RLU-34/2005

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASIŃSKI Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 14 października 2005 r. RLU – 410 – 2/05/PZ Decyzja RLU Nr 34/2005 Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804, Nr 170 poz. 1652, z 2004 r. Nr 93 poz. 891, Nr 96 poz. 959), stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172, z 2003 r. Nr 6 poz. 68), po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: odmawia się wszczęcia na wniosek H. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „ś. P.“ w K. D., postępowania antymonopolowego w sprawie zawarcia przez L. S. z P. i E. C. z Ł. porozumienia mającego na celu wyeliminowanie konkurencji podczas przetargu ustnego na dzierŜawę stanowisk cumowniczych na wale przeciwpowodziowym w K. D., przeprowadzonego w dniu 30 marca 2005 r. w L., co miało stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. porozumienie polegające na ograniczeniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsiębiorców nie objętych porozumieniem i art. 5 ust. 1 pkt 7 tej ustawy, tj. porozumienie polegające na uzgadnianiu przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu warunków składanych ofert, w szczególności zakresu prac lub ceny. Uzasadnienie W dniu 26 kwietnia 2005 r. do Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie wpłynął wniosek H. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „ś. P.“ w K. D., o wszczęcie postępowania antymonopolowego wobec przedsiębiorców: L. S. z P. i E. C. z Ł., pod zarzutem naruszenia art. 5 ust 1 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie 2 konkurencji i konsumentów (dalej: ustawa antymonopolowa), poprzez zawarcie porozumienia mającego na celu wyeliminowanie konkurencji podczas przetargu ustnego na dzierŜawę stanowisk cumowniczych zlokalizowanych na wale przeciwpowodziowym w K. D., przeprowadzonego w dniu 30 marca 2005 r. przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w L. W uzasadnieniu wniosku H. S. wskazał, iŜ L. S. wydzierŜawił od E. C. statek „B. K.“ na okres od dnia 2 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Zdaniem wnioskodawcy umowa została zawarta na potrzeby przetargu, zaś statek od dwóch sezonów nie posiada zdolności Ŝeglugowej. Ponadto L. S. zakupił od E. C. łódź motorową, która została dopuszczona do przetargu przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w L. bez jakichkolwiek dokumentów. Podobnie jednostki pływające E. C. – statki „E.“ i „M.“ oraz holownik „N.“ – zostały dopuszczone do przetargu pomimo braku dokumentów zdolności Ŝeglugowej. Wnioskodawca podniósł, iŜ wskutek dopuszczenia do przetargu nieuczciwych konkurentów został on „zmuszony do wylicytowania cen nierealnych do zapłaty“. Zdaniem H. S. E. C. i L. S. w przetargu „podbijali“ cenę, by w ten sposób wnioskodawcę „usunąć z wybrzeŜa“. W celu uzyskania dodatkowych informacji niezbędnych do rozstrzygnięcia o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania antymonopolowego, Prezes Urzędu przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie przebiegu przetargu ustnego na dzierŜawę stanowisk cumowniczych na wale wiślanym w K. D., przeprowadzonego w dniu 30 marca 2005 r. przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w L. W trakcie postępowania wystąpiono do Województwa L. o udostępnienie dokumentacji składanej do WZMiUW przez L. S. i E. C. w związku z uczestnictwem w przetargu. Organ antymonopolowy ustalił, co następuje: W dniu 30 marca 2005 r. w siedzibie Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w L. przeprowadzony został przetarg ustny nieograniczony na dzierŜawę stanowisk cumowniczych zlokalizowanych przy wale wiślanym w K. D. (dalej: przetarg). Zgodnie z ogłoszeniem o przetargu, podanym do publicznej wiadomości w dniu 25 lutego 2005 r. na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej, gdzie zamieszczono równieŜ treść Regulaminu przetargu, dotyczył on siedmiu stanowisk cumowniczych, z których sześć liczyło po cztery sztuki kół cumowniczych (tzw. polerów), zaś jedno stanowisko składało się z dwu sztuk kół cumowniczych. Warunkiem uczestnictwa w przetargu było posiadanie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej lub do Krajowego Rejestru Sądowego w zakresie „transportu wodnego śródlądowego“ i jednoczesne udokumentowanie własności lub dzierŜawy sprzętu pływającego do przewozu osób. Wyłonienie dzierŜawców poszczególnych stanowisk miało nastąpić w ustnym przetargu w formie licytacji, prowadzonej osobno dla kaŜdego stanowiska. Przystępujący do przetargu zobowiązani byli do wpłacenia wadium w wysokości 3 900,00 zł, co umoŜliwiało uczestniczenie w licytacji kaŜdego stanowiska. Wywoławcza wysokość czynszu netto dla jednego stanowiska cumowniczego wynosiła 1 000 zł miesięcznie dla stanowiska składającego się z czterech polerów oraz 500 zł miesięcznie dla stanowiska składającego się z dwu polerów. Zgodnie z pkt 9 Regulaminu uczestnicy przetargu mieli zgłaszać ustnie kolejne postąpienia 3 ceny, dopóki mimo trzykrotnego wywołania nie było dalszych postąpień. Minimalne postąpienie wynosiło 100,00 zł dla stanowisk czteropolerowych oraz 50,00 zł dla stanowisk dwupolerowych. W myśl pkt 14 Regulaminu, przedsiębiorca przystępujący do licytacji mógł ubiegać się o dzierŜawę takiej ilości stanowisk cumowniczych, ile posiadał udokumentowanych jednostek pływających. Z osobami ustalonymi jako dzierŜawcy (tj. zwycięzcami przetargu) miały zostać zawarte umowy dzierŜawy, w terminie i miejscu wskazanym przez WZMiUW w ciągu nie więcej niŜ 21 dni od dnia rozstrzygnięcia przetargu. Umowa miała być zawarta na okres trzech lat, zaś wydzierŜawione polery miały być przeznaczone przez dzierŜawcę „na cele usługowe dot. Ŝeglugi rzecznej” (pkt 18 Regulaminu). Projekt umowy stanowił integralną część Regulaminu. Do przetargu przystąpiło pięciu przedsiębiorców, którzy spełnili wymagane przez WZMiUW kryteria uczestnictwa oraz wpłacili wadium w Ŝądanej wysokości. Wśród uczestników przetargu znaleźli się m.in. wnioskodawca oraz L. S. i E. C. H. S. udokumentował osiem jednostek pływających, w tym sześć statków pasaŜerskich. Wszystkie powyŜsze jednostki zarejestrowane były przez Urząd śeglugi Śródlądowej w W. L. S. udokumentował trzy jednostki pływające, w tym łódź motorową z silnikiem zaburtowym, zakupioną od E. C. w dniu 8 lutego 2005 r. za cenę 30 500 zł (w tym VAT), oraz statek „B. K.”, wyczarterowany od E. C. na podstawie „umowy czarteru na czas” zawartej w dniu 2 stycznia 2005 r. w Ł., przy czym opłatę czarterową ustalono w wysokości 20 000 zł + VAT za cały okres obowiązywania umowy, tj. od dnia 2 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. E. C. składając ofertę uczestnictwa w przetargu zgłosił cztery jednostki pływające, przy czym WZMiUW uznał, iŜ oferent udokumentował zgodnie z warunkami przetargu własność lub dzierŜawę trzech jednostek pływających. Przedsiębiorca przedstawił decyzje Urzędu Morskiego w S., z których wynika, iŜ statek pasaŜerski „E.” oraz holownik „N.” stanowią własność E. C., oraz umowę dzierŜawy statku „M.”, zawartą w dniu 24 marca 2005 r. przez E. C. z „ś. G.” Sp. z o.o. z siedzibą w G. Przedsiębiorca nie przedstawiał świadectw zdolności Ŝeglugowej statków. Nie uznano za dokument potwierdzający własność jednostki pływającej przedwstępnej umowy kupna- sprzedaŜy wodolotu pasaŜerskiego „A.-87”. Poza w/w przedsiębiorcami w przetargu uczestniczyli równieŜ: R. S. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą „B. ‘P.’” (udokumentował dwie jednostki pływające) i S. P. (udokumentował siedem jednostek pływających). Przetarg rozpoczął się w dniu 30 marca 2005 r. o godzinie 10.30. Po przedstawieniu zakwalifikowanych uczestników przetargu ustnego i ilości dopuszczonych jednostek, Ŝaden z oferentów nie złoŜył sprzeciwu. KaŜde ze stanowisk cumowniczych, oznaczonych zgodnie z planem sytuacyjno- wysokościowym w skali 1:500 odpowiednio numerami od 1 do 7 stanowiło oddzielny przedmiot przetargu. W licytacji stanowiska nr 1 (składającego się z czterech polerów) udział wzięli: S. P., H. S. i L. S. Przedsiębiorcy zgłosili łącznie 119 postąpień (głównie P. i S.), zaś licytację wygrał S. P. z kwotą miesięcznego czynszu 14 100 zł. W licytacji stanowiska nr 2 (cztery polery) udział wzięli: S. P., L. S. i E. C. Przedsiębiorcy zgłosili łącznie 48 postąpień (głównie P. i C.), zaś licytację wygrał S. P. z kwotą czynszu miesięcznego 15 300 zł. 4 W licytacji dotyczącej stanowiska nr 3 (cztery polery) udział wzięli: R. S., S. P., H. S. i E. C. Uczestnicy zgłosili łącznie 15 postąpień, powyŜej kwoty 5100 zł postąpienia zgłaszali tylko S. i C. Licytację wygrał ten pierwszy z kwotą czynszu miesięcznego 12 100 zł. W licytacji stanowiska nr 4 (cztery polery) udział wzięli wszyscy oferenci. Zgłoszono 32 postąpienia. Przebieg licytacji był dosyć wyrównany, powyŜej kwoty 7 200 zł nie zgłaszał juŜ postąpień R. S., powyŜej kwoty 8 100 zł – S. P., zaś powyŜej kwoty 15 500 zł – E. C. Licytację wygrał H. S. z kwotą czynszu miesięcznego 18 100 zł. W licytacji stanowiska nr 5 (dwa polery) równieŜ wzięli udział wszyscy oferenci. Zgłoszono 56 postąpień; powyŜej kwoty 7 100 zł postąpienia zgłaszali tylko H. S. i E. C. ZwycięŜył pierwszy z nich z kwotą czynszu miesięcznego 17 050 zł. W licytacji stanowiska nr 6 (cztery polery) uczestniczyli wszyscy oferenci poza R. S. Łącznie zgłoszono 49 postąpień, przy czym o dzierŜawę stanowiska rywalizowali przede wszystkim H. S., L. S. i E. C. ZwycięŜył H. S. z kwotą czynszu miesięcznego 25 100 zł. W licytacji stanowiska nr 7 (cztery polery) wzięli udział H. S., L. S. i E. C. Przedsiębiorcy zgłosili 44 postąpienia. E C. zaproponował pierwsze postąpienie na poziomie 10 000 zł i nie brał dalszego udziału w licytacji powyŜej kwoty 13 000 zł. ZwycięŜył zaś H. S. z kwotą czynszu miesięcznego 28 100 zł. JuŜ w dniu 31 marca 2005 r., w wypowiedzi dla lokalnej prasy ( Dziennik Wschodni , Nr 2826, str. 4) H. S. stwierdził, iŜ on i S. P. prawdopodobnie nie podpiszą z WZMiUW umów dzierŜawy stanowisk cumowniczych. WZMiUW wyznaczył H. S. i S. P. termin podpisania umów dzierŜawy na dzień 5 maja 2005 r. W wyznaczonym terminie przedsiębiorcy nie stawili się do podpisania umów, w związku z czym w dniu 10 maja 2005 r. ogłoszono kolejny przetarg na dzierŜawę stanowisk cumowniczych, w wyniku którego jako dzierŜawcy stanowisk cumowniczych zostali wyłonieni: S. P. (2 stanowiska), H. S. (3 stanowiska) oraz L. S. (1 stanowisko). Organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje: Wnioskodawca domaga się wszczęcia wobec L. S. i E. C. postępowania antymonopolowego pod zarzutem naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy antymonopolowej, poprzez stworzenie porozumienia mającego na celu wyeliminowanie konkurencji podczas przetargu ustnego na dzierŜawę stanowisk cumowniczych na wale wiślanym w K. D., przeprowadzonego w dniu 30 marca 2005 r. Zdaniem H. S. celem jego konkurentów było doprowadzenie licytowanych kwot czynszu dzierŜawnego do tak wysokiego poziomu, aby usunąć H. S. i S. P. „z nabrzeŜa w K. D.”. Wedle art. 5 ust. 1 ustawy antymonopolowej, zakazane są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym. Porozumienia takie mogą polegać w szczególności na: - ograniczaniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem (art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej), 5 - uzgadnianiu przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu lub przez tych przedsiębiorców i przedsiębiorcę będącego organizatorem przetargu warunków składanych ofert, w szczególności zakresu prac lub ceny (art. 5 ust. 1 pkt 7 ustawy antymonopolowej). W myśl art. 4 pkt 4 ustawy antymonopolowej, przez porozumienia naleŜy rozumieć: - umowy zawierane między przedsiębiorcami, między związkami przedsiębiorców oraz między przedsiębiorcami i ich związkami albo niektóre postanowienia tych umów, - uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie przez dwóch lub więcej przedsiębiorców lub ich związki, - uchwały lub inne akty związków przedsiębiorców lub ich organów statutowych. W niniejszej sprawie brak jest dowodów istnienia pomiędzy L. S. i E. C. zarzucanego przez wnioskodawcę porozumienia w rozumieniu cytowanego wyŜej art. 4 pkt 4 ustawy antymonopolowej. Wniosku o istnieniu porozumienia nie moŜna wywieść w oparciu o art. 231 k.p.c. w związku z art. 81 ustawy antymonopolowej, tj. w drodze tzw. domniemania faktycznego. W stanie faktycznym sprawy nie zaistniały okoliczności, które przy uwzględnieniu zasad logiki oraz wskazań doświadczenia Ŝyciowego czyniłyby uprawnionym wniosek, iŜ przedsiębiorcy L. S. i E. C. zawarli porozumienie mające na celu wyeliminowanie konkurencji podczas przetargu, poprzez działanie polegające na doprowadzeniu licytowanych kwot czynszu dzierŜawnego stanowisk cumowniczych do tak wysokiego poziomu, aby usunąć H. S. z rynku usług Ŝeglugi rzecznej w K. D. W szczególności nie przemawia za istnieniem niedozwolonego porozumienia fakt czarterowania przez L. S. od E. C. statku „B. K.” oraz nabycia łodzi motorowej. ZwaŜyć naleŜy, Ŝe umowy dotyczące powyŜszych jednostek pływających zostały zawarte przez L. S. i E. C. w okresie poprzedzającym ogłoszenie przetargu przez WZMiUW. Umowy te zostały zawarte jeszcze przed uniewaŜnieniem przez WZMiUW wcześniejszego przetargu na dzierŜawę stanowisk cumowniczych. Przetarg taki przeprowadzono w dniu 15 września 2004 r., zaś Dyrektor WZMiUW uniewaŜnił go w dniu 18 lutego 2005 r. A zatem, w chwili zawarcia umowy o czarter statku „B. K.”, jak równieŜ w chwili dokonania transakcji kupna-sprzedaŜy łodzi motorowej, przedsiębiorcy L. S. i E. C. nie mogli wiedzieć, iŜ WZMiUW ogłosi kolejny przetarg na dzierŜawę stanowisk cumowniczych. W związku z powyŜszym nie moŜna domniemywać, iŜ umowy powyŜsze zostały zawarte na potrzeby przetargu ogłoszonego przez WZMiUW w dniu 25 lutego 2005 r. RównieŜ zachowanie skarŜonych w trakcie przetargu nie daje podstaw do ustalenia, iŜ jest ono efektem dokonanego przez nich uzgodnienia. Zarówno wnioskodawca, jak i skarŜeni, aktywnie uczestniczyli w większości licytacji, zaś kwoty czynszów dzierŜawnych wylicytowane przez zwycięskich oferentów niewątpliwie są efektem rywalizacji między uczestnikami przetargu. Dodać naleŜy, iŜ w pięciu spośród siedmiu licytacji stanowisk cumowniczych uczestniczyli jednocześnie L. S. i E. C., przez to bezpośrednio ze sobą rywalizując. Nie wydaje się przy tym, aby racjonalnie działający przedsiębiorca mógł w trakcie licytacji zgłaszać postąpienia tylko w celu „podbicia” ceny, którą 6 miałby zapłacić zwycięski oferent. Wszyscy uczestnicy przetargu byli bowiem zobowiązani do złoŜenia oświadczenia o zapoznaniu się z warunkami przetargu, dodatkowo przewodniczący Komisji Przetargowej przez rozpoczęciem licytacji poinformował oferentów, iŜ zaoferowana cena przestaje wiązać uczestnika przetargu, gdy inny uczestnik zaoferuje cenę wyŜszą, zaś po trzecim wywołaniu najwyŜszej zaoferowanej ceny dalsze postąpienia nie zostaną przyjęte. Z tych teŜ względów nieprawdopodobna jest sytuacja, w której kierujący się wskazaniami doświadczenia Ŝyciowego przedsiębiorca zostaje zmuszony do „wylicytowania cen nierealnych do zapłaty”. Fakt zakwalifikowania przez WZMiUW do udziału w przetargu L. S. i E. C. pomimo braku świadectw zdolności Ŝeglugowej zgłaszanych przez nich jednostek pływających w Ŝaden sposób nie uzasadnia domniemania istnienia pomiędzy skarŜonymi niedozwolonego porozumienia. Na marginesie naleŜy zauwaŜyć, iŜ określając warunki uczestnictwa w przetargu WZMiUW nie sprecyzował, jakiego rodzaju dokumentami powinny być legitymowane zgłaszane przez uczestników przetargu jednostki. W świetle zaś powyŜszego nie moŜna przyjąć, iŜ organizator przetargu wymagał od uczestników przedstawienia odpowiednich świadectw zdolności Ŝeglugowej. NiezaleŜnie jednak od tego, kwestia, czy przyjęte przez WZMiUW kryteria uczestnictwa w przetargu były w sposób jednolity stosowane wobec wszystkich oferentów, nie podlega ocenie organu antymonopolowego w niniejszej sprawie, albowiem wnioskodawca w Ŝądaniu wniosku wprost domaga się wszczęcia postępowania przeciwko L. S. i E. C. Z powyŜszego w sposób oczywisty wynika, iŜ w niniejszej sprawie nie miało miejsca naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy antymonopolowej przez L. S. i E. C., polegające na zawarciu porozumienia mającego na celu wyeliminowanie konkurencji podczas przetargu ustnego na dzierŜawę stanowisk cumowniczych na wale wiślanym w K. D., przeprowadzonego w dniu 30 marca 2005 r. Art. 85 ust. 1 ustawy antymonopolowej stanowi, iŜ Prezes Urzędu moŜe, w drodze decyzji, odmówić wszczęcia postępowania antymonopolowego, jeŜeli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urzędu informacji wynika, Ŝe nie naruszono zakazu określonego w art. 5, w zakresie niewyłączonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu określonego w art. 8 ustawy antymonopolowej. PoniewaŜ z informacji zawartych we wniosku H. S. oraz z informacji posiadanych przez organ antymonopolowy, w tym zebranych w trakcie postępowania wyjaśniającego, wynika w sposób oczywisty, iŜ powyŜsze przepisy nie zostały naruszone, zasadne w niniejszej sprawie jest wydanie decyzji odmawiającej wszczęcia na wniosek H. S. postępowania antymonopolowego przeciwko L. S. i E. C. Wobec powyŜszego naleŜało orzec, jak w sentencji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przysługuje wnioskodawcy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony 7 Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Z upowaŜnienia Prezesa UOKiK decyzję podpisała Dyrektor Delegatury UOKiK w Lublinie Ewa Wiszniowska