RGD-4/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA U RZ Ę DU O CHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./F AX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @UOKIK . GOV . PL RGD.411-12/05/06/WW Gda ń sk, dnia 24 lutego 2006r. D ECYZJA NR RGD.4/2006 Na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Pre- zesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miej- scowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18 z 2002r., poz. 172 ze zmian ą ), – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – umarza si ę , jako bezprzedmiotowe, post ę powanie antymonopolowe wszcz ę te na wniosek przedsi ę biorcy X w P. przeciwko Y w G, w sprawie stosowania przez Y w G. praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominu- j ą cej na lokalnym rynku dostaw energii elektrycznej poprzez uzale ż nienie zmiany mocy umownej od podpisania nowej, niekorzystnej dla przedsi ę biorcy umowy. U ZASADNIENIE Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Gda ń sku wp ł yn ął wniosek przedsi ę biorcy X w P. (zwanego dalej wnioskodawc ą lub X, odbior- c ą , skar żą cym) o wszcz ę cie post ę powania administracyjnego przeciwko Y o tre ś ci: „Zgodnie z art. 21 ust. 2 Ustawy z dnia 24.02. 1990 r. tekst jednolity Dz. U. z 1995 r., nr 80, poz. 405 z pó ź n. zm., firma X wnosi o wszcz ę cie post ę powania administra- cyjnego przeciwko firmie Y o naruszenie art. 5 ust. 2 z dnia 10.04.1997r. Prawo energetyczne Dz.U. nr 54 poz. 348 z pó ź n. zm. oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24.02.1990r. o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów Dz.U. nr 49 poz. 319 tekst jednolity z pó ź n. zm.”. W uzasadnieniu wniosku skar żą cy podniós ł m.in., ż e w dniu 1 stycznia 1993r. zawar ł z Y umow ę na dostaw ę energii elektrycznej (umowa nr 5065/B22), w której moc umown ą , w okresie rocznym okre ś lono na 100 kW. Ze wzgl ę du na wi ę k- sze zapotrzebowanie energii w okresie zimowym (ogrzewanie pomieszcze ń biuro- wych), a mniejsze w okresie letnim, w dniu 10 marca 2004r. Spó ł ka wyst ą pi ł a do do- stawcy o zmian ę mocy umownej. „Y uzale ż ni ł zmian ę mocy od podpisania nowej umowy niekorzystnej dla firmy X”. W ocenie wnioskodawcy takie dzia ł anie dostawcy narazi ł o skar żą cego na straty w wysoko ś ci 1948,16 z ł , st ą d wniosek o wszcz ę cie po- st ę powania uzna ć nale ż y za ca ł kowicie za uzasadniony. Maj ą c na uwadze podniesione przez wnioskodawc ę zarzuty oraz przedsta- wione fakty, których wst ę pna ocena mog ł a uzasadni ć domniemanie, ż e w przedmio- towej sprawie dosz ł o do naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwan ą dalej ustaw ą antymonopolow ą ), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem UOKiK lub orga- nem antymonopolowym) wszcz ął z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu ustalenie, czy dzia ł ania dostawcy energii elektrycznej nie naruszaj ą chronionych prawem regu ł konkurencji. Dostawca energii elektrycznej w G. – zwany dalej Y, dostawc ą , skar ż o- nym) w zwi ą zku z prowadzonym post ę powaniem wskaza ł w dniu 15 czerwca 2005r., ż e: 9 Spór w przedmiotowej sprawie trwa ju ż wiele lat. W 1999r., w nast ę p- stwie skargi o podobnej tre ś ci, wniesionej przez X, Prezes UOKiK prowa- dzi ł post ę powanie administracyjne przeciwko przedsi ę biorcy Y w sprawie „stosowania praktyk monopolistycznych […] poprzez nieuwzgl ę dnienie okresowej zmiany mocy zamówionej […] oraz niew ł a ś ciwe rozliczanie nadwy ż ek za energi ę ”. Post ę powanie administracyjne zako ń czy ł o si ę wy- daniem decyzji, w uzasadnieniu której Prezes UOKiK orzek ł w sentencji m.in., ż e „zarzuty przedstawione przez X wobec dostawcy energii uzna ć nale ż y za pozbawione podstaw”. 9 W aktualnie obowi ą zuj ą cych w Koncernie standardowych drukach umów sprzeda ż y energii elektrycznej i ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, § 7 pkt 11 stanowi, ż e odbiorca ma prawo zmieni ć moc umown ą raz w roku, do ko ń ca pa ź dziernika, na nast ę pny rok kalendarzowy. Dodatkowo o takiej mo ż liwo ś ci odbiorcy s ą informowani we wrze ś niu, kiedy jest im przesy ł any druk „zamówienia mocy umownej” na rok nast ę pny. Ponadto w obowi ą zu- j ą cej taryfie dla energii elektrycznej z zapisu pkt 5.2.5 wynika, ż e „w przy- padku zmniejszenia mocy umownej, za zgod ą sprzedawcy w trakcie roku obowi ą zywania taryfy, nast ę puje zwi ę kszenie op ł aty przesy ł owej w cz ęś ci sta ł ej z tego tytu ł u o 20%, dla ca ł ego okresu obj ę tego korekt ą ”. 9 Z ł o ż one przez odbiorc ę zamówienie na moc umown ą jest cz ęś ci ą zawar- tej przez strony umowy, tym samym zmiana mocy mo ż e nast ą pi ć wy łą cz- nie w formie pisemnej za zgod ą obu stron. 9 Y nie widzi przeszkód w zrealizowaniu prawa do zmiany mocy przez od- biorc ę . Problem dotyczy jedynie spe ł nienia wymogów formalnych, tj. ak- tualizacji umowy, która zosta ł a podpisana w 1993r. i nie jest w chwili obecnej dostosowana do obowi ą zuj ą cego stanu prawnego. Mimo wielo- krotnych prób aktualizacji umowy zarz ą d Spó ł ki X permanentnie odmawia jej podpisania. Wyja ś nienia te, w celu ustosunkowania si ę do argumentów w nich zawar- tych, przekazane zosta ł y wnioskodawcy, którego jednocze ś nie zobowi ą zano do wska- zania przyczyn, dla których odmawia podpisania nowej umowy, zawieraj ą cej uregu- lowania wynikaj ą ce wprost z ustawy Prawo energetyczne (Dz.U. z 1997r., Nr 54, poz. 2 348 ze zmianami) i rozporz ą dze ń wykonawczych wydanych na jej podstawie. Ponadto poinformowano wnioskodawc ę , i ż w przypadku, gdyby w dalszym ci ą gu podtrzymywa ł on zarzuty wysuwane wobec dostawcy energii i żą da ł wszcz ę cia przeciwko niemu post ę powania antymonopolowego, to wówczas nale ż y z ł o ż ony wniosek uzupe ł ni ć , tzn.: 9 dok ł adnie sprecyzowa ć zarzuty, wraz z podaniem podstawy prawnej, 9 wykaza ć naruszenie interesu publicznoprawnego, 9 wnie ść stosown ą op ł at ę i przedstawi ć dowód jej wniesienia. Spó ł ka w odpowiedzi na wezwanie organu antymonopolowego w dniu 21 lipca 2005r. z ł o ż y ł a op ł acony wniosek o wszcz ę cie „post ę powania administracyjnego przeciwko Y”, o naruszenie art. 8 ustawy z dnia 15.12.2000r. tekst jednolity Dz.U. z 2003r. nr 86 poz. 804 z pó ź n. zmianami., w uzasadnieniu którego podniesiono argu- menty wskazane we wcze ś niejszym wyst ą pieniu X. Wobec faktu op ł acenia wniosku, Prezes UOKiK, uwzgl ę dniaj ą c żą danie przedsi ę biorcy X w P., wszcz ął w dniu 21 lipca 2005r. post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Y w G. pozycji dominuj ą cej na lokal- nym rynku dostaw energii elektrycznej poprzez uzale ż nienie zmiany mocy umownej od podpisania nowej, niekorzystnej dla przedsi ę biorcy umowy, co mo ż e stanowi ć na- ruszenie art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopo- lowego, Y w dniu 8 sierpnia 2005r. poinformowa ł , co nast ę puje: 9 nie istnieje „sytuacja uzale ż nienia zmiany mocy umownej od podpisania nowej, niekorzystnej dla przedsi ę biorcy umowy”. Istnieje tylko kwestia do- stosowania tre ś ci umowy do obowi ą zuj ą cych zapisów ustawy Prawo ener- getyczne. Zdaniem dostawcy obecnie „stosowane wzorce umów zawieraj ą warunki korzystniejsze dla Odbiorcy w stosunku do umowy z 1993 roku, która obecnie obowi ą zuje mi ę dzy stronami”. 9 po negocjacjach z Odbiorc ą zosta ł zredagowany nowy projekt umowy i uzgodniony co do tre ś ci zapisów z wyj ą tkiem jednego. Tre ść spornego punktu by ł a przedmiotem post ę powania administracyjnego prowadzonego przed Prezesem Urz ę du Regulacji Energetyki (zwanego dalej Prezesem URE lub organem regulacyjnym). Decyzj ą z dnia 24 czerwca 2005r. Prezes URE umorzy ł przedmiotowe post ę powanie. Od wydanej decyzji Y z ł o ż y ł odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. 9 Dostawca w dalszym ci ą gu prowadzi z wnioskodawc ą negocjacje doty- cz ą ce tre ś ci spornego zapisu, o czym ś wiadczy chocia ż by fakt, ż e na spo- tkaniu z Prezesem firmy X w dniu 8 lipca 2005r. w siedzibie Y zosta ł y prze- kazane trzy wersje zapisu tre ś ci spornego punktu umowy sprzeda ż y ener- gii elektrycznej i ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych. Do odpowiedzi dostawcy energii ustosunkowa ł si ę wnioskodawca, który w pi ś mie z dnia 30 sierpnia 2005r. przekaza ł organowi antymonopolowemu wystawione przez Koncern wezwania do zap ł aty z dnia 26 lipca 2005r. i 24 sierpnia 2005r. (faktu- ry wyrównawcze) na kwot ę 272,00 z ł . W jego opinii kwota ta stanowi „ jednomie- si ę czna ró ż nic ę w op ł acie za zu ż ycie zamówionej mocy umownej. Obrazuje to jedno- znacznie jak podchodzi do problemu Y. Po raz kolejny firma nasza nie znajduje pod- 3 staw, na których opiera si ę Y. nie realizuj ą c naszego zlecenia na zmian ę mocy umownej”. W trakcie trwania post ę powania antymonopolowego postanowieniem nr 301/05 z dnia 8 wrze ś nia 2005r. organ antymonopolowy powiadomi ł strony o zali- czeniu w poczet dowodów ca ł o ś ci informacji uzyskanych w trakcie prowadzonego wcze ś niej post ę powania wyja ś niaj ą cego (sygn. akt RGD.400-27/05/WW). W dniu 12 wrze ś nia 2005r. Spó ł ka SINUS wnios ł a dodatkowe wyja ś nienia z których wynika, m.in., ż e: 9 na z ł o ż one pismo w sprawie zmiany mocy umownej, otrzyma ł a odpo- wied ź dostawcy z dnia 15 kwietnia 2004r. informuj ą ce, „wyra ż amy zgod ę na zmniejszenie mocy umownej ze 120 kW na 95 kW dla ostatniego kwar- ta ł u br. dla obiektu o ww. numerze ewidencyjnym umowy po zaktualizo- waniu umowy”. 9 w pa ź dzierniku 2004r. otrzyma ł a faktur ę , w której nie uwzgl ę dniono zmiany zg ł oszonej mocy, 9 Koncern w pismach z dnia 30 listopada 2004r. oraz 28 grudnia 2004r. poinformowa ł o mo ż liwo ś ci zmiany mocy umownej po podpisaniu nowej umowy, 9 wystosowa ł a w dniu 2 grudnia 2004r. do Y ostateczne wezwanie do zmiany mocy umownej i jednocze ś nie tego samego dnia zwróci ł a si ę do Pó ł nocnego Oddzia ł u Terenowego Urz ę du Regulacji Energetyki w Gda ń sku w kwestii niezrealizowania przez dostawc ę zmniejszenia mocy umownej, 9 w dniu 11 stycznia 2005r. w siedzibie Pó ł nocnego Oddzia ł u Terenowego URE odby ł o si ę spotkanie, którego przedmiotem by ł a kwestia zawarcia umowy sprzeda ż y energii elektrycznej pomi ę dzy Y a Spó ł k ą . Na spotkaniu strony uzgodni ł y wst ę pne porozumienie co do zapisów umownych doty- cz ą cych terminów p ł atno ś ci i odpowiedzialno ś ci Koncernu za zobowi ą za- nia; wyja ś niono równie ż kwestie dotycz ą ce odczytów i warunków tech- nicznych i prawnych zwi ą zanych z funkcjonowaniem uk ł adu pomiarowo- rozliczeniowego. Strony ponadto wskaza ł y, ż e szczegó ł owe rozwi ą zania zostan ą zawarte w instrukcji wspó ł pracy, której projekt opracuje Y i prze- ś le odbiorcy. W przypadku niemo ż no ś ci osi ą gni ę cia porozumienia strony zobowi ą za ł y si ę do poinformowania o tym fakcie Prezesa URE. W dniu 17 pa ź dziernika 2005r. Oddzia ł , w zwi ą zku z wcze ś nie przeprowa- dzonymi rozmowami z zarz ą dem Spó ł ki X, wyst ą pi ł z pismem (znak ZOKOHK- 001097-2005), w którym wyrazi ł wol ę zako ń czenia trwaj ą cego sporu i zwrot spornej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami w wysoko ś ci 2062,68 z ł , któr ą by ł sk ł onny zali- czy ć na poczet p ł atno ś ci za dostarczon ą odbiorcy energie elektryczn ą lub przekaza ć gotówk ę na jego konto. Dokona ł przy tym korekty faktur VAT wystawionych w okre- sie od 31 pa ź dziernika 2004r. do 30 kwietnia 2005r. W dniu 27 pa ź dziernika 2005r. odbiorca w odpowiedzi (pismo L.dz. 53/2005) wskaza ł , ż e w trakcie wcze ś niej przeprowadzonych rozmów z przedstawi- cielem Y okre ś li ł warunki na jakich jest sk ł onny zako ń czy ć spór w sposób ugodowy. Nie akceptuj ą c propozycji Y, wyrazi ł wol ę „za ł atwienia wszystkich problemów w spo- sób polubowny”. Jednocze ś nie odes ł a ł skorygowane faktury koryguj ą ce, pozostawia- 4 j ą c je bez popisu. W dniu 27 pa ź dziernika 2005r. organ antymonopolowy wyst ą pi ł do Y w kwestii przedstawienia przebiegu procesu aktualizacji umów o dostarczanie energii elektrycznej. Spó ł ka w odpowiedzi poinformowa ł a, ż e: 9 podpisa ł a z przedsi ę biorcami 1826 umów, w tym 1315 nowych, 9 zgodnie z warunkami koncesji na obrót energi ą elektryczn ą i ś wiadcze- nie us ł ug przesy ł owych wydanej przez Prezesa URE w dniu 18 listopada 1998r. zobowi ą zana zosta ł a do dostosowania swoich umów do ustawy Prawo energetyczne poprzez ich aktualizacj ę z odbiorcami. Wówczas zwró- cono si ę do odbiorców w formie pisemnej jednak cz ęść z nich nie odpo- wiedzia ł a na wyst ą pienie dostawcy, 9 zgodnie z zapisami zarówno starej jak i nowej umowy wszelkie zmiany w umowie wymagaj ą formy pisemnej i zgody obu stron, st ą d stoimy na stanowisku, ż e jakiekolwiek zmiany w umowie powinny zachowa ć t ę for- m ę . Dlatego te ż zmiana mocy umownej, jako zapis umowy realizowana by ł a i jest poprzez zawarcie odpowiedniego aneksu lub nowej umowy. Uproszczon ą form ą tej procedury jest zapewniona odbiorcy w umowie mo ż liwo ść jednorazowej zmiany mocy umownej w ci ą gu roku do ko ń ca pa ź dziernika na rok nast ę pny. W tym przypadku to Y przypomnia ł a od- biorcy o takiej sposobno ś ci poprzez wys ł anie zamówienia na moc umow- n ą , które po wype ł nieniu odbiorcy mog ą odes ł a ć do Y je ż eli chc ą dokona ć zmian w zamówieniu mocy na nast ę pny rok. Wówczas, je ż eli przes ł ana zmiana nie wymaga przebudowy uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego lub przy łą cza wniosek taki traktowany jest jako aneks do umowy. Ta sama procedura zachowana jest w przypadku firmy X. 9 wszyscy odbiorcy, którzy zwracaj ą si ę do dostawcy o zmian ę mocy umownej, po pozytywnym rozpatrzeniu takiego wniosku tzn., gdy spe ł nia- j ą wszelkie techniczne warunki takiej dostawy, informowani s ą o potrzebie zaktualizowania umowy poprzez zawarcie odpowiedniego aneksu lub no- wej umowy, 9 Y nie prowadzi ewidencji korespondencji zwi ą zanej ze zmian ą mocy umownej st ą d nie ma mo ż liwo ś ci przedstawienia ilo ś ci przedsi ę biorstw, które zwróci ł y si ę do Y od roku 1999 z wnioskiem o jej zmian ę . W dniu 8 grudnia 2005r. w siedzibie Delegatury odby ł a si ę rozprawa ad- ministracyjna. Podczas rozprawy wnioskodawca o ś wiadczy ł m.in., ż e: 9 przedmiotem post ę powania antymonopolowego jest stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na odmowie uwzgl ę dnienia wniosku z dnia 10 marca 2004r. o zmian ę mocy zamówionej, tj. praktyki okre ś lonej art. 8 ust. 2 pkt 4 i w tym przedmiocie nie widzi mo ż liwo ś ci za- warcia ugody, 9 przed Prezesem UOKiK prowadzone by ł o post ę powanie dot. podobnego zarzutu i wtedy Y uzna ł a jego zasadno ść i w zwi ą zku z tym strony zawar ł y ugod ę , a post ę powanie zosta ł o zako ń czone wydaniem decyzji administra- 5 cyjnej z dnia 16 marca 2000r. nr RGD. 9/2000, 9 zgodnie z uzasadnieniem zawartym w ww. decyzji nie mia ł obowi ą zku zg ł aszania zmiany mocy zamówionej w sposób okre ś lony umow ą stron z 1993r. 9 pomi ę dzy 1 stycznia 1993r. i 10 marca 2004r. wyst ę powa ł do dostawcy o zmian ę mocy umownej. Wniosek by ł rozpatrzony pozytywnie i nie wi ą za ł si ę ze zmian ą umowy w formie aneksu, 9 nie wyst ą pi ł na drog ę powództwa s ą dowego (w zwi ą zku z odmow ą Y na uwzgl ę dnienie zmiany mocy umownej), ale uczyni to po otrzymaniu „pra- womocnej decyzji Prezesa Urz ę du”, 9 Y do dnia dzisiejszego uwzgl ę dni ł a jedynie cz ęść postulatów; nie uzgod- niono zapisów dot. odpowiedzialno ś ci stron, jak te ż zapisów postanowie ń o wspó ł pracy maj ą cych stanowi ć integraln ą cz ęść umowy, jak te ż ustale- nia faktycznego stanu infrastruktury technicznej , 9 otrzyma ł korekty do wcze ś niej wystawionych faktur, ale ich nie przyj ął i odes ł a ł do Y. Przedstawiciele Y przekazali nast ę puj ą ce informacje: 9 istnieje mo ż liwo ść zawarcia ugody, 9 stan faktyczny przy orzekaniu decyzj ą z roku 2000, by ł inny, 9 w zwi ą zku z wnioskiem o zmian ę mocy zmówionej nie by ł a konieczna zmiana w infrastrukturze technicznej, 9 w sytuacjach, w których strony nie mog ą osi ą gn ąć porozumienia co do tre ś ci umowy, sprawa powinna zosta ć rozstrzygni ę ta przez Prezesa URE, w chwili obecnej przed SOKiK toczy si ę post ę powanie odwo ł awcze od decyzji Prezesa URE Oddzia ł Terenowy w Gda ń sku w przedmiocie ustalenia wa- runków nowej umowy, które to rozstrzygni ę cie pozwoli ustali ć te warunki, 9 z koncesji Y wynika równie ż obowi ą zek uaktualniania warunków umow- nych z odbiorcami i wed ł ug o ś wiadczenia Y firma X jest jedyn ą , która tak kategorycznie odmawia zaktualizowania umowy, 9 na pytanie przedstawiciela Urz ę du, jaka jest sytuacja w chwili obecnej odno ś nie rozliczania mi ę dzy stronami nale ż no ś ci z tytu ł u op ł at za moc za- mówion ą , wnioskodawca o ś wiadcza, ż e Y próbuje uwzgl ę dni ć wniosek X, 9 wed ł ug o ś wiadczenia wnioskodawcy, w otrzymywanych fakturach za energi ę elektryczn ą widniej ą zapisy wynikaj ą ce z warunków umowy z 1993r., nieuwzgl ę dniaj ą ce wniosku. Jest faktem, ż e wnioskodawca otrzy- ma ł korekty do tych faktur, ale ich nie przyj ął i odes ł a ł do Y. 9 Y przed ł o ż y ł a do akt sprawy dokument z dnia 5 pa ź dziernika 2005r., notatk ę s ł u ż bow ą , oznaczon ą nazwiskiem Z, zawieraj ą c ą informacj ę doty- cz ą c ą rozmów prowadzonych przez X i Y w okresie wrze ś nia i pa ź dziernika 2005r. Y, pismem z dnia 12 grudnia 2005r., o ś wiadczy ł ponadto, i ż w dniu 12 pa ź dziernika 2005r. dokonana zosta ł a korekta wielko ś ci mocy umownej za okres od pa ź dziernika 2004r. do kwietnia 2005r. „z jednoczesnym przes ł aniem odbiorcy nad- 6 p ł aty powsta ł ej wskutek tej korekty”. Przekazano kwot ę 2 062,68 z ł (wraz z odset- kami za zw ł ok ę ). Kwota ta nie zosta ł a przyj ę ta przez wnioskodawc ę . P REZES U RZ Ę DU OCHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW USTALI Ł , CO NAST Ę PUJE . 1. W dniu 16 marca 2000r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyda ł decyzj ę nr RGD.9/2000, ko ń cz ą c ą post ę powanie antymonopolowe z wniosku przedsi ę biorcy X w P. o stosowanie praktyk monopolistycznych okre- ś lonych ustaw ą z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdzia ł aniu praktykom monopo- listycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz.U. z 1999r., Nr 52, poz. 547), (zwan ą dalej ustaw ą o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym) przeciw- ko Y w G. W przedmiotowej decyzji Prezes Urz ę du na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 8 ust. 1, w zwi ą zku z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o prze- ciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym odmówi ł uwzgl ę dnienia żą dania Y w P. w przedmiocie stwierdzenia stosowania przez Y w G. praktyki monopolistycz- nej polegaj ą cej na narzucaniu uci ąż liwych warunków umowy, przynosz ą cych przedsi ę biorcy narzucaj ą cemu te warunki nieuzasadnione korzy ś ci, w zakresie obj ę tym wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania administracyjnego. Od wydanej decyzji ż adna ze stron nie wnios ł a odwo ł ania i – tym samym – sta- ł a si ę ona prawomocna. Z tre ś ci uzasadnienia ww. decyzji Prezesa UOKiK wynika m.in., ż e w dniu 28 czerwca 1995r. Spó ł ka X, wyst ą pi ł a o zmian ę , okre ś lonej w umowie nr 5065/B22 z dnia 1 stycznia 1993r., wielko ś ci mocy umownej i zmniejszenie jej wysoko ś ci w okresie: lipiec-wrzesie ń 1995r. do poziomu 39 kW (w pozosta ł ych miesi ą cach mia ł a obowi ą zywa ć moc 120kW). W powo ł anym wy ż ej pi ś mie skar żą ca dokona ł a zmiany mocy umownej na rok 1996, zamawiaj ą c j ą na poszczególne okresy w nast ę puj ą cych wysoko ś ciach: od stycznia do kwietnia i od pa ź dziernika do grudnia – 120 kW, od maja do wrze ś nia – 39 kW. Y, pocz ą wszy od 1997r., jako podstaw ę wzajemnych rozlicze ń , przyjmowa ł a moc 120kW. Po interwencji odbiorcy, dostawca energii przychyli ł si ę do wysu- ni ę tego przez X żą dania skorygowania mocy umownych za lata poprzednie, w ten jednak sposób, ż e zaproponowa ł przyj ę cie w latach 1997-1999 mocy wyni- kaj ą cej wprost z § 2 umowy, tj. ustalonej na poziomie 100 kW, ale odmówi ł uwzgl ę dnienia okresowych zmian jej wysoko ś ci, tak jak to mia ł o miejsce w la- tach 1995 i 1996. Zaproponowane rozwi ą zanie nie satysfakcjonowa ł o skar żą cej Spó ł ki. Dostawca energii w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę tym przeciwko nie- mu w dniu 18 listopada 1999r. post ę powaniu administracyjnym, pismem z dnia 15 grudnia 1999r., powiadomi ł Urz ą d, i ż w zwi ą zku z zaistnia łą sytuacj ą wysta- wi ł w dniach 21 i 22 wrze ś nia 1999r. faktury korekcyjne na moc zgodn ą z okre- ś lon ą w zamówieniu dokonanym pismem z dnia 28 czerwca 1995r. W ocenie Y „nie ma podstaw do tego aby w latach 1997, 1998 i 1999 bra ć pod uwag ę za- mówienie zgodne z pismem z dnia 28.06.1995 roku. Pismo to wyra ź nie wskazu- je wielko ś ci mocy oraz termin obj ę ty zamówieniem”. 7 Ponadto w odpowiedzi na postawione jej zarzuty Y, wnosz ą c o ich oddalenie, wskaza ł a, ż e „Wychodz ą c naprzeciw oczekiwaniom odbiorców, zgodnie z prze- pisami zawartymi w art. 70 K.c., uproszczona zosta ł a procedura zmiany mocy umownej – niewymagaj ą ca aneksu do umowy – pozwalaj ą ca na szybkie reago- wanie na potrzeby klientów. W przypadku X, która precyzyjnie okre ś li ł a na pi- ś mie wielko ść mocy i czas trwania zmiany Y zastosowa ł a opisan ą wy ż ej proce- dur ę zmiany, nie mog ą c natomiast w ż aden sposób zinterpretowa ć tego faktu jako zmiana mocy funkcjonuj ą ca w latach nast ę pnych”. 2. W dniu 10 marca 2004r. pismem, L.dz. 17/2004 Spó ł ka X wyst ą pi ł a do Y w G. o zmian ę mocy umownej w okresie pa ź dziernik - grudzie ń 2004r. „równe 95 kW”, w roku nast ę pnym w okresie stycze ń – kwiecie ń i pa ź dziernik – grudzie ń – „równe 95 kW” oraz w takich samych wielko ś ciach w roku 2006, jak w roku 2005. Y w dniu 15 kwietnia 2004r., w odpowiedzi na pismo wnioskodawcy poin- formowa ł a, ż e wyra ż a zgod ę na zmniejszenie mocy umownej ze 120 kW na 95 kW dla ostatniego kwarta ł u bie żą cego roku, ale po zaktualizowaniu umowy, przesy ł aj ą c jednocze ś nie wnioskodawcy druki nowego wzoru umowy i opisu technicznego, zaznaczaj ą c przy tym, ż e do czasu podpisania nowej umowy wa- runki dotychczasowej pozostaj ą bez zmian. Kolejna odpowied ź dostawcy rów- nie ż informowa ł a odbiorc ę , i ż zmiana mocy umownej nast ą pi po podpisaniu nowej umowy, tym samym nie ma podstaw do korekty wystawionych faktur. Nast ę pnie odbiorca wezwa ł dostawc ę do zmiany mocy umownej (pismo z dnia 2 grudnia 2004r.), zaznaczaj ą c, ż e nie ma podstaw prawnych by Y „wi ą za ł a to z konieczno ś ci ą podpisania nowej umowy ” i zapowiedzia ł , i ż w przypadku nie- spe ł nienia tej pro ś by wyst ą pi na drog ę post ę powania cywilnego, bez kierowania kolejnych wezwa ń . Y w odpowiedzi na to pismo podtrzyma ł a wcze ś niej z ł o ż one stanowisko w spra- wie aktualizacji umowy jednocze ś nie podnosz ą c, i ż „ka ż dorazowa zmiana przez odbiorc ę mocy zamówionej mo ż e by ć zg ł oszona nie pó ź niej ni ż od dnia 1 grud- nia roku poprzedzaj ą cego zmian ę , w formie aneksu do umowy”. Umowa nr 5065/B22 z dnia 1 stycznia 1993r. zawarta pomi ę dzy Y w G. a firm ą X w P. okre ś la w § 1, ż e „Dostarczanie energii elektrycznej odbywa si ę na wa- runkach okre ś lonych przepisami Zarz ą dzenia Ministra Energetyki i Energii Ato- mowej z dnia 3 maja 1978 roku w sprawie warunków dostarczania energii elek- trycznej (Monitor Polski nr 16 poz. 55 i zgodnie z postanowieniami niniejszej umowy”. Umowa ta wesz ł a w ż ycie od dnia 1 stycznia 1993r. z mo ż liwo ś ci ą ci ą - g ł ego jej przed ł u ż ania, zgodnie z § 13 ust. 2, który stanowi, ż e „Je ż eli ż adna ze stron nie wymówi umowy listem poleconym na dwa miesi ą ce przed jej wyga- ś ni ę ciem, czas jej trwania przed ł u ż a si ę na nast ę pny rok”. Kwestia zamawiania mocy umownej (zamówionej) zosta ł a uregulowana w § 11 ust. 2 umowy, sta- nowi ą cym, ż e „Za moc zamówion ą w rozumieniu przepisów taryfowych przyj- muje si ę najwi ę ksze 15-minutowe obci ąż enie (moc maksymaln ą ) okre ś lone w § 2 – umowy, przy czym zmian ę mocy zamówionej - granicach okre ś lonych w § 2 odbiorca mo ż e zg ł osi ć nie pó ź niej ni ż od dnia 1 grudnia poprzedzaj ą cego zmia- n ę , w formie aneksu do umowy”. Przedstawiony odbiorcy przez dostawc ę energii elektrycznej wzorzec nowej umowy, sporz ą dzony w oparciu o obowi ą zuj ą ce przepisy ustawy Prawo energe- 8 tyczne i rozporz ą dzenia wykonawcze do tej ustawy, kwesti ę zamawiania mocy umownej regulowa ł w § 7 ust. 11 nast ę puj ą co: „Odbiorca zamawia moc umow- n ą sta łą w ci ą gu roku lub w rozbiciu na miesi ą c. Zmiana mocy umownej mo ż e nast ą pi ć raz w roku do ko ń ca pa ź dziernika, na nast ę pny rok kalendarzowy”. O mo ż liwo ś ci z ł o ż enia nowego zapotrzebowania na moc umown ą na nast ę pny rok, klienci s ą informowani we wrze ś niu, poprzez przes ł anie im druku zamówie- nia, który po wype ł nieniu musz ą odes ł a ć w ustalonym terminie. Y stoi na sta- nowisku, ż e zamówienie mocy umownej stanowi cz ęść umowy, tak wi ę c zmiana jej mo ż e nast ą pi ć wy łą cznie w formie pisemnej za zgod ą obu stron. Obowi ą zuj ą ca Y taryfa dla energii elektrycznej dopuszcza ponadto mo ż liwo ść , po uzyskaniu zgody sprzedawcy, na jej zmian ę w trakcie roku. Wi ąż e to jednak si ę ze zwi ę kszon ą op ł at ą z tego tytu ł u. 3. Y w dniu 6 kwietnia 2005r. wnios ł a do Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki wniosek o rozstrzygniecie sporu z firm ą X, maj ą cy polega ć na ukszta ł towaniu przez Prezesa URE warunków ś wiadczenia us ł ug polegaj ą cych na przesy ł aniu energii elektrycznej, poprzez ukszta ł towanie tre ś ci nowej umowy sprzeda ż y. Przyczyn ą wyst ą pienia by ł y k ł opoty z praktycznym wykonywaniem zapisów umowy z dnia 1 stycznia 1993r. nr 5065/B22, gdy ż wieloletnie negocjacje nie doprowadzi ł y do podpisania nowej umowy. Organ regulacyjny dzia ł aj ą c na podstawie art. 105 § 1 wyda ł decyzje o umorze- niu prowadzonego post ę powania, gdy ż rozstrzygni ę cie tego sporu w trybie art. 8 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne, wi ą za ł oby si ę z orzeczeniem umowy sprzeda ż y energii elektrycznej wed ł ug aktualnego wzorca umownego, po rozpa- trzeniu kwestii spornych. W konsekwencji zatem musia ł oby doj ść do wydania orzeczenia o zawarciu przez strony nowej umowy pomimo obowi ą zywania umowy z dnia 1 stycznia 1993r., a takich kompetencji Prezes URE nie posiada. Od wydanej decyzji dostawca wniós ł odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Rozstrzygni ę cie do chwili wydania niniejszej decyzji administra- cyjnej jeszcze nie zapad ł o. 4. W dniu 18 listopada 1998r. Prezes Urz ę du Regulacji Energetyki udzieli ł przed- si ę biorstwu energetycznemu Y w G. koncesji na obrót energi ą elektryczn ą na okres do dnia 30 listopada 2008r. Y mo ż e prowadzi ć dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na obrocie energi ą elek- tryczn ą na potrzeby odbiorców znajduj ą cych si ę m.in. na obszarze miasta i gmi- ny P. Jednym z warunków prowadzenia dzia ł alno ś ci, okre ś lonym w decyzji Prezesa URE by ł o na ł o ż one na koncesjonariusza zobowi ą zanie, aby do dnia 31 grudnia 2000r. dostosowa ł tre ś ci umów, zawartych na kupno i sprzeda ż energii elek- trycznej do przepisów ustawy Prawo energetyczne i wydanych na jej podstawie rozporz ą dze ń wykonawczych. Kolejn ą decyzj ą z dnia 23 listopada 1999r. Prezes URE zobowi ą za ł dostawc ę do dostosowania tre ś ci umów kupna-sprzeda ż y ener- gii elektrycznej do ww. przepisów do dnia 31 grudnia 2001r. Kolejny i ostatni raz organ regulacyjny o kwestii dostosowania umów do obowi ą zuj ą cych przepi- sów, orzek ł w decyzji z dnia 14 marca 2002r., ale ju ż nie wyznaczaj ą c okresu na ich dostosowanie, argumentuj ą c to w uzasadnieniu w sposób nast ę puj ą cy „…maj ą c na uwadze fakt, i ż aktualizowanie umów z odbiorcami energii elek- 9 trycznej jest procesem ci ą g ł ym, który nie powinien by ć ograniczany ż adnymi ramami czasowymi, gdy ż jest zwi ą zany z zachodz ą cymi zmianami obowi ą zuj ą - cego prawa, postanowi ł em przychyli ć si ę do wniosku Koncesjonariusza i zmieni ć decyzj ę z dnia 18 listopada 1998r. nr OEE/42/2686/U/2/98/BK w tym zakresie, zgodnie z wnioskiem spó ł ki”. 5. Aktualnie w Y w ewidencji znajduje si ę 363 odbiorców, którzy rozliczani s ą wg taryfy B22. Z liczby tej jedynie 25 przedsi ę biorców (w sumie łą czy ich z Y 31 umów sprzeda ż y energii elektrycznej i ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych) nie zak- tualizowa ł o swoich umów. 6. Spo ś ród 25 przedsi ę biorców 6 zwróci ł o si ę o zmian ę mocy umownej, z czego 4 odbiorców poinformowano, ż e zmiana mocy umownej mo ż liwa jest po przebu- dowie uk ł adu pomiarowego, a dwóch pozosta ł ych, ż e dla uczynienia zado ść wnioskowi konieczna jest realizacja nowych warunków przy łą czenia. W ka ż dym przypadku dostawca energii przypomina ł o konieczno ś ci aktualizacji umów. Ż a- den z 6 wnioskuj ą cych o zmian ę mocy umownej nie zrealizowa ł przedstawio- nych mu zalece ń . 7. Jednym z aktów wykonawczych do ustawy Prawo energetyczne w zakresie do- staw energii elektrycznej jest rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 20 grudnia 2004r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz.U. z 2005r., Nr 2, poz. 6, zwane dalej rozporz ą dzeniem przy łą czeniowym). 1) § 14 ust. 1 ww. rozporz ą dzenia stanowi, i ż Przedsi ę biorstwo energetyczne zajmuj ą ce si ę przesy ł aniem i dystrybucj ą energii elektrycznej z odbiorc ą , któ- ry nie naby ł prawa do korzystania z us ł ug przesy ł owych lub prawo to naby ł , ale z niego nie korzysta, zawiera umow ę sprzeda ż y energii elektrycznej za- wieraj ą c ą postanowienia umowy przesy ł owej. 2) Zgodnie z § 14 ust. 2, Umowa sprzeda ż y energii elektrycznej zawieraj ą ca po- stanowienia umowy przesy ł owej okre ś la: 1) strony umowy; 2) przedmiot umowy; 3) miejsca dostarczania energii elektrycznej oraz miejsca pomiaru tej ener- gii; 4) moc umown ą oraz warunki jej zmiany; 5) charakterystyk ę energetyczn ą odbioru, rozumian ą jako zbiór danych okre ś laj ą cych zmiany poboru tej energii w ci ą gu doby i roku; 6) odst ę pstwa od standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców, o których mowa w § 33, oraz parametrów technicznych energii elektrycznej, o któ- rych mowa w § 34 ust. 1 i 3; 7) grup ę taryfow ą , wed ł ug której b ę d ą dokonywane rozliczenia z tytu ł u sprzeda ż y energii elektrycznej i ś wiadczonych us ł ug przesy ł owych, wa- runki zmiany grupy taryfowej oraz wprowadzania zmian cen i stawek op ł at, sposoby prowadzenia rozlicze ń i obliczania nale ż no ś ci za dostar- czan ą energi ę elektryczn ą , a tak ż e terminy regulowania tych nale ż no ś ci; 8) obowi ą zki i prawa stron w zakresie: a) dokonywania pomiaru i kontroli poboru energii elektrycznej; 10 b) przekazywania danych i informacji niezb ę dnych do prowadzenia ruchu sieciowego i eksploatacji sieci, o których mowa w § 24 pkt 12; c) zg ł aszania godzinowych grafików obci ąż e ń przez odbiorc ę zamawiaj ą - cego moc umown ą powy ż ej 5 MW; 9) warunki eksploatacyjno-ruchowe inne ni ż okre ś lone w instrukcji, o której mowa w § 29; 10) odpowiedzialno ść stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców energii elektrycznej; 11) termin wa ż no ś ci umowy oraz postanowienia dotycz ą ce zmiany warunków umowy i jej wypowiedzenia. 3) Wed ł ug § 14 ust. 3, Umowa sprzeda ż y energii elektrycznej zawarta przez przedsi ę biorstwo energetyczne z odbiorc ą , który naby ł prawo do korzystania z us ł ug przesy ł owych i z tego prawa korzysta oraz umowa sprzeda ż y energii elektrycznej zawarta mi ę dzy przedsi ę biorstwami energetycznymi okre ś la: 1) strony umowy; 2) przedmiot umowy; 3) miejsca dostarczania energii elektrycznej oraz miejsca pomiaru tej ener- gii; 4) stawki op ł at, sposoby prowadzenia rozlicze ń i obliczania nale ż no ś ci za dostarczon ą energi ę elektryczn ą oraz terminy regulowania tych nale ż no- ś ci; 5) zasady uzgadniania grafików handlowych; 6) odpowiedzialno ść stron za niedotrzymanie warunków umowy; 7) termin wa ż no ś ci umowy oraz postanowienia dotycz ą ce zmiany warunków umowy i jej wypowiedzenia. 8. Rozporz ą dzenie nak ł ada równie ż i na odbiorc ę energii spe ł nienie okre ś lonych obowi ą zków. Zgodnie bowiem z tre ś ci ą § 30 „ Podmioty zaliczane do grup przy- łą czeniowych I-III i VI, przy łą czone bezpo ś rednio do sieci o napi ę ciu znamio- nowym wy ż szym ni ż 1 kV, opracowuj ą instrukcj ę , dla nale żą cych do nich urz ą - dze ń , instalacji i sieci, z uwzgl ę dnieniem warunków okre ś lonych w instrukcji opracowanej dla sieci, do której te podmioty s ą przy łą czone”. 9. § 17 rozporz ą dzenia stanowi, ż e odbiorca energii elektrycznej: 1) pobiera moc i energi ę elektryczn ą zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami i na warunkach okre ś lonych w umowie; 2) utrzymuje nale żą c ą do niego sie ć lub wewn ę trzn ą instalacj ę zasilaj ą c ą i od- biorcz ą w nale ż ytym stanie technicznym; 3) terminowo reguluje nale ż no ś ci za energi ę elektryczn ą oraz inne nale ż no ś ci zwi ą zane z dostarczaniem tej energii; 4) utrzymuje u ż ytkowan ą nieruchomo ść w sposób niepowoduj ą cy utrudnie ń w prawid ł owym funkcjonowaniu sieci, a w szczególno ś ci zachowuje wymaga- ne odleg ł o ś ci od istniej ą cych urz ą dze ń i instalacji, w przypadku stawiania obiektów budowlanych i sadzenia drzew, zgodnie z wymaganiami okre ś lo- nymi w przepisach Prawa budowlanego; 5) powierza budow ę lub dokonywanie zmian w instalacji elektrycznej osobom posiadaj ą cym odpowiednie uprawnienia i kwalifikacje; 6) umo ż liwia upowa ż nionym przedstawicielom przedsi ę biorstwa energetyczne- go dost ę p, wraz z niezb ę dnym sprz ę tem, do nale żą cych do niego elemen- 11 tów sieci i urz ą dze ń znajduj ą cych si ę na terenie lub w obiekcie odbiorcy, w celu przeprowadzania prac eksploatacyjnych lub usuni ę cia awarii w sieci, lub do uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego; 7) zabezpiecza przed uszkodzeniem uk ł ad pomiarowo-rozliczeniowy i zabez- pieczenia g ł ówne na warunkach ustalonych w umowie, je ż eli znajduj ą si ę na terenie lub w obiekcie odbiorcy; 8) niezw ł ocznie informuje przedsi ę biorstwo energetyczne o zauwa ż onych wa- dach lub usterkach w uk ł adzie pomiarowo-rozliczeniowym i o innych oko- liczno ś ciach maj ą cych wp ł yw na mo ż liwo ść niew ł a ś ciwego rozliczenia za energi ę elektryczn ą oraz o powsta ł ych przerwach w dostarczaniu energii elektrycznej lub niew ł a ś ciwych jej parametrach; 9) dostosowuje swoje urz ą dzenia do zmienionych warunków funkcjonowania sieci, o których zosta ł uprzednio powiadomiony zgodnie z § 33 pkt 5. P REZES U RZ Ę DU OCHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE . Rozpatruj ą c przedmiotowy spór toczony mi ę dzy dostawc ą energii, posia- daj ą cym na rynku kwalifikowan ą pozycj ę , a jednym z wielu odbiorców wykorzystuj ą - cym energi ę elektryczn ą dla celów prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, niezb ę d- nym jest ustalenie, w pierwszej kolejno ś ci, czy spór ten dotyka materii interesu pu- blicznoprawnego. Jest to kwestia o podstawowym znaczeniu, jak ą nale ż y uwzgl ę dni ć przy rozstrzyganiu zaistnia ł ych pomi ę dzy przedsi ę biorcami konfliktów, rozpatrywa- nych na gruncie ustawy antymonopolowej. Jak wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, ustawa: „ okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady po- dejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumen- tów.” Stad te ż podstawowego znaczenia nabiera ocena, czy kwestionowane dzia ł ania skar ż onego przedsi ę biorcy, nawet w sytuacji gdy posiada on – z racji zajmowanej na rynku pozycji dominuj ą cej – zdecydowan ą przewag ę kontraktow ą nad swoimi kon- trahentami i klientami, naruszaj ą interes publicznoprawny, czyli czy jego zachowania i ich konsekwencje stoj ą w sprzeczno ś ci z art. 1 ust. 1 ustawy antymonopolowej. S ą d Antymonopolowy, interpretuj ą c tre ść kategorii „ interesu publicznego” (por. wyrok z dnia 4 lipca 2002r., sygn. akt XVII Ama 108/00), wyja ś ni ł m.in., i ż : „ in- teres publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta- ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i skonkretyzowany. Organ administra- cji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecz- nikiem tego interesu […]. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dostrze ż ony przez nie- okre ś lon ą z góry liczb ę osób, a nie jednostki, czy te ż okre ś lon ą grup ę ”. A zatem, podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony in- teres publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki, czy te ż grupy. Pogl ą d ten, konsekwentnie podtrzymywany w orzecznictwie s ą dowym w sprawach antymonopo- lowych, potwierdzony zosta ł wcze ś niejszym wyrokiem S ą du Najwy ż szego 1 z dnia 29 maja 2001r., w uzasadnieniu którego S ą d Najwy ż szy odniós ł si ę bezpo ś rednio do pu- blicznoprawnego charakteru ustawy antymonopolowej, stwierdzaj ą c m.in., i ż nie ma ona zastosowania do roszcze ń indywidualnych. Ustawa o ochronie konkurencji i kon- 1 Por. wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 29 maja 2001r., sygn. akt I CKN 1217/98 12 sumentów ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy wykazane zostanie nie tylko, ż e zachowanie przedsi ę biorcy w konkretnym stanie faktycznym stanowi praktyk ę zaka- zan ą ustaw ą , ale przede wszystkim, ż e w danym sporze dosz ł o do zagro ż enia lub na- ruszenia interesu publicznego, a tym samym kwestionowane dzia ł anie godzi w wa- runki w ł a ś ciwego funkcjonowania gospodarki wolnorynkowej, charakteryzuj ą cej si ę wspó ł zawodnictwem mi ę dzy przedsi ę biorcami i swobod ą podejmowania i prowadze- nia dzia ł alno ś ci gospodarczej, nie podlegaj ą cej ograniczeniom, inne ni ż ustawowe. W uzasadnieniu powo ł anego wy ż ej wyroku S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł m.in.: „ Za zagro- ż enie lub naruszenie konkurencji w takim rozumieniu uzna ć nale ż y jedynie takie dzia- ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku gospo- darczego, a wi ę c gdy dotycz ą konkurencji rozumianej nie jako sytuacje pojedynczego przedsi ę biorcy, lecz jako zjawisko charakteryzuj ą ce funkcjonowanie gospodarki. Inge- rencja organów dzia ł aj ą cych na podstawie ustawy antymonopolowej uzasadniona by ł a tylko wówczas, gdy s ł u ż y ł a ochronie tak poj ę tej konkurencji”. Nie ulega wi ę c w ą tpliwo ś ci, ż e instrumenty ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów mog ą zosta ć skutecznie uruchomione wy łą cznie wówczas, gdy dzia ł ania skar ż onego przedsi ę biorcy stanowi ą zagro ż enie interesu publicznego. W takiej te ż jedynie sytuacji mo ż liwe jest nakazanie zaniecha- nia mu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę 2 (w przeciwnym wypadku, tj. naruszenia jedynie interesów jednostki b ą d ź grupy, w ł a ś ciwe dla ich ochrony b ę d ą indywidualne ś rodki prawne, a nie ustawa 3 ). Je ś li dzia ł anie przedsi ę biorcy narusza interes indywidualny lub interes ś ci ś le okre ś lonego kr ę gu uczestników rynku, to sprawy o takim charakterze nie powinny by ć rozpatrywane w post ę powaniu antymo- nopolowym, a je ż eli ograniczenie ich samodzielno ś ci nie jest nast ę pstwem dominacji rynkowej, wtedy w ogóle nie ma ono charakteru praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Maj ą c na uwadze wytyczne p ł yn ą ce tak z doktryny, jak i orzecznictwa, za w pe ł ni uzasadnione nale ż y uzna ć przyj ę cie stanowiska, ż e w przedmiotowej sprawie nie dosz ł o do naruszenia interesu publicznego. Przemawia za tym w szczególno ś ci to, ż e sygnalizowany spór dotyczy tylko i wy łą cznie, dostawcy energii elektrycznej i po- jedynczego odbiorcy. Wnioskodawca wyst ą pi ł z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w którym egzemplifikacja praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 4 jest tylko i wy łą cznie przypadek Spó ł ki X, nie wykazuj ą c jednak, aby Y w podobny sposób trak- towa ł szerszy kr ą g przedsi ę biorców, a wi ę c stosowa ł takie zasady wspó ł pracy z kon- trahentami, które b ą d ź to uniemo ż liwiaj ą zmian ę mocy umownej, b ą d ź umo ż liwiaj ą j ą pod warunkami dyktowanymi przez monopolist ę z racji nadu ż ycia posiadanej w ł a- dzy i si ł y rynkowej. Takich zarzutów nie potwierdzaj ą okoliczno ś ci stanu faktycznego, z które- go ustale ń wynika, ż e spo ś ród 363 odbiorców zaliczanych grupy taryfowej B22, tylko 25 nie posiada zaktualizowanych umów (ok. 6,9% w tej grupie taryfowej), które za- wierane by ł y w latach 1950-1997. Pocz ą wszy od 1999r. Y, informowa ł a swoich kon- trahentów o mo ż liwo ś ci zmiany mocy umownej i z ł o ż enia zapotrzebowania stosownie 2 Por. w tej sprawie wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 6 czerwca 2001r., sygn. akt XVII Ama 78/00 3 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 25 czerwca 2001r., sygn. akt XVII Ama 84/00 4 Warunek ten wynika ł z zapisów taryfowych (por. np. zapis punktu 5.2.3. z Taryfy dla energii elektrycznej przedsi ę biorstwa energetycznego Y. 13 do przewidywanych przez nich potrzeb. Pisma adresowane do odbiorców, do których za łą czano formularz zamówienia, zawiera ł y ponadto adnotacj ę , ż e „Zamawiana moc umowna nie mo ż e przekroczy ć mocy wynikaj ą cej z wydanych warunków technicz- nych i nie by ć mniejsza ni ż 20% przepustowo ś ci zainstalowanych przek ł adników pr ą - dowych w przypadku uk ł adów po ś rednich i pó ł po ś rednich”. 4 Korzystaj ą c z tych mo ż liwo ś ci, 6 z 25 przedsi ę biorców wspó ł pracuj ą cych z dostawc ą energii na podstawie umów, których tre ść nie odpowiada ł a aktualnie obo- wi ą zuj ą cemu stanowi prawnemu, wyst ą pi ł o o zmian ę wysoko ś ci mocy umownej. Byli to: 1) A w G. (nr odbiorcy 11, umowa z dnia 25.05.1990r.) Spó ł ka w dniu 14 pa ź dziernika 2002r. wyst ą pi ł a do Y o zmniejszenie mocy zamówionej. W odpowiedzi z dnia 25 pa ź dziernika 2002r. dostawca wskaza ł , ż e „nie przyjmujemy do rozlicze ń na rok 2003 nades ł anego przez Pa ń stwa zamówienia mocy umownej poniewa ż uk ł ad pomiarowo-rozliczeniowy jaki Pa ń stwo obecnie posiadacie jest nie przystosowany do poboru zamówionej mocy. Warto ść zamawianej mocy umownej w miesi ą cach od maja do pa ź dziernika jest poni ż ej 20% przepustowo ś ci przek ł adni- ków pr ą dowych 75/5 A/A, których przepustowo ść zawiera si ę w prze- dziale 1950÷390 kW”. Nast ę pne, sk ł adane przez tego odbiorc ę zamó- wienia z dnia 29.10.2003r. oraz dnia 27 pa ź dziernika 2005r. nie zosta ł y uwzgl ę dnione z powodu nie spe ł nienia warunków technicznych, o któ- rych mowa wy ż ej. 2) B w T.(nr odbiorcy – 5106, umowa z dnia 17.05.1995r.). W dniu 31.10.2000r. B w T. wyst ą pi ł o o zmian ę mocy umownej. Y w odpowie- dzi z dnia 9 listopada 2000r. poinformowa ł , „nie przyjmujemy do rozli- cze ń na rok 2001 nades ł anego przez Pa ń stwa zamówienia mocy umownej, poniewa ż moc jak ą Pa ń stwo zamówili ś cie jest wi ę ksza od mocy przy łą czeniowej na jak ą zosta ł y wydane warunki techniczne przy łą czenia dla obiektu o w/w numerze ewidencyjny, jednocze ś nie in- formujemy o konieczno ś ci aktualizacji umowy sprzeda ż y energii elek- trycznej”. 3) C w K.(nr odbiorcy – 8050, umowa z dnia 10.08.1974r.). Odbiorca wy- st ą pi ł po raz pierwszy o zmian ę mocy umownej w dniu 28.10.2004r. Y w odpowiedzi z dnia 14.12.2004r. stwierdzi ł : „nie przyjmujemy do roz- licze ń na rok 2005 nades ł anego przez Pa ń stwa zamówienia mocy umownej, poniewa ż uk ł ad pomiarowo-rozliczeniowy jaki Pa ń stwo obecnie posiadacie jest nie przystosowany do poboru zamówionej mo- cy. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y przebudowa ć uk ł ad pomiarowo rozliczeniowy poprzez wymian ę przek ł adników pr ą dowych z 20/5 A/A na 5/5 A/A i zaktualizowa ć umow ę ”. W dniu 27.10.2005r. C ponownie wyst ą pi ł a o zmian ę mocy umownej na 2006r. i uzyska ł a w dniu 07.11.2005r. odpowied ź , i ż b ę dzie to mo ż liwe po spe ł nieniu przebudo- wy uk ł adu pomiarowo-rozliczeniowego. 4) D w K. (nr odbiorcy – 8066, umowa z dnia 13.08.1996r.). Wyst ą pi ł a o zmian ę mocy umownej w dniu 09.10.2003r. na rok nast ę pny. Odpo- wied ź dostawcy z dnia 14.10.2003r. „nie przyjmujemy do rozlicze ń na 14 rok 2004 nades ł anego przez Pa ń stwa zamówienia mocy umownej, po- niewa ż uk ł ad pomiarowo-rozliczeniowy jaki Pa ń stwo obecnie posiada- cie jest nie przystosowany do poboru zamówionej mocy. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y przebudowa ć uk ł ad pomiarowo rozliczeniowy po- przez wymian ę przek ł adników pr ą dowych z 10/5 A/A na 15/5 A/A i zaktualizowa ć umow ę ”. 5) E w S. (nr odbiorcy – 4530, umowa z dnia 17.07.1996r.). wyst ą pi ł a o zmian ę mocy 29.10.1999r. Otrzyma ł a w dniu 10 stycznia 2000r. odpo- wied ź , i ż „nie przyjmujemy do rozlicze ń na rok 2000 nades ł anego przez Pa ń stwa zamówienia mocy umownej, poniewa ż moc jak ą Pa ń - stwo zamówili ś cie jest wi ę ksza od mocy przy łą czeniowej na jak ą zo- sta ł y wydane warunki techniczne przy łą czenia”. W zwi ą zku z powy ż - szym nale ż y wyst ą pi ć o wydanie nowych warunków przy łą czenia dla obiektu o w/w numerze ewidencyjnym w Y …. oraz zaktualizowa ć umow ę ”. 6) X w P. (nr odbiorcy – aaaa, umowa z dnia 01.01.1993r. X wyst ą pi ł a w dniu 10.03.2004r. o zmian ę mocy umownej. Y w odpowiedzi do od- biorcy w dniu 15 kwietnia 2004r. poinformowa ł „W odpowiedzi na Pa ń stwa pismo z dnia 10 marca 2004 roku informujemy, ż e wyra ż amy zgod ę na zmniejszenie mocy umownej ze 120 kW na 95 kW dla ostat- niego kwarta ł u br. dla obiektu o ww. numerze ewidencyjnym po zak- tualizowaniu umowy”. Podobne stanowisko zaj ął równie ż w pi ś mie z dnia 30.11.2004r., w którym o ś wiadczy ł , ż e „zmiana mocy umownej nast ą pi po podpisaniu umowy sprzeda ż y energii elektrycznej i ś wiad- czenia us ł ug przesy ł owych […]” . Wskazane wy ż ej i enumeratywnie wymienione przypadki, dowodz ą , ż e je- dynie skar żą cy przedsi ę biorca postawiony zosta ł w sytuacji, w której decyzja Y o uwzgl ę dnieniu żą dania odbiorcy w zakresie zmiany mocy zamówionej uwarunkowana by ł a uzyskaniem jego uprzedniej zgody na zmian ę tre ś ci umowy (ostatecznie Y uwzgl ę dni ł a wniosek X i zmieni ł a wysoko ść mocy umownej, bez zmiany dotychczas wi ążą cej strony umowy). Instalacje odbiorcze pozosta ł ych pi ę ciu przedsi ę biorców nie spe ł nia ł y bowiem obiektywnie warunków technicznych dostaw i nie uwzgl ę dnia ł y lub mog ł y nie uwzgl ę dnia ć zmienionej charakterystyki energetycznej odbioru, spowodo- wanej zmian ą mocy umownej, których to faktów przedsi ę biorcy ci w ż aden sposób nie kwestionowali. Ponadto konieczno ść z ł o ż enia nowego wniosku o okre ś lenie wa- runków przy łą czenia wynika wprost z § 5 ust. 1-4 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. Okoliczno ść ta wskazuje, bez ż adnych w ą tpliwo ś ci, ż e w rozpatrywanym sporze mamy do czynienia z indywidualnym sporem powsta ł ym pomi ę dzy pojedyn- czym odbiorc ą a dostawc ą energii, którego przedmiot w ż aden sposób nie okre ś la kszta ł tu relacji handlowych, charakteryzuj ą cych zasady wspó ł pracy tak z obecnymi, jak i potencjalnymi, czy te ż przysz ł ymi klientami Y. Co prawda, w aktualnym orzecz- nictwie S ą du Najwy ż szego 4 wskazuje si ę na istnienie mo ż liwo ś ci naruszenia interesu publicznego tak ż e wówczas, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden odbiorca energii, ale przes ł ankami uprawniaj ą cymi do postawienia takiej hipotezy jest uprawdopodob- 4 Por. wyroki S ą du Najwy ż szego z dnia 12 wrze ś nia 2003r. (sygn. akt I CKN 504/01) oraz z dnia 27 sierpnia 2003r. (sygn. akt I CKN 523/01) 15 nienie zagro ż enia b ą d ź to interesów podmiotu prawnego zbiorowego, b ą d ź te ż nie- ograniczonej liczby kolejnych, potencjalnych klientów, których poddany kwestiono- wanym dzia ł aniom podmiot, by ł by niejako reprezentantem, czy przyk ł adem. Nie ule- ga kwestii, ż e w przedmiotowej sprawie z sytuacj ą tak ą nie mamy do czynienia. Spo- ś ród bowiem ponad trzystu sze ść dziesi ę ciu przedsi ę biorców zaliczanych do grupy ta- ryfowej B22 tylko dwudziestu pi ę ciu nie zaktualizowa ł o – z ró ż nych powodów – umów reguluj ą cych zasady wspó ł pracy z dostawc ą energii na zasadach przewidzia- nych ustaw ą Prawo energetyczne i aktów wykonawczych do niej, a wy łą cznie jedne- mu z nich postawiono warunek uwzgl ę dnienia wniosku dot. zmiany mocy zamówio- nej od uprzedniego podpisania nowej umowy. Brak jest przy tym jakichkolwiek do- wodów, które wskazywa ł yby na to, ż e w podobny sposób traktowani s ą , b ą d ź trak- towani byliby pozostali odbiorcy z tej samej grupy 25 podmiotów. Zagro ż enie takie nie wyst ę puje tym bardziej w stosunku do 338 przedsi ę - biorców posiadaj ą cych zaktualizowane umowy o dostaw ę energii. Jak wynika bowiem z ustale ń stanu faktycznego dostawca energii nie tylko nie odmawia odbiorcom mo ż - liwo ś ci elastycznego kszta ł towania wysoko ś ci mocy zamówionej, ale wr ę cz takie uprawnienia odbiorcom zagwarantowa ł zawieraj ą c w § 7 ust. 11 umowy standardo- wej postanowienie o tre ś ci: „Odbiorca zamawia moc umown ą sta łą w ci ą gu roku lub w rozbiciu na miesi ą c. Zmiana mocy umownej mo ż e nast ą pi ć raz w roku do ko ń ca pa ź dziernika, na nast ę pny rok kalendarzowy” . Kwestionowane wi ę c przez skar żą cego zachowanie dostawcy energii od- nosi si ę wi ę c nie do wszystkich, wi ę kszo ś ci, czy te ż cz ęś ci uczestników obrotu gospo- darczego, ale ma wszelkie cechy konfliktu indywidualnego, uwidaczniaj ą cego si ę na tle jednostkowego wymiaru sporu. Z takiego jej charakteru wnioskodawca zdawa ł sobie doskonale spraw ę , b ę d ą c stron ą post ę powania wszcz ę tego przez Y przed Pre- zesem Urz ę du Regulacji Energetyki o wydanie decyzji regulacyjnej w przedmiocie indywidualnej umowy o dostaw ę energii elektrycznej. Maj ą c to na uwadze uzna ć nale ż a ł o, ż e dzia ł ania podejmowane przez X wskazuj ą , ż e przedsi ę biorca ten stara si ę chroni ć swój indywidualny interes ekono- miczny, którego w ż aden sposób nie mo ż na uto ż samia ć z interesem publicznopraw- nym, odnosz ą cym si ę do ogó ł u, a nie jednostki, czy grupy. Tymczasem, co podniós ł m.in. w uzasadnieniu cytowanego ju ż wyroku z dnia S ą d Najwy ż szy „celem ustawy nie by ł a […] ochrona indywidualnego przedsi ę biorcy. Ta […] materia nie wchodzi w zakres dzia ł ania omawianej ustawy. Indywidualne prawa podmiotowe uczestników obrotu gospodarczego podlegaj ą ochronie w trybie dochodzenia roszcze ń przed sa- dem powszechnym […]” . W przedmiotowej sprawie ingerencja organu antymonopo- lowego, jako rzecznika interesu publicznoprawnego, by ł aby wi ę c uzasadniona tylko wówczas, gdyby dotyczy ł a zak ł óce ń konkurencji rozumianej nie jako sytuacji poje- dynczego przedsi ę biorcy i jego indywidualnych interesów, lecz podejmowana by ł aby w zwi ą zku z naruszeniem regu ł konkurencji rozumianej jako zjawisko charakteryzuj ą - ce funkcjonowanie gospodarki. Okoliczno ś ci takie, jak wskazuj ą na to ustalenia stanu faktycznego nie znajduj ą potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Z tych te ż powodów uzna ć nale ż y, ż e przedmiotowy spór, z uwagi na swój wy łą cznie indy- widualny charakter, nie podlega kognicji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów, i nie mo ż e by ć przez niego rozstrzygni ę ty. Przyj ę cie odmiennego stanowi- ska by ł oby nie tylko niezgodne z przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, co ś wiadczy ł oby o przekroczeniu posiadanych przez Prezesa UOKiK upraw- 16 nie ń , który dzia ł a na podstawie i w ś ci ś le okre ś lonych granicach prawa. Poczynione wy ż ej konstatacje pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e w przedmio- towej sprawie – w kontek ś cie zarzutów stawianych przez wnioskodawc ę – brak jest podstaw dla zastosowania przepisów ustawy antymonopolowej, wobec braku spe ł - nienia podstawowej przes ł anki art. 1 ust. 1, a wi ę c braku naruszenia interesu pu- blicznego. Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy Kodeks post ę powania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960r. (tekst jednolity z dnia 9 pa ź dziernika 2000r., Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzed- miotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Przes ł ank ą umorzenia post ę powania na podstawie tego przepisu jest wi ę c jego bezprzedmiotowo ść . Bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a., oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów mate- rialnego stosunku prawnego. Ustalenie istnienia tej przes ł anki stwarza obowi ą zek zako ń czenia post ę powania w danej instancji poprzez jego umorzenie, a wobec tego nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie co do jej istoty 5 . Przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę - powania, co zostanie ujawnione dopiero w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organem administracyjnym. Bezprzedmiotowo ść post ę powania mo ż e wynika ć z kilku ró ż nych przy- czyn, które mog ą mie ć zarówno podmiotowy, jak i przedmiotowy charakter. W rozpa- trywanej sprawie nale ż y stwierdzi ć , i ż wyst ą pi ł a przyczyna niwecz ą ca post ę powanie o cesze przedmiotowej, jak ą jest brak naruszenia interesu publicznego, co czyni tym samym, ż e sprawa nie ma charakteru antymonopolowego. Potwierdza to ustalony i przedstawiony w przedmiotowej decyzji stan faktyczny. Konsekwencj ą wykazania przes ł anki o bezprzedmiotowo ś ci prowadzonego post ę powania antymonopolowego jest wydanie decyzji o jego umorzeniu, które ma charakter obligatoryjny 6 . Niezale ż nie od powy ż szego, w ocenie organu antymonopolowego, hipote- tycznie rzecz ujmuj ą c, do czego jednak, jak wskazuj ą na to poczynione wy ż ej ustale- nia i rozwa ż ania, brak jest podstaw, nawet gdyby za ł o ż y ć , ż e kwestionowane przez X dzia ł ania Y dotyka ł y szerszego kr ę gu odbiorców, to i tak zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku nie móg ł by si ę osta ć , a to z nast ę puj ą cych wzgl ę dów. Praktyka nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej okre ś lona art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy polega na „ uzale ż nianiu zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia, niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą z- ku z przedmiotem umowy”. Bezsprzecznym jest, ż e skar ż ony przedsi ę biorca posiada na rynku w ł a ś ci- wym definiowanym jako rynek dostaw energii elektrycznej realizowanych przez Y na rzecz odbiorców energii elektrycznej, w tym wnioskodawcy, okre ś lony granicami sieci dystrybucyjnej, obejmuj ą cej miasta i gminy wyszczególnione w koncesji na obrót energii elektrycznej przedsi ę biorstwa energetycznego, pozycj ę dominuj ą c ą . Jest to 5 Kodeks post ę powania administracyjnego Komentarz, pod red. B. Adamiak, J. Borkow- skiego, Warszawa 1996, s. 462-463 6 Z. Janowicz, Kodeks post ę powania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Na- ukowe PWN, Warszawa-Pozna ń , 1992, s. 253-256 17 rynek o cechach monopolu sieciowego, na którym dostawca energii posiada siln ą przewag ę kontraktow ą nad swoimi kontrahentami, co potencjalnie chocia ż by umo ż - liwia mu narzucanie warunków wspó ł pracy, w tym ś wiadcze ń wykraczaj ą cych poza przedmiot umowy. Ś wiadczenie dodatkowe mo ż e dotyczy ć dowolnych sfer dzia ł alno ś ci, za- równo z rynku zdominowanego, jak i niepowi ą zanego z nim rynku konkurencyjnego. Nie musi ono by ć nieekwiwalentne, aby jego wymuszenie przez dominanta naruszy ł o zakaz stosowania praktyki okre ś lonej dyspozycja art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy antymo- nopolowej. Istot ą jej bowiem nie jest osi ą gni ę cie przez dominanta lub inny podmiot nieuzasadnionych korzy ś ci, lecz wyzyskanie przymusowej sytuacji kontrahenta, wyni- kaj ą cej z konieczno ś ci zawarcia przez niego danej umowy z dominantem. Celem wprowadzenia zakazu transakcji wi ą zanych jest przede wszystkim ochrona swobody kontraktowej uczestników rynku, a nie ochrona konkurencji jako takiej, cho ć prakty- ka ta wywiera równie ż skutki antykonkurencyjne 7 . Literatura przedmiotu wskazuje, ż e transakcja wi ą zana ma miejsce wów- czas, gdy ś wiadczenie dodatkowe nie ma zwyczajowego lub rzeczowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Dla uznania narzucenia spe ł nienia dodatkowego ś wiadczenia za legalne wystarczy, aby wyst ą pi ł cho ć jeden z ww. zwi ą zków. Ustawa nie precyzu- je, co nale ż y rozumie ć przez zwi ą zek rzeczowy lub zwyczajowy. „Test” rzeczowego zwi ą zku z przedmiotem umowy odwo ł uje si ę do natury produktów; b ę d ą cych przed- miotem umowy podstawowej i ś wiadczenia dodatkowego: ich konstrukcji, sk ł adu, trwa ł o ś ci, przeznaczenia. Zwi ą zek rzeczowy wyst ę puje wówczas, je ż eli dane ś wiad- czenie gwarantuje prawid ł ow ą , zgodn ą z wol ą i oczekiwaniami stron realizacj ę za- sadniczej umowy, przy zastosowaniu art. 65 § 2 K.c., zgodnie z którym w umowach nale ż y bada ć , jaki by ł zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie opiera ć si ę na jej do- s ł ownym brzmieniu. Je ż eli brak jest zwi ą zku funkcjonalnego lub organicznego miedzy ś wiadczeniem podstawowym i dodatkowym, wówczas produkty te s ą odmienne, za ś transakcje wi ą zane. 8 Zwi ą zek zwyczajowy jest, w odró ż nieniu od zwi ą zku rzeczowego, trudniej- szy do identyfikacji. Odwo ł anie si ę do zwyczaju rozumianego jako wyraz okre ś lonego do ś wiadczenia spo ł ecznego ka ż e bowiem uwzgl ę dnia ć nie tylko zwyczaje o charakte- rze powszechnym, ale równie ż ś rodowiskowe, wyst ę puj ą ce np. w grupach bran ż o- wych oraz powi ą zane z okre ś lonym regionem 9 . Z ustale ń stanu faktycznego nie wy- nika, aby odbiorca energii elektrycznej zosta ł zmuszony do przyj ę cia przez dostawc ę ś wiadczenia niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Trudno bowiem za zasadne przyj ąć twierdzenie, ż e umowa standardowa, uwzgl ę dniaj ą ca warunki okre ś lone wymogami prawa wynikaj ą cymi z ustawy Prawo energetyczne, która normuje stosunki umowne z wi ę kszo ś ci ą odbiorców grupy tary- fowej (ok. 93,1%), do której nale ż y wnioskodawca, nie by ł a przedmiotowo i funkcjo- nalne zwi ą zana ze ś wiadczeniem g ł ównym, jakim jest dostawa energii elektrycznej i – w konsekwencji – moc ą umown ą . Jak podkre ś la si ę w literaturze przedmiotu 10 , 7 Por. E. Modzelewska–W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komen- tarz, Twigger, Warszawa 2002, s. 110. 8 Tam ż e, s. 111 9 por. K. Piasecki [w:] Kodeks cywilny z komentarzem, pod red. J. Winiarza, Warszawa 1989, s. 67 10 S. Gronowski, Ustawa antymonopolowa, Komentarz Wyd. II, C.H. Beck, Warszawa, s. 232 i nast ę pne 18 uzale ż nienie zmiany warunków umowy „od przyj ę cia lub spe ł nienia przez druga stro- n ę ś wiadczenia wi ą zanego dopuszczalne jest w tych wszystkich przypadkach, gdy ś wiadczenia obu stron pozostaj ą ze sob ą we funkcjonalnym zwi ą zku przyczynia- j ą cym si ę do w ł a ś ciwego przebiegu dzia ł alno ś ci gospodarczej cho ć by tylko jednego uczestnika umowy”. Odr ę bn ą przy tym kwesti ą jest ocena, czy to uzale ż nianie zmiany mocy umownej, od przyj ę cia przez kontrahenta nowego kontraktu zawieraj ą cego unormo- wania wynikaj ą ce z przepisów normuj ą cych prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej w sektorze energetycznym jest wynikiem wykorzystywania posiadanej w ł adzy i si ł y ryn- kowej, czy te ż raczej dzia ł aniem kierunkowym, maj ą cym na celu dostosowanie tej dzia ł alno ś ci do standardów okre ś lonych prawem regulacyjnym. Ustawa Prawo ener- getyczne i przepisy wykonawcze do niej obowi ą zuj ą wszystkie przedsi ę biorstwa ener- getyczne, niezale ż nie od tego, czy dzia ł aj ą one w warunkach monopolu, czy te ż ograniczonej lub – potencjalnie chocia ż by – pe ł nej konkurencji. Podstawowe stan- dardy okre ś lone przepisami powinny mie ć odzwierciedlenie w umowach zawieranych z kontrahentami i nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e ka ż dy dostawca energii, niezale ż nie od pozycji posiadanej na rynku, d ąż y ć b ę dzie do takiego ukszta ł towania tre ś ci stosun- ków umownych, by odpowiada ł y one tym standardom. Maj ą c na uwadze te konstatacje uzna ć nale ż y, ż e nawet wówczas, gdyby dostawca energii uzale ż nia ł uwzgl ę dnienie żą dania wnioskodawcy w zakresie zmiany mocy umownej od podpisania przez niego nowej umowy w warunkach naruszenia interesu publicznego, co w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy nie ma miejsca, to i tak zarzut o braku funkcjonalnego zwi ą zku pomi ę dzy umow ą o dostaw ę energii i moc ą zamówion ą nie móg ł by si ę osta ć , co przes ą dza o braku mo ż liwo ś ci stwierdze- nia stosowania przez Y zarzucanej temu przedsi ę biorcy praktyki. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie nale ż a ł o post ę powanie umorzy ć jako bez- przedmiotowe i orzec, jak w sentencji. P OUCZENIE : Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Pre- zesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Gda ń sku. OTRZYMUJ Ą : 1. X 2. Y 19