś lonym przez ustawodawc ę stawkom op ł at, cho ć by i maksymalnym, przypisa ć cech ę uci ąż liwo ś ci w rozumieniu praw konkurencji. Je ż eli przedsi ę biorca porusza si ę w granicach stawek op ł at ustalonych w prawie, to takie dzia ł anie nie mo ż e by ć uznane za bezprawne. Zak ł ady uzasadniaj ą c dokonan ą podwy ż k ę podnosi ł y, ż e niezale ż nie od nak ł a - dów na utrzymanie w nale ż ytym stanie akwenów i infrastruktury w porcie, niezb ę dne by ł o poniesienie nak ł adów na prace przygotowawcze zwi ą zane z zamierzonym utworzeniem spó ł ki z gmin ą Police, której zadaniem b ę dzie zarz ą dzanie portem. Wp ł yw na poziom stawek op ł at portowych mia ł y tak ż e rosn ą ce stawki frachtu, którymi Zak ł ady obci ąż ane s ą za dostarczone do nich surowce. Z przedstawionych przez Zak ł ady wylicze ń wynika, ż e ró ż nica (w PLN) mi ę dzy wysoko ś ci ą op ł at wynikaj ą c ą z naliczania wnioskodawcy w m - cu listopadzie i grudniu 2003r. op ł at portowych w euro a ich wysoko ś ci ą naliczon ą w tym samym czasie w USD, wynios ł aby w skali ca ł ego okresu […] z ł . Oznacza to faktyczny wzrost obci ąż e ń w PLN o […]% (k. 40). Koszty dzia ł alno ś ci portu w roku 2003 wzros ł y w stosunku do roku 2000 o […]% (obliczenia w ł asne Prezesa Urz ę du na podstawie k. 77). Ró ż nica mi ę dzy wzrostem wp ł ywów osi ą ganych ze sprzeda ż y us ł ug portowych zarówno wnioskodawcy, jak i innym armatorom, a wzrostem kosztów utrzy mania portu sprowadza si ę zatem do 2 punktów i w zwi ą zku z tym nie daje podstawy do oceny, ż e Zak ł ady dokonuj ą c podwy ż ki op ł at portowych poprzez zmian ę waluty w stosowanej przez siebie taryfie z pomini ę ciem relacji kursu USD i euro, osi ą gaj ą z tego tytu ł u nieuzasadnione korzy ś ci. Podwy ż ka op ł at dokonana zosta ł a tak ż e z powodu wzrastaj ą cy op ł at frachto - wych. W sk ł ad tych op ł at przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cy us ł ugi transportu drog ą morsk ą wliczaj ą ponoszone przez siebie op ł aty portowe. Wnioskodawca pobiera od zak ł adów fracht w wysoko ś ci oko ł o […] z ł /t (k. 40). W 2003r., jeszcze przed zmian ą taryfy op ł at portowych, podniós ł stawki on frachtu o […]%, a w 2004r. o […]%. Z wylicze ń przedstawionych przez Zak ł ady wynika, i ż podwy ż ka op ł at portowych, wskutek której koszty us ł ug portowych ponoszone przez wnioskodawc ę wzros ł y po zmianie taryfy o […]% ( łą cznie za m - c listopada i grudzie ń 2003r.) spowodowa ł a wzrost kosztu frachtu 1 t przewo ż onego ł adunku o […]%. Powy ż sze, jak i wyniki ustale ń dokonanych w pkt 1 niniejszego uzasadnienia i wykazany w nich brak dowodów przemawiaj ą cych za tym, ż e stosowane przez Zak ł ady op ł aty portowe maj ą charakter nadmiernie wygórowany, nie pozwala uzna ć , ż e dokonana przez Zak ł ady podwy ż ka op ł at za us ł u gi portowe, uzyskana poprzez zmian ę waluty rozliczeniowej w taryfie, przysporzy ł a Zak ł adom nieuzasadnionych korzy ś ci. Ustawa o portach i przystaniach morskich stanowi, ż e op ł aty portowe (ustawa reguluje wysoko ść op ł aty tona ż owej, przystaniowej i pasa ż erskiej) winny by ć pobierane w wysoko ś ci uzale ż nionej od rodzaju tych op ł at, typów i wielko ś ci statków, czasu u ż ytkowania infrastruktury portowej […], a tak ż e, ż e zarz ą dzaj ą cy portem, pobieraj ą c od u ż ytkowników infrastruktury portowej op ł aty portowe, winie n mie ć na wzgl ę dzie zasady równego 14 traktowania i niedyskryminacji u ż ytkowników infrastruktury portowej oraz zasady racjonalnego gospodarowania (art. 8 ust. 3 i 4a). W ocenie organu antymonopolowego Zak ł ady, jakkolwiek nie mia ł y statusu prawnego podmiotu zarz ą dzaj ą cego portem, to faktycznie sprawuj ą c wymienion ą funkcj ę stosowa ł y si ę do zasad okre ś lonych w ustawie. Maj ą c na uwadze wskazane wy ż ej okoliczno ś ci uzna ć nale ż a ł o, ż e równie ż dru - ga i trzecia z przes ł anek, decyduj ą cych o uznaniu, ż e poddany post ę powaniu przedsi ę biorca stosuje praktyk ę zakazan ą art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji […] nie zosta ł a spe ł niona. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę orzeczono, jak w sentencji P OUCZENIE : Stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie ko nkurencji i konsumentów (jedn. tekst: Dz. U. Nr 86 z 2003r., poz. 804 ze zm.), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Gda ń sku Roman Jarz ą bek O TRZYMUJĄ : 1. Z AK Ł ADY C HEMICZNE „P OLICE ” S.A. UL . K U Ź NICKA 1 72 - 010 P OLICE 2.