RGD-41/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./F AX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.410-1/05/AW Gda ń sk, dnia 30 listopada 2005r. DECYZJA Nr RGD.41/2005 I. Na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konku- rencji i konsumentów (Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804, ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lu- tego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du w spra- wie zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę , polegaj ą cego na podpi- saniu w dniu 26 stycznia 2001r. przez SPWSZ w S(…) i przedsi ę biorc ę K.Z. prowa- dz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą FH-U w S(…) umowy najmu, w której najemca zastrzeg ł sobie wy łą czno ść sprzeda ż y obuwia ochronnego na terenie SPWSZ w S(…) - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po zobowi ą zaniu si ę przez: • SPWSZ w S(…) do: rezygnacji z zapisu o wy łą czno ś ci w kolejnych sporz ą dza- nych aneksach do umowy z dnia (…) oraz nast ę pnych umowach na sprzeda ż obuwia ochronnego na terenie Szpitala oraz do nie umieszczania klauzuli o wy łą czno ś ci w zawieranych w przysz ł o ś ci porozumieniach, umowach, • przedsi ę biorc ę K.Z. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą FH-U w S(…) „ do rezygnacji w kolejnych aneksach do umowy z dnia (…) lub umo- wach nast ę pnych z postanowienia, w którym zastrzega sobie wy łą czno ść sprzeda ż y obuwia ochronnego na terenie SPWSZ w S(…) oraz nie zawierania podobnych porozumie ń w przysz ł o ś ci „. nak ł ada si ę na SPWSZ w S(…) i przedsi ę biorc ę K.Z. prowadz ą cego dzia ł alno ść go- spodarcz ą pod nazw ą FH-U w S(…), obowi ą zek przestrzegania tych zobowi ą za ń w przysz ł o ś ci. II. Na podstawie art. 11a ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł a- da si ę na SPWSZ w S(…) i przedsi ę biorc ę K.Z. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospo- darcz ą pod nazw ą FH-U w S(…) obowi ą zek z ł o ż enia w terminie do dnia 15 grudnia 2005r. informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń . Uzasadnienie Organ antymonopolowy otrzyma ł z Biura Rzecznika Konsumentów w S(…) sygna ł prasowy pt. „Wojna o papcie”, w tre ś ci którego zawarto informacje, ż e (karta akt nr 1): 9 SPWSZ w S(…) zabroni ł kioskarzom zlokalizowanym na terenie obiektu sprzeda ż y ochraniaczy na obuwie; 9 na ka ż dym oddziale go ś cie musz ą zak ł ada ć na buty ochronne kapcie, które mo ż na by ł o kupi ć w specjalnych automatach montowanych na oddzia ł ach albo w kioskach; ochraniacze w automatach zapakowane w plastikowych pojemniczkach kosztuj ą 1z ł , za ś w kioskach sprzedawane bez opakowania w cenie 50 gr; 9 Pan Dariusz Bronowicki, który dzier ż awi od Pomorskiego Oddzia ł u w S(…) „RUCH” SA w Warszawie kiosk na szpitalnym dziedzi ń cu, otrzyma ł od dy- rekcji SPWSZ pismo w sprawie zaprzestania sprzeda ż y ochraniaczy pod gro ź b ą wypowiedzenia umowy na prowadzenie dzia ł alno ś ci; 9 SPWSZ uzasadnia swoje wyst ą pienia do kioskarzy tym, i ż podpisa ł z F.H.U. K.Z. w S(…) umow ę na wy łą czno ść w sprzeda ż y ochraniaczy, oraz tym, ż e na automatach zarabia wi ę cej ni ż na dzier ż awie miejsca pod kiosk; 9 w szpitalu na P(…), gdzie firma Pana Z. tak ż e ma automaty, dyrekcja pla- cówki dopuszcza konkurencj ę , pozostawiaj ą c mo ż liwo ść wyboru konsumen- tom. W zwi ą zku z tym, postanowieniem nr 45 (k. 3) zosta ł o wszcz ę te post ę powanie wy- ja ś niaj ą ce w sprawie ustalenia, czy zasady zaopatrywania si ę przez SPWSZ w S(…) (zwany dalej: Szpital lub SPWSZ w S(…)) w ochraniacze obuwia oraz obowi ą zuj ą ce zasady ich dystrybucji na terenie Szpitala nie stanowi ą naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grud- nia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804, ze zm.) zwanej dalej ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów lub zamiennie ustaw ą antymonopolow ą . Szpital w swoich wyja ś nieniach (k. 5-6) wskaza ł , ż e w 1998r. kiedy rozwa ż a ł kwe- sti ę zabezpieczenia oddzia ł ów w obuwie ochronne, bra ł pod uwag ę dwie mo ż liwo ś ci roz- wi ą zania tego problemu: • samodzielne zaopatrywanie oddzia ł ów w ochraniacze, co wi ą za ł oby si ę z konieczno ś ci ą zatrudnienia osób, które zajmowa ł yby si ę dystrybucj ą i pobie- raniem op ł at, • umo ż liwienie prowadzenia sprzeda ż y ochraniaczy na obuwie firmie z ze- wn ą trz. Szpital wybra ł wariant drugi, gdy ż z jednej strony nie wi ą za ł si ę on z ponoszeniem kosztów, a z drugiej pozwala ł na osi ą ganie korzy ś ci finansowych. Po og ł oszeniu naboru ofert wp ł yn ęł a propozycja K.Z. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą FH-U w S(…) (zwanej dalej F.H.U. K. Z.), która zaproponowa ł a zastosowanie nowatorskiej (wów- czas) formy sprzeda ż y jednorazowego obuwia ochronnego, jak równie ż zobowi ą za ł a si ę do obs ł ugi i konserwacji automatów oraz do bie żą cego usuwania zu ż ytego obuwia. Ponadto zaproponowa ł a ona korzystn ą op ł at ę za najem powierzchni pod automaty. Poniewa ż do Szpitala nie wp ł yn ęł y inne oferty zdecydowano si ę podpisa ć umow ę z FH-U K. Z. Z uwagi na znaczne nak ł ady, jakie trzeba by ł o poczyni ć dla realizacji umowy, zwi ą zane z konieczno ś ci ą zainwestowania w automaty, ich monta ż oraz bie żą c ą obs ł ug ę , Szpital zdecydowa ł si ę udzieli ć firmie wy łą czno ść na sprzeda ż obuwia ochronnego na jego terenie, co zosta ł o zawarte w § 7 umowy z dnia 26 stycznia 2001r. 2 Zebrane w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego informacje da ł y podstaw ę do przy- j ę cia, i ż dzia ł ania Szpitala w zakresie przyznania Najemcy praw wy łą cznych do dystrybucji obuwia ochronnego, mog ł y stanowi ć naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, st ą d te ż postanowiono o wszcz ę ciu z urz ę du post ę powania antymonopo- lowego w sprawie zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę , polegaj ą cego na podpisaniu przez SPWSZ w S(…) i F.H.U. K. Z. w dniu 26 stycznia 2001r. umowy najmu, w której Najemca zastrzeg ł sobie wy łą czno ść sprzeda ż y obuwia ochronnego na terenie SPWSZ w S(…) (§7 umowy), pod zarzutem naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów. Szpital w korespondencji kierowanej do Urz ę du poinformowa ł , ż e: • „umowa z F.H.U. K. Z. wygas ł a z dniem 31 grudnia 2004r., a przy podpisaniu nowej umowy zapis o wy łą czno ś ci sprzeda ż y zostanie wyeliminowany” (k. 15); • „sporz ą dzaj ą c now ą umow ę na sprzeda ż obuwia ochronnego na terenie Szpi- tala, nie umie ś ci zapisu o wy łą czno ś ci” (k. 27). Równie ż i F.H.U. K. Z. zobowi ą za ł si ę do zaniechania zarzucanej praktyki (k. 29). W trakcie post ę powania antymonopolowego strony porozumienia nades ł a ł y zobo- wi ą zania o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. „Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Zespolony w S(…) zobowi ą zuje si ę do rezygnacji z zapisu o wy łą czno ś ci w kolejnych sporz ą dzanych aneksach do umowy z dnia 26.01.2001r. oraz nast ę pnych umowach na sprzeda ż obuwia ochronnego na terenie Szpitala. Ponadto Szpital zobowi ą zuje si ę do nie umieszczania klauzuli o wy łą czno ś ci w zawieranych w przysz ł o ś ci porozumie- niach, umowach” (k. 36); 2. F.H.U. K.Z. w S(…): „zobowi ą zuj ę si ę do zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń , tj. w szczególno ś ci do rezygnacji w kolejnych aneksach do umowy z dnia 26.01.2001r. lub umowach nast ę pnych z postanowienia, w którym zastrzegam sobie wy łą czno ść sprzeda ż y obuwia ochronnego na terenie SPWSZ w S(…) oraz nie zawierania podobnych porozumie ń w przysz ł o ś ci” (k. 37). Dowodem realizacji zobowi ą zania jest nades ł any przez Szpital aneks nr 4 z dnia 12 maja 2005r. do umowy z dnia 26 stycznia 2001r.; w jego § 3 strony ustali ł y, ż e dotych- czasowy § 7 umowy uleg ł wyga ś ni ę ciu, natomiast w § 4 umow ę przed ł u ż ono na okres 01.01.2005r. – 31.12.2007r. (k. 31-32). Przeprowadzone przez organ antymonopolowy post ę powanie dowodowe po- zwoli ł o na ustalenie nast ę puj ą cego stanu faktycznego: Przedsi ę biorca K.Z. dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą FH-U w S(…) prowadzi od 1988r. na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Pre- zydenta Miasta S(…) pod numerem (…) pod nazw ą FH-U K.T.Z. Przedmiotem dzia ł alno ś ci gospodarczej jest: ¾ pozosta ł a sprzeda ż hurtowa niewyspecjalizowana, ¾ sprzeda ż detaliczna w niewyspecjalizowanych sklepach z przewag ą ż ywno- ś ci, napojów i wyrobów tytoniowych, ¾ sprzeda ż detaliczna artyku ł ów nie ż ywno ś ciowych w wyspecjalizowanych sklepach, gdzie indziej niesklasyfikowana, 3 ¾ wykonywanie pozosta ł ych robót budowlanych wyko ń czeniowych, ¾ budownictwo ogólne, ¾ pozosta ł a dzia ł alno ść rozrywkowa, gdzie indziej nie sklasyfikowana, ¾ telefonia stacjonarna i telegrafia, ¾ restauracja, ¾ pozosta ł e placówki gastronomiczne, ¾ przygotowanie i dostarczanie ż ywno ś ci dla odbiorców zewn ę trznych (cater- ing). Wspó ł praca Szpitala z F.H.U. K. Z. rozpocz ęł a si ę w 1998r. i trwa do chwili obecnej w oparciu o nast ę puj ą ce umowy najmu (k. 7-12, 32): ¾ z dnia 16 grudnia 1998r., w przedmiocie najmu powierzchni przeznaczonej na zlokalizowanie automatów samosprzedaj ą cych obuwie ochronne – umo- w ę zawarto na czas nieokre ś lony, ¾ z dnia 26 stycznia 2001r., w przedmiocie najmu powierzchni przeznaczonej na zlokalizowanie 15 automatów samosprzedaj ą cych obuwie ochronne znajduj ą cych si ę na oddzia ł ach i izbach przyj ęć – umowa by ł a zawarta na okres od 01.02.2001r.-31.12.2001r., a nast ę pnie aneksem nr 1 z dnia 02 stycznia 2002r. przed ł u ż ona do 31.12.2004r. z mo ż liwo ś ci ą dokonania dal- szych zmian. W dniach 21 stycznia 2003r., 26 stycznia 2004r. i 12 maja 2005r. do umowy zawarto aneks odpowiednio nr 2, nr 3 i nr 4, ¾ dnia 12 maja 2005r. do umowy z dnia 26 stycznia 2001r. strony zawar ł y aneks nr 4 ; w jego § 3 strony ustalono, ż e dotychczasowy § 7 umowy uleg ł wyga ś ni ę ciu, natomiast w § 4 przed ł u ż ono umow ę na okres 01.01.2005r. – 31.12.2007r. W dniu 10.12.2003r. Szpital zawar ł umow ę najmu gruntu o powierzchni 7,00 m 2 na terenie SPWSZ z „RUCH” S.A. w Warszawie Oddzia ł Pomorski w S(…) na okres 01.12.2003r. – 30.11.2006r. (k. 13). Na terenie Szpitala dzia ł alno ść gospodarcz ą prowadz ą nast ę puj ą cy przedsi ę biorcy (k. 13, 15-22): 9 Firma Handlowo-Us ł ugowa „SKORPION” z S(…) – sklep spo ż ywczy, 9 Monika Drzewiecka z P(…) – cukiernia, a tak ż e, co wynika z nades ł anej umowy najmu z dnia 10 grudnia 2003r.: 9 „RUCH” S.A. w Warszawie Oddzia ł Pomorski w S(…). Zebrany materia ł dowodowy wskazuje, ż e spo ś ród ww. przedsi ę biorców jedynie najemca kiosku „RUCH” prowadzi ł sprzeda ż obuwia ochronnego. W automatach FH-U K. Z. w S(…) ochraniacze kosztowa ł y 1z ł , a w kiosku „RUCH” 50 groszy. Szpital wyst ę powa ł do Kiosku „RUCH” z pismem, w którym prosi ł „po raz kolejny o bezzw ł oczne zaprzestanie sprzeda ż y ochraniaczy na obuwie”; w uzasadnieniu wskaza ł , ż e ma „podpisan ą umow ę z FH-U K.Z., która ma wy łą czno ść sprzeda ż y ochraniaczy na obu- wie w automatach samosprzedaj ą cych, znajduj ą cych si ę na wszystkich oddzia ł ach szpital- nych i izbach przyj ęć ”; poinformowa ł tak ż e, i ż „w przypadku nie respektowania powy ż sze- go, zostanie (…) zerwana umowa dzier ż awy gruntu zgodnie z § 10 Umowy Najmu z dnia 10.12.2003r.” (k. 28). 4 Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co na- st ę puje: SPWSZ w S(…) i F.H.U. K. Z. zosta ł postawiony zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. zawarcia porozumienia ograniczaj ą ce- go konkurencj ę polegaj ą cego na podpisaniu w dniu 26 stycznia 2001r. umowy najmu, w której najemca zastrzeg ł sobie wy łą czno ść sprzeda ż y obuwia ochronnego na terenie SPWSZ w S(…) (§7 umowy). Zastosowanie przepisów ustawy nast ę puje w sytuacji zagro ż enia interesu ogólno- spo ł ecznego w zakresie przez ni ą chronionym, wtedy, gdy skutkami zakazanych dzia ł a ń dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą na nim inne niekorzystne zjawiska. 1 Niew ą tpliwie przedmiot niniejszego sporu dotyka materii interesu publicznego, bowiem skutkami dzia ł a ń stron porozumienia mog ą by ć dotkni ę ci nie tylko przedsi ę biorcy prowadz ą cy lub mog ą cy prowadzi ć na terenie Szpitala sprzeda ż ochraniaczy na obuwie, a tak ż e przede wszystkim – poza pacjentami i personelem szpitala – osoby przebywaj ą ce na jego terenie w celu odwiedzenia chorych. Osoby te, stoj ą c przed konieczno ś ci ą u ż ywania w placówkach lecznictwa zamkni ę tego specjalnego obuwia nabywanego na ich koszt, po- zbawione zosta ł y – wobec wprowadzenia zasad wy łą czno ś ci sprzeda ż y – mo ż liwo ś ci wybo- ru, innego – ni ż w ł a ś ciciel automatów – dostawcy, oferuj ą cego ten sam towar po ni ż szych cenach. SPWSZ w S(…) i F.H.U. K. Z. s ą przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 ust.1 lit. a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z tym przepisem w zwi ą zku z art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 z pó ź n. zm.) zwanej dalej „ustaw ą o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej”, przez „przedsi ę biorc ę ” rozumie si ę osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organiza- cyjn ą nie b ę d ą c ą osob ą prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż y- teczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. Szpital prowadz ą c dzia ł alno ść zarobkow ą traktowany jest jako przedsi ę biorca w rozumieniu ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, ponadto ś wiadcz ą c us ł ugi zdro- wotne, które s ą us ł ugami o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej jest równie ż przedsi ę bior- c ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i podlega jej rygorom. Stosownie do przepisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć konsumenta w ro- zumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z pó ź n. zm.)”. Zgodnie z przepisem art. 22 1 K.c. „za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fi- zyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą go- spodarcz ą lub zawodow ą ”. Nie ulega wi ę c w ą tpliwo ś ci, ż e osoby przebywaj ą ce na terenie Szpitala – za wyj ą tkiem pacjentów i personelu – nabywaj ą ce obuwie ochronne s ą konsu- mentami. 1 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 24 stycznia 1991r., sygn. akt XV Amr 8/90 5 Uczestnicy porozumienia ustanowili zasady, na mocy których ż aden inny, ni ż skar- ż ony F.H.U. K. Z., przedsi ę biorca nie móg ł rozprowadza ć obuwia ochronnego. Obwarowa- nia te dotyczy ł y równie ż i tych przedsi ę biorców prowadz ą cych na terenie Szpitala, w spo- sób legalny, dzia ł alno ść gospodarcz ą . Z wielu odwiedzaj ą cych Szpital po raz pierwszy, nie ma ś wiadomo ś ci, ż e aby porusza ć si ę po jego terenie, nale ż y naby ć przed wej ś ciem obu- wie ochronne, a dla osób cz ęś ciej wizytuj ą cych swoich bliskich, hospitalizowanych w tej placówce ka ż dorazowa konieczno ść zakupu tego obuwia mo ż e stanowi ć – w zale ż no ś ci od sytuacji ż yciowej – odczuwaln ą w comiesi ę cznych wydatkach pozycj ę . St ą d te ż nie bez znaczenia by ł o dla nich, czy za rzecz jednorazowego u ż ytku zap ł ac ą 1 z ł , czy kwot ę o po- ł ow ę ni ż sz ą , którego to wyboru, poprzez kwestionowane porozumienie konsumenci zostali pozbawieni i co uzasadnia ł o podj ę cie przez organ antymonopolowy dzia ł a ń przewidzia- nych ustaw ą . Warunkiem koniecznym zastosowania ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów oraz wyci ą gni ę cia ewentualnych sankcji wobec przedsi ę biorcy naruszaj ą cego jej prze- pisy jest ustalenie rynku, rozumianego nie jako ogólna kategoria ekonomiczna, ale rynku w ł a ś ciwego w danej sprawie, tzw. rynku relewantnego, z wyznaczeniem jego podstawo- wych elementów, tj. wymiaru przedmiotowego (towar, us ł uga), fazy obrotu (zbyt, hurt, detal), funkcji strony rynku (poda ż , popyt), terytorium oraz czasowego aspektu obrotu. Brak jednoznacznej identyfikacji w odniesieniu do cho ć by jednego z powy ż szych elemen- tów uzasadnia, i ż przynajmniej zasadniczo, przedmiot post ę powania mo ż e by ć rozpatry- wany w kontek ś cie kilku odr ę bnych rynków. Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – rynkiem towarów, który ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsu- mentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Mówi ą c o rynku w ł a ś ciwym, okre ś la si ę rynek w uj ę ciu produktowym i geograficznym. Rynek w znaczeniu przedmiotowym odnosi si ę do towarów w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy antymonopolowej (m.in. rzeczy, us ł ugi). Przy wyznaczaniu rynku produktowego i geograficznego podkre ś lenia wymaga specyfika rynku jakim jest teren Szpitala, bowiem mo ż na go rozpatrywa ć w dwóch aspek- tach: 1. miejsca wykonywania zabiegów i ś wiadcze ń zdrowotnych, 2. miejsca odwiedzin chorych osób. W przedmiotowej sprawie nale ż y stwierdzi ć , ż e teren szpitala, jako miejsce odwie- dzin chorych osób, gdzie obowi ą zuje nakaz chodzenia w obuwiu ochronnym wyznacza specyficzny, aczkolwiek odr ę bny mikrorynek. Tak w ą skie wyznaczenie jego granic nie jest ewenementem w dotychczasowej praktyce, bowiem jak na to wskazuje orzecznictwo S ą - du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, rynek w ł a ś ciwy mog ą wyznacza ć us ł ugi prosek- toryjne ś wiadczone w jednym prosektorium zlokalizowanym na terenie jednego szpitala (por.: wyroki z dnia 27 kwietnia 2005r. sygn. akt XVII AmA 7/04 i sygn. akt XVII AmA 9/04). Przedmiot rynku (tu: jednorazowe obuwie ochronne) zwi ą zany jest funkcjonalnie z terytorium szpitala, bowiem poza nim popyt na ten towar jest znikomy, a mo ż liwo ś ci za- opatrzenia si ę we ń ograniczone. 6 Maj ą c to na uwadze nale ż a ł o uzna ć , ze rynkiem w ł a ś ciwym w sprawie jest rynek sprzeda ż y jednorazowego obuwia ochronnego na rzecz osób odwiedzaj ą cych swoich bli- skich w szpitalu w S(…). Sprzeda ż ta dokonywana by ł a poprzez sie ć automatów znajduj ą - cych si ę na oddzia ł ach i izbach przyj ęć oraz kiosk „RUCH”-u. Nie ulega kwestii, ż e dyrekcja Szpitala mo ż e wp ł ywa ć na dzia ł alno ść prowadzon ą przez innych przedsi ę biorców na jego terenie, je ś li wynika to z odr ę bnych przepisów, ra- cjonalnie uzasadniaj ą cych wprowadzanie ogranicze ń na dany towar; dotyczy to w szcze- gólno ś ci przepisów ustawy z dnia 9 listopada 1995r. o ochronie zdrowia przed nast ę p- stwami u ż ywania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 1996r. Nr 10 poz. 55, ze zm) oraz ustawy z dnia 26 pa ź dziernika 1982r. o wychowaniu w trze ź wo ś ci i przeciwdzia ł aniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002r., Nr 147, poz. 1231, ze zm.). W pozosta ł ych przypadkach Szpital nie ma mo ż liwo ś ci limitowania grupy towarów, które s ą legalnie dopuszczone do obrotu, tym bardziej tych, na których sprzeda ż sam zezwala. Jak ju ż wskazano, dzia ł anie stron porozumienia polegaj ą ce na podpisaniu umowy z dnia 26 stycznia 2001r. ustanawiaj ą cej prowadzenie sprzeda ż y obuwia ochronnego przez F.H.U. K. Z. na zasadach wy łą czno ś ci, mia ł o przede wszystkim skutek antykonkuren- cyjny, bowiem ograniczy ł o dost ę p do tego rynku innym przedsi ę biorcom nie obj ę tych po- rozumieniem, a efekt antykonsumencki by ł jego pochodn ą . Umowy, na podstawie których udzielona zostaje przedsi ę biorcom wy łą czno ść , s ą cz ę sto wyst ę puj ą c ą form ą porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę . Przybiera ona w praktyce ró ż ne postaci i mo ż e by ć wy łą czno ś ci ą , o której mowa w art. 550 k.c., odnosz ą c ą si ę do umów sprzeda ż y, na podstawie których zagwarantowana zostaje przez sprzedawc ę wy łą czno ść dostarczania towarów na rzecz okre ś lonego przedsi ę biorcy lub spe ł niania in- nego ś wiadczenia, jak równie ż mo ż e oznacza ć desygnowanie przez jednego przedsi ę bior- c ę , w ramach posiadanych przez niego uprawnie ń do wy łą cznego prowadzenia przez inne- go dzia ł alno ś ci w wyznaczonej sferze. Porozumienie takie wyst ę puje w relacjach gospo- darczych zwykle niezale ż nie dzia ł aj ą cych na rynku przedsi ę biorców, dla których umowa jest podstaw ą stworzenia sta ł ych wi ę zi gospodarczych. Zarzuty oparte na zawieraniu ww. porozumie ń , tj. ograniczaj ą cych dost ę p do rynku lub eliminuj ą cych z rynku przedsi ę bior- ców nie obj ę tych porozumieniem stanowi ą przedmiot bogatego orzecznictwa (por. m.in. wyroki S ą d Ochrony Konkurencji: z dnia 24 stycznia 1991r., XV Amr 19/90, OG 1991, z. 4, poz. 76, z komentarzem M. du Vall; z dnia 27 pa ź dziernika 1992r. XVII Amr 21/92, OG 1993, z.1, poz. 8, z komentarzem J. Napiera ł y; z dnia 14 czerwca 1995r., XVII Amr 11/95, Wok. 1996, Nr 6). W przedmiotowej sprawie nie mog ą mie ć zastosowania przepisy rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002r. w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę (Dz. U. z 2002r. Nr 142, poz. 1180; z 2004r. Nr 95, poz. 951). Wynika to st ą d, ż e zawarte umowy dotyczy ł y najmu powierzchni pod automaty z obuwiem ochronnym i kiosk „RUCH-u”, natomiast roz- porz ą dzenie odnosi si ę do porozumie ń dystrybucyjnych. Jak wynika z ustale ń Szpital nie jest sprzedawc ą obuwia ochronnego a F.H.U. K. Z. zaopatruje si ę w ten towar w zupe ł nie innych miejscach. Przepis art. 11 a ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, i ż je ż eli w toku post ę powania antymonopolowego zostanie uprawdopodobnione – na pod- stawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych we wniosku lub b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du – ż e zosta ł naruszony zakaz, o którym mowa w art. 5 lub art. 8, a przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, któremu jest zarzucane narusze- 7 nie tego zakazu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą - cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, zobowi ą - za ć przedsi ę biorc ę lub zwi ą zek przedsi ę biorców do wykonania tych zobowi ą za ń . Art. 11 a ust.2 stanowi, i ż w decyzji, o której mowa w ust. 1 Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć termin wykonania tych zobowi ą za ń , natomiast ust. 3 ww. przepisu stanowi, i ż w decyzji, o której mowa w ust. 1 Prezes Urz ę du nak ł ada na przedsi ę biorc ę lub zwi ą zek przedsi ę biorców obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu reali- zacji zobowi ą zania. W ocenie organu antymonopolowego, w przedmiotowej sprawie, wszystkie wa- runki implikuj ą ce mo ż liwo ść zastosowania tego przepisu zosta ł y wype ł nione, gdy ż : ¾ przedsi ę biorca K. . w S(…): ƒ w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolo- wego powo ł a ł si ę na art. 11a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i zobowi ą za ł si ę do zaniechania praktyk zarzucanych przez organ antymo- nopolowy (k. 29), a nast ę pnie przes ł a ł zobowi ą zanie formu ł uj ą c jego tre ść w sposób nast ę puj ą cy: „zobowi ą zuj ę si ę do zaniechania okre ś lonych dzia- ł a ń , tj. w szczególno ś ci do rezygnacji w kolejnych aneksach do umowy z dnia 26.01.2001r. lub umowach nast ę pnych z postanowienia, w którym za- strzegam sobie wy łą czno ść sprzeda ż y obuwia ochronnego na terenie SPWSZ w S(…) oraz nie zawierania podobnych porozumie ń w przysz ł o ś ci” (k. 37). ¾ SPWSZ w S(…): ƒ ju ż w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego o ś wiadczy ł , ż e „zastosuje si ę do zalece ń Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w zakresie wy łą czno- ś ci sprzeda ż y obuwia ochronnego na terenie Szpitala” (k. 15); nast ę pnie w trakcie post ę powania antymonopolowego o ś wiadczy ł , ż e „sporz ą dzaj ą c no- w ą umow ę na sprzeda ż obuwia ochronnego na terenie Szpitala, nie umie ś ci zapisu o „wy łą czno ś ci” (k. 27), co potwierdzi ł a tre ść otrzymanego przez or- gan antymonopolowy w dniu 19 wrze ś nia 2005r. aneksu nr 4 do umowy z dnia 26.01.2001r. zawarty w dniu 12.05.2005r. (k. 31-32), a nast ę pnie przes ł a ł zobowi ą zanie formu ł uj ą c jego tre ść w sposób nast ę puj ą cy: „Samo- dzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Zespolony w S(…) zobowi ą zuje si ę do rezygnacji z zapisu o wy łą czno ś ci w kolejnych sporz ą dzanych aneksach do umowy z dnia 26.01.2001r. oraz nast ę pnych umowach na sprzeda ż obuwia ochronnego na terenie Szpitala. Ponadto Szpital zobowi ą zuje si ę do nie umieszczania klauzuli o wy łą czno ś ci w zawieranych w przysz ł o ś ci porozu- mieniach, umowach” (k. 36); Maj ą c na uwadze wszystkie okoliczno ś ci sprawy, Prezes Urz ę du przychyli ł si ę do z ł o ż onych wniosków i przyj ął przedstawione przez strony porozumienia zobowi ą zania, kie- ruj ą c si ę przy tym nast ę puj ą cymi przes ł ankami: 9 skar ż eni dobrowolnie przyznali si ę do naruszenia przepisów ustawy antymo- nopolowej, 9 skutek kwestionowanego porozumienia mia ł ograniczony zakres, 9 ju ż w trakcie trwania niniejszego post ę powania Szpital i najemca zmienili umow ę najmu i usun ę li z niej kwestionowany przez organ antymonopolowy zapis. W ten sposób cel ustawy antymonopolowej zosta ł osi ą gni ę ty. Jednocze ś nie, przy dokonywaniu oceny skuteczno ś ci przedsi ę wzi ę tych dzia ł a ń , or- gan antymonopolowy uzna ł , ż e z ł o ż one zobowi ą zania, a przede wszystkim wprowadzenie 8 w dniu 12.05.2005r. aneksu nr 4 do umowy z dnia 26.01.2001r. eliminuj ą cego zapis § 7, w którym najemca zastrzeg ł sobie wy łą czno ść sprzeda ż y obuwia ochronnego na terenie SPWSZ w S(…), oka żą si ę wystarczaj ą ce dla zapobie ż enia naruszeniom ustawy. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w pkt I sentencji. Art. 11 a ust. 3 stanowi, i ż w decyzji, o której mowa w ust. 1 ustawy Prezes Urz ę - du nak ł ada na przedsi ę biorc ę lub zwi ą zek przedsi ę biorców obowi ą zek sk ł adania w wyzna- czonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą zania. W przedmiotowej sprawie uznano, termin do dnia 15 grudnia 2005r. za ca ł kowicie wystarczaj ą cy dla powiadomienia organu antymonopolowego o stopniu realizacji zobowi ą zania. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w pkt II sentencji. Zgodnie z tre ś ci ą art. 11 a ust. 4, w przypadku wydania przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzji, o której mowa w art. 11 a ust. 1 nie stosuje si ę art. 9-11 oraz art. 101 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy antymonopolowej. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje stronom odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Gda ń sku. Podpisa ł : z upowa ż nienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku Roman Jarz ą bek Otrzymuj ą : 1. Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Zespolony w S(…) 2. FH-U K. Z. w S(…) 9