RGD-5/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.411-5/05/07 Gda ń sk, dnia 28 lutego 2007r. D ECYZJA N R RGD.5/2007 Na podstawie art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080 ze zmian ą ) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony konkurencji i Konsu- mentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmian ą ), w zwi ą zku z art. 11 ust. 1 ustawy o och- ronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopo- lowego wszcz ę tego na wniosek przedsi ę biorcy NORD EXPRESS Spó ł ka z o.o. z siedzi- b ą w D ę bnicy Kaszubskiej dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie stwierdza si ę stosowania przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samo- chodowej z siedzib ą w Bytowie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku wykonywania regularnych prze- wozów osób na linii komunikacyjnej S ł upsk-Trzebielino poprzez narzucanie, w okresie od dnia 1 grudnia 2004r. do dnia 31 marca 2005r., nieuczciwych, ra żą co niskich cen biletów jednorazowych za przejazd na tej linii. U ZASADNIENIE W dniu 23 lutego 2005r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów w Gda ń sku wp ł yn ęł o pismo z dnia 16 lutego 2005r. przedsi ę biorcy NORD EXPRESS Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w D ę bnicy Kaszubskiej, zwanego dalej równie ż NORD EXPRESS, wnioskodawc ą lub skar żą cym, wnosz ą cego o wszcz ę cie post ę powa- nia antymonopolowego przeciwko Przedsi ę biorstwu Pa ń stwowej Komunikacji Samo- chodowej z siedzib ą w Bytowie, zwanemu dalej PPKS Bytów lub skar ż onym, pod za- rzutem stosowania niedozwolonych „ praktyk monopolistycznych” na trasie S ł upsk- Trzebielino (na odcinku S ł upsk-Suchorze), zwi ą zanych z „ wykorzystaniem monopoli- stycznej-dominuj ą cej pozycji na rynku w celu wypchni ę cia z rynku przewozowego wnioskuj ą cego”. W uzasadnieniu wyst ą pienia NORD EXPRESS podniós ł m.in., i ż : • po uruchomieniu, z dniem 8 grudnia 2004r., nowego po łą czenia mi ę dzy miejscowo ś ciami S ł upsk i Trzebielino, obs ł ugiwanego dotychczas m.in. przez PPKS Bytów, skar ż ony wprowadzi ł „ na wi ę kszo ś ci d ł ugo ś ci tej trasy znaczne obni ż ki cen biletów (na odcinku S ł upsk-Suchorze, tj. ¾ d ł ugo ś ci trasy)”, • dokonane przez PPKS Bytów obni ż ki, nazywane „ promocj ą ”, si ę ga ł y 50% wysoko ś ci poprzednich cen (dla przyk ł adu nowa cena na odcinku S ł upsk- Suchorze wynosi ł a 3,25z ł , podczas gdy poprzednia 5,90z ł ), • jako „ ma ł y podmiot” nie jest w stanie konkurowa ć , w podobny sposób, z „ olbrzymimi firmami, jakimi s ą PPKS S ł upsk i PPKS Bytów”, bowiem „ PPKSy s ą gotowe przez d ł u ż szy czas nawet dop ł aca ć do kursów, byle tylko dopro- wadzi ć do wypadni ę cia [konkurenta] z rynku”, po czym „ cena wzro ś nie zna- cz ą co – co bole ś nie odczuj ą konsumenci”. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, maj ą c na wzgl ę dzie tre ść wyst ą pienia i żą danie NORD EXPRESS Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w D ę bnicy Kaszub- skiej, wszcz ął przeciwko Przedsi ę biorstwu Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej z siedzib ą w S ł upsku, z dniem 23 lutego 2005r., post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez tego przedsi ę biorc ę praktyk zakazanych z mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r., Nr 244 , poz. 2080 ze zmian ą ) , zwanej dalej ustaw ą o ochronie […]. PPKS Bytów, odpowiadaj ą c na zawiadomienie o wszcz ę ciu przeciwko niemu po- st ę powania antymonopolowego, wnios ł o, pismem z dnia 18 marca 2005r., dor ę czo- nym w dniu 23 marca 2005r., o „ oddalenie wniosku […] i uznanie, ż e PPKS w Byto- wie nie nadu ż y ł swojej pozycji dominuj ą cej poprzez obni ż enie cen biletów na lokal- nym rynku wykonywania regularnych przewozów osób – odcinku linii komunikacyjnej S ł upsk-Trzebielino”, a na rzecz swojego stanowiska podnios ł o, i ż : • us ł ugi transportowe ś wiadczy od 48 lat, a dysponuj ą c aktualnie […] auto- busami i „ pe ł nym zapleczem technicznym” przewozi ś redniorocznie oko ł o […] mln pasa ż erów i wykonuje oko ł o […] mln kilometrów; • zarzut „ znacz ą cej obni ż ki cen biletów na odcinku S ł upsk-Suchorze [stano- wi ą cej cz ęść linii komunikacyjnej S ł upsk-Trzebielino]”, dokonanej, wg NORD EXPRESS, dopiero po wej ś ciu wnioskodawcy na t ę lini ę , jest o tyle nieuza- sadniony, o ile „ PPKS w Bytowie, tak, jak ka ż de przedsi ę biorstwo dzia ł aj ą ce na rynku, stosuje ulgi, promocje i negocjacyjne ustalanie cen za wynajem”, w szczególno ś ci dlatego, ż e „ wprowadzenie ulg na bilety jest dzia ł aniem marketingowym, którego celem jest zwrócenie uwagi na ofert ę us ł ug wy- konywanych przez PPKS w Bytowie, zwi ę kszenie liczby osób korzystaj ą cych z oferty […], przy utrzymaniu dotychczasowej op ł acalno ś ci i rentowno ś ci li- nii komunikacyjnych”; • dzia ł anie zaskar ż one przez wnioskodawc ę dotyczy ł o, ograniczonego prze- dzia ł u czasowego, tj. okresu od dnia 1 grudnia 2004r. do dnia 31 marca 2005r., i podj ę te zosta ł o m.in. w wyniku wyci ą gni ę cia wniosków z prowa- dzonych systematycznie analiz rynkowych, które „ w ostatnim czasie” wska- zywa ł y „ niewielki, lecz systematyczny spadek liczby pasa ż erów”, a jego isto- t ą by ł o „ og ł oszenie i rozpropagowanie [w tym okresie] ulgi handlowej”, wy- 2 nosz ą cej, w zakresie biletów jednorazowych, 45% w stosunku do cen bile- tów dot ą d obowi ą zuj ą cych, a nie „ wypchni ę cie z rynku przewozowego wnioskuj ą cego”; • w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 28 lutego 2005r. stosowa ł o równie ż , niezale ż nie od kwestionowanej przez NORD EXPRESS ulgi w zakresie bile- tów jednorazowych, ulg ę wynosz ą c ą 20% w odniesieniu do biletów miesi ę - cznych; ulg ę t ę wprowadzono w zwi ą zku z feriami zimowymi, przypadaj ą - cymi w województwie pomorskim na dwa ostatnie tygodnie stycznia, a w województwie zachodniopomorskim na dwa ostatnie tygodnie lutego tego roku, dla ograniczenia wyst ę puj ą cego w tym czasie spadku zainteresowania uczniów tymi biletami; • dzia ł ania „ promocyjne”, podobne do zaskar ż onych w niniejszym post ę powa- niu przez NORD EXPRESS, stosowa ł o wcze ś niej tak ż e na innych liniach ko- munikacyjnych i w ró ż nych okresach czasu, m.in. na trasach: S ł upsk-K ę pi- ce, S ł upsk-D ę bica Kaszubska, Ko ł obrzeg-Koszalin-Polanów, Gda ń sk-Kartu- zy-Sierakowice, Gda ń sk-Kartuzy-Sul ę czyno oraz Gda ń sk- Ż ukowo. N A PODSTAWIE MATERIA Ł ÓW ZGROMADZONYCH W POST Ę POWANIU ANTYMONOPO- LOWYM P REZES U RZ Ę DU USTALI Ł NAST Ę PUJ Ą CY STAN FAKTYCZNY : 1. 1.1. NORD EXPRESS zosta ł zarejestrowany w Krajowym Rejestrze S ą dowym w dniu 16 lipca 2004r. pod numerem 000012998; jednym z przedmiotów dzia ł alno ś ci tego przedsi ę biorcy, istotnym z punktu widzenia niniejszego post ę powania, jest transport l ą dowy pozosta ł y (przewóz osób). 1.2. NORD EXPRESS prowadzi dzia ł alno ść w zakresie transportu l ą dowego pozosta- ł ego na podstawie licencji nr 0026798 na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób udzielonej w dniu 12 sierpnia 2004r. przez Starostwo Powiato- we w S ł upsku, a w obszarze zwi ą zanym z niniejszym post ę powaniem – na pod- stawie zezwolenia nr 0000607 na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach licz ą cej 34 km linii regularnej S ł upsk-Trzebielino przebiegaj ą cej przez miejscowo ś ci: Kobylnica, Ł osino, Zaj ą - czkowo, Maszkowo, Kwakowo, Kruszyna, Ż elki, Objezierze, Moczyd ł a, Suchorze, Starkowo i Zieli ń (por. rysunek 1), udzielonego w dniu 26 listopada 2004r. przez Marsza ł ka Województwa Pomorskiego. 1.3. Dane dotycz ą ce ilo ś ci kursów (w obu kierunkach) wykonywanych przez wnio- skodawc ę w okresie od rozpocz ę cia dzia ł alno ś ci na przedmiotowej linii, tj. od dnia 8 grudnia 2004r. do ko ń ca wrze ś nia 2006r., w dni robocze, soboty oraz niedziele i ś wi ę ta, przedstawiono w tablicy 1. Tablica 1 I LO ŚĆ KURSÓW ( W OBU KIERUNKACH ) WYKONYWANYCH NA TRASIE S Ł UPSK -T RZEBIELINO W G STANU NA : DZIE Ń ROBOCZY SOBOTA NIEDZIELA / Ś WI Ę TO okres od dnia 8 grudnia 2004r. do dnia 7 lutego 2005r. 14 14 12 dzie ń 8 lutego 2005r. 12 10 6 dzie ń 1 wrze ś nia 2006r. 18 12 6 3 Ź ród ł o: pisma z dnia 26 kwietnia 2005r. oraz z dnia 5 wrze ś nia 2006r. Rysunek 1 4 1.4. Ilo ś ci pasa ż erów przewiezionych na podstawie sprzedanych przez wnioskodaw- 5 c ę biletów jednorazowych oraz miesi ę cznych na linii S ł upsk-Trzebielino, w grud- niu 2004r. i w poszczególnych miesi ą cach okresu stycze ń 2005r. – czerwiec 2006r., przedstawiono w tablicy 2. Tablica 2 R OK , MIESI Ą C I LO ŚĆ PASA Ż ERÓW PRZEWIEZIONYCH NA PODSTAWIE BILETÓW JEDNORAZOWYCH I LO ŚĆ SPRZEDANYCH BILETÓW MIESI Ę CZNYCH I LO ŚĆ PRZEJAZDÓW W MIESI Ą CU ( W DNI ROBOCZE ) LO ŚĆ PASA Ż ERÓW PRZEWIEZIONYCH NA PODSTAWIE BILETÓW MIESI Ę CZNYCH * I LO ŚĆ PASA Ż ERÓW PRZEWIEZIONYCH NA PODSTAWIE BILETÓW JEDNORAZOWYCH I MIESI Ę CZNYCH ([2] + [5]) 1 2 3 4 5 6 2004 XII . . . . 2005 I . . . . . ... ... ... ... ... XII . . . . . 2006 I . . . . . ... ... ... ... ... VI . . . . . * – ilo ść osób przewiezionych na podstawie biletów miesi ę cznych obliczono jako iloraz ilo ś ci biletów sprzedanych i ilo ś ci przejaz- dów w dni robocze (przy za ł o ż eniu dwóch przejazdów dziennie); bior ą c pod uwag ę , ż e bilet miesi ę czny upowa ż nia do przejaz- dów tak ż e w sobot ę , niedziel ę i dni ś wi ą teczne, wynik oblicze ń odpowiada dolnej granicy przedzia ł u zawieraj ą cego rzeczywist ą ilo ść zrealizowanych przejazdów Ź ród ł o: pisma NORD EXPRESS z dnia 26 kwietnia i 12 maja 2005r. oraz z dnia 5 wrze ś nia i 6 listopada 2006r. [Postanowienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nr 151 z dnia 4 maja 2005r., nr 171 z dnia 16 maja 2005r., nr 459 z dnia 28 listopada 2005r., nr 314 z dnia 25 pa ź dziernika 2006r. i nr 343 z dnia 15 listopada 2006r. o ogranicze- niu prawa wgl ą du do materia ł u dowodowego; informacje, do których ograniczono prawo wgl ą du, zawiera za łą cznik do niniejszej decyzji] 1.5. Op ł aty pobierane przez NORD EXPRESS z tytu ł u przewozów pasa ż erów na tra- sie S ł upsk-Trzebielino na podstawie biletów jednorazowych i miesi ę cznych obowi ą zuj ą ce w okresie od dnia 8 grudnia 2004r. przedstawiono, odpowiednio, w tablicach 3 i 4. Tablica 3 O DLEG Ł O ŚĆ [ KM ] C ENA BILETU JEDNORAZOWEGO [ Z Ł ] C ENA BILETU MIESI Ę CZNEGO [ Z Ł ] 0-3 1,50 49,00 4-6 2,00 59,00 7-9 2,50 79,00 10-15 3,00 99,00 16-20 4,00 109,00 21-25 5,00 129,00 26-30 5,50 149,00 31-35 6,00 169,00 36-40 6,50 189,00 Ź ród ł o: pisma z dnia 26 kwietnia i 21 listopada 2005r. Tablica 4 6 O DLEG Ł O ŚĆ ( W KM ) C ENA BILETU JEDNORAZOWEGO [ Z Ł ] C ENA BILETU MIESI Ę CZNEGO [ Z Ł ] 0-3 1,50 54,00 4-6 2,00 69,00 7-9 2,50 84,00 10-13 3,00 99,00 14-16 3,50 109,00 16-20 4,00 119,00 21-25 5,00 149,00 26-30 5,50 179,00 31-40 6,00 189,00 Ź ród ł o: pismo z dnia 5 wrze ś nia 2006r. Aczkolwiek taryfa op ł at pobieranych przez NORD EXPRESS jest na wszystkich liniach komunikacyjnych obs ł ugiwanych przez tego przewo ź nika, co do zasady, taka sama, to, jak wynika z jego pisma z dnia 5 wrze ś nia 2005r., pomi ę dzy S ł upskiem i Trzebielinem, „ ze wzgl ę du na stosowan ą w P PKS Bytów taryf ę na tej linii”, wnioskodawca jest zmuszony „ utrzyma ć ni ż sz ą cen ę w ko ń cowej cz ę - ś ci tabeli biletów jednorazowych – np. na odcinku pow. 30km na innych tra- sach firmy bilet kosztuje 7z ł , na Trzebielinie – 6z ł , gdy ż bilet P PKS Bytów na tym odcinku kosztuje 6,4z ł ”. 2. 2.1. W dacie wszcz ę cia post ę powania PPKS Bytów prowadzi ł o dzia ł alno ść na podsta- wie licencji nr 0021779 na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób udzielonej w dniu 14 marca 2003r. przez Starost ę Bytowskiego, a w zakresie obj ę tym zarzutem NORD EXPRESS – na podstawie nast ę puj ą cych zezwole ń na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym: • nr 0000313 w ramach linii regularnej S ł upsk-Szczecinek przebiegaj ą cej przez miejscowo ś ci: Kobylnica, Kwakowo, Suchorze, Trzebielino, Drety ń , W ę gorzynko, Miastko, Chrostowo, Bia ł a, Drzonowo i Marcelin, udzielonego przez Marsza ł ka Województwa Pomorskiego w dniu 27 listopada 2003r., • nr 0000315 w ramach linii regularnej S ł upsk-Bielsko przebiegaj ą cej przez miejscowo ś ci: Kobylnica, Objezierze, Cety ń , Tursko, W ę gorzynko, Miastko, Łę kinia, Kocza ł a i Potoki, udzielonego przez Marsza ł ka Województwa Po- morskiego w dniu 27 listopada 2003r., • nr 0000318 w ramach linii regularnej S ł upsk-Kocza ł a przebiegaj ą cej przez miejscowo ś ci: Kobylnica, Kruszyna, Kletowo, Drety ń , Miastko, S ł osinko i Łę - kinia, udzielonego przez Marsza ł ka Województwa Pomorskiego w dniu 27 li- stopada 2003r., • nr 0000323 w ramach linii regularnej S ł upsk-Cz ł uchów przebiegaj ą cej przez miejscowo ś ci: Kobylnica, Kwakowo, Objezierze, Kletowo, Bo ż anka, W ę go- rzynko, Miastko, Ostrówek, Trzyniec, Kocza ł a, Bryle, Przechlewo i Marysin, udzielonego przez Marsza ł ka Województwa Pomorskiego w dniu 27 listopa- da 2003r., • nr 0000338 w ramach linii regularnej S ł upsk-Brusy przebiegaj ą cej przez miejscowo ś ci: Ł osino, Kwakowo, Objezierze, Ko ł czyg ł owy, Borzytuchom, U- dorpie, Kostki, Przewóz, Sominy, Trzebu ń , Lamk i Zalesie, udzielonego 7 przez Marsza ł ka Województwa Pomorskiego w dniu 27 listopada 2003r., • nr 0000339 w ramach linii regularnej S ł upsk-Starogard Gda ń ski przebiega- j ą cej przez miejscowo ś ci: Kobylnica, Kwakowo, Moczyd ł a, Starkówka, Ko ł - czyg ł owy, Kamie ń cz, Borzytuchom, Ś wi ą tkow, Bytów, Rabacino, Mokrzyn, Pó ł czno, Skwierzawy, Nakla, Gostomko, Ko ś cierzyna, Zielenin, Nowa Karcz- ma, P ł achty, Deka, Ł aszewo, Borówno i Okole, udzielonego przez Marsza ł ka Województwa Pomorskiego w dniu 27 listopada 2003r., • nr 0000340 w ramach linii regularnej S ł upsk-Sul ę czyno przebiegaj ą cej przez miejscowo ś ci: Kobylnica, Zaj ą czkowo, Kruszyna, Suchorze, Ko ł czy ł owy, Ju- trzenka, Ś wierkówko, Bytów, Pomysk Ma ł y, Jamno, Parchowo i Nowy Dwór, udzielonego przez Marsza ł ka Województwa Pomorskiego w dniu 27 listopa- da 2003r., • nr 0000522 w ramach linii regularnej S ł upsk-Miastko przebiegaj ą cej przez miejscowo ś ci: Kobylnica, Kwakowo, Objezierze, Suchorze, Kletowo, B ą ko- wo, Broczyna, Tursko, Kowalewice i W ę gorzynko, udzielonego przez Mar- sza ł ka Województwa Pomorskiego w dniu 27 listopada 2003r. 2.2. Us ł ugi ś wiadczone przez PPKS Bytów na licz ą cej 34km trasie S ł upsk-Trzebielino realizowane s ą albo w ramach relacji łą cz ą cych S ł upsk z miejscowo ś ciami: Miastko, Bielsko, Cz ł uchów, Kocza ł a oraz Szczecinek (w wypadku ka ż dej z tych relacji pasa ż er ma mo ż liwo ś ci odbycia podró ż y na ca ł ej d ł ugo ś ci tej trasy, w tym na licz ą cym 25km odcinku S ł upsk-Suchorze), albo w ramach kursów łą cz ą - cych S ł upsk z miejscowo ś ciami: Bytów, Starogard Gda ń ski oraz Brusy (w wy- padku ka ż dej z tych relacji pasa ż er ma mo ż liwo ść odbycia podró ż y na cz ęś ci tej trasy, tj. jedynie na odcinku S ł upsk-Suchorze). Okoliczno ś ci, o których mowa wy ż ej, powoduj ą , i ż na odcinku S ł upsk-Suchorze, b ę d ą cym „ rdzeniem” linii S ł upsk-Trzebielino, dost ę pno ść us ł ug PPKS Bytów jest istotnie wi ę ksza, a pozycja konkurencyjna tego przedsi ę biorcy potencjalnie sil- niejsza ni ż na ca ł o ś ci trasy S ł upsk-Trzebielino. 2.3. Informacje dotycz ą ce ilo ś ci kursów wykonywanych przez PPKS Bytów na ca ł o ś ci linii S ł upsk-Trzebielino i na odcinku S ł upsk-Suchorze, tj. odcinku „ o najwi ę k- szym potoku podró ż nych”, wg stanu na grudzie ń 2004r., luty 2005r. i wrzesie ń 2006r., w dni robocze, soboty oraz niedziele i ś wi ę ta znajduj ą si ę w tablicy 5. Tablica 5 I LO ŚĆ KURSÓW ( W OBU KIERUNKACH ) WYKONYWANYCH NA TRASIE S Ł UPSK -T RZEBIELINO W G STANU NA : DZIE Ń ROBOCZY SOBOTA NIEDZIELA / Ś WI Ę TO grudzie ń 2004r., luty 2005r., wrzesie ń 2006r. 22 5 7 I LO ŚĆ KURSÓW ( W OBU KIERUNKACH ) WYKONYWANYCH NA TRASIE S Ł UPSK -S UCHORZE grudzie ń 2004r., luty 2005r. 44 17 19 wrzesie ń 2006r. 43 15 14 Ź ród ł o: Rozk ł ad jazdy pasa ż erskiej komunikacji autobusowej. XI Województwo Pomorskie, wy- danie I, Warszawa 2004; Rozk ł ad jazdy pasa ż erskiej komunikacji autobusowej. XI Woje- wództwo Pomorskie, wydanie I, Warszawa 2006; pismo PPKS Bytów z dnia 17 czerwca i 30 li- stopada 2005r. oraz z dnia 25 wrze ś nia 2006r. 2.4. Informacje dotycz ą ce ilo ś ci pasa ż erów przewiezionych przez PPKS Bytów na podstawie biletów jednorazowych i miesi ę cznych na linii S ł upsk-Trzebielino w poszczególnych miesi ą cach okresu wrzesie ń 2004r. – czerwiec 2006r. przedsta- 8 wiono w tablicy 6. Tablica 6 R OK , MIESI Ą C I LO ŚĆ PASA Ż ERÓW PRZEWIEZIONYCH NA PODSTAWIE BILETÓW JEDNORAZOWYCH * I LO ŚĆ SPRZEDANYCH BILETÓW MIESI Ę CZNYCH ** I LO ŚĆ PRZEJAZDÓW W MIESI Ą CU ( W DNI ROBOCZE ) I LO ŚĆ PASA Ż ERÓW PRZEWIEZIONYCH NA PODSTAWIE BILETÓW MIESI Ę CZNYCH *** I LO ŚĆ PASA Ż ERÓW PRZEWIEZIONYCH NA PODSTAWIE BILETÓW JEDNORAZOWYCH I MIESI Ę CZNYCH ([2] + [5]) 1 2 3 4 5 6 2004 IX . . . . . ... ... ... ... ... XII . . . . . 2005 I . . . . . ... ... ... ... ... XII . . . . . 2006 I . . . . . ... ... ... ... ... VI . . . . . * – ilo ść pasa ż erów przewiezionych przez PPKS Bytów na podstawie biletów jednorazowych w relacji S ł upsk-Trzebielino, b ę d ą cej cz ęś ci ą linii komunikacyjnych łą cz ą cych S ł upsk z miejscowo ś ciami: Miastko, Bielsko, Cz ł uchów, Kocza ł a i Szczecinek, oraz w relacji S ł upsk-Suchorze, której ca ł o ść lub fragmenty nale żą do linii komunikacyjnych łą cz ą cych S ł upsk z miejscowo ś ciami: Bytów, Starogard Gda ń ski i Brusy ** – ilo ść biletów miesi ę cznych sprzedanych przez PPKS Bytów pasa ż erom podró ż uj ą cym w relacji S ł upsk-Trzebielino, b ę d ą cej cz ęś ci ą linii komunikacyjnych łą cz ą cych S ł upsk z miejscowo ś ciami: Miastko, Bielsko, Cz ł uchów, Kocza ł a i Szczecinek, oraz w relacji S ł upsk-Suchorze, której ca ł o ść lub fragmenty nale żą do linii komunikacyjnych łą cz ą cych S ł upsk z miejscowo ś ciami: Bytów, Starogard Gda ń ski oraz Brusy *** – ilo ść osób przewiezionych na podstawie biletów miesi ę cznych obliczono jako iloraz ilo ś ci biletów sprzedanych i ilo ś ci prze- jazdów w dni robocze (przy za ł o ż eniu dwóch przejazdów dziennie); bior ą c pod uwag ę , ż e bilet miesi ę czny upowa ż nia do prze- jazdów tak ż e w sobot ę , niedziel ę i dni ś wi ą teczne, wynik oblicze ń odpowiada dolnej granicy przedzia ł u zawieraj ą cego rzeczywi- st ą ilo ść zrealizowanych przejazdów Ź ród ł o: pisma PPKS Bytów z dnia 17 czerwca i 29 listopada 2005r. oraz z dnia 25 wrze ś nia 2006r. [Postanowienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nr 227 z dnia 29 czerwca 2005r., nr 492 z dnia 7 grudnia 2005r. oraz nr 315 z dnia 25 pa ź dziernika 2006r. o ograniczeniu prawa wgl ą du do materia ł u dowodowego; informacje, do któ- rych ograniczono prawo wgl ą du, zawiera za łą cznik do niniejszej decyzji] 2.5. Zestawienie jednostkowych przychodów i kosztów zwi ą zanych z wykonaniem przez PPKS Bytów pracy 1 wozokilometra w ka ż dym z miesi ę cy okresu stycze ń 2004r. – sierpie ń 2006r. zawiera tablica 7. Tablica 7 R OK 2004 R OK 2005 R OK 2006 P/W K/W (P-K)/W P/W K/W (P-K)/W P/W K/W (P-K)/W I . . . . . . ... ... ... ... ... ... ... ... ... XII . . . Ź ród ł o: pismo z dnia 17 czerwca 2005r. oraz z dnia 26 listopada 2006r. [Postanowienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nr 227 z dnia 29 czerwca 2005r. oraz nr 359 z dnia 5 grudnia 2006r. o ograniczeniu prawa wgl ą du do materia ł u dowodowego; informacje, do których ograniczono prawo wgl ą du, zawiera za łą cznik do niniejszej decyzji] 2.6. Wysoko ść op ł at pobieranych przez PPKS Bytów za przewóz osób w mi ę dzymia- stowej komunikacji autobusowej na podstawie biletów jednorazowych oraz bile- tów miesi ę cznych imiennych ogólnodost ę pnych normalnych przedstawiono, po- czynaj ą c od roku 2004r., odpowiednio, w tablicy 8 i tablicy 9. 9 Tablica 8 C ENY BILETU JEDNORAZOWEGO [ Z Ł ] OBOWI Ą ZUJ Ą CE : O DLEG Ł O ŚĆ ( W KM ) DO DNIA 31 STYCZNIA 2004 R . 1 OD DNIA 1 LUTEGO 2004 R . 2 OD DNIA 1 MAJA 2005 R . 3 OD DNIA 1 WRZE Ś NIA 2005 R . 4 OD DNIA 8 MAJA 2006 R . 5 0-3 2,10 2,30 2,00 2,10 2,20 4-6 2,50 2,70 2,50 2,60 2,70 7-9 3,00 3,30 3,00 3,10 3,20 10-12 3,40 3,70 3,50 3,60 3,70 13-15 3,90 4,30 4,00 4,10 4,20 16-20 4,40 4,80 4,50 4,50 4,60 21-25 5,40 5,90 5,00 5,20 5,30 26-30 6,20 6,80 5,50 5,80 5,80 31-35 6,90 7,50 6,00 6,30 6,40 36-40 7,80 8,60 7,00 7,30 7,40 Ź ród ł o: 1. Zarz ą dzenie nr 1/2003 Zarz ą dcy Dyrektora Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Bytowie z dnia 13 stycznia 2003r. w sprawie ustalania cen za przewozy osób w krajowej mi ę dzymias- towej komunikacji autobusowej; 2. Zarz ą dzenie nr 2/2004 Zarz ą dcy Dyrek- tora Przedsi ę biorstwa … w sprawie … z dnia 12 stycznia 2004r.; 3. Aneks nr 1 z dnia 22 kwietnia 2005r. do zarz ą dzenia nr 2/2004 z dnia 12 stycznia 2004r.; 4. Zarz ą dzenie nr 7/2005 Tymczasowego Kierownika Przedsi ę - biorstwa … z dnia 27 lipca 2005r. w sprawie …; 5. Zarz ą dzenie nr 32/2006 Zarz ą dcy Komisarycznego PPKS w Bytowie z dnia 18 kwietnia 2006r. w sprawie … Tablica 9 C ENY BILETU MIESI Ę CZNEGO ( W Z Ł ) OBOWI Ą ZUJ Ą CE : O DLEG Ł O ŚĆ ( W KM ) OD DNIA 1 MARCA 2004 R . 1 OD DNIA 1 WRZE Ś NIA 2005 R . 2 OD DNIA 8 MAJA 2006 R . 3 0-3 74,00 77,00 77,00 4-6 86,00 90,00 90,00 7-9 106,00 110,00 110,00 10-12 118,00 123,00 123,00 13-15 138,00 142,00 142,00 16-20 154,00 160,00 160,00 21-25 189,00 195,00 195,00 26-30 218,00 225,00 225,00 31-35 240,00 245,00 245,00 35-40 275,00 285,00 285,00 Ź ród ł o: 1. Zarz ą dzenie nr 2/2004 Zarz ą dcy Dyrektora Pa ń stwowej Komuni- kacji Samochodowej w Bytowie z dnia 12 stycznia 2004r. w sprawie ustala- nia cen za przewozy osób w krajowej mi ę dzymiastowej komunikacji auto- busowej; 2. Zarz ą dzenie nr 7/2005 Tymczasowego Kierownika Przedsi ę - biorstwa … z dnia 27 lipca 2005r. w sprawie …; 3. Zarz ą dzenie nr 32/2006 Zarz ą dcy Komisarycznego PPKS w Bytowie z dnia 18 kwietnia 2006r. w sprawie … 2.7. W okresie od dnia 1 maja 2005r. do dnia 31 lipca 2006r. ani na ca ł o ś ci linii S ł upsk-Trzebielino, ani na ż adnej z jej cz ęś ci, nie mia ł y miejsca, wbrew twier- dzeniu NORD EXPRESS zawartemu w pi ś mie z dnia 5 maja 2005r., „ ż adne ulgi 10 czy promocje” (patrz w tej sprawie: pismo PPKS Bytów z dnia 30 listopada 2005r. oraz z dnia 25 wrze ś nia 2006r.). 1 3. 3.1. Na linii komunikacyjnej (b ą d ź cz ęś ciach linii) S ł upsk-Trzebielino, oprócz PPKS Bytów i NORD EXPRESS, funkcjonuj ą nast ę puj ą cy przewo ź nicy: 2 • Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w S ł upsku (zwa- ne dalej PPKS S ł upsk), które ś wiadcz ą c us ł ugi na linii: o S ł upsk-Mielno obs ł uguje odcinek S ł upsk-Suchorze, tj. fragment relacji S ł upsk-Trzebielino, z cz ę stotliwo ś ci ą 4 kursów w dni robocze i 2 kursów w soboty, o S ł upsk-P ł aszewo obs ł uguje odcinek S ł upsk-Kruszyna, tj. fragment rela- cji S ł upsk-Trzebielino, z cz ę stotliwo ś ci ą 20 kursów w dni robocze i 2 w soboty, o S ł upsk- Ż elki obs ł uguje, tym samym, fragment relacji S ł upsk-Trzebieli- no, z cz ę stotliwo ś ci ą 18 kursów w dni robocze, o S ł upsk-Kuleszewo obs ł uguje odcinek S ł upsk- Ł osino, tj. fragment relacji S ł upsk-Trzebielino, z cz ę stotliwo ś ci ą 16 kursów w dni robocze i 4 w so- boty i niedziele; • Przedsi ę biorstwo PKS Cz ł uchów Spó ł ka z o.o. (zwane dalej PKS Cz ł uchów), które ś wiadcz ą c us ł ugi na linii S ł upsk-Debrzno obs ł uguje, w jej ramach, re- lacj ę S ł upsk-Trzebielino, z cz ę stotliwo ś ci ą , do dnia 28 lutego 2005r., 2 kur- sów w dni robocze (i dodatkowo 2 kursów w pi ą tki i niedziele), a od dnia 1 marca 2005r. tylko 2 kursów w dni robocze; • Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej Starogard Gda ń - ski (zwane dalej PPKS Starogard Gda ń ski), które ś wiadcz ą c us ł ugi na linii S ł upsk-Bytów-Ko ś cierzyna-Starogard Gda ń ski obs ł uguje, w jej ramach, od- cinek S ł upsk-Suchorze, z cz ę stotliwo ś ci ą 4 kursów dziennie (od poniedzia ł ku do niedzieli); • Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Szczecinku (zwane dalej PPKS Szczecinek), które ś wiadcz ą c us ł ugi na linii S ł upsk-Trze- bielino-Miastko-Bia ł y Bór-Szczecinek obs ł uguje, tym samym, relacj ę S ł upsk- Trzebielino, z cz ę stotliwo ś ci ą 2 kursów dziennie (w dni robocze i sobot ę ); • Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Chojnice Spó ł ka z o.o. (zwane 1 W powo ł anym pi ś mie NORD EXPRESS utrzymuje, i ż „ P PKS Bytów od dnia 1 maja b.r. uru- chomi ł po miesi ą cu przerwy kolejn ą +promocj ę +”, gdy, tymczasem, z materia ł u dowodowego zebra- nego w post ę powaniu wynika, i ż z t ą dat ą nast ą pi ł a, na podstawie aneksu nr 1 z dnia 22 kwietnia 2005r. do zarz ą dzenia nr 2/2004 Zarz ą dcy Dyrektora Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samo- chodowej w Bytowie z dnia 12 stycznia 2004r. w sprawie ustalania cen za przewozy osób w krajowej mi ę dzymiastowej komunikacji autobusowej, zmiana obowi ą zuj ą cej taryfy, polegaj ą ca na jej dostoso- waniu do op ł at pobieranych przez wnioskodawc ę . 2 W wypadku ka ż dego z przewo ź ników, o których mowa w punkcie 3.1, dane dotycz ą ce ilo ś ci wykonywanych przez nich kursów odnosz ą si ę wprost do roku 2005 i obejmuj ą kursy w obu kierun- kach; równocze ś nie, zmiany, które nast ą pi ł y w roku 2006 by ł y na tyle nieznaczne, ż e, zdaniem organu antymonopolowego, nie mia ł y istotnego wp ł ywu na obraz konkurencji na linii S ł upsk-Trzebielino (pod- staw ą analizy przeprowadzonej w tym zakresie by ł Ogólnopolski Internetowy Rozk ł ad Jazdy Autobu- sów zlokalizowany pod adresem: http://www.rozklady.com.pl ). 11 dalej PKS Chojnice), które ś wiadcz ą c us ł ugi na linii S ł upsk-Bytów-Lipnica- Chojnice obs ł uguje, w jej ramach, odcinek S ł upsk-Suchorze, tj. fragment relacji S ł upsk-Trzebielino, z cz ę stotliwo ś ci ą 4 kursów dziennie (od ponie- dzia ł ku do niedzieli); • Miejski Zak ł ad Komunikacji Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w S ł upsku (zwany dalej MZK w S ł upsku), który ś wiadcz ą c us ł ugi m.in. na liniach: S ł upsk-Boles ł awi- ce-Kobylnica- Ł osino-Ko ń czewo (oznaczonej jako linia [12]) oraz S ł upsk-Ko- bylnica-Widzino (oznaczonej jako linia [5]) obs ł uguje, w ich ramach, odcin- ki, odpowiednio, S ł upsk-Kobylnica- Ł osino i S ł upsk-Kobylnica, z cz ę stotliwo ś - ci ą : 97 kursów w dzie ń roboczy, 87 kursów w sobot ę i 60 kursów w niedzie- l ę (linia [12]) oraz 28 kursów wy łą cznie w dzie ń roboczy (linia [5]). 3.2. Zestawienie odcinków linii S ł upsk-Trzebielino, obs ł ugiwanych wspólnie przez PPKS Bytów, NORD EXPRESS i przewo ź ników, o których mowa w punkcie 3.1, przedstawiono w tablicy 10. Tablica 10 P RZYSTANKI LINII S Ł UPSK - T RZEBIELINO O DLE- G Ł O ŚĆ [ KM ] ↓ NORD EXPRESS PPKS B YTÓW PKS C Z Ł UCHÓW PPKS S ZCZECINEK PPKS S TAROGARD G DA Ń SKI PKS C HOJNICE PPKS S Ł UPSK MZK S Ł UPSK S ł upsk 0 • * • • • • • • • • • • • • Kobylnica 4 • • • • • • • • • • • • • Ł osino 8 • • • • • • • • • • • • Zaj ą czkowo 11 • • • • • • • • • • Maszkowo 12 • • • • • • • • • • Kwakowo 13 • • • • • • • • • • Kruszyna 14 • • • • • • • • • • Ż elki 17 • • • • • • • • • Objezierze 22 • • • • • • • • Moczyd łą 23 • • • • • • • • Suchorze 25 • • • • • • • • Starkowo 27 • • • • Zieli ń 29 • • • • Trzebielino 34 • • • • * - symbol „ • ” oznacza, ż e przewo ź nik, ś wiadcz ą c us ł ugi na okre ś lonej linii komunikacyjnej, zatrzymuje si ę na danym przystanku Ź ród ł o: opracowanie w ł asne organu antymonopolowego na podstawie materia ł u dowodowego zebra- nego w post ę powaniu 4. 4.1. Pismem z dnia 16 maja 2005r. PPKS Bytów wnios ł o do S ą du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów, za po ś rednictwem S ą du Okr ę gowego w Gda ń sku, za ż a- lenie na postanowienie Prezesa Urz ę du nr 151 z dnia 4 maja 2005r. w przed- miocie ograniczenia stronie prawa wgl ą du do materia ł u dowodowego przedsta- wionego przez NORD EXPRESS przy pi ś mie z dnia 26 kwietnia 2005r. Postano- wieniem z dnia 29 lipca 2005r., dor ę czonym Delegaturze UOKiK w Gda ń sku w dniu 22 sierpnia 2005r., S ą d za ż alenie odrzuci ł . 4.2. Pismem z dnia 2 grudnia 2005r. PPKS Bytów wnios ł o do S ą du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów, za po ś rednictwem organu antymonopolowego, za ż alenie na postanowienie Prezesa Urz ę du nr 459 z dnia 28 listopada 2005r. w przed- miocie ograniczenia stronie prawa wgl ą du do materia ł u dowodowego przedsta- 12 wionego przez NORD EXPRESS przy pi ś mie z dnia 21 listopada 2005r. Postano- wieniem z dnia 29 czerwca 2006r., dor ę czonym Delegaturze UOKiK w Gda ń sku w dniu 25 lipca 2006r., S ą d za ż alenie odrzuci ł . M AJ Ą C NA WZGL Ę DZIE ZEBRANY MATERIA Ł DOWODOWY , P REZES U RZ Ę DU OCHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE . 5. P RZEDMIOT POST Ę POWANIA ANTYMONOPOLOWEGO . Przedmiotem post ę powania jest rozstrzygni ę cie, czy zarzut stawiany PPKS By- tów, tj. wprowadzenia na linii komunikacyjnej S ł upsk-Trzebielino (S ł upsk-Su- chorze), równocze ś nie z wej ś ciem na t ę lini ę NORD EXPRESS, „ znacz ą cych ob- ni ż ek cen”, maj ą cych na celu „ wypchni ę cie wnioskodawcy z rynku”, znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i czy takie dzia ł a- nie wyczerpuje znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , zakazanej z mo- cy art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […]. 6. N ARUSZENIE INTERESU PUBLICZNEGO . Bior ą c pod uwag ę tre ść przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie […], stanowi ą - cego, i ż okre ś la ona „ warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady po- dejmowania w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i kon- sumentów”, organ antymonopolowy rozwa ż y ł , czy w hipotetycznej sytuacji zbie ż no ś ci dzia ł a ń PPKS Bytów z hipotez ą art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy istniej ą przes ł anki pozwalaj ą ce uzna ć , i ż dzia ł ania te naruszaj ą nie tylko interes prywat- ny wnioskodawcy, ale tak ż e, co dla rozstrzygni ę cia przedmiotowego sporu istotne, interes publiczny. Jak wskazano w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 29 maja 2001r., sygn. akt I CKN 1217/98, „ ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny […] jej celem jest s ł u ż enie interesom publicznym. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych o- gólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji. Nie odnosi si ę do ochrony roszcze ń indywidualnych”; z publicznoprawnego charakteru ustawy o ochronie […] wynika zatem, i ż , co do zasady, znajduje ona zastosowanie wtedy i tylko wtedy, gdy ma miejsce naruszenie interesu publicznego uto ż samianego z powstaniem, utrzymaniem i niezak ł óconym rozwojem konkurencji na okre ś lo- nym rynku; jednocze ś nie – jako zagra ż aj ą ce b ą d ź naruszaj ą ce konkurencj ę na- le ż y uzna ć jedynie takie zachowania przedsi ę biorców, które dotykaj ą sfery inte- resów szerokiego kr ę gu uczestników rynku, a wi ę c dotycz ą konkurencji jako zjawiska w ł a ś ciwego mechanizmom gospodarowania. 3 W okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy wspó ł zawodnictwo pomi ę dzy stronami post ę powania odbywaj ą ce si ę w sferze pozyskiwania nabywców zain- teresowanych ś wiadczonymi przez nie us ł ugami przewozu osób na linii komuni- kacyjnej S ł upsk-Trzebielino, ujawniaj ą ce si ę przede wszystkim w sferze pobie- ranych op ł at, wywo ł uje lub mo ż e wywo ł ywa ć znacz ą ce skutki, w tym negatyw- 3 W pewnych okoliczno ś ciach nawet naruszeniu interesu indywidualnego mo ż e by ć przypisany wymiar publicznoprawny; taka sytuacja ma miejsce wtedy, gdy, jak wskaza ł S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 26 lutego 2004r., sygn. akt III SK 2/04, „ indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub u- trwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć zakazane skut- ki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.” 13 ne, zarówno dla stanu i struktury rynku w ł a ś ciwego (ilo ś ci podmiotów dzia ł aj ą - cych na rynku, ich wzajemnych pozycji konkurencyjnej), jak i, w konsekwencji, dla szerokiego kr ę gu konsumentów (tu: pasa ż erów), dla których akceptowalna wysoko ść ceny i swoboda przemieszczania si ę w okre ś lonych relacjach trans- portowych stanowi ą te kryteria wyboru, od spe ł nienia których znacz ą co uza- le ż niaj ą korzystanie lub rezygnacj ę z oferty okre ś lonego przewo ź nika. Zwa ż ywszy na wskazane wy ż ej okoliczno ś ci organ antymonopolowy uznaje, i ż spe ł niona jest przes ł anka, wynikaj ą ca z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie […], uzasadniaj ą ca postawienie skar ż onemu zarzutu naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. 7. R YNEK W Ł A Ś CIWY . Realizacja postulatu zapewnienia poprawno ś ci metodologicznej rozstrzygni ę cia wymaga od Prezesa Urz ę du, aby dzia ł ania PPKS Bytów, kwestionowane przez NORD EXPRESS, by ł y rozpatrywane nie tylko w kontek ś cie tzw. rynku w ł a ś ci- wego, okre ś lonego w art. 4 ust. 8 ustawy, jako „ rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uzna- wane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na któ- rym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji´, ale i pod k ą tem ewentualnego nadu ż ycia przez niego pozycji dominuj ą cej, przez któr ą rozumie si ę , zgodnie z art. 4 ust. 9 ustawy, „ pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumen- tów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%”. Z powo ł anej definicji rynku w ł a ś ciwego wynika wprost, i ż jego delimitacja po- winna uwzgl ę dnia ć co najmniej dwa sk ł adniki, tj. przedmiotowy, wskazuj ą cy na towar lub us ł ug ę „ uznawane przez […] nabywców za substytuty”, oraz przes- trzenny, identyfikuj ą cy obszar, na którym, w odniesieniu do danego towaru lub us ł ugi, „ panuj ą zbli ż one warunku konkurencji”; w niektórych stanach faktycz- nych, zwi ą zanych np. z okresowo ś ci ą wytwarzania produktu lub ś wiadczenia us- ł ugi b ą d ź ze zmienn ą w czasie dynamik ą procesów rynkowych, istotnymi prze- obra ż eniami mechanizmu i instrumentów konkurencji, niezb ę dne staje si ę , po- nadto, uwzgl ę dnienie sk ł adnika czasowego. Wyznaczaniu elementów sk ł adowych rynku w ł a ś ciwego (przedmiotu, teryto- rium, przedzia ł u czasowego obejmuj ą cego jego charakterystyczne i wyró ż nione stany) powinno, w ka ż dym wypadku, towarzyszy ć d ąż enie do mo ż liwie w ą skiej jego segmentacji, albowiem w przeciwnym razie mog ł yby zaistnie ć trudno ś ci w znalezieniu przedsi ę biorców o pozycji dominuj ą cej, w rezultacie czego przepisy ustawy o ochronie […], maj ą ce zapobiega ć jej nadu ż ywaniu, straci ł yby, w isto- cie, racj ę bytu ze szkod ą zarówno dla konsumentów, jak i dla konkurentów. Takie stanowisko znajduje uzasadnienie tak w orzecznictwie S ą du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów (por. m.in. wyroki z dnia 18 grudnia 1990r., sygn. akt XVII Amr 7/90; z dnia 4 pa ź dziernika 1993r., sygn. akt XVII Amr 29/93; z dnia 31 maja 1995r., sygn. akt XVII Amr 9/95), jak i w judykaturze Unii Europejskiej 14 (por. Gronowski S., Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1996, s. 75). Równocze ś nie, korzystanie z tej dyrektywy powinno by ć jednak na tyle roz- wa ż ne i wywa ż one, by nie dopu ś ci ć do sytuacji, w której rynek w ł a ś ciwy obej- mowa ł by, po delimitacji, wy łą cznie towar (us ł ug ę ) jednego rodzaju, wytwarza- ne ( ś wiadczone) przez jednego producenta (us ł ugodawc ę ), bowiem, jak podno- si si ę w pi ś miennictwie, „ w rzeczywisto ś ci nie chodzi jednak o wyodr ę bnienie mo ż liwie w ą sko zakre ś lonych rynków, lecz o wyznaczenie tego jednego, w ł a- ś ciwego w prowadzonej sprawie”. 4 Bior ą c pod uwag ę tre ść definicji sformu ł owanej w art. 4 ust. 8 ustawy o ochro- nie […], Prezes Urz ę du uznaje, i ż element produktowy rynku w ł a ś ciwego kon- stytuuj ą w niniejszej sprawie us ł ugi polegaj ą ce na wykonywaniu regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na podstawie biletów jed- norazowych oraz biletów miesi ę cznych (normalnych i ulgowych), natomiast ele- ment przestrzenny tego rynku obszary „ ci ążą ce”, ze wzgl ę du na rzeczywistych i potencjalnych nabywców tych us ł ug, do linii komunikacyjnej S ł upsk-Trzebielino, na której skar żą cy i skar ż ony rywalizuj ą ze sob ą o pozyskanie jak najwi ę kszej ilo ś ci pasa ż erów zainteresowanych ich ofertami. Okre ś laj ą c sk ł adnik terytorialny rynku w ł a ś ciwego jak wy ż ej, organ antymono- polowy dokona ł takiej delimitacji, albowiem: • za istotn ą przes ł ank ę definiowania rynku jako linii komunikacyjnej uznaje wy- mogi wynikaj ą ce z aktualnych regulacji prawnych, nak ł adaj ą cych na poten- cjalnych przewo ź ników m.in. obowi ą zek uzyskania, przed rozpocz ę ciem wy- konywania przewozów regularnych w transporcie drogowym osób, m.in. zez- wolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami), okre ś laj ą - cego, jak to wynika z art. 21 ust. 1 pkt 2 powo ł anej ustawy, „ schemat po łą - cze ń komunikacyjnych z zaznaczon ą lini ą komunikacyjn ą [podkr. Prezesa Urz ę du] i przystankami”; • kieruj ą c si ę dyrektyw ą w ą skiej segmentacji rynku w ł a ś ciwego postrzega lini ę komunikacyjn ą jako „ najw ęż szy segment rynku, na którym mo ż e dochodzi ć do rywalizacji pomi ę dzy podmiotami rynkowymi i w odniesieniu do którego mo ż na uzyska ć okre ś lon ą przejrzysto ść podejmowanych dzia ł a ń konkuren- cyjnych”, a to dzi ę ki wyst ę powaniu na nim daj ą cych si ę jednoznacznie iden- tyfikowa ć „ stosunków wymiany pomi ę dzy przewo ź nikami a nabywcami us ł ug przewozowych oraz stosunków równoleg ł ych zachodz ą cych pomi ę dzy samy- mi przewo ź nikami i pomi ę dzy samymi nabywcami us ł ug przewozowych” 5 , podczas gdy w wypadku rynku transportowego rozumianego jako obszar, na którym wykonywane s ą przewozy, „ brak bezpo ś redniej mo ż liwo ś ci porówny- wania dzia ł a ń oferentów us ł ug przewozowych i okre ś lania uczciwo ś ci post ę - powania przewo ź ników”, bowiem „ mog ą oni […] w ró ż nym zakresie oddzia- ł ywa ć przy pomocy podstawowych instrumentów konkurencji, tj. ceny, jako- ś ci i ilo ś ci us ł ug, promocji, dystrybucji na klientów i konkurentów, natomiast 4 Skoczny T., Przeciwdzia ł anie praktykom monopolistycznym w ś wietle orzecznictwa, Warszawa 1994, s. 81. 5 Metodologia bada ń rynkowych w zakresie transportu autobusowego, maszynopis powielony, Instytut Bada ń nad Gospodark ą Rynkow ą , Warszawa, stycze ń 2003, s. 11. 15 mo ż e pomi ę dzy poszczególnymi uczestnikami rynku nie wyst ę powa ć proces konkurencji” 6 ; • z punktu widzenia potencjalnego nabywcy (konsumenta) us ł ugi przewozowej zamierzaj ą cego zrealizowa ć okre ś lon ą potrzeb ę transportow ą zwi ą zan ą z przemieszczeniem si ę pomi ę dzy dwoma wybranymi punktami przestrzeni nie istnieje ż aden rzeczywisty substytut tego przemieszczenia, • przyj ę te podej ś cie znajduje uzasadnienie nie tylko w ugruntowanym ju ż o- rzecznictwie Prezesa Urz ę du (por. m.in. decyzj ę nr RKT.24/2001 z dnia 6 lip- ca 2001r., decyzj ę nr RBG.35/2002 z dnia 2 grudnia 2002r., decyzj ę nr RKR.29/2002 z dnia 19 grudnia 2002r., decyzj ę nr RKT.63/2002 z dnia 31 grudnia 2002r., decyzj ę nr RWR.16/2004 z dnia 9 marca 2004r., decyzj ę nr RPZ.37/2004 z dnia 30 grudnia 2004r., decyzj ę nr RWR.64/2005 z dnia 5 pa ź dziernika 2005r. oraz decyzj ę nr RGD.35/2006 z dnia 29 grudnia 2006r.) i S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (por. wyrok z dnia 17 lipca 2001r., sygn. akt XVII Ama 103/01, wyrok z dnia 28 stycznia 2004r., sygn. akt XVII Ama 10/03, wyrok z dnia 16 lutego 2005r., sygn. akt XVII Ama 40/04, oraz wyrok z dnia 9 pa ź dziernika 2006r., sygn. akt XVII Am 29/05), ale tak ż e S ą du Apelacyjnego w Warszawie (por. wyroki z dnia 28 grudnia 2005r., sygn. akt VI ACa 678/05, oraz z dnia 12 pa ź dziernika 006r., sygn. akt VI ACa 285/06) oraz S ą du Najwy ż szego, który rozpatruj ą c i oddalaj ą c skarg ę kasacyjn ą Przedsi ę biorstwa Komunikacji Samochodowej Spó ł ki z o.o. z sie- dzib ą w Gorzowie Wielkopolskim od powo ł anego wy ż ej wyroku S ą du Apela- cyjnego z dnia 28 grudnia 2005r. stanowiska zaj ę tego w przedmiocie sposo- bu okre ś lenia rynku w ł a ś ciwego nie kwestionowa ł (por. wyrok z dnia 14 wrze ś nia 2006r., sygn. akt III SK 13/06). 8. P OZYCJA PKS B YTÓW NA RYNKU W Ł A Ś CIWYM . 8.1. Analizy prowadzone w przedmiocie kwantytatywnej identyfikacji pozycji konku- rencyjnej zajmowanej przez przewo ź nika na danym rynku transportowym (linii komunikacyjnej) opieraj ą si ę zazwyczaj na wskazaniach grupy indykatorów o- bejmuj ą cej: • ilo ść realizowanych kursów, • ilo ść przewiezionych pasa ż erów lub sprzedanych biletów (jednorazowych, o- kresowych, miesi ę cznych), • potencja ł przewozowy. Zwa ż ywszy na dost ę pno ść , kompletno ść i stopie ń komparatywno ś ci danych sta- tystycznych opisuj ą cych w niniejszej sprawie rynek w ł a ś ciwy, organ antymono- polowy przyj ął , i ż podstaw ą ustalenia udzia ł u PPKS Bytów w regularnych prze- wozach osób na linii S ł upsk-Trzebielino b ę dzie porównanie, w pierwszej kolej- no ś ci, ilo ś ci kursów wykonywanych na niej przez skar ż onego przedsi ę biorc ę i pozosta ł ych uczestników tego rynku, oraz, w drugiej kolejno ś ci, ilo ś ci tych osób, które, korzystaj ą c z us ł ug ka ż dego z konkurentów, odbywa ł y podró ż w ww. re- lacji. Równocze ś nie, za w ł a ś ciwe Prezes Urz ę du uzna ł odst ą pienie od wnioskowania o pozycji konkurencyjnej PPKS Bytów na podstawie zdolno ś ci przewozowej. Naj- 6 Metodologia bada ń rynkowych …, s. 10. 16 pierw dlatego, ż e podziela pogl ą d wyra ż any w pi ś miennictwie, zgodnie z którym dla takiej oceny „ potencja ł przewozowy […] ma znaczenie drugorz ę dne”, albo- wiem „ mo ż e odnosi ć si ę przede wszystkim do analizy zasobów wewn ę trznych przedsi ę biorstwa i efektywno ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci” 7 , nast ę pnie dlatego, ż e, równie ż jego zdaniem, „ dysponowanie okre ś lonym potencja ł em […] nie gwarantuje uzyskania (zachowania, zwi ę kszenia) pozycji i si ł y rynkowej przed- si ę biorstwa” 8 , w ko ń cu i z tego powodu, ż e warunkiem aplikacji tego wska ź nika jest jednoznaczno ść przyporz ą dkowania ś rodków transportu do okre ś lonej tra- sy, co stosunkowo rzadko ma miejsce w wypadku przedsi ę biorców obs ł uguj ą - cych wiele roz łą cznych linii komunikacyjnych (i nie ma miejsca w odniesieniu do skar ż onego). 8.2. Organ antymonopolowy, wykorzystuj ą c pierwszy z indykatorów, wzi ął pod uwa- g ę fakt, i ż jego wskazania mog ą by ć , i najcz ęś ciej s ą , odmienne nie tylko w za- le ż no ś ci od tego, czy odnosz ą si ę do pe ł nej relacji komunikacyjnej odpowiada- j ą cej rynkowi w ł a ś ciwemu, czy tylko do jej cz ęś ci sk ł adowych, ale tak ż e w za- le ż no ś ci od dnia tygodnia, w którym przewozy s ą realizowane (w dni robocze, w soboty, w niedziele i ś wi ę ta) oraz momentu czasowego, dla którego ustalono ilo ść wykonywanych kursów; rezultaty oblicze ń przeprowadzonych dla ca ł o ś ci rynku w ł a ś ciwego i tych jego uczestników, którzy proponuj ą potencjalnym pa- sa ż erom ofert ę obejmuj ą c ą bezpo ś rednie po łą czenie mi ę dzy S ł upskiem i Trze- bielinem, zamieszczono w tablicy 11, natomiast wyniki rachunków cz ą stkowych, odnosz ą cych si ę do „ rdzenia” rynku w ł a ś ciwego, tj. relacji S ł upsk-Suchorze (por. w tej sprawie punkt 2.2 decyzji i obszar zacieniowany w tablicy 10), przedstawiono w tablicy 12. Tablica 11 K URSY ( W OBU KIERUNKACH ) WYKONYWANE NA CA Ł O Ś CI LINII S Ł UPSK -T RZEBIELINO PONIEDZIA Ł EK - NIEDZIELA DZIE Ń ROBOCZY SOBOTA NIEDZIELA / Ś WI Ę TO P RZE - WO Ź NICY ILO ŚĆ * UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] wg stanu na grudzie ń 2004r.** PPKS Bytów 122 50,4 22 55,0 5 23,8 7 33,3 NORD EXPRESS 96 39,7 14 35,0 14 66,7 12 57,1 Inni prze- wo ź nicy*** 24 9,9 4**** 10,0 2 9,5 2 9,6 Ogó ł em 242 100,0 40 100,0 21 100,0 21 100,0 wg stanu na marzec 2005r.** PPKS Bytów 122 55,0 22 60,0 5 36,8 7 46,7 NORD EXPRESS 76 34,2 12 30,0 10 52,6 6 40,0 Inni prze- wo ź nicy*** 24 10,8 4**** 10,0 2 10,6 2 13,3 Ogó ł em 222 100,0 38 100,0 17 100,0 15 100,0 wg stanu na wrzesie ń 2006r.** PPKS Bytów 122 48,8 22 50,0 5 29,4 7 53,8 NORD EXPRESS 108 43,2 18 40,9 12 70,6 6 46,2 Inni prze- wo ź nicy*** 20 8,0 4 9,1 0 0,0 0 0,0 7 Metodologia bada ń rynkowych …, s. 14. 8 Tam ż e. 17 Ogó ł em 250 100,0 44 100,0 17 100,0 13 100,0 * – łą czna ilo ść kursów wykonanych przez przewo ź nika (przewo ź ników) w ci ą gu ca ł ego tygodnia ** – dane dotycz ą ce NORD EXPRESS wg stanu na dzie ń 8 grudnia 2004r., na dzie ń 8 lutego 2005r. i na dzie ń 1 wrze ś nia 2006r. *** – PKS Cz ł uchów i PPKS Szczecinek **** – w obliczeniach pomini ę to okoliczno ść , i ż w okresie do dnia 28 lutego 2005r. PKS Cz ł uchów wykonywa ł o w pi ą tki dwa dodatkowe kursy Ź ród ł o: dane zawarte w tablicach 1 i 5 oraz w pismach PKS Cz ł uchów i PPKS Szczecinek znajduj ą cych si ę w aktach post ę powania Tablica 12 K URSY ( W OBU KIERUNKACH ) WYKONYWANE NA ODCINKU S Ł UPSK -S UCHORZE PONIEDZIA Ł EK - NIEDZIELA DZIE Ń ROBOCZY SOBOTA NIEDZIELA / Ś WI Ę TO P RZE - WO Ź NICY ILO ŚĆ * UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] ILO ŚĆ UDZIA Ł [%] wg stanu na grudzie ń 2004.** PPKS Bytów 256 56,4 44 59,5 17 39,5 19 46,3 NORD EXPRESS 96 21,1 14 18,9 14 32,6 12 29,3 Inni prze- wo ź nicy*** 102 22,5 16**** 21,6 12 27,9 10 24,4 Ogó ł em 454 100,0 74 100,0 43 100,0 41 100,0 wg stanu na marzec 2005r.** PPKS Bytów 256 59,0 44 61,1 17 43,6 19 54,3 NORD EXPRESS 76 17,5 12 16,7 10 25,6 6 17,1 Inni prze- wo ź nicy*** 102 23,5 16**** 22,2 12 30,8 10 28,6 Ogó ł em 434 100,0 72 100,0 39 100,0 35 100,0 wg stanu na wrzesie ń 2006r.** PPKS Bytów 244 54,2 43 55,8 15 40,5 14 50,0 NORD EXPRESS 108 24,0 18 23,4 12 32,4 6 21,4 Inni prze- wo ź nicy*** 98 21,8 16 20,8 10 27,1 8 28,6 Ogó ł em 450 100,0 77 100,0 37 100,0 28 100,0 * – łą czna ilo ść kursów wykonanych przez przewo ź nika (przewo ź ników) w ci ą gu ca ł ego tygodnia ** – dane dotycz ą ce NORD EXPRESS wg stanu na dzie ń 8 grudnia 2004r., na dzie ń 8 lutego 2005r. i na dzie ń 1 wrze ś nia 2006r. *** – PKS Cz ł uchów, PPKS Szczecinek, PKS Chojnice, PPKS S ł upsk i PPKS Starogard Gda ń ski **** – w obliczeniach pomini ę to okoliczno ść , i ż w okresie do dnia 28 lutego 2005r. PKS Cz ł uchów wykonywa ł o w pi ą tki dwa dodatkowe kursy Ź ród ł o: dane zawarte w tablicach 1 i 5 oraz w pismach PKS Cz ł uchów, PPKS Szczecinek, PKS Chojnice, PPKS S ł upsk i PPKS Starogard Gda ń ski znajduj ą cych si ę w aktach post ę powania Jak wynika z informacji zawartych w tablicach 11-12, łą czna ilo ść kursów reali- zowanych przez PPKS Bytów w okresie grudzie ń 2004r. – marzec 2005r., we wszystkie dni tygodnia, stanowi ł a nie mniej ni ż : • 50,4% łą cznej ilo ś ci kursów wykonywanych przez przewo ź ników obs ł uguj ą - cych tras ę S ł upsk-Trzebielino, przy czym udzia ł NORD EXPRESS w tym czasie by ł nie wy ż szy ni ż 39,7%, a udzia ł pozosta ł ych przewo ź ników – nie wy ż szy ni ż 10,9% (udzia ł y te obliczone dla us ł ug transportowych ś wiadczonych w dni robocze kszta ł towa ł y si ę , odpowiednio, na poziomie: 55,0, 35,0 oraz 10,0%), • 56,4% łą cznej ilo ś ci kursów wykonywanych przez przewo ź ników obs ł uguj ą - cych nale żą cy do trasy S ł upsk-Trzebielino odcinek S ł upsk-Suchorze, przy czym udzia ł NORD EXPRESS by ł w tym czasie nie wy ż szy ni ż 21,1%, a udzia ł pozosta ł ych przewo ź ników – nie wy ż szy ni ż 23,5% (udzia ł y te obliczone dla 18 us ł ug transportowych ś wiadczonych w dni robocze kszta ł towa ł y si ę , odpo- wiednio, na poziomie: 59,5, 23,4 i 21,6%), a łą czna ilo ść kursów realizowanych przez PPKS Bytów w pó ź niejszym ni ż gru- dzie ń 2004r. – marzec 2005r. okresie, we wszystkie dni tygodnia, stanowi ł a (wg stanu na wrzesie ń 2006r.): • 48,8,4% łą cznej ilo ś ci kursów wykonywanych przez przewo ź ników obs ł ugu- j ą cych tras ę S ł upsk-Trzebielino, przy czym udzia ł NORD EXPRESS osi ą gn ął 43,2%, natomiast udzia ł pozosta ł ych przewo ź ników – 8,0% (podobne udzia- ł y obliczone dla us ł ug transportowych ś wiadczonych tylko w dni robocze kszta ł towa ł y si ę , odpowiednio, na poziomie: 50,0, 40,9 i 9,1%), • 54,2% łą cznej ilo ś ci kursów wykonywanych przez przewo ź ników obs ł uguj ą - cych nale żą cy do trasy S ł upsk-Trzebielino odcinek S ł upsk-Suchorze, przy czym udzia ł NORD EXPRESS osi ą gn ął 24,0%, natomiast udzia ł pozosta ł ych przewo ź ników – 21,80% (podobne udzia ł y obliczone dla us ł ug transporto- wych ś wiadczonych tylko w dni robocze kszta ł towa ł y si ę , odpowiednio, na poziomie: 55,8, 23,4 i 20,8%). 8.3. W wypadku pos ł ugiwania si ę drugim z indykatorów, poprawna metodologicznie ocena pozycji konkurencyjnej zajmowanej przez przewo ź nika na rynku w ł a ś ci- wym podobnym do tego, jak w niniejszym post ę powaniu, jest o tyle utrud- niona, o ile istniej ą ce ograniczenia techniczno-organizacyjne uniemo ż liwiaj ą za- zwyczaj jednoznaczne przyporz ą dkowanie ilo ś ci przewiezionych osób do okre- ś lonego fragmentu linii komunikacyjnej, a pozwalaj ą na to jedynie w odniesie- niu do ca ł o ś ci tej linii, skutkiem czego „ zamazaniu” mo ż e ulec, i zapewne ulega, wielko ść potoku pasa ż erskiego maj ą ca stanowi ć podstaw ę wnioskowania w przedmiocie tej oceny (takie sytuacje wyst ę puj ą zarówno wtedy, gdy rynek w ł a ś ciwy jest fragmentem trasy d ł u ż szej ni ż on sam, jak i wtedy, gdy elemen- tami rynku w ł a ś ciwego s ą odcinki tras jedynie w cz ęś ci wspó ł bie ż nych z dan ą lini ą komunikacyjn ą ), z tym, ż e zakres i skala „ zamazania” rzeczywistych relacji konkurencyjnych mi ę dzy przewo ź nikami pozostaj ą w ś cis ł ym zwi ą zku ze sposo- bem rozwi ą zania tej kwestii: przy ustalaniu wielko ś ci przewozów na danej linii mo ż liwe jest zarówno ca ł kowite pomini ę cie osób, które odby ł y na niej (b ą d ź na jej cz ęś ci) podró ż „ przypisan ą ” do innej linii, jak i stosowanie ró ż nych algoryt- mów przyporz ą dkowuj ą cych te osoby, mniej lub bardziej dok ł adnie, do linii b ę - d ą cej przedmiotem analizy. Poczynione uwagi znajduj ą zastosowanie równie ż w okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy zarówno z tej przyczyny, ż e przewozy obj ę te polem recepcji drugiego z indykatorów odbywaj ą nie tylko si ę w ramach po łą cze ń to ż samych z lini ą stanowi ą c ą rynek w ł a ś ciwy, ale tak ż e w ramach po łą cze ń wykraczaj ą cych poza t ę lini ę i tych, które s ą z ni ą wspó ł bie ż ne jedynie w cz ęś ci, jak i z tego po- wodu, ż e konsekwencj ą takiego stanu rzeczy jest konieczno ść wprowadzenia o- kre ś lonych za ł o ż e ń upraszczaj ą cych (np. o istotno ś ci/nieistotno ś ci dla wniosko- wania o pozycji stron okre ś lonego potoku pasa ż erskiego b ą d ź o sposobie „ roz- k ł adu” pasa ż erów na ca ł ej trasie lub jej wyodr ę bnionych cz ęś ciach). Wzi ą wszy pod uwag ę powy ż sze konstatacje, w przeprowadzonej analizie doty- cz ą cej linii S ł upsk-Trzebielino: • ograniczono pole recepcji drugiego z indykatorów do osób korzystaj ą cych z 19 us ł ug wy łą cznie tych przewo ź ników, którzy potencjalnym klientom oferuj ą bezpo ś rednie po łą czenie mi ę dzy S ł upskiem i Trzebielinem, tj. do PPKS By- tów, NORD EXPRESS, PKS Cz ł uchów i PPKS Szczecinek, nie uwzgl ę dniono na- tomiast, po cz ęś ci równie ż ze wzgl ę du na brak odpowiednich danych liczbo- wych, tych osób, które odbywa ł y na przedmiotowej linii podró ż wybieraj ą c o- fert ę przewo ź nika ś wiadcz ą cego us ł ugi na innej linii jedynie w cz ęś ci wspó ł - bie ż nej z lini ą odpowiadaj ą c ą rynkowi w ł a ś ciwemu, tj. pasa ż erów przewo ż o- nych mi ę dzy S ł upskiem i Suchorzem (b ą d ź na fragmencie tego odcinka) przez PPKS S ł upsk, PKS Chojnice, PPKS Starogard Gda ń ski i MZK S ł upsk, • dokonano wst ę pnego szacunku udzia ł u pasa ż erów przewiezionych na linii przez PKS Cz ł uchów oraz PPKS Szczecinek i ustalono t ę wielko ść na 3-5% łą cznej ilo ś ci osób, które korzysta ł y w badanym okresie z us ł ug PPKS Bytów, NORD EXPRESS oraz ww. przedsi ę biorców, i na tej podstawie przyj ę to, i ż pomini ę cie tego udzia ł u nie b ę dzie mia ł o istotnego wp ł ywu na obraz stanu konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, • okre ś lono pozycj ę zajmowan ą przez PPKS Bytów na rynku w ł a ś ciwym po- przez porównanie łą cznej wielko ść przewozów zrealizowanych przez skar ż o- nego i jego g ł ównego konkurenta, tj. NORD EXPRESS, w wyró ż nionych okre- sach czasu, zarówno w ramach relacji łą cz ą cych S ł upsk z miejscowo ś ciami: Miastko, Bielsko, Cz ł uchów, Kocza ł a oraz Szczecinek, jak i w ramach relacji łą cz ą cych S ł upsk z miejscowo ś ciami: Bytów, Starogard Gda ń ski oraz Brusy. Udzia ł y stron post ę powania w przewozach pasa ż erskich realizowanych na linii S ł upsk-Trzebielino, ustalone z uwzgl ę dnieniem wy ż ej poczynionych uproszcze ń , przedstawiono w tablicy 13. Tablica 13 R OK , MIESI Ą C PPKS B YTÓW NORD EXPRESS 2004 XII . . 2005 I . . … … XII . . 2006 I . . ... ... VI . . XII.2004-III.2005 . . XII.2005-III.2006 . . Ź ród ł o: opracowanie w ł asne organu antymonopolowego [Postanowienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nr 151 z dnia 4 maja 2005r., nr 171 z dnia 16 maja 2005r., nr 459 z dnia 28 listopada 2005r., nr 314 z dnia 25 pa ź - dziernika 2006r. i z dnia 15 listopada 2006r. o ograniczeniu PPKS Bytów prawa wgl ą du do mate- ria ł u dowodowego oraz nr 227 z dnia 29 czerwca 2005r., nr 492 z dnia 7 grudnia 2005r. i nr 315 z dnia 25 pa ź dziernika 2006r. o ograniczeniu NORD EXPRESS prawa wgl ą du do materia ł u dowo- dowego; informacje, do których ograniczono prawo wgl ą du, zawiera za łą cznik do niniejszej decy- zji] Dane znajduj ą ce si ę w tablicy 13 pozwalaj ą stwierdzi ć , i ż udzia ł PPKS Bytów w rynku w ł a ś ciwym, mierzony stosunkiem ilo ś ci pasa ż erów przewiezionych przez skar ż onego przedsi ę biorc ę i łą cznej ilo ś ci pasa ż erów przewiezionych na linii S ł upsk-Trzebielino przez dwóch g ł ównych konkurentów, by ł w okresie: 20 • grudzie ń 2004r. – marzec 2005r., tj. w okresie, w którym mia ł a miejsce do- mniemana praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę , nie ni ż szy ni ż 88% (przy ś re- dniej warto ś ci tego wska ź nika na poziomie 90,2%), • grudzie ń 2005r. – marzec 2006r., tj. rok pó ź niej, nie ni ż szy ni ż 55% (przy ś redniej warto ś ci tego wska ź nika na poziomie 58,5%). 8.4. Zwa ż ywszy na wyniki analizy warto ś ci przyjmowanych przez indykatory identy- fikuj ą ce udzia ł y stron post ę powania oraz innych podmiotów w regularnych prze- wozach osób tak na ca ł o ś ci linii S ł upsk-Trzebielino, jak i na jej g ł ównym odcin- ku, tj. S ł upsk-Suchorze, zwa ż ywszy na istotn ą asymetri ę pomi ę dzy udzia ł ami skar ż onego oraz wnioskodawcy i pozosta ł ych uczestników rynku w ł a ś ciwego, zw ł aszcza w okresie, z którym wi ąż e si ę domniemana praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę , organ antymonopolowy przyjmuje, i ż przes ł anki te w dostatecz- nym stopniu uzasadniaj ą przypisanie PPKS Bytów pozycji, o której mowa w 4 ust. 9 ustawy o ochronie […], tj. pozycji dominuj ą cej, co, w konsekwencji, uza- sadnia ocen ę stawianych temu przewo ź nikowi przez NORD EXPRESS zarzutów pod k ą tem naruszenia zakazu art. 8 ust. 2 pkt 1 powo ł anej wy ż ej ustawy. 9. I NNE PRZES Ł ANKI SPE Ł NIENIA HIPOTEZY ART . 8 UST . 2 PKT 1 USTAWY O OCHRONIE […]. 9.1. Posiadanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej nie stanowi, per se, naru- szenia prawa; naruszenie prawa ma miejsce dopiero wtedy, gdy nast ę puje takie wykorzystanie tej pozycji przez dominanta, które prowadzi b ą d ź to do ograni- czenia samodzielno ś ci innych uczestników rynku, b ą d ź to do wymuszenia ich u- dzia ł u w procesach gospodarczych temu rynkowi w ł a ś ciwych na zasadach na- rzuconych, z regu ł y mniej korzystnych ni ż by to wynika ł o z dzia ł ania nieskr ę po- wanych mechanizmów konkurencji. 9.2. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […] zakazane jest nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę dominuj ą cego zajmowanej przez niego pozycji wskutek bezpo ś redniego lub po ś redniego narzucania nieuczciwych cen, w tym cen nad- miernie wygórowanych albo ra żą co niskich, odleg ł ych terminów p ł atno ś ci lub innych warunków zakupu albo sprzeda ż y towarów. 9.3. Rozstrzygni ę cie, czy pobieranie przez PPKS Bytów na rynku w ł a ś ciwym, w okre- sie od dnia 1 grudnia 2004r. do dnia 31 marca 2005r., cen ni ż szych o 45% od dotychczasowych (i, równocze ś nie, od cen stosowanych przez skar ż onego na innych rynkach przez niego obs ł ugiwanych), nosi znamiona „ nieuczciwo ś ci” w rozumieniu przepisu powo ł anego w punkcie 9.2 niniejszej decyzji, wymaga od Prezesa Urz ę du zarówno odwo ł ania si ę do dotychczasowego dorobku orzecznic- twa krajowego i europejskiego, jak i pi ś miennictwa przedmiotu. Dzieje si ę tak przede wszystkim dlatego, ż e aczkolwiek przepis art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […] wprowadza kategori ę „ cen nieuczciwych” i wskazuje na ich egzemplifikacj ę w postaci „ cen ra żą co niskich’ i „ cen nadmiernie wygó- rowanych”, to nie tylko nie dostarcza ż adnych sprawnych narz ę dzi dyskry- minacji „ cen uczciwych” i „ cen nieuczciwych”, ale tak ż e „ cen niskich” i „ cen ra- żą co niskich” oraz „ cen wygórowanych” i „ cen nadmiernie wygórowanych”; nie- domoga ta, jak si ę wydaje, wynika w g ł ównej mierze st ą d, ż e w warunkach go- spodarki rynkowej, w której, co do zasady, cena powinna by ć wypadkow ą pro- cesów swobodnego równowa ż enia si ę popytu i poda ż y, trudno jest przypisa ć 21 przedsi ę biorcy narzucanie cen zarówno „ ra żą co niskich”, jak i „ nadmiernie wy- górowanych”, a to wskutek „ braku jednoznacznych, obiektywnych mierników poziomu ceny +w ł a ś ciwej+ czy ekwiwalentnej w rozumieniu kodeksu cy- wilnego.” 9 Je ż eli tak, to rozstrzyganie o tym, czy okre ś lone warunki dotycz ą ce sposobu ustalania cen i ich poziomu s ą „ uczciwe” czy te ż „ nieuczciwe”, ma cha- rakter ocenny i nale ż y do orzecznictwa, które, jak dot ą d, b ą d ź to pos ł uguje si ę w tej mierze samoistnymi kryteriami weryfikacyjnymi (komparatywnymi, kosz- towymi, kosztowo-przychodowymi), o polu recepcji uzale ż nionym zarówno od tego, czy dana praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę jest przypisywana przedsi ę - biorcy dominuj ą cemu reprezentuj ą cemu stron ę poda ż ow ą , czy popytow ą rynku w ł a ś ciwego, jak i od tego, czy przedmiotem analizy mia ł yby by ć ceny „ ra żą co niskie” czy te ż „ nadmiernie wygórowane”, b ą d ź to wykorzystuje, w sytuacjach, w których zastosowanie tych kryteriów nie jest mo ż liwe, alternatywnie, heury- styki. Mog ł oby si ę , pozornie, wydawa ć , i ż dowodem „ uczciwo ś ci/nieuczciwo ś ci” cen pobieranych przez przedsi ę biorc ę dominuj ą cego funkcjonuj ą cego na wielu od- r ę bnych rynkach (a w takiej sytuacji znajduje si ę PPKS Bytów), jest to, ż e ceny te s ą na niektórych z nich ni ż sze ni ż na pozosta ł ych, ż e s ą ustalane „ wybiór- czo”; takie stanowisko by ł oby jednak, co do zasady, poprawne jedynie wtedy, gdyby na przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cym na ró ż nych terytorialnie, cho ć przedmio- towo to ż samych rynkach, konkurencyjnych i niekonkurencyjnych, ci ąż y ł obowi ą - zek stosowania na ka ż dym z nich cen jednolitych. Tymczasem, jak podniós ł w jednym wyroków S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, „ podmiot o pozycji dominuj ą cej mo ż e w odniesieniu do towaru przynale żą cego do rynku lokalnego stosowa ć ró ż ne ceny na poszczególnych rynkach lokalnych, bez nara ż enia si ę na zarzut podzia ł u rynku wed ł ug kryteriów terytorialnych lub nieuczciwego od- dzia ł ywania na kszta ł towanie si ę cen” (por. wyrok z dnia 12 pa ź dziernika 1994r., sygn. akt XVII Amr 30/94). Ocena „ uczciwo ś ci/nieuczciwo ś ci” cen nie mo ż e te ż abstrahowa ć od tego, ż e ich redukcja, jako taka, nawet je ś li dokonuje jej przedsi ę biorca dominuj ą cy, nie jest, co do zasady, niezgodna z przepisami ustawy o ochronie […], a to dlatego, i ż ż aden podmiot funkcjonuj ą cy na okre ś lonym rynku, w tym tak ż e dominant, nie mo ż e by ć pozbawiony prawa do podejmowania dzia ł a ń dostosowawczych adekwatnych do zmieniaj ą cych si ę warunków konkurencji na tym rynku, zw ł a- szcza wtedy, gdy pojawia si ę na nim nowy „ gracz”, i przynajmniej tak d ł ugo, jak d ł ugo dzia ł ania adaptacyjne tego podmiotu nie nosz ą znamion praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Je ż eli zatem przedsi ę biorca prowadzi w odniesieniu do ró ż nych rynków lokal- nych aktywn ą , zró ż nicowan ą („ wybiórcz ą ”) polityk ę cenow ą , je ż eli elementem tej polityki s ą „ odpowiedzi” na „ wyzwania” w postaci zmieniaj ą cych si ę warun- ków wspó ł zawodnictwa na cz ęś ci z tych rynków, to okoliczno ś ci te, same w so- bie, nie stanowi ą jeszcze dostatecznych przes ł anek pozwalaj ą cych na uznanie cen przez niego proponowanych, ni ż szych na rynkach konkurencyjnych, wy ż - szych na rynkach niekonkurencyjnych, za „ nieuczciwe”; by ł oby tak dopiero wte- 9 Modzelewska-W ą chal E., Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warsza- wa 2002, s. 101. 22 dy, gdyby organ antymonopolowy uzna ł , i ż polityka ta i b ę d ą ce jej zasadniczym elementem ceny przekraczaj ą granice „ adekwatno ś ci odpowiedzi w stosunku do si ł y wyzwania” i, wskutek tego, naruszaj ą zakaz wynikaj ą cy z przepisu art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […]. Jednym z pomocnych, acz niesamoistnych narz ę dzi s ł u żą cych identyfikacji „ ucz- ciwo ś ci/nieuczciwo ś ci” zachowa ń podmiotu w stanach faktycznych podobnych, jak w niniejszym post ę powaniu, mo ż e by ć , oparty o kryterium kosztowo-ceno- we, test, który zaproponowali Ph. Areeda i D.F. Turner. 10 Zgodnie z koncepcj ą tych autorów, zachowaniem legalnym, „ uczciwym”, jest nie tylko pobieranie ta- kich cen, które s ą wy ż sze od ś redniego jednostkowego kosztu ca ł kowitego, ale i takich, które s ą wy ż sze od ś redniego jednostkowego kosztu zmiennego, nato- miast dzia ł aniem nielegalnym, „ nieuczciwym” jest, przypuszczalnie, stosowanie cen ni ż szych od ś redniego jednostkowego kosztu zmiennego (takie ceny okre ś la si ę jako „ ra żą co niskie”, „ drapie ż ne”). 11 Kryterium to, w nieco zmodyfikowanej wersji, znajduje zastosowanie tak ż e w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci, zdaniem którego: 12 • ceny ni ż sze od ś redniego jednostkowego kosztu zmiennego s ą w ka ż dym wypadku przejawem nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, poniewa ż przedsi ę - biorca j ą posiadaj ą cy, stosuj ą c je, nie mo ż e odnie ść z takiego zachowania, zwa ż ywszy na straty, które s ą w wypadku tego rodzaju cen generowane przez ca ł o ść kosztów sta ł ych oraz cz ęść kosztów zmiennych przypadaj ą - cych na jednostk ę produkcji, ż adnej innej korzy ś ci poza t ą , ż e zmusiwszy konkurenta do opuszczenia rynku, wróci do stanu sprzed jego wej ś cia, • ceny wy ż sze od ś redniego jednostkowego kosztu zmiennego lecz ni ż sze od ś redniego jednostkowego kosztu ca ł kowitego mog ą by ć uznane za prze- jaw nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, ale tylko wtedy, gdy zostanie wykaza- ne, i ż s ą one narz ę dziem szerszego planu maj ą cego na celu eliminacj ę („ wypchni ę cie z rynku”) konkurenta. Specyfika techniczno-organizacyjna dzia ł alno ś ci transportowej powoduje, i ż bezpo ś rednia aplikacja tego instrumentu do analizy „ uczciwo ś ci/nieuczciwo ś ci” cen pobieranych przez skar ż onego przedsi ę biorc ę nie jest mo ż liwa. Dzieje si ę tak dlatego, ż e us ł ugi przez niego ś wiadczone, zaspokajaj ą c odmienne potrzeby przewozowe (przejazdy okazjonalne w dni powszednie, w niedziele i ś wi ę ta, przejazdy powtarzalne – do pracy i szko ł y), s ą w sposób zró ż nicowany „ wyce- niane” w taryfie (ceny biletów jednorazowych i miesi ę cznych, normalnych i ul- gowych), a wskutek tego porównanie ka ż dej z tych „ wycen” z kosztami przewo- ź nika nie znajduje ż adnego uzasadnienia; porównaniem, odnosz ą cym si ę b ą d ź 10 Por. Jurczyk Z., Wybrane zagadnienia polityki konkurencji, Warszawa 2004, s. 9-10. 11 Tam ż e, s. 10. 12 Por. wyrok z dnia 3 lipca 1991r. w sprawie C-62/86: AKZO Chemie BV vs. Commission of the European Communities, European Court reports 1991 Page I-03359; wyrok z dnia 14 listopada 1996r. w sprawie C-333/94P: Tetra Pak International SA vs. Commision of the European Communities, Euro- pean Court reports 996 Page I-05951; por. te ż : Lowe Ph., EU Competition Practice on Predatory Pric- ing, Introductory address to the Seminar „Pros and Cons of Low Prices”, Stockholm, 2003, http://europa.eu.int/comm/competition/speeches/text/sp2003_066_en.pdf; Jurczyk Z., Wybrane za- gadnienia …, s. 10. 23 to do poszczególnych linii komunikacyjnych z osobna, b ą d ź to do ca ł ego przed- si ę biorcy, mo ż na obj ąć dopiero sum ę przychodów i odpowiadaj ą c ą jej sum ę ko- sztów (ca ł kowitych, zmiennych) poniesionych na ich uzyskanie lub, po uwzgl ę d- nieniu wykonanej pracy przewozowej, wielko ść przychodu uzyskiwanego z 1 wozokilometra oraz wielko ść poniesionych w zwi ą zku z tym kosztów. Bior ą c pod uwag ę powo ł ane wy ż ej kryterium Prezes Urz ę du stwierdza, i ż do- st ę pne dane statystyczne (por. tablic ę 7) wskazuj ą na to, ż e ś rednia cena żą da- na przez PPKS Bytów (jednostkowa wielko ść przychodu z tytu ł u przewozu pasa- ż era na odleg ł o ść 1 kilometra) by ł a w okresie: • bezpo ś rednio poprzedzaj ą cym wprowadzenie kwestionowanej przez NORD EXPRESS „ ulgi na bilety jednorazowe”, tj. pomi ę dzy wrze ś niem i listopa- dem 2004r., wy ż sza nie tylko od ś redniego jednostkowego kosztu zmien- nego, ale i ś redniego jednostkowego kosztu ca ł kowitego realizacji przewo- zu pasa ż erskiego na odleg ł o ść 1 kilometra, • obowi ą zywania „ ulgi”, tj. pomi ę dzy grudniem 2004r. i marcem 2005r., w ci ą gu pierwszego miesi ą ca ni ż sza, a w ci ą gu pozosta ł ych miesi ę cy wy ż sza od ś redniego jednostkowego kosztu ca ł kowitego (a zatem i od ś redniego jednostkowego kosztu zmiennego), • bezpo ś rednio nast ę puj ą cym po zaprzestaniu stosowania „ ulgi”, tj. pomi ę - dzy kwietniem i czerwcem 2005r., zarówno wy ż sza, jak i ni ż sza od ś red- niego jednostkowego kosztu ca ł kowitego. Gdyby poczynione obserwacje odnosi ł y si ę wy łą cznie do stanowi ą cej w niniej- szej sprawie rynek w ł a ś ciwy linii S ł upsk-Trzebielino, by ł yby, w kontek ś cie wy- mogów zmodyfikowanej wersji kryterium Areeda’y-Turner’a, istotnym argumen- tem na rzecz zbadania, uzupe ł niaj ą co, równie ż ca ł okszta ł tu zachowa ń konku- rencyjnych podejmowanych przez PPKS Bytów wobec NORD EXPRESS, i roz- strzygni ę cia, dopiero na tej podstawie, kwestii „ uczciwo ś ci/nieuczciwo ś ci” op ł at pobieranych przez skar ż onego od grudnia 2004r. do marca 2005r.; pomijaj ą c okoliczno ść , i ż PPKS Bytów nie prowadzi odr ę bnego rachunku op ł acalno ś ci dla poszczególnych linii komunikacyjnych i stosownymi danymi w tym przedmiocie nie dysponuje, niezb ę dne staje si ę , zdaniem organu antymonopolowego, doko- nanie tak ż e w tych warunkach badania zebranego w sprawie materia ł u dowo- dowego pod k ą tem ustalenia, czy „ wybiórcze” i „ okresowe” wprowadzenie przez tego przedsi ę biorc ę „ ulgi na bilety jednorazowe” by ł o jednym z narz ę dzi „ szer- szego planu maj ą cego na celu eliminacj ę konkurenta” i czy, wskutek tego, dzia- ł anie to pozostawa ł o w sprzeczno ś ci z zakazem ustanowionym moc ą art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […]. Prezes Urz ę du, maj ą c na wzgl ę dzie wyniki tak zakre ś lonej analizy, nie znajduje dostatecznie przekonuj ą cych przes ł anek przemawiaj ą cych na rzecz twierdz ą cej odpowiedzi na b ę d ą ce przedmiotem tej analizy pytanie, albowiem: • pomimo braku w ą tpliwo ś ci co do tego, ż e kwestionowane przez NORD EX- PRESS dzia ł anie PPKS Bytów by ł o, w pierwszym rz ę dzie, „ wyprzedzaj ą c ą [bo udzielon ą z dniem 1 grudnia 2004r.] odpowiedzi ą ” w stosunku do „ wyzwania” w postaci najpierw zamiaru, a nast ę pnie podj ę cia przez wnioskodawc ę , z dniem 8 grudnia 2004r., ś wiadczenia us ł ug przewozu osób na trasie S ł upsk- Trzebielino, nie mo ż na pomin ąć i uzna ć za nieistotne znajduj ą cego potwier- 24 dzenie w aktach sprawy uzasadnienia tego dzia ł ania podanego przez skar ż o- nego, tj. „ niewielkiego, lecz systematycznego spadku liczby pasa ż erów [na li- nii]” (por. tablic ę 6 i zawarte w niej dane dotycz ą ce przewozów w okresie wrzesie ń -listopad 2004r.), • nie sposób, co do zasady i wbrew stanowisku wnioskodawcy, odmówi ć przed- si ę biorcy, tak ż e dominantowi, prawa do dzia ł a ń adaptacyjnych adekwatnych do zmieniaj ą cych si ę warunków na rynku w ł a ś ciwym, zw ł aszcza w sytuacji zbie ż no ś ci uwidoczniaj ą cej si ę spadkowej tendencji wielko ś ci wykonywanych przez niego przewozów i wej ś cia na lini ę , na której ta tendencja ujawni ł a si ę , nowego, ekspansywnego konkurenta; tak ż e wtedy, gdy dzia ł ania te s ą reali- zowane, jak mia ł o to miejsce w niniejszym post ę powaniu, poprzez przedsta- wienie potencjalnym pasa ż erom, przez PPKS Bytów, oferty cenowej nie tylko znacznie korzystniejszej od dotychczas obowi ą zuj ą cej, ale i od oferty zapro- ponowanej przez NORD EXPRESS, • niezale ż nie od tego, ż e PPKS Bytów, wprowadzaj ą c sporne mi ę dzy stronami post ę powania „ ulgi na bilety jednorazowe”, ustali ł o na linii S ł upsk-Trzebielino, z dniem 1 grudnia 2004r., „ ceny promocyjne” na poziomie odpowiadaj ą cym 55% wysoko ś ci cen dotychczas obowi ą zuj ą cych (i, równocze ś nie, na pozio- mie równym, w zale ż no ś ci od d ł ugo ś ci trasy przejazdu, od 65,0 do 86,5% wysoko ś ci cen żą danych na tej linii przez NORD EXPRESS), to „ ulgi” te sto- sowa ł o na tyle krótko, tj. tylko do dnia 31 marca 2005r., ż e ich samoistny wp ł yw na relacje konkurencyjne na rynku w ł a ś ciwym trudno uzna ć za wy- starczaj ą co silny, by jego efektem mog ł o by ć „ wypchni ę cie” z rynku wniosko- dawcy, • wiele wskazuje na to, ż e tak znaczna, lecz ograniczona w czasie, obni ż ka cen stanowi ł a raczej wyj ś ciowy element bardziej rozbudowanej strategii marke- tingowej skar ż onego, zmierzaj ą cej do (przynajmniej) neutralizacji skutków zbie ż no ś ci w czasie spadku zainteresowania przewozami przez niego realizo- wanymi na linii komunikacyjnej S ł upsk-Trzebielino i wej ś cia na ten rynek no- wego „ gracza”, najpierw poprzez intensywne i krótkotrwa ł e „ zwrócenie uwagi na ofert ę us ł ug wykonywanych przez PPKS w Bytowie” za pomoc ą „ og ł osze- nia i rozpropagowania [w tym czasie] ulgi handlowej” i, w wypadku powo- dzenia tego przedsi ę wzi ę cia, „ zwi ę kszenie liczby osób korzystaj ą cych z ofer- ty”, a nast ę pnie poprzez kontynuowanie rywalizacji z konkurentem „ na jego warunkach”, tj. dokonanie, z dniem 1 maja 2005r., obni ż ki cen dot ą d obowi ą - zuj ą cych, z przerw ą na „ promocj ę ”, od dnia 1 marca 2004r., takiej, która zbli- ż y ł a ich poziom do cen pobieranych przez NORD EXPRESS, • dzia ł aniom zwi ą zanym z konkurencj ą cenow ą , podj ę tym przez PPKS Bytów, brak jest tak charakterystycznego dla „ szerszego planu maj ą cego na celu eli- minacj ę konkurenta [tu: z rynku transportowego]” powi ą zania z innymi, po- zacenowymi instrumentami realizacji podobnego zamiaru, w szczególno ś ci z samowolnymi zmianami w ju ż obowi ą zuj ą cym rozk ł adzie jazdy b ą d ź próbami formalnego wprowadzenia do tego rozk ł adu dodatkowych kursów maj ą cych, niezale ż nie od mo ż liwego w takiej sytuacji spadku ekonomicznej efekty- wno ś ci dzia ł alno ś ci gospodarczej, w istotnym stopniu ograniczy ć atrakcyjno ść oferty przewozowej NORD EXPRESS. 10. R OZSTRZYGNI Ę CIE . 25 Maj ą c na wzgl ę dzie ustalenia poczynione w punkcie 9.3 niniejszej decyzji, Pre- zes Urz ę du orzek ł , jak w sentencji. P OUCZENIE Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zmian ą ), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł a- nie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z upowa ż nienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku Roman Jarz ą bek O TRZYMUJ Ą : 1. NORD EXPRESS Spó ł ka z o.o. ul. Ko ś cielna 7 76-248 D ę bnica Kaszubska 2. Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej ul. Wybickiego 2 77-100 Bytów 26