RGD-8/2023

1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl RGD.610.6.2022/PC Gdańsk, 22 grudnia 2023 r. wersja jawna (tajemnica przedsiębiorstwa i inne informacje prawnie chronione oznaczone jako [xxx]) DECYZJA NR RGD - 8/2023 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm.), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju (Zjednoczone Emiraty Arabskie) polegające na rozpowszechnianiu przez Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju nieprawdziwych informacji o tym, że nabycie tokena o nazwie Selfmaker Smart Solutions będzie uprawniało jego posiadacza do partycypacji w zyskach wygenerowanych przez podmioty wchodzące w skład „grupy Selfmaker”, do których zalicza się Selfmaker Technology sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi wraz ze spółkami powiązanymi, w sytuacji gdy w rzeczywistości podmioty te w żaden sposób nie są zobowiązane do wypłaty wygenerowanego zysku, ani na rzecz posiadaczy ww. tokena, ani na rzecz Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju, który jest wyłącznie zobowiązany do wypłaty świadczenia na rzecz posiadaczy ww. tokena, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 845) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a przez to stanowi naruszenie, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm.) i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm.), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów PREZES URZĘDU OHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju (Zjednoczone Emiraty Arabskie) polegające na stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 7 pkt 14 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 845) poprzez założenie, prowadzenie oraz propagowanie programu partnerskiego umożliwiającego zarejestrowanemu użytkownikowi platformy www.selfmakersmartsolutions.com budowanie struktury dystrybucyjnej w zamian za możliwość uzyskania korzyści materialnych w postaci prowizji określonej w „Whitepaper”, Regulaminie i Planie Marketingowym, które to korzyści były uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia nowych członków (konsumentów) do systemu – co stanowi system promocyjny typu piramida oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a przez to stanowi naruszenie, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm.) i stwierdza zaniechanie stosowanie praktyki z dniem 26 czerwca 2022 r. III. Na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 w zw. z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm.) - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - nakłada na Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju (Zjednoczone Emiraty Arabskie) obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów opisanych w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji, poprzez: 1) przekazanie każdemu użytkownikowi, który rejestrując się na platformie www.selfmakersmartsolutions.com wskazał Polskę w rubryce Kraj/Country i który dokonał zakupu tokena Selfmaker Smart Solutions (SELF), na wskazany przez użytkownika adres e-mail następującej informacji: „W związku z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaną w dniu 22 grudnia 2023 r. nr RGD - 8/2023, Selfmaker Smart Solutions Limited informuje, że stosowała praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów polegające na: a) rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji o tym, że nabycie tokena o nazwie Selfmaker Smart Solutions będzie uprawniało jego posiadacza do partycypacji w zyskach wygenerowanych przez podmioty wchodzące w skład „grupy Selfmaker”, do których zalicza się Selfmaker Technology sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi wraz ze spółkami powiązanymi, w sytuacji gdy w rzeczywistości podmioty te w żaden sposób nie są zobowiązane do wypłaty wygenerowanego zysku, ani na rzecz posiadaczy ww. tokena, ani na rzecz Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju, który jest wyłącznie zobowiązany do wypłaty świadczenia na rzecz posiadaczy ww. tokena, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 845) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a przez to 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl stanowi naruszenie, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm.), b) stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 7 pkt 14 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 845) poprzez założenie, prowadzenie oraz propagowanie programu partnerskiego umożliwiającego zarejestrowanemu użytkownikowi platformy www.selfmakersmartsolutions.com budowanie struktury dystrybucyjnej w zamian za możliwość uzyskania korzyści materialnych w postaci prowizji określonej w „Whitepaper”, Regulaminie i Planie Marketingowym, które to korzyści były uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia nowych członków (konsumentów) do systemu – co stanowi system promocyjny typu piramida oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a przez to stanowi naruszenie, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm.). Decyzja Prezesa Urzędu nr RGD - 8/2023 z dnia 22 grudnia 2023 r. dostępna jest pod adresem www.uokik.gov.pl Jednocześnie uprzejmie informujemy, że w związku z zakupem tokena SELF istnieje możliwość złożenia wniosku o dokonanie zwrotu części uiszczonej opłaty za zakupione za pośrednictwem platformy www.selfmakersmartsolutions.com tokeny SELF, pozostałej po potrąceniu dotychczas wypłaconego przez Selfmaker Smart Solutions Limited wynagrodzenia dla partnera afiliacyjnego, zgodnie z zasadami określonymi w Whitepaper, Regulaminie i Planie Marketingowym. Wniosek należy przesłać pocztą na adres:[Przedsiębiorca uzupełni adres] lub drogą mailową na adres: [Przedsiębiorca uzupełni adres mailowy] wraz z podaniem adresu portfela kryptowalut lub numeru rachunku bankowego (konto walutowe w USD lub w polskim złotym), na który przekażemy wskazany zwrot, po przelaniu przez użytkownika posiadanych tokenów Selfmaker Smart Solutions (SELF) na adres portfela kryptowalut: [Przedsiębiorca uzupełni adres], w liczbie nie większej niż łączna liczba nabytych odpłatnie tokenów Selfmaker Smart Solutions za pośrednictwem platformy selfmakersmartsolutions.com”; 2) dokonanie zwrotu części uiszczonych opłat za tokeny Selfmaker Smart Solutions (SELF) nabyte przez użytkownika, który rejestrując się na platformie www.selfmakersmartsolutions.com wskazał Polskę w rubryce Kraj/Country i który dokonał zakupu tokena Selfmaker Smart Solutions (SELF), pozostałej po potrąceniu wynagrodzenia wypłaconego danemu konsumentowi z tytułu udziału w programie afiliacyjnym, zgodnie z zasadami określonymi w Whitepaper, Regulaminie i Planie Marketingowym. Ww. zwrotu Selfmaker Smart Solutions Ltd. dokona w terminie 30 (trzydziestu) dni od złożenia przez konsumenta wniosku w tej sprawie oraz przelaniu przez użytkownika na wskazany przez Przedsiębiorcę w wysłanej wiadomości e-mail adres portfela kryptowalut nabytych odpłatnie za pośrednictwem platformy selfmakersmartsolutions.com tokenów Selfmaker Smart Solutions. Zwrot będzie dokonany w kryptowalucie, w której użytkownik nabył tokeny Selfmaker Smart Solutions na wskazany przez użytkownika adres portfela kryptowalut oraz w nominalnej wysokości kryptowaluty z dnia nabycia tokenów Selfmaker Smart Solutions lub na wskazany przez użytkownika rachunek bankowy (konto walutowe w USD lub rachunek w polskich złotych). Przeliczenie wartości dolara amerykańskiego na polski złoty nastąpi według kursu średniego walut ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok uprawomocnienia się decyzji. 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 106 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm.), w związku z uznaniem praktyk, o których mowa w pkt I i II sentencji niniejszej decyzji za naruszające zbiorowe interesy konsumentów, - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada na a Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju (Zjednoczone Emiraty Arabskie) kary pieniężne: 1) w wysokości 46.899,00 zł (słownie: czterdzieści sześć tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt dziewięć złotych), za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt I sentencji niniejszej decyzji, płatną do budżetu państwa; 2) w wysokości 46.899,00 zł (słownie: czterdzieści sześć tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt dziewięć złotych) za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt II sentencji niniejszej decyzji, płatną do budżetu państwa. V. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm.) oraz na podstawie art. 263 § 1, art. 263 § 2 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - postanawia obciążyć Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju (Zjednoczone Emiraty Arabskie) kosztami niniejszego postępowania w wysokości 51,90 zł (słownie: pięćdziesiąt jeden złotych 90/100) oraz zobowiązać do ich zwrotu na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE [1] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także: „ Prezes Urzędu ”), postanowieniem nr RGD–49/2020 z dnia 3 czerwca 2020 r., wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia czy zasady oferowania i nabywania przez inwestorów, w tym konsumentów, tokenów Selfmaker Smart Solutions (dalej także: „ SSS ”) za pośrednictwem platformy www.selfmakersmartsolutions.com nie prowadzą do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów oraz przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów lub innych ustaw chroniących interesy konsumentów (dalej także: „ Postępowanie ”). [2] W toku ww. postępowania wyjaśniającego ustalono, że spółka Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju (Zjednoczone Emiraty Arabskie) (dalej także: „ Emitent ”, „ Usługodawca ” lub „ Przedsiębiorca ”) był usługodawcą platformy https://www.selfmakersmartsolutions.com (dalej także: „ Portal ” lub „ Platforma ”) oraz 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl podmiotem odpowiedzialnym za przeprowadzenie procesu tokenizacji i dystrybucji tokenów Selfmaker Smart Solutions jako emitent. Usługodawca został zarejestrowany pod numerem ICC20200037 w Międzynarodowym Centrum Przedsiębiorczości w Ras Al Khaimah (Zjednoczone Emiraty Arabskie) (ang.: Ras Al Khaimah International Corporate Center) jako Międzynarodowa Spółka Biznesowa (ang.: International Business Company) dnia 15 stycznia 2020 r. Udziałowcami Emitenta są: Marek Jerzy Wieteska oraz Tomasz Marek Sychowski. [3] Szczegółowy opis przedsięwzięcia biznesowego prowadzonego przez Emitenta przedstawiono w dokumencie organizacyjnym, pod nazwą „Whitepaper”, dostępnym w wersji anglojęzycznej na platformie www.selfmakersmartsolutions.com 1 . Jednym z pojęć wskazanym w ww. dokumencie jest „tokenizacja”, która jak wynika z „Whitepaper” jest procesem wygenerowania przez Emitenta tokenów SSS, czyli określonych kryptoaktywów, a które są jednostkami określającymi wartość i są przypisane do konkretnego projektu inwestycyjnego. Głównym celem przeprowadzenia tokenizacji jest pozyskanie kapitału potrzebnego do rozwoju spółki Selfmaker Technology Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi (dalej także: „ Selfmaker Technology ” lub „ ST ”), która zajmuje się produkcją urządzeń automatycznych a także zwiększenie rozpoznawalności marki Selfmaker. [4] W toku Postępowania, Prezes Urzędu sprawdził sposób, w jaki przebiega dystrybucja tokenów. Usługodawca, w celu osiągnięcia lepszej rozpoznawalności Emitenta oraz podmiotów z nim współpracujących i zwiększenia sprzedaży tokenów SSS, organizował program afiliacyjny, którego funkcjonowanie regulował Whitepaper, Regulamin oraz Plan Marketingowy. [5] Wyniki analizy materiału dowodowego zgromadzonego w toku Postępowania wykazały istnienie podstaw do postawienia Przedsiębiorcy zarzutów naruszenia zakazów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm., dalej także: u.o.k.k.). [6] W związku z tym, postanowieniem Nr RGD - 160/2022 z dnia 8 września 2022 r. Prezes Urzędu wszczął przeciwko Przedsiębiorcy postępowanie w sprawie dwóch praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów opisanych odpowiednio w pkt I i II sentencji decyzji (dalej także: „ Postępowanie Właściwe ”). Przedsiębiorca został także zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. [7] Jednocześnie, postanowieniem Nr RGD – 161/2022 z dnia 8 września 2022 r. zaliczono w poczet materiału dowodowego dokumenty uzyskane w toku postępowania wyjaśniającego. [8] Przedsiębiorca ustosunkował się do postawionych zarzutów. Emitent w piśmie z dnia 3 stycznia 2023 r. wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość lub wydanie decyzji stwierdzającej zaniechanie stosowania praktyki na podstawie art. 27 u.o.k.k. Przedsiębiorca wskazał, że w toku Postępowania współpracował z Prezesem Urzędu, przekazując żądane informacje i dokumenty, w tym ich tłumaczenia na język polski, co wymagało od niego poświęcenia czasu i funduszy. Ponadto Usługodawca podkreślił, że „celem zachowania pozytywnej 1 https://www.selfmakersmartsolutions.com/pub/media/docs/SelfMaker_Smart_Solutions_Whitepape r_2020.pdf [wyświetlone w dniu 03.06.2022 r.] 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl relacji z tut. Organem” wstrzymał sprzedaż tokenów na terenie Polski do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego, o czym poinformował pismem z dnia 8 października 2020 r. Odnosząc się do pierwszego z postawionych zarzutów dotyczącego stosowania praktyki wprowadzającej w błąd, Przedsiębiorca – zastrzegając, że jego intencją nie było wprowadzenie potencjalnych inwestorów w błąd - wyjaśnił, że najpierw należy zrozumieć sam mechanizm Tokenizacji i co to dokładnie oznacza dla potencjalnego nabywcy tokenu. Emitent wyjaśnił, że posiadaczowi tokena SSS przysługuje prawo do Tokendy w rozumianej jako wpłata aktywów przez Emitenta na rzecz Tokenariusza, zgodnie z postanowieniami zawartymi w Whitepaper. Spółka ST współpracuje z podmiotami wchodzącymi częściowo w skład „ekosystemu Selfmaker” i dzięki temu dochodzi do uzyskania przez ST przychodu z tytułu wskazanej współpracy. Środki pozyskane przez ST zostaną później wypłacone Przedsiębiorcy w formie dywidendy w trybie bycia udziałowcem. Następnie, zgodnie z istniejącymi zobowiązaniami, właśnie te pieniądze będą proporcjonalnie przekazywane posiadaczom tokenów jako „Tokenda” (swoistej dywidendy - wypłaty zysków z zainwestowanego przez użytkowników kapitału, przyp. Prezesa Urzędu). Zdaniem Przedsiębiorcy, posiadanie tokenów SSS daje możliwość zróżnicowania swojego portfela inwestycyjnego i zainwestowanie nie tylko w samą spółkę ST, ale także w inne, mniejsze startupy, których udziałowcem jest ST lub z którymi Selfmaker Technology współpracuje. Zdaniem Przedsiębiorcy, nie jest prawdą, że informacje odnośnie podmiotów wchodzących w skład „ekosystemu Selfmaker” nie były nigdzie udostępniane. Na dowód tego Emitent przedstawił schemat opublikowany na stronie www.selfmakersmartsolutions.com : (zrzut z ekranu ze strony internetowej: https://www.selfmakersmartsolutions.com/ ) Emitent wyjaśnił, że powodem wskazania powyższych podmiotów wyłącznie w przybliżony sposób była chęć uniknięcia konieczności nieustannej aktualizacji dokumentów w związku z „ dynamicznym rozwojem ”. W ocenie Przedsiębiorcy dogodniejszym rozwiązaniem dla potencjalnych nabywców tokena SSS jest modyfikowanie schematu przedstawiającego krąg na głównej stronie Platformy, za pośrednictwem której nabywano tokeny. 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Przedsiębiorca odniósł się również do kwestii wypłacania zysków. Zdaniem Emitenta, ST była zobligowana do uiszczenia na jego rzecz dywidendy i miała zamiar to czynić, na co wskazywały jej działania, a także umowy wiążące. Jednocześnie, rozumiejąc intencje Prezesa Urzędu mające na celu wprowadzanie wysokich standardów ochrony konsumentów, zdecydowano się wprowadzić dodatkowe postanowienia gwarancyjne [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxx]. Przedsiębiorca wskazał, że do umowy spółki Selfmaker Technology wprowadzone zostało [xxxxxxxx] uprawniające do wypłaty dywidendy na rzecz Emitenta z uwagi na [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx]. W przypadku [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] w zakresie wypłaty dywidendy, Przedsiębiorca będzie uprawniony do [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] Odnosząc się do drugiego zarzutu Przedsiębiorca wskazał, że wykorzystywany program partnerski nie wypełnia znamion systemu promocyjnego typu piramida, gdyż przedmiot przedsięwzięcia – token SSS – ma realną wartość. Potencjalny nabywca właśnie nim był zainteresowany, bo chciał zainwestować w ST oraz Emitenta, którzy w swojej ofercie sprzedają realne produkty. Przedsiębiorca wskazał, że w jego programie partnerskim zysk uczestnika nie był uzależniony od późniejszych wpłat innych osób będących niżej w strukturze Zdaniem Emitenta, potencjalne korzyści nabywcy tokena SSS są uzależnione jedynie od wyników finansowych Selfmaker Technology. Dodatkowo Emitent podkreślił, że udział w programie partnerskim nie był konieczny podczas korzystania z Platformy, a użytkownik rejestrując się musiał potwierdzić, że rozumie, że nie ma obowiązku zapraszania nowych użytkowników. Zdaniem Przedsiębiorcy, utworzył on i prowadził tokenizację, a w ramach niej funkcjonował program partnerski, który nie miał cech systemu promocyjnego typu piramida. W ocenie Przedsiębiorcy, jego przekaz nie wprowadzał konsumentów w błąd, zaś utworzenie i prowadzenie tokenizacji z udziałem programu partnerskiego, który nie miał cech systemu promocyjnego typu piramida, było w pełni legalne. Dowód : pismo Przedsiębiorcy z dnia 3 stycznia 2023 r., Karta: 208 i nast.; [9] W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu, w piśmie z dnia 27 marca 2023 r., Przedsiębiorca wskazał, że w toku emisji tokenów SSS trwającej od 27 lutego 2020 r. do 26 czerwca 2022 r. rozdystrybuowano łącznie [xxx] tokenów SSS, z czego Przedsiębiorca jest w posiadaniu [xxx] tokenów. Pozostałe tokeny SSS z 25 mln wyemitowanych zostały spalone (ang. burn) i nie są w obiegu. Od 28 października 2022 r. token SSS można nabyć/sprzedać na rynku wtórnym za pośrednictwem zdecentralizowanej giełdy PancakeSwap. Na dzień 23 marca 2023 r. za 1 BNB 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl (token BNB Smart Chain) 2 można było otrzymać ok. 1.024 tokenów SSS 3 . Przedsiębiorca wskazał, że w związku z objęciem kolejnych udziałów w ST posiada [xxx] udziałów, co stanowi [xxx] % kapitału zakładowego. W związku z objęciem udziałów Przedsiębiorca uiścił na rzecz ST kwotę: [xxx] zł. Emitent wskazał, że zgodnie z obowiązującym prawem w kraju swojej siedziby, nie jest zobowiązany do prowadzenia ewidencji rachunkowej, jak również z uwagi na wahania wartości walut wirtualnych oraz stosowany przez niego system przeliczeniowy nie jest w stanie precyzyjnie wskazać kwoty otrzymanej z tytułu sprzedaży tokenów SSS. Emitent nie podał również kwoty, którą przekazał osobom biorącym udział w programie partnerskim z tytułu prowizji, bowiem prowadzenie takiej ewidencji nie jest jego obowiązkiem prawnym, a podanie takich danych wymagałoby dużych nakładów kadrowych, czasowych i finansowych. W odpowiedzi na pytania Prezesa Urzędu dotyczące strony internetowej: https://selftoken.io/ oraz jej operatora: Selfmaker Smart Solutions FZ-LLC Przedsiębiorca wskazał, że wobec rozwoju działalności w Zjednoczonych Emiratach Arabskich zmieniona została forma prawna prowadzonej działalności na tzw. free zone, w ramach specjalnej strefy ekonomicznej w emiracie Ras Al Khaimah. W związku z powyższym zarejestrowana została spółka Free Zone Limited Liability Company, która przejęła obowiązki związane z tokenizacją oraz tokenami SSS wobec dokonanej cesji. Spółka Selfmaker Smart Solutions FZ-LLC jest usługodawcą strony: selftoken.io. Jej udziałowcami są [xxx] i [xxx], przy czym druga z ww. osób jest równocześnie – jako Manager - uprawniona do jej reprezentacji. Docelowo wskazana spółka ma nabyć udziały w ST, które są aktualnie w posiadaniu Przedsiębiorcy. Emitent wyjaśnił, że w wyniku – jak to określił - dyskursu wewnętrznego ze społecznością i tokenariuszami zmieniono nazwę tokena na SELF z roboczej „SSS”, jednak jest to w dalszym ciągu ten sam token, o którym mowa w dokumentach regulujących emisję, w tym Whitepaper. Dowód : pismo Przedsiębiorcy z dnia 27 marca 2023 r., Karta: 251 i nast.; [10] Pismem z dnia 18 maja 2023 r. Przedsiębiorca przekazał [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx], na podstawie której obowiązki związane z tokenizacją, w tym wypłatą tokendy, przejęła spółka Selfmaker Smart Solutions FZ-LLC. W odpowiedzi na pytania Prezesa Urzędu dotyczące liczby sprzedanych tokenów SSS w danej puli sprzedażowej w ramach fazy Sale i Pre-Sale, jak również rozdystrybuowanych nieodpłatnie wśród użytkowników tokenów SSS, w szczególności w ramach tzw. Airdrop, Przedsiębiorca poinformował, że nie prowadził tego typu zestawień, do czego nie obligowały go przepisy prawa właściwe ze względy na jego siedzibę. W konsekwencji nie może przekazać Prezesowi Urzędu żądanych informacji. Dowód : pismo Przedsiębiorcy z dnia 18 maja 2023 r., Karta: 258 i nast.; 2 Token BNB to kryptowaluta, która zasila ekosystem BNB Chain. Tokenem BNB, jednym z najpopularniejszych tokenów użytkowych na świecie, można nie tylko handlować jak każdą inną kryptowalutą, ale również wykorzystywać go w szerokim zakresie zastosowań i przypadków użycia, zgodnie z informacjami opublikowanymi na stronie: https://www.binance.com/ [wyświetlone w dniu 8 września 2023 r.]; 3 Cena za 1 BNB wynosiła 1.387,23 zł, zgodnie z danymi opublikowanymi na stronie: https://www.binance.com/pl/price/bnb [wyświetlone w dniu 8 września 2023 r.]. Oznacza to, że cena za 1 token SSS wynosiła ok. 1,35 zł; 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [11] Pismem z dnia 21 listopada 2023 r. Prezes Urzędu zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Przedsiębiorca nie skorzystał z przysługującego mu w tym zakresie prawa. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Emisja i dystrybucja tokenów o nazwie Selfmaker Smart Solutions [12] Spółka Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju była usługodawcą platformy https://www.selfmakersmartsolutions.com oraz – jako emitent - podmiotem odpowiedzialnym za przeprowadzenie procesu tokenizacji i dystrybucji tokenów o nazwie Selfmaker Smart Solutions. Szczegółowy opis usługi prowadzonej przez Emitenta przedstawiono w Regulaminie oraz dokumencie organizacyjnym pod nazwą „Whitepaper”. [13] Od 27 lutego 2020 r. do 26 czerwca 2022 r. wyemitowano łącznie 25 milionów tokenów SSS, z czego rozdystrybuowano 9.706.404, przy czym Przedsiębiorca jest w posiadaniu [xxxxxx] tokenów. Pozostałe wyemitowane tokeny SSS (tj. 12.175.480) zostało „spalonych” (ang. burn) 4 i nie znajdują się w obiegu. Od 28 października 2022 r. token SSS można nabyć/sprzedać na rynku wtórnym za pośrednictwem zdecentralizowanej giełdy PancakeSwap. (zrzut: screenshot-pancakeswap.finance-2023.09.19-10_53_42) [14] Sprzedaż tokenów SSS rozpoczęła się od kwoty 2,5 USD za sztukę, stosownie do określonej puli tokenów. W każdej puli było ok. 115.000 tokenów. Cena za sztukę wzrastała o 0,10 USD 4 Palenie tokenów polega na trwałym ich usuwaniu z obiegu przez ich unieważnianie lub blokowanie dostępu, patrz także: https://pl.beincrypto.com/learn/spalanie-tokenow-coin-burn/ [wyświetlone w dniu 25 września 2023 r.]; 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wraz ze sprzedażą tokenów z kolejnej puli aż do kwoty 5,4 USD za sztukę. Łączna liczba użytkowników, którzy nabyli token SSS wyniosła 7.758. [15] Selfmaker Sp. z o.o. wskazała, że do [xxx] token SSS nabyło ok. [xxx] obywateli polskich, a łączna kwota zainwestowanych przez nich środków wyniosła niecałe [xxx] złotych. Dowód : pismo Selfmaker Sp. z o.o. z dnia 24 lipca 2020 r. Karta: 10 i nast.; Przedsiębiorca, aby promować swoje przedsięwzięcie i zachęcać do nabywania większej liczby tokenów SSS, organizował różnego rodzaju promocje. Polegały one na przekazywaniu bonusowych tokenów użytkownikom, którzy kupili odpowiednią liczbę tokenów (określaną jako „paczka”) lub w postaci tzw. airdropów, czyli bezpłatnego dystrybuowania wśród wszystkich nabywców tokenów SSS. W każdej puli sprzedażowej 30 % stanowiły darmowe tokeny, które trafiały dodatkowo do inwestorów kupujących tokeny SSS. Rozdawanie tokenów SSS w ramach airdropów rozpoczęło się w czwartym kwartale 2021 r. Łącznie Przedsiębiorca rozdał 2.341.997 tokenów SSS. (zrzut: screenshot-lejowskikrystian.com-2022.06.15-09_43_12) 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl (zrzut: screenshot-www.facebook.com-2022.05.27-11_32_20) Na umieszczonym w mediach społecznościowych filmie pt.: „SelfMaker – 9 years of growth and development” opublikowanym 30 listopada 2022 r. na koncie SelfToken (SELF) na portalu YouTube przedstawiono informacje dotyczące rozwoju „Selfmaker Group” oraz przeprowadzonej przez Przedsiębiorcę tokenizacji, zgodnie z którymi kampania airdrop, czyli darmowego dystrybuowania tokenów SSS rozpoczęła się w czwartym kwartale 2021 r. 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl (zrzut: screenshot-www.youtube.com-2023.02.13-10_48_35) 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl (zrzut z ekrnau: screenshot-medium.com-2022.12.05-11_31_54) 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [16] Przedsiębiorca w toku Postępowania Właściwego nie przedstawił informacji o liczbie sprzedanych tokenów SSS w danej puli sprzedażowej, liczbie rozdystrybuowanych nieodpłatnie tokenów SSS oraz łącznej kwocie przekazanej osobom biorącym udział w programie partnerskim tytułem prowizji. Argumentował, że przepisy właściwe ze względu na jego siedzibę nie obligują Spółki do prowadzenia takich zestawień, a sporządzenie ewidencji wymagałoby dużych nakładów kadrowych, czasowych i finansowych. Dowód : pismo Przedsiębiorcy z dnia 27 marca 2023 r. Karta: 251 i nast.; pismo Przedsiębiorcy z 18 maja 2023 r. Karta: 258 i nast.; [17] Pismem z dnia 8 października 2020 r. Przedsiębiorca poinformował, że zdecydował się wstrzymać sprzedaż tokenów SSS na terenie Polski do czasu zakończenia trwania Postępowania. Dowód : pismo Przedsiębiorcy z dnia 8 października 2020 r. Karta: 102; Regulamin i Whitepaper [18] Regulamin oraz dokument organizacyjny o nazwie „Whitepaper” zawierają szczegółowy opis przedsięwzięcia prowadzonego przez Emitenta. Z ich treści wynika, że podmiot ten generuje tokeny SSS. Są to kryptoaktywa przypisane do konkretnego projektu inwestycyjnego. Jak zaznacza się w ww. dokumentach formacyjnych projekt – głównym celem tokenizacji jest pozyskanie kapitału potrzebnego do rozwoju spółki Selfmaker Technology Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi, a także zwiększenia rozpoznawalności marki Selfmaker. [19] Selfmaker Technology Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi, zarejestrowana 7 sierpnia 2018 r., widnieje w rejestrze przedsiębiorców pod nr KRS: 0000743663. Prezesem Zarządu ST jest Marek Wieteska. Kapitał zakładowy spółki wynosi 110.800 zł, z czego 1.760 udziałów o łącznej wartości 88.000 zł należy do Alicji Pęczkowskiej – Łuczak, co stanowi 79,42 % w kapitale zakładowym ST. [20] W związku z podniesieniem przez ST kapitału zakładowego Emitent objął łącznie [xxx] udziałów, których wartość nominalna wynosi [xxx], co stanowi [xxx]% w kapitale zakładowym ST. Z tytułu objęcia udziałów Emitent przekazał Selfmaker Technology łączną kwotę w wysokości [xxx], z czego [xxx] została przekazana na [xxx]. [21] Tokenizacja została podzielona na dwa etapy (poz. 4.6 Whitepaper). W pierwszym etapie (PreSale) funkcjonowały zapisy cyfrowe, które zostały zamienione na tokeny. Druga część tokenizacji polegała na uruchomieniu aplikacji (portfela), która umożliwiała połączenie Platformy z siecią kryptowaluty Ethereum. [22] Usługodawca wyemitował 25 mln tokenów SSS. Token SSS, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Emitenta i ST, jest tzw. security tokenem, co oznacza, że ma odzwierciedlać rzeczywistą wartość i aktywa w rzeczywistym produkcie. Zgodnie z Whitepaper, [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx], środki uzyskane z tytułu emisji tokenów SSS Emitent miał przeznaczyć na nabycie 25 % udziałów w spółce Selfmaker Technology. Inwestor, który nabył token SSS, był przy tym uprawniony do tzw. tokendy, przez którą należy rozumieć wypłatę aktywów przez Emitenta na rzecz inwestora w związku z wygenerowaniem przez 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Usługodawcę zysku, na warunkach określonych w Whitepaper. Pierwsza tokenda ma zostać wypłacona w 2024 roku. Dowód : Whitepaper wraz z tłumaczeniem, Karta: 21 i nast. [xxx], Karta: 107 i nast.; [xxx] Karta: 105 i nast.; [23] Z treści Whitepaper wynika, że: „ faktyczne posiadanie cyfrowych tokenów, jest niemal równoznaczne z posiadaniem udziałów w tradycyjnej firmie ” (pkt 1 Whitepaper). Powyższe stwierdzenie było wielokrotnie potwierdzane przez Marka Wieteskę – Prezesa Zarządu ST, udziałowca i osobę uprawnioną do reprezentacji Przedsiębiorcy. Świadczy o tym m.in. treść oświadczenia opublikowanego 27 sierpnia 2020 r. na stronie internetowej selfmaker.pl, w którym wskazano między innymi, że: „ decydując się na tokenizację części udziałów SelfMaker Technology możemy narazić się na mało przychylne opinie w mediach, głównie wynikające z niedostatecznej wiedzy na temat funkcjonowania tego modelu finansowania” oraz w dalszej części oświadczenia: „Tokenizacja części udziałów Selfmaker Technology Spółka z o.o. odbywa się na podstawie wzajemnej umowy ze spółką SelfMaker Smart Solutions zarejestrowaną w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Tokeny można potraktować jako znaki legitymacyjne.” [24] W toku Postępowania Właściwego Prezes Urzędu analizował powiązania ST z innymi podmiotami. W piśmie z dnia 20 października 2020 r. ST wskazała, że „ jest niezależnym podmiotem i nie sprawuje kontroli nad żadnym innym przedsiębiorcą. ” Od 23 listopada 2021 r. ST jest posiadaczem 50% udziałów w spółce Vendimaker Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości Chechło Drugie (KRS: 933109). Prezes Urzędu nie ustalił innych podmiotów, w których ST byłoby właścicielem/współwłaścicielem. Ustalenia dotyczące powiązań ST z innymi podmiotami należy rozpatrywać w kontekście przekazu kierowanego w Whitepaper oraz na Portalu, gdzie posłużono się sformułowaniami sugerującymi istnienie powiązań ST z innymi (licznymi) podmiotami w ramach tzw. „ekosystemu Selfmaker” (pkt 13 Whitepaper) oraz „Selfmaker Group” (pkt 5.3 Whitepaper), które nie zostały precyzyjnie zdefiniowane. Ponadto, w Whitepaper oraz na Portalu jest mowa o uczestniczeniu w zyskach „ekosystemu Selfmaker”. W rozdziale 13 Whitepaper zatytułowanym „Podsumowanie” wskazano, że: „Nabycie Tokenu daje ponadto możliwość dywersyfikacji środków finansowych, poprzez inwestycję nie tylko w samą markę Selfmaker, która będzie realizować Procesy Inwestycyjne, ale również w potencjał innych mniejszych start-upów, których udziałowcem jest Selfmaker lub które z Selfmaker współpracują”. Cele tokenizacji [25] Prezes Urzędu ustalił, że jednym z głównych założeń przeprowadzenia tokenizacji było pozyskanie kapitału na zakup przez Selfmaker Technology hali produkcyjnej (pkt 6 Whitepaper). Jak wynika ze zgromadzonego materiału – mimo jednoznacznego przekazu informacyjnego i marketingowego kierowanego w tym zakresie przez Emitenta i Selfmaker Technology – do niniejszego zakupu nie doszło. [26] Selfmaker Technology, na podstawie umowy najmu z dnia [xxxxxxxxxxxx], wynajmuje od [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] nieruchomość gruntową i znajdujące się na niej budynki położone w Chechele Drugim przy Mokrej 31 wpisanych do księgi wieczystej [xxx] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Łasku. Z tytułu najmu niniejszej nieruchomości, ST jest zobowiązana do uiszczenia na rzecz Ratail Friends Sp. z o.o. czynszu, 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl który pierwotnie wynosił [xxx] , a od [xxx] wynosi [xxx]. Ponadto ST tytułem kaucji uiściło na rzecz [xxx] kwotę [xxx]. Oznacza to, że ST do października 2023 r., oprócz kaucji, uiściła na rzecz wynajmującej spółki z tytułu czynszu ponad [xxx]+ VAT 5 . (zrzut z ekranu: screenshot-pl-pl.facebook.com-2022.06.29-10_55_14) 5 Przy założeniu, że VAT wynosi [xxx] % koszt wynajmu nieruchomości wyniósł [xxx]. 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl (zrzut z ekranu: https://www.handelextra.pl/handel/inne/handel-selfmaker-ma-nowa-hale-produkcyjna- 248060 , wyświetlone w dniu 13 września 2023 r.) Dowód :[xxx], Karta: 118 i nast.; oświadczenie z dnia 27 sierpnia 2020 r. (protokół z dnia 6 września 2022 r.) Karta: 192 i nast.; Program afiliacyjny [27] Usługodawca wskazał ponadto, że w celu osiągnięcia lepszej rozpoznawalności Emitenta oraz podmiotów z nim współpracujących i zwiększenia sprzedaży tokenów SSS, organizował program afiliacyjny, którego funkcjonowanie regulował Whitepaper, Regulamin oraz Plan Marketingowy. Aby stać się partnerem afiliacyjnym należało zarejestrować się na platformie www.selfmakersmartsolutions.com oraz polecać zakup tokenów SSS. Prowizja dla osoby biorącej udział w programie afiliacyjnym była przy tym wypłacana wówczas, gdy nowa osoba, która zarejestrowała się na platformie https://www.selfmakersmartsolutions.com za pośrednictwem linku referencyjnego oraz dokonała zakupu tokenów SSS. Korzyści wypłacano w kryptowalucie. Emitent wskazał, że koszty związane z wypłatą prowizji wynoszą od [xxx] % do [xxx] % ceny tokena SSS. [28] Aby przystąpić do programu afiliacyjnego zarejestrowany użytkownik musiał zapłacić jednorazową opłatę członkowską w wysokości 9 USD oraz kupić tokeny SSS za kwotę co 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl najmniej 100 USD (pierwotnie 500 USD). W toku Postępowania Usługodawca wskazał, że nie gromadzi informacji na temat użytkowników przystępujących do programu partnerskiego. (fragment Planu Marketingowego) [29] Plan Marketingowy przewidywał cztery sposoby zarabiania przez osoby uczestniczące w programie afiliacyjnym: 1. Bezpośrednią prowizję - w wysokości 8% od kwoty zakupionych przez osobę poleconą tokenów SSS, 2. Unilevel – umożliwiający czerpanie zysku do 10 poziomu struktury sprzedażowej w przypadku spełnienia określonych warunków, w tym dotyczących zakupu własnego lub obrotu historycznego, 3. Rangi – uzyskanie nagrody rzeczowej: Ledger Nano X (Promotor), IPhone 11 Pro (Lider), MacBook Pro 13” (Ambasador), Rolex (Senior Ambasador) lub Porsche 911 Carrera 4S (Globalny Ambasador) w przypadku osiągnięcia określonego obrotu historycznego, 4. Leadership Profit – Emitent przeznacza 4% z obrotu wygenerowanego w danym cyklu rozliczeniowym, do podziału na wszystkich partnerów, którzy zakwalifikowali się na określoną rangę (Ambasador, Senior Ambasador, Globalny Ambasador). 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl (fragment Planu Marketingowego) [30] Ogólnodostępne źródła wskazują także, że intensywny marketing w celu pozyskania inwestorów kupujących tokeny SSS odbywał się wśród środowiska osób niesłyszących. W 2022 roku przedstawiciele Emitenta odbyli dwukrotnie tour promujący sprzedaż tokenów SSS w krajach azjatyckich, t.j.: Indie, Pakistan, Bangladesz, Nepal. Ambasadorami marki Selfmaker byli: [xxx]. [31] Pomimo powiadomienia Prezesa Urzędu przez Przedsiębiorcę, że zawieszono możliwość sprzedaży tokenów SSS na terenie Polski, Prezes Urzędu ustalił, że obywatele Polscy promowali sprzedaż tokenów SSS do zakończenia emisji w czerwcu 2022 r., w związku z czym uzyskiwali najwyższe Rangi zgodnie z Planem Marketingowym (Ambasador, Leader). 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx Xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] (zrzuty z ekranu: screenshot-www.facebook.com-2022.05.27-11_29_47 oraz screenshot- www.facebook.com-2022.05.27-11_32_59) Instruktaż, jak kupić tokeny SSS, był opublikowany na serwisie YouTube przez polskiego użytkownika Platformy i dostępny w wersji w polskim języku migowym w kwietniu 2021 r. W ocenie Prezesa Urzędu oznacza to jednoznacznie, że był kierowany do polskiej społeczności osób głuchych. 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] (zrzut z ekranu: screenshot-www.youtube.com-2022.03.01-14_22_23) W listopadzie 2021 r. Tomasz Sychowski, współwłaściciel Przedsiębiorcy, udzielił wywiadu dla portalu: https://pl.beincrypto.com/, w którym wskazał, że można zarejestrować się i kupić token SSS na Portalu. Na pytanie redaktora dotyczące specyfiki tokena SSS Tomasz Sychowski wskazał, że: „ Jest to typowy security token (STO). Nie jest utility tokenem, bo mamy całe zaplecze, które z tego wynika. Przykładowo mamy halę, której jesteśmy właścicielem. Nie dzierżawimy jej, więc istnieje już fizyczne zabezpieczenie w namacalnym towarze czy urządzeniu”. Dowód : Hossa na Bitcoinie (BTC) nie skończy się w grudniu – wywiad z Tomaszem Sychowskim, Karta: 196 i nast.; Na filmie pt.: „2021 highlights - Summary of the year in SelfMaker Smart Solutions” opublikowanym 4 stycznia 2022 r. na koncie SelfToken (SELF) na portalu YouTube podsumowano działalność związaną z projektem Selfmaker Smart Solutions w roku 2021, wskazując m.in. liczbę osób, które uzyskały w 2021 roku odpowiednie rangi, zgodnie z Planem Marketingowym, a co świadczyło o dużym zaangażowaniu społeczności związanej z Platformą w marketing i sprzedaż tokenów SSS. Oznacza to ponadto, że obrót historyczny zbudowanej struktury tylko przez jednego użytkownika, który uzyskał rangę Senior Ambasadora, przekroczył wymagany próg 3 milionów USD, co w 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl przybliżeniu stanowi równowartość 12 milionów złotych 6 , czyli kwoty [xxx] uiszczona przez Przedsiębiorcę łącznie kwota na rzecz ST w związku z objęciem udziałów w spółce. (zrzut: screenshot-www.youtube.com-2023.09.19-14_23_24) Zmiany dotyczące tokena SSS po 26 czerwca 2022 r. (po zakończeniu dystrybucji) [32] W toku Postępowania Właściwego Przedsiębiorca poinformował, że celem większego zabezpieczenia interesów tokenariuszy została zmieniona umowa spółki Selfmaker Technology, na mocy której [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] Dowód :[xxx], Karta: 229 i nast.; [33] Przedsiębiorca zawarł z ST [xxx], zgodnie z którą Przedsiębiorca zobowiązał się [xxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx 6 Kurs średni dolara amerykańskiego w dniu 30 grudnia 2021 r. wynosił 4,0631 zł, Tabela nr 253/A/NBP/2021 z dnia 2021-12-30 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] Dowód : [xxx]., Karta: 239 i nast.; [34] [xxx] Przedsiębiorca zawarł ze spółką [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] umowę [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] Dowód : [xxx], Karta: 259 i nast; [35] Zgodnie z ogólnodostępnymi danymi kurs tokena SSS oscyluje w granicach 0,5 USD. Zgodnie z danymi umieszczonymi na stronie coingecko.com najniższy kurs tokena SSS wyniósł 0,414716 USD (odnotowany 28 czerwca 2023 r.), zaś najwyższy kurs wyniósł 1,23 USD (odnotowany 13 maja 2023 r.). Na dzień 19 września 2023 r. 24-godzinny wolumen handlu dotyczący omawianego kryptoaktywa wyniósł 1.424 USD. Kapitalizacja rynkowa wynosi 0. 24 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl (zrzut z ekranu: screenshot-www.coingecko.com-2023.09.19-11_02_56) [36] Zgodnie z danymi umieszczonymi w złożonych przez Selfmaker Technology sprawozdaniach finansowych za lata 2018 -2022 przedsiębiorca odnotował [xxx] w latach 2018 ([xxx]), 2020 ([xxx]), 2021 ([xxx]) oraz 2022 ([xxx]), natomiast [xxx] ST osiągnęło jedynie w 2019 r. ([xxx]). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Interes publiczny: [37] Podstawowym warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorcy – naruszające przepisy tej ustawy – stanowią potencjalne zagrożenie dla interesu publicznego. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zasadniczym jej celem jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Interpretacja pojęcia interesu publicznoprawnego, wymaga odniesienia do ukształtowanego w tym zakresie orzecznictwa, zgodnie z którym naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce, gdy naruszenie będzie skierowane do szerokiego, nieokreślonego kręgu 25 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl podmiotów 7 . W opisywanej sytuacji mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowego interesu konsumentów stanowiącego „rodzaj” („część”) interesu publicznego, a zatem nie służącego ochronie indywidualnego (prywatnego) interesu poszczególnych osób, lecz pewnego, nieokreślonego kręgu podmiotów. W przedmiotowym aspekcie, warunkiem koniecznym do zastosowania ustawy jest, aby działanie przedsiębiorcy, któremu zarzucono naruszenie jej przepisów, stanowiło potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. [38] Przedmiotowa decyzja dotyczy oceny Prezesa Urzędu w przedmiocie działań Przedsiębiorcy, które dotykają nieograniczonego kręgu adresatów posiadających status konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli, są lub mogli być klientami spółki. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Postępowania prowadzone przed Prezesem Urzędu służą ochronie zbiorowego interesu konsumentów jako elementu interesu publicznego. Interes publicznoprawny zawiera się w związku z tym w ochronie praw konsumentów, do których ww. strona postępowania kierowała swoją ofertę. Ochrona konsumentów podejmowana w trybie postępowania przed Prezesem Urzędu nie dotyczy więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale szerszego kręgu konsumentów, których dotykają bezpośrednio działania ww. Spółki, i których sytuacja jest w tym zakresie podobna. Zatem w rozpatrywanej sprawie uzasadnione było podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym stanie rzeczy przyjąć należało, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy ww. ustawy, a dotyczące jej postępowanie jest prowadzone w interesie publicznym. Status przedsiębiorcy [39] Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221) za przedsiębiorcę uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły (art. 3 ww. ustawy). Działalność Przedsiębiorcy ma charakter zarobkowy, jest wykonywana w sposób zorganizowany oraz ciągły. [40] Usługodawca został zarejestrowany pod numerem ICC20200037 w Międzynarodowym Centrum Przedsiębiorczości w Ras Al Khaimah (Zjednoczone Emiraty Arabskie) (ang.: Ras Al Khaimah International Corporate Center) jako Międzynarodowa Spółka Biznesowa (ang.: International Business Company) dnia 15 stycznia 2020 r. Emitent posiada zatem status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 u.o.k.k. Tym samym Przedsiębiorca podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, a jego działania mogą 7 Vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2012 r., sygn.: VI ACa 1319/11. 26 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Sprzeczność zachowania Przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami: [41] Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje natomiast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikające z dobrych obyczajów, określających zasady współżycia społecznego. [42] Dla stwierdzenia naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 u.o.k.k. wystarczy wykazanie sprzeczności zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami. W rozpatrywanej sprawie, przedmiotem rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu jest ocena, czy w ustalonym stanie faktycznym Emitent dopuścił się działań bezprawnych, związanych z przekroczeniem zakazu stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych, ustanowionego w art. 3 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 845, dalej także: u.p.n.p.r.), co z kolei narusza przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.k.k. Praktyka wprowadzająca w błąd [43] Artykuł 24 ust. 1 u.o.k.k. ustanawia zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.k.k. przez praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie, sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy, polegające na stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej. [44] Przepis art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym stanowi, że za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową wprowadzającą w błąd oraz agresywną praktykę rynkową, a także stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu dobrych praktyk. [45] Przepis art. 5 ust. 1 u.p.n.p.r. stanowi, że za praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Natomiast ust. 2 i 3 przywołanego przepisu wymieniają, co należy w szczególności uznać za „działanie wprowadzające w błąd” oraz czego może dotyczyć. [46] W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że praktyki rynkowe wprowadzające w błąd są szczególnie uciążliwe dla konsumenta, gdyż w znacznej mierze oddziałują na sferę decyzyjną konsumenta, a w rezultacie prowadzą do zniekształcenia jego decyzji rynkowych 8 . 8 Sieradzka M., Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz , Oficyna 2008. 27 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W każdym przypadku dokonując oceny praktyki wprowadzającej w błąd należy odnieść się do adresata, którym jest przeciętny konsument. Jeśli zatem w przeświadczeniu przeciętnego konsumenta powstanie wyobrażenie odnoszące się do praktyki stosowanej przez przedsiębiorcę, która nie odpowiada rzeczywistości, możemy mówić o wprowadzeniu w błąd. Co istotne, wyobrażenie powinno być obiektywnie sprawdzalne, a nie wyłącznie subiektywnie odczuwalne 9 . Jak wskazuje M. Błaszczyk, praktyka rynkowa wprowadzająca w błąd zawsze ma na celu wytworzenie w świadomości konsumenta mylnego obrazu rzeczywistości 10 . Model przeciętnego konsumenta [47] Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym posługuje się pojęciem przeciętnego konsumenta, który stosownie do treści art. 2 pkt 8 u.p.n.p.r. jest konsumentem dostatecznie poinformowanym, uważnym i ostrożnym. To w odniesieniu do tego pojęcia (wzorca) powinna być dokonywana ocena każdej praktyki rynkowej, w tym praktyki polegającej na działaniu wprowadzającym w błąd. Oceny, zgodnie z brzmieniem ustawy, dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Wzorzec przeciętnego konsumenta nie jest stały, zmienia się bowiem w zależności do okoliczności konkretnego przypadku. Jak wynika z powyższej definicji przeciętnego konsumenta, ustawodawca wymaga od konsumenta rozsądku i uwagi, jednakże daje mu jednocześnie prawo do rzetelnej, niewprowadzającej w błąd informacji, zawierającej wszelkie niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia produktu. [48] Określając model przeciętnego konsumenta na potrzeby niniejszej sprawy, Prezes Urzędu uwzględnił, że oferta nabycia tokena SSS była kierowana przede wszystkim do młodych osób, które chętnie korzystają z nowoczesnych rozwiązań technicznych i technologicznych, jednak z uwagi na brak doświadczenia i kierunkowego wykształcenia, nie znają uregulowań prawnych lub słabo rozróżniają i rozumieją różnice w rodzajach produktów związanych z rynkiem kryptowalut czy inwestycjami alternatywnymi. Są to więc konsumenci przeciętni, którzy jednak potrafią zrozumieć kierowane do nich informacje oraz umieją podjąć - w oparciu o ten przekaz - świadomą decyzję co do oferty i produktów, jeżeli tylko wiedza ta przekazana jest im w sposób zrozumiały i jednoznaczny. Konsument odpowiadający analizowanemu modelowi przeciętnego konsumenta chętnie pozyskuje informacje o danym przedsięwzięciu z ogólnodostępnych informacji publikowanych w sieci Internet, takich jak artykuły na portalach branżowych, blogach czy w mediach społecznościowych. Prezes Urzędu uwzględnił również, że oferta nabycia tokenów SSS przez osoby biorące udział w programie afiliacyjnym (m.in. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] - ambasadorów Selfmaker) była kierowana w sposób szczególny do osób niesłyszących, czyli grupy konsumentów, którzy z uwagi na swoją niepełnosprawność i bariery komunikacyjne mogą być szczególnie podatni 9 Op. cit. 10 Błaszczyk M, Nowe przepisy karne ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji , cz. II, Monitor Prawniczy 2003. 28 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl na podejmowanie decyzji o zainwestowaniu środków finansowych wyłącznie na podstawie treści przekazywanych w języku migowym przez osoby współpracujące z Emitentem, jak również napotkać trudności z weryfikacją przekazywanych informacji. Z tych też przyczyn osoby z niniejszą niepełnosprawnością należy zakwalifikować jako konsumentów wrażliwych, wymagających szczególnej ochrony przed naruszeniami ich praw. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] (zrzut z ekranu: www.facebook.com , wyświetlone w dniu 22 marca 2022 r.) [49] Jak wskazano uprzednio, zgodnie z art. 24 ust. 1 u.o.k.k., zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przez które, stosownie do definicji zawartej w art. 24 ust. 2 u.o.k.k., rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy. Ustawodawca jako praktykę naruszającą zbiorowe interesy wskazał stosowanie przez przedsiębiorcę w szczególności nieuczciwych praktyk rynkowych, o czym stanowi art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.k.k. Praktyka opisana w punkcie I sentencji - rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji [50] W toku Postępowania Właściwego ustalono, że Emitent wyemitował i sprzedawał tokeny SSS. Nabywcą tokena SSS mógł być każdy, w tym konsument. Tokeny, zgodnie ze stanowiskiem Przedsiębiorcy, miały być uznane za znaki legitymacyjne, które uprawniają ich posiadaczy do określonego świadczenia. Środki finansowe pozyskane przez Emitenta w głównej mierze miały zostać przeznaczone na realizację Procesu Inwestycyjnego, opisanego w Whitepaper. Emitent miał w ramach procesu objąć 25% udziałów w spółce Selfmaker Technology. W przypadku wypracowania zysku Emitent, w drodze tzw. „tokendy” (swoistego odpowiednika funkcjonującej w konwencjonalnym obrocie dywidendy) miał dzielić się wypracowanym zyskiem z nabywcami tokenów SSS zwanymi tokenariuszami (swoistymi odpowiednikami akcjonariuszy), po spełnieniu warunków określonych w Whitepaper. Szczególnym warunkiem tego rodzaju było tzw. „zamrożenie” tokenów, czyli przechowywanie ich na portfelu cyfrowym bez możliwości obrotu (ang. staking). Wypłata pierwszej tokendy, zgodnie z założeniami określonymi w Whitepaper, ma nastąpić w 2024 r. 29 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [51] Z treści Whitepaper oraz z przekazu marketingowego kierowanego przez osoby związane z Emitentem i ST wynika, że potencjalny inwestor „inwestuje w realną wartość”, którą ma być „grupa Selfmaker” produkująca realne produkty, w szczególności urządzenia automatyczne. Jak zostało wskazane w punkcie [24] zakup tokena SSS można uznać za dywersyfikację swojego kapitału na inwestycję w różne podmioty. Ma to – w ocenie Emitenta - wyróżniać emisję tokenów STO (ang. Security Token Offering) od tokenów ICO (ang. Initial Coin Offering). Zważyć przy tym należy, że STO ma mieć odzwierciedlenie w rzeczywistych aktywach np. udziałach w spółce, czy walutach fiducjarnych, zaś ICO jest wyłącznie metodą pozyskiwania kapitału, która nie daje takich gwarancji bezpieczeństwa jak STO. [52] Prezes Urzędu odnotowuje, że w Whitepaper oraz w przekazach marketingowych jako początek działalności związanych z działalnością Selfmaker Technology wskazuje się rok 2015, gdy „jeszcze jako Selfmaker sp. z o. o.” rozpoczęła ona działalność. Selfmaker Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi (obecnie: Automatyka i Robotyka Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi) została zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców w kwietniu 2015 r. pod numerem KRS: 0000554522. W ocenie Prezesa Urzędu jest to oddzielny podmiot, który nie może być uznany za poprzednika prawnego ST. Zgodnie z informacjami uzyskanymi w toku Postępowania, Automatyka i Robotyka Sp. z o.o. nie prowadzi aktualnie działalności operacyjnej. [53] Selfmaker Technology Sp. z o.o. została zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców w sierpniu 2018 roku, zaś spółka Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju została zarejestrowana w styczniu 2020 roku. [54] Do „ekosystemu Selfmaker” miały również jakoby należeć wymienione w punkcie [8] niniejszego postanowienia spółki: I’m Retail Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi oraz Selfbox Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi, nad którymi ST w żaden sposób nie sprawuje kontroli. [55] Prezes Urzędu wskazuje ponadto, że zarówno treść Whitepaper, jak również ogólnodostępny przekaz w zakresie „tokenizacji” może sugerować, że nabywca tokena SSS (w tym konsument) staje się pośrednio udziałowcem polskiej spółki Selfmaker Technology Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi lub będzie partycypować w zyskach wygenerowanych przez ST, ale także innych spółek z nią związanych, w szczególności Selfbox Sp. z o.o. czy I’m Retail Sp. z o.o., podczas gdy nie ma ku temu żadnych podstaw. [56] Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Przedsiębiorcy, zgodnie z którymi współpraca ST z ww. podmiotami sprawia, że zyski z ich działalności będą przekazywane w postaci tokendy posiadaczowi tokena SSS, który go „zamroził”. Najlepszym przykładem obrazującym niezgodność z prawdą twierdzeń Przedsiębiorcy jest współpraca ST z [xxx], od której ST wynajmuje halę w Chechle Drugim. Zgodnie z Planem Inwestycyjnym ST miała nabyć halę, czego nie uczyniła, wbrew przekazowi medialnemu płynącemu ze strony Przedsiębiorcy, jak również Selfmaker Technology. ST nie stała się zatem właścicielem wskazanej nieruchomości i nie korzysta ze stosownych w tym zakresie uprawnień a jedynie jest jej najemcą. W rezultacie, w związku z umową najmu, ST jest zobowiązana do płacenia czynszu na rzecz współpracującej spółki, co jest wyłącznie kosztem prowadzonej przez nią działalności, zaś przychodem dla [xxx]. Oprócz niedotrzymania zapewnień wynikających z treści Whitepaper oraz kierowania nieprawdziwego przekazu do opinii publicznej, posiadacz tokena SSS wyłącznie faktycznie traci na współpracy ST z [xxx], gdyż w przypadku ewentualnego posiadania/dysponowania halą, która stanowiłaby własność 30 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ST, środki uiszczane obecnie na czynsz, mogłyby być przeznaczane na inne cele gospodarcze. W ocenie Prezesa Urzędu należałoby przy tym rozważyć ewentualność takiego działania jako wyprowadzanie aktywów ze spółki ST. [57] Prezes Urzędu podkreśla, że z treści Whitepaper oraz umów inwestycyjnych zawieranych między Przedsiębiorcą a ST jasno wynikało, że Emitent obejmie 25 % udziałów w ST, a nie – jak próbuje wywieść Przedsiębiorca – do 25%. Przedsiębiorca finalnie objął jedynie [xxx] % udziałów w spółce ST, co znacznie obniża potencjalną wysokość tokendy dla posiadaczy zamrożonych tokenów SSS, przy założeniu, że ST osiągnąłby zysk, to zostałby on przeznaczony na wypłatę dywidend a Przedsiębiorca wykonałby swoje zobowiązanie względem posiadaczy tokenów SSS. [58] Prezes Urzędu podkreśla, że przedstawione w toku Postępowania Właściwego przez Przedsiębiorcę dokumenty w dalszym ciągu nie gwarantują wypłaty dywidendy przez ST na rzecz Przedsiębiorcy, nawet przy uwzględnieniu uprzywilejowania objętych przez niego udziałów. Przedsiębiorca, jako udziałowiec mniejszościowy, musi bowiem godzić się z wolą pozostałych wspólników, którzy w drodze uchwały mogą wyłączyć zysk do podziału między wspólników. Umowa poręczenia czy umowa przeniesienia praw i obowiązków tego nie zmieniają. [59] Nadto, dane finansowe przedstawione przez Selfmaker Technology za lata 2018 – 2022, wbrew przekazowi Przedsiębiorcy i ST z okresu emisji tokena SSS, pokazują, że ST ponosi straty związane z jej działalnością, a nie, jak to zostało przedstawione w materiałach marketingowych, potencjalne wielomilionowe zyski. Ponoszone przez ST w latach poprzednich straty, zgodnie ze sprawozdaniami z działalności Selfmaker Technology, mają być pokryte z przyszłego zysku. [60] Prezesowi Urzędu, wbrew kierowanym przez niego żądaniom, Przedsiębiorca nie przedstawił informacji o łącznej kwocie uzyskanej ze sprzedaży tokenów SSS, liczbie sprzedanych tokenów SSS w danej puli sprzedażowej oraz łącznej kwocie przekazanej partnerom w związku z realizacją Planu Marketingowego. Jednakże, na podstawie danych ustalonych przez Prezesa Urzędu można oszacować, że Emitent sprzedał 4.246.291 tokenów SSS po różnej cenie. Najniższa cena za 1 token SSS wynosiła 2,50 USD i stopniowo rosła o 0,10 USD, aż osiągnęła 5,40 USD. Oznacza to, że przy przyjęciu, że Przedsiębiorca sprzedał wszystkie tokeny SSS po najniższej cenie, uzyskał ze sprzedaży 10.615.727,50 USD, co w przybliżeniu stanowi równowartość 42.462.910 złotych 11 . Przy założeniu, że średnia wartość sprzedanego tokena SSS wynosiła 4 USD uzyskano kwotę 16.985.164 USD, co w przybliżeniu stanowi równowartość 67.940.656 zł. W tym miejscu należy przypomnieć, że Przedsiębiorca twierdzi, że przekazana przez niego tytułem objęcia udziałów kwota w wysokości [xxx] stanowiła łączną kwotę uzyskaną ze sprzedaży tokenów SSS. W rezultacie koszty związane z przeprowadzeniem emisji tokena SSS, w tym koszty z tytułu wypłaty prowizji i nagród dla partnerów uczestniczących w programie afiliacyjnym wyniosły co najmniej [xxx] % uzyskanej kwoty ze sprzedaży tokenów SSS, a przy założeniu, że średnia cena za token SSS wyniosła 4 USD – nawet [xxx] %. [61] Istotą wskazanego zarzutu postawionego przez Prezesa Urzędu jest rozpowszechnianie nieprawdziwej informacji o „tokenizacji spółki” czy inwestycji w „ekosystem Selfmaker”, 11 Kurs średni dolara amerykańskiego w dniu 30 grudnia 2021 r. wynosił 4,0631 zł, Tabela nr 253/A/NBP/2021 z dnia 2021-12-30 31 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl co może wprowadzać potencjalnego nabywcę tokena SSS w błąd co do podmiotu/podmiotów, w które inwestuje. Pomimo zakończenia emisji tokena SSS, można go nadal nabywać na rynku wtórnym za pośrednictwem zdecentralizowanej giełdy Pancakeswap, jednak aktualna cena za token SSS daleka jest od minimalnej ceny w fazie emisji, gdyż oscyluje w granicach 0,5 USD. Kierowany do potencjalnych nabywców przekaz zniekształca decyzję rynkową konsumentów w zakresie inwestycji z uwagi na fakt, że deklaracje co do wypłacanych korzyści w postaci tzw. „tokendy” zostały przedstawione w sposób wskazujący, że będą one pochodzić z zysku, który ma generować „ekosystem Selfmaker”, w szczególności ST, podczas gdy jedynym podmiotem zobowiązanym do wypłaty świadczenia na rzecz posiadaczy tokenów SSS był Emitent, którego główna działalność operacyjna sprowadzała się do emisji tokena SSS, zaś w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych w umowie zawartej ze spółką Selfmaker Smart Solutions FZ-LLC, ten przedsiębiorca solidarnie z Emitentem. Jak zostało opisane powyżej, brak jest adekwatnych gwarancji prawnych w dokumentach formacyjnych podmiotów zaangażowanych w proces inwestycyjny, które zapewniałyby partycypację w zyskach „ekosystemu Selfmaker” posiadaczowi tokena SSS, co sprawia, że konstrukcja pozyskania środków od nabywców tokena SSS nie gwarantuje im partycypacji w zysku wygenerowanym przez „grupę Selfmaker”. W tym miejscu należy również wskazać, że oferta kierowana jest zwłaszcza do osób niesłyszących, które z uwagi na bariery komunikacyjne, mogą napotkać problemy w weryfikacji założeń projektu, a tym samym być przeświadczone, że pośrednio nabywają udziały w polskich spółkach „grupy Selfmaker”, które prowadzą realną działalność operacyjną. [62] Podsumowując i uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy uznać należy, że Przedsiębiorca, poprzez rozpowszechnianie informacji o tym, że nabycie tokena o nazwie Selfmaker Smart Solutions będzie uprawniało jego posiadacza do partycypacji w zyskach wygenerowanych przez podmioty wchodzące w skład „grupy Selfmaker”, do których zalicza się Selfmaker Technology sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi wraz ze spółkami powiązanymi, wprowadzała konsumentów w błąd, co jest nieuczciwą praktyką rynkową. Niniejsza działalność była prowadzona w formie treści informacji oraz filmów, upublicznianych w różnych – publicznie dostępnych i darmowych – internetowych kanałach informacyjnych, jak również na organizowanych przez Przedsiębiorcę wydarzeniach, lecz przede wszystkim w dokumentach związanych z emisją tokena SSS. [63] Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I sentencji decyzji. Praktyka opisana w punkcie II sentencji - zakładanie, organizowanie i propagowanie systemu promocyjnego typu piramida [64] Należy wskazać, że art. 7 u.p.n.p.r. zawiera katalog praktyk rynkowych wprowadzających w błąd, uznawanych za nieuczciwe w każdych okolicznościach. Zgodnie z art. 7 pkt 14 tej ustawy za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się m. in. zakładanie, prowadzenie lub propagowanie systemów promocyjnych typu piramida, w ramach których konsument wykonuje świadczenie w zamian za możliwość otrzymania korzyści materialnych, które są uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów. 32 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [65] W ramach systemu promocyjnego typu piramida konsument wykonuje świadczenie w zamian za możliwość otrzymania wynagrodzenia, które jest uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu: w przypadku sprzedaży promocyjnej typu „piramida" konsument najczęściej nie jest zainteresowany samym produktem, który może być dla niego wręcz nieprzydatny, lecz możliwością zarobienia w zamian za wprowadzenie kolejnych osób do systemu. 12 W rezultacie sprzedaż czy konsumpcja towarów i usług nie ma dla konsumenta większego znaczenia, gdyż najistotniejszym czynnikiem uzyskania oczekiwanego wynagrodzenia jest wprowadzenie nowych osób do systemu. [66] Prezes Urzędu wskazuje dodatkowo, że w literaturze przedmiotu pojawiło się wiele zróżnicowanych definicji pojęcia „piramida finansowa”. Według M. Pachuckiego piramida finansowa to struktura, w której zysk uczestnika jest uzależniony od późniejszych wpłat innych osób, będących niżej w strukturze piramidy 13 . Podobną definicję „piramidy finansowej” prezentuje amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (U.S. Securities and Exchange Commission, dalej także: „SEC”), zgodnie z którą jest to oszustwo inwestycyjne, które zakłada wypłatę rzekomych zysków istniejącym inwestorom z funduszy wniesionych przez nowych inwestorów. SEC wskazuje przy tym, że inicjatorzy przedsięwzięcia, bazując na schemacie Ponziego (czyli najbardziej klasycznym przykładzie piramidy, przyp. Prezesa UOKiK), skupiają się głównie na zwerbowaniu nowych uczestników tak, aby dotychczasowi uczestnicy byli zadowoleni z inwestycji 14 . [67] Zdaniem Prezesa Urzędu, zważywszy na dowody zgromadzone w toku Postępowania Właściwego, działania Emitenta związane z organizowaniem programu afiliacyjnego wskazują na założenie, organizowanie i propagowanie systemu promocyjnego typu piramida. [68] Prezes Urzędu ustalił, że – wbrew temu co twierdził Przedsiębiorca – korzyści dla użytkowników Platformy były związane przede wszystkim z budowaniem struktury, a nie z samym posiadaniem tokena SSS. Jak zostało przedstawione powyżej, Przedsiębiorca i Selfmaker Technology nie zrealizowały swoich zobowiązań wynikających z Whitepaper oraz przekazu informacyjnego i marketingowego kierowanego do opinii publicznej, w szczególności Emitent nie objął 25% udziałów w ST, lecz [xxx] %, a Selfmaker Technology nie nabyła hali produkcyjnej, co było jednym z głównych celów Procesu Inwestycyjnego oraz powodów pozyskania kapitału. Jak zostało przedstawione powyżej, brak jest również gwarancji wypłaty tokendy, nawet w przypadku uzyskania w danym roku przez ST zysku. [69] Z szacunków Prezesa Urzędu, co najmniej [xxx] % środków uzyskanych z tytułu sprzedaży tokenów SSS zostało przeznaczonych na koszty związane z procesem tokenizacji, w tym wypłatę prowizji dla partnerów biorących udział w programie afiliacyjnym, mimo że oficjalnym celem emisji było dokapitalizowanie Selfmaker Technology. 12 Namysłowska M., Czarna lista nieuczciwych praktyk handlowych a granice prawa zwalczania nieuczciwej konkurencji w Unii Europejskiej. , LEX 2014. 13 M. Pachucki, Piramidy i inne oszustwa na rynku finansowym. Poradnik klienta usług finansowych , Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa 2012, s. 6 i nast. 14 P. Masiukiewicz , Piramidy Finansowe. Teoria, Regulacje, Praktyka , PWN, Warszawa 2015, s. 14. 33 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [70] Aktualnie kurs tokena SSS na rynku wtórnym oscyluje w okolicach 0,5 USD, co stanowi jedynie 20% minimalnej ceny za token SSS w fazie Sale. Zgodnie z informacjami opublikowanymi na portalu coingecko.com: „ ponad 100% użytkowników ma złe przeczucia w sprawie Self Token (SELF) ” (zrzut: screenshot-www.coingecko.com-2023.09.19-10_59_19) [71] Aby działania przedsiębiorcy mogły zostać uznane za nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w przywołanym wyżej przepisie, koniecznym jest spełnienie łącznie następujących przesłanek tj.: 1) Przedsiębiorca musi utworzyć, prowadzić lub propagować określony system promocyjny: Zorganizowany przez Emitenta program partnerski, został stworzony w celu motywowania uczestników do promocji marki Selfmaker oraz nabywania tokena SSS. Po rejestracji, opłaceniu jednorazowej opłaty członkowskiej (9 USD) i zakupie tokenów SSS za co najmniej 100 USD, partner afiliacyjny miał możliwość uzyskania prowizji bezpośredniej od osób, które zarejestrowały się do Platformy za pośrednictwem jego linku referencyjnego oraz kupiły token SSS, jak również prowizji związanej z budowaniem struktury. Przedsiębiorca nie tylko założył i kierował zakazanym system promocyjnym typu piramida, ale również prowadził aktywne działania marketingowe w mediach społecznościowych, stronie internetowej czy na organizowanych wydarzeniach stacjonarnych, w tym wydarzeniach dla społeczności osób głuchych celem zachęcenia do nabywania tokenów SSS oraz wzięcia udziału w programie partnerskim, co wypełnia również znamiona propagowania. 2) W ramach systemu konsument musi wykonywać świadczenie za możliwość (obietnicę) uzyskania korzyści materialnych: Na wstępie należy rozstrzygnąć, czy osoby, do których przedsiębiorca kieruje ofertę udziału w opracowanym modelu zarobkowym, a więc potencjalnych – jak ich nazywa - partnerów afiliacyjnych, posiadają przymiot konsumenta. Zgodnie z informacjami pozyskanymi w toku Postępowania, nabywcą tokena SSS oraz partnerem afiliacyjnym może być konsument. Aby stać się partnerem zarejestrowany użytkownik Portalu musi opłacić opłatę członkowską w wysokości 9 USD oraz kupić tokeny SSS za co najmniej 100 USD – wykonywał więc świadczenie za możliwość uzyskania korzyści materialnych określonych w Whitepaper, Regulaminie i Planie Marketingowym. 3) Korzyści te uzależnione są przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży czy konsumpcji produktów: 34 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Istotą omawianej praktyki rynkowej jest utworzenie struktury dystrybucyjnej i propozycja zachęcania innych osób do udziału w tym systemie, której to propozycji towarzyszy obietnica korzyści w zamian za pozyskanie kolejnego uczestnika. Takie cechy posiada omawiany program afiliacyjny. Wynagrodzenie i profity są uzależnione od wpłat za zakup tokenów SSS przez kolejne osoby przystępujące do struktury dystrybucyjnej. Plan Wynagrodzeń przewidywał cztery możliwości zarabiania i otrzymywania korzyści w związku z budowaniem struktury. [72] Na zakończenie warto przytoczyć słowa z materiału promocyjnego Przedsiębiorcy pt.: „How to get profits with SelfMaker Smart Solutions? – marketing” opublikowanego na platformie YouTube, które – w ocenie Prezesa Urzędu - oddają prawdziwy cel i sens projektu Selfmaker Smart Solutions: „ If you just need to buy self tokens and hold them we are very happy about it. Good Luck! However, you are overlooking a very importent part os Selfmaker Smart Solutions , which is building the selfevolution community ” „ Jeśli jesteś zainteresowany wyłącznie zakupem i trzymaniem self tokenów bardzo się z tego cieszymy. Powodzenia! Jednakże, przeoczysz bardzo ważną część Selfmaker Smart Solutions, którą jest budowanie społeczności selfevolution ”. (zrzut: screenshot-www.youtube.com-2023.09.20-11_40_33) [73] Podsumowując i uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy uznać należy, że Emitent założył, organizował i propagował system promocyjny typu piramida, w którym korzyści dla 35 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl osoby polecającej wynikały przede wszystkim z wpłat nowych użytkowników, co jest nieuczciwą praktyką rynkową. [74] Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu orzekł jak w puncie II sentencji decyzji. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów [75] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje „zbiorowego interesu konsumentów”, ograniczając się jedynie do sprecyzowania (w art. 24 ust. 3), że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Przez godzenie w zbiorowe interesy konsumentów (które może polegać zarówno na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów, jak i na samym zagrożeniu ich naruszenia) należy rozumieć narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę obejmującą zarówno działania, jak i zaniechania. [76] W oparciu o wykładnię przepisu art. 24 ust. 2 i 3 u.o.k.k., zbiorowy interes konsumentów rozumiany jest jako interes dotyczący ogółu (zbiorowości), zaś jego naruszenie ma miejsce, gdy skutkami działań dotknięty jest pewien krąg uczestników rynku – konsumentów. Z tego względu zachowanie przedsiębiorcy godzące w zbiorowe interesy konsumentów jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów – nie zaś jedynie określonego konsumenta – i zagraża ono, przynajmniej potencjalnie, interesom każdego z członków zbiorowości konsumentów. Zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest przy tym bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Interes konsumentów należy przy tym rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę za zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. [77] W niniejszej sprawie działania Przedsiębiorcy mogły dotyczyć każdego konsumenta, nie tylko zarejestrowanych użytkowników platformy selfmakersmartsolutions.com, ale także nieograniczonego kręgu konsumentów z uwagi na fakt, że oferta przystąpienia do systemów kierowana była do nieograniczonego kręgu odbiorców, zaś rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o cechach produktu nie została zaniechana. Działania Emitenta nie dotyczą zatem interesów poszczególnych osób, lecz szerokiego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. Mając na względzie przytoczone wyżej uzasadnienie zarzutów stawianych Przedsiębiorcy, należy stwierdzić, iż jego działania wskazują na naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W efekcie działań Usługodawcy naruszone zostały interesy ekonomiczne konsumentów, którzy zainwestowali swoje środki w zakup produktów oferowanych na Portalu, zwabieni obietnicą uzyskania dodatkowych korzyści. Ponadto, w efekcie działań Przedsiębiorcy naruszone zostało prawo konsumentów do pełnej i rzetelnej informacji, co także mogło i wciąż może wpłynąć na decyzję konsumenta o zakupie tokena SSS. [78] Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy, wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. Natomiast w myśl treści art. 27 u.o.k.k. w wypadku gdy przedsiębiorca zaprzestał stosowania danej praktyki Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającej zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. 36 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Ciężar udowodnienia okoliczności umożliwiających stwierdzenia zaniechania stosowania praktyki spoczywa jednak na przedsiębiorcy. [79] W toku przeprowadzonego Postępowania Właściwego Prezes Urzędu ustalił, że pomimo złożonych wyjaśnień oraz wbrew przedłożonym dokumentom Przedsiębiorca w dalszym ciągu stosuje praktykę stwierdzoną w punkcie I sentencji decyzji. Przekaz rozpowszechniany przez Przedsiębiorcę w dalszym ciągu wprowadza konsumentów w błąd. Token SSS jest w obrocie na rynku wtórnym. Osoba, która chce nabyć token SSS będzie kierowała się chęcią osiągniecia przyszłych korzyści opisanych m.in. w Whitepaper oraz treści publikowanych przez Przedsiębiorcę czy ST, które jak zostało opisane powyżej, nie są prawdziwe. [80] W stosunku do drugiej ze stwierdzonych praktyk Prezes Urzędu za datę zaniechania przyjął datę zakończenia emisji tokenów SSS wskazaną przez Przedsiębiorcę, tj. 26 czerwca 2022 r. Prezes Urzędu nie przyjął natomiast za datę zaniechania praktyki 8 października 2020 r., ponieważ przekaz marketingowy, w tym przekaz twórców projektów jak Tomasza Sychowskiego wskazywał, że oferta Przedsiębiorcy była kierowana do polskiego konsumenta w dalszym ciągu, aż do zakończenia emisji tokena SSS. Obywatele Polski byli aktywnymi uczestnikami programu partnerskiego do zakończenia emisji tokena SSS, która to nastąpiła dopiero w czerwcu 2022 r. Przedsiębiorca nie wykazał również, aby polscy zarejestrowani użytkownicy nie mogli dokupić tokenów SSS. [81] Mając powyższe okoliczności faktyczne sprawy Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I i II decyzji. Środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów (pkt III sentencji decyzji) [82] Na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 w zw. z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu zobowiązał Przedsiębiorcę do usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez przekazanie na wskazany przez użytkownika adres e-mail stosownej informacji każdemu użytkownikowi, który rejestrując się na platformie www.selfmakersmartsolutions.com wskazał Polskę w rubryce Kraj/Country i który dokonał zakupu tokena Selfmaker Smart Solutions (SELF). Szczegółowa treść oświadczenia została podana w sentencji decyzji. [83] Istotą opisywanych w niniejszej decyzji praktyk są działania wprowadzające w błąd, które zalicza się do katalogu nieuczciwych praktyk rynkowych dlatego, zdaniem Prezesa UOKiK, zasadnym jest powiadomienie konsumentów przez Przedsiębiorcę o tych nieuczciwych praktykach w celu wyeliminowania stanu niewiedzy na temat ich niedozwolonego charakteru, w szczególności, że stosowanie tych praktyk doprowadziło do naruszenia interesu ekonomicznego konsumentów, którzy zwabieni przez Emitenta zainwestowali swoje środki w nieuczciwe przedsięwzięcie. [84] Ponadto Prezes Urzędu zobowiązał Przedsiębiorcę – będącego emitentem wskazanych tokenów - do zwrotu środków tym konsumentom, którzy w dobrej wierze zakupili tokeny SSS z myślą o inwestycji w polską markę związaną z automatyzacją, licząc na przyszłe zyski wynikające przede wszystkim z tokendy, a nie Planu Marketingowego. 37 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [85] Prezes Urzędu celowo zawęził krąg konsumentów, których Przedsiębiorca ma poinformować oraz zwrócić środki, wyłącznie do osób, które w momencie rejestracji na Platformie podały polski adres. Zdaniem Prezesa Urzędu, jeśli operator z różnych względów uniemożliwia rejestrację osobom z danego kraju, to nie można od niego wymagać, aby weryfikował prawdziwość podanych przez konsumenta danych, za których rzetelność odpowiedzialność powinien ponosić ten ostatni. [86] Nałożone przez Prezesa Urzędu środki są proporcjonalne do wagi i rodzaju stwierdzonych naruszeń oraz są konieczne do usunięcia ich skutków poprzez wyeliminowanie stanu niewiedzy o niedozwolonych praktykach Przedsiębiorcy, jak również restytucję środków uiszczonych przez użytkowników, którzy nabywali tokeny SSS przede wszystkim w celu inwestycji w polskie przedsiębiorstwo, a nie tytułem „przepustki” do udziału w programie afiliacyjnym. [87] W tym stanie rzeczy Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie III sentencji decyzji. Nałożenie przez Prezesa Urzędu kary pieniężnej na Spółkę (pkt IV sentencji decyzji) [88] Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy. [89] Stosownie do art. 106 ust. 5 i ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w wypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100 000 euro, Prezes Urzędu nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1 uwzględnia średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary. Gdyby jednak przedsiębiorca nie osiągnął obrotu w okresie trzyletnim, o którym mowa w ust. 5, lub gdy obrót przedsiębiorcy obliczony na podstawie tego przepisu nie przekracza równowartości 100 000 euro, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej równowartości 10 000 euro. [90] Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ustawy, ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Ustawodawca wskazał w art. 111 ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). [91] W toku Postępowania Prezes Urzędu nie uzyskał danych o obrocie osiągniętym przez Przedsiębiorcę w latach 2020-2022, które spełniałyby wymogi określone w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Uzasadnia to zastosowanie przy nałożeniu na Przedsiębiorcę kary 38 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl pieniężnej art. 106 ust. 6 u.o.k.k., zgodnie z którym gdy przedsiębiorca nie osiągnął obrotu w okresie trzyletnim, o którym mowa w ust. 5, lub gdy obrót przedsiębiorcy obliczony na podstawie tego przepisu nie przekracza równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającą 10.000 euro. [92] Przeliczenie wartości euro oraz innych walut obcych na złote oraz wartości złotego na euro jest dokonywane według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok zgłoszenia zamiaru koncentracji lub nałożenia kary (art. 5 u.o.k.k.). Zgodnie z Tabelą A kursów średnich walut obcych, Tabela nr 252/A/NBP/2022 z dnia 30 grudnia 2022 r., średni kurs euro na dzień 30 grudnia 2022 r. wyniósł 4,6899 zł. Oznacza to, że maksymalna wysokość kary w polskiej walucie może wynieść 46.899,00 zł . [93] Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów te okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). [94] W ocenie Prezesa Urzędu, zgromadzony materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje na stosowanie przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a okoliczności sprawy takie jak: charakter stosowanych praktyk, ich szkodliwość i negatywne skutki w sferze ekonomicznych i pozaekonomicznych interesów konsumentów, jakie one wywołują, przemawiają za zasadnością nałożenia w tym przypadku kar pieniężnych. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że stosowanie zakwestionowanych działań miało miejsce w stosunku do licznych konsumentów – osób zainteresowanych nabyciem tokena SSS. Kwestionowane praktyki stosowane były wobec konsumentów jako słabszych uczestników obrotu, którzy z uwagi na brak rzetelnej i prawdziwej informacji mogli podjąć decyzje rynkowe, których nie podjęliby w przypadku posiadania pełnej i rzetelnej informacji o procesie związanym z emisją i dystrybucją tokena SSS. Również szeroki zasięg terytorialny działania Przedsiębiorcy obejmujący obszar całego kraju oraz długi okres stosowania praktyki uzasadniają nałożenie kary. Tym samym Prezes UOKiK działając w ramach uznania administracyjnego uznał nałożenie na Selfmaker Smart Solutions Ltd. kar pieniężnych za celowe. [95] W ocenie Prezesa UOKiK, zasadnym jest nałożenie na Przedsiębiorcę kar pieniężnych za stosowanie każdej ze stwierdzonych praktyk z uwagi na cele prewencji indywidualnej i ogólnej, jak również cel represyjny. Nałożenie kary pieniężnej służyć będzie zatem jako środek odstraszający Usługodawcę od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencja indywidualna). Rozstrzygnięcie o karze ma również być sygnałem dla innych profesjonalnych uczestników rynku, że tego typu działania mające służyć nie mogą być podejmowane - pod rygorem sankcji finansowej (prewencja ogólna). Kara pieniężna spełni również funkcję represyjną, 39 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl to znaczy stanowić będzie dolegliwość dla strony niniejszego postępowania uzasadnioną stwierdzeniem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Kara pieniężna za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt I sentencji niniejszej decyzji Okoliczności naruszenia przepisów ustawy [96] Okoliczności naruszenia zostały już szczegółowo opisane w poprzedniej części uzasadnienia niniejszej decyzji. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu działanie Emitenta polegało na stosowaniu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na rozpowszechnianiu przez Przedsiębiorcy nieprawdziwych informacji o tym, że nabycie tokena o nazwie Selfmaker Smart Solutions będzie uprawniało jego posiadacza do partycypacji w zyskach wygenerowanych przez podmioty wchodzące w skład „grupy Selfmaker”, do których zalicza się Selfmaker Technology Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi wraz ze spółkami powiązanymi, w sytuacji gdy w rzeczywistości podmioty te w żaden sposób nie są zobowiązane do wypłaty wygenerowanego zysku, ani na rzecz posiadaczy ww. tokena, ani na rzecz Selfmaker Smart Solutions Limited z siedzibą w Dubaju, który jest wyłącznie zobowiązany do wypłaty świadczenia na rzecz posiadaczy ww. tokena. Kwestionowana praktyka Spółki ujawniała się na etapie przed zawarciem, zawierania oraz wykonywania kontraktu. Uprzednie naruszenie [97] Należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 111 ust. 1 u.o.k.k., Prezes Urzędu, ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, uwzględnia m.in. jakiekolwiek uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Prezes Urzędu ustalił, że Przedsiębiorca dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy Okres stosowania [98] Prezes UOKiK rozstrzygając wagę naruszeń uwzględnił również długi okres stosowania zakwestionowanej praktyki. Praktyka Usługodawcy rozpoczęła się w lutym 2020 roku i trwa nadal. Zważywszy, że praktyka stosowana jest przez ponad rok, Prezes Urzędu ocenił okres jej stosowania jako długotrwały. Stopień i skutki rynkowe naruszenia (z uwzględnieniem okoliczności dotyczących natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia) [99] W zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, Prezes Urzędu uwzględnił, że stosowana przez Przedsiębiorcę praktyka naruszała interesy konsumentów w stopniu znacznym. Kwestionowane działanie Emitenta uznane zostało za sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, a także zakwalifikowane jako nieuczciwa praktyka rynkowa. Naruszenie objęte przedmiotem postępowania dokonywane było na etapie przed zawarciem, zawierania oraz wykonania kontraktu. Praktyka zarzucana Przedsiębiorcy mogła wywoływać skutki przede wszystkim w zakresie interesów ekonomicznych konsumentów. Jak zostało wskazane w uzasadnieniu decyzji, aktualna rynkowa wartość tokena SSS oscyluje w 40 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl granicach ok. 15 - 20% najniższej ceny tokena SSS, który wynosił 2,5 USD, zaś w odniesieniu do najwyższej ceny wynoszącej 5,4 USD tylko 6 – 9% ceny tokena SSS. Wyniki finansowe Spółki, która w ostatnich latach wykazuje straty oraz brak gwarancji wypłaty dywidendy na rzecz mniejszościowego udziałowca, którego odpowiedzialność związana z wypłatą tokendy przejął inny podmiot – Selfmaker Smart Solutions FZ-LLC, mogą świadczyć o nikłej szansie na wypłatę jakiejkolwiek tokendy w 2024 roku i kolejnych latach, co może przyczynić się do jeszcze większego spadku wartości tokena SSS na rynku wtórnym. Działania objęte zarzutem naruszały podstawowe prawo konsumentów do uzyskania rzetelnych informacji dotyczących zobowiązania. W przedmiotowej sprawie konsumenci, pod wpływem otrzymywanych informacji, mogli podejmować konkretne, nie zawsze korzystne decyzje dotyczące zawarcia umowy. [100] Oceniając stopień i skutki rynkowe naruszenia należy wziąć pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy. W niniejszej sprawie Przedsiębiorca, w celu pozyskania kapitału na rzecz ST, przeprowadził emisję tokena SSS, którego posiadacz, przy spełnieniu określonych warunków, ma czerpać pośrednio korzyści z działalności „Grupy Selfmaker”, w tym Selfmaker Technology. Rynek kryptowalut i kryptoaktywów 15 , którego nie można zaliczyć do części rynku finansowego, nie posiada odrębnej regulacji. Ponieważ jest to rynek nieregulowany, brak jest szczegółowych i systemowych rozwiązań zapewniających bezpieczeństwo inwestorom oraz ułatwiających im ewentualne dochodzenie roszczeń od nierzetelnych przedsiębiorców. Uwarunkowania makroekonomiczne, w tym w szczególności niski poziom oprocentowania depozytów bankowych, w szczególności w początkowym okresie emisji tokena SSS oraz dynamiczny wzrost wartości niektórych kryptowalut skłania inwestorów do poszukiwania alternatywnych form lokowania swoich oszczędności, które potencjalnie mogłyby przynieść wyższe stopy zwrotu. Jednakże możliwość uzyskania wyższej stopy zwrotu zainwestowanych środków obarczona jest znacznym ryzykiem poniesienia straty. Rynek kryptoaktywów, jako rynek nieregulowany oraz związany z nowoczesnymi technologiami, może być wykorzystany przez nierzetelnych przedsiębiorców, którzy pod pozorem oferowania atrakcyjnych produktów uzyskują korzyści majątkowe od wpłat inwestorów, które w części są dystrybuowane w postaci prowizji dla osób polecających dany projekt. [101] Analizując okoliczności związane z naturą naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy należy mieć na uwadze rolę jaką w procesie tokenizacji odgrywa Emitent. Zgodnie z Whitepaper jest podmiotem odpowiedzialnym za przebieg i realizację postanowień zawartych w przywołanym dokumencie, za rzetelność i prawdziwość informacji dotyczących procesu tokenizacji, jak również za wypłatę tokendy. [102] Wagę praktyki należy określić jako znaczną, ze względu na poważne skutki, które wywołuje w sferze interesów konsumentów. Prezes Urzędu w szczególności wziął pod uwagę, że praktyka stosowana przez Przedsiębiorcę godzi w zbiorowe interesy konsumentów na etapie przed 15 Patrz: 1. Ostrzeżenie Urzędu KNF o ryzykach związanych z nabywaniem oraz z obrotem kryptoaktywami (w tym walutami wirtualnymi oraz kryptowalutami) z dnia 12 stycznia 2021 r., https://www.knf.gov.pl/ , [wyświetlone w dniu 21 listopada 2023 r.] ; 2. Stanowisko Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wydawania i obrotu kryptoaktywami z dnia 20 grudnia 2020 r., https://www.knf.gov.pl/ , [wyświetlone w dniu 21 listopada 2023 r.]. 41 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zawarciem, zawierania oraz wykonywania kontraktu. Konsumenci, na podstawie rozpowszechnianych nieprawdziwych informacji, mogli oraz w dalszym ciągu mogą podjąć decyzje rynkowe, których nie podjęliby posiadać pełną i rzetelną informację o pryncypiach dotyczących procesu tokenizacji, zwłaszcza braku realizacji przez Spółkę postanowień wynikających z Whitepaper, braku sprawowania bezpośredniej lub pośredniej kontroli przez ST nad innymi podmiotami niż Vendimakers Sp. z o.o., świadomego przedstawiania kondycji finansowej Spółki w sposób nieodpowiadający danym wynikającym z sprawozdań finansowych, braku gwarancji – nawet w przypadku osiągniecia zysku w danym roku obrotowym przez ST – wypłaty dywidendy na rzecz Emitenta oraz kręgu podmiotów odpowiedzialnych za wypłatę tokendy. Okoliczności łagodzące i obciążające [103] Zgodnie z przepisem art. 111 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 111 ust. 3 pkt 1 lit. a-d u.o.k.k., okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. [104] W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu nie zidentyfikował okoliczności łagodzących mogących mieć wpływ na wysokość kary pieniężnej określonej w pkt I sentencji niniejszej decyzji. [105] Prezes Urzędu uznał, że w związku z działalnością w Internecie naruszenia miały znaczny zasięg terytorialny, a jego skutkiem objęta została znaczna liczba konsumentów. Zgodnie z ustaleniami token SSS w czasie emisji nabyło łącznie ponad 7 tys. osób, z czego co najmniej [xxx] osób pochodzi z Polski. Obecnie, po wprowadzeniu tokena SSS na rynek wtórny, nabywcą może być każda osoba. [106] W związku z naruszeniem zakazu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów Przedsiębiorca uzyskał znaczne korzyści. Emitent za objęcie [xxx] udziałów w Spółce przekazał ponad [xxx], które miały pochodzić ze sprzedaży tokenów SSS. Jak zostało już wskazane w uzasadnieniu, deklarowana liczba sprzedanych przez Emitenta tokenów SSS pozwala przyjąć, że łączna kwota otrzymana przez Emitenta była znaczna wyższa. W ocenie Prezesa Urzędu oznacza to, że przy przyjęciu, że Przedsiębiorca sprzedał wszystkie tokeny SSS po najniższej cenie, uzyskał ze sprzedaży 10.615.727,50 USD, co w przybliżeniu stanowi równowartość 42.462.910 złotych 16 . Przy założeniu, że średnia wartość sprzedanego tokena SSS wynosiła 4 USD uzyskano kwotę 16.985.164 USD, co w przybliżeniu stanowi równowartość 67.940.656 zł. Jak zostało wskazane wyżej, Przedsiębiorca nie przedstawił żądanych przez Prezesa Urzędu danych o łącznej kwocie uzyskanych z tytułu tokenizacji środków, kosztów emisji oraz łącznej kwocie wypłaconej prowizji z tytułu programu partnerskiego. 16 Kurs średni dolara amerykańskiego w dniu 30 grudnia 2021 r. wynosił 4,0631 zł, Tabela nr 253/A/NBP/2021 z dnia 2021-12-30 42 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [107] Zdaniem Prezesa Urzędu naruszenie omawiane w punkcie I sentencji ma charakter umyślny, co jest okolicznością obciążającą. Przedsiębiorca celowo i świadomie rozpowszechniał nieprawdziwe informacje o tym, że ST nabyła nową halę produkcyjną, co wynikało z postanowień Whitepaper dotyczących Procesu Inwestycji. Nie można uznać, że wynajmowanie nieruchomości od innego podmiotu jest tożsame z nabyciem jej na własność. Również informacje o kondycji finansowej Spółki, czerpaniu korzyści przez posiadacza tokena SSS z działalności bliżej nieokreślonej „Grupy Selfmaker”, a w szczególności gwarancji wypłaty dywidendy a w rezultacie tokendy są, w ocenie Prezesa Urzędu, nieprawdziwe. Działalność ST miała i ma na celu uwiarygadniać przedsięwzięcie. Zarówno w przekazie Spółki, jak i Emitenta wielokrotnie podkreśla się, że tzw. „selfevolution”, czy proces tokenizacji, jest połączeniem technologii blockchain z realnym biznesem, który posiada realną wartość. Nie znajduje to jednak pokrycia w weryfikacji tokena SSS przez rynek, gdyż aktualny kurs tego aktywa stanowi zaledwie kilkanaście procent najniższej ceny tokena SSS (2,5 USD) w toku jego dystrybucji. Strata osiągnięta przez ST w poprzednich latach obrotowych, zgodnie z sprawozdaniami z działalności Spółki, ma być pokryta z przyszłych zysków. Uchwały podjęte przez wspólników Spółki dotyczące pokrycia osiągniętych strat przyszłymi zyskami znacząco wpływają nie tylko na wysokość potencjalnej tokendy, lecz na możliwość jakiejkolwiek gratyfikacji w najbliższym czasie. Brak wypłaty tokendy w terminie przewidzianym w Whitepaper z dużym prawdopodobieństwem może oddziaływać na kurs tokena SSS. Należy również wskazać, że wiarygodność procesu tokenizacji podważa również zmiana podmiotu odpowiedzialnego za wypłatę tokendy, który zgodnie z poczynionymi ustaleniami nie jest nawet udziałowcem ST. Wprowadzone zmiany dotyczące warunków wypłaty tokendy, jak również brak transparentności w zakresie osiągniętych przez Emitenta korzyści oraz poniesionych kosztów w związku z przeprowadzonym procesem tokenizacji, dyskredytuje Usługodawcę jako podmiot odpowiedzialny za proces tokenizacji. Tym samym zasadne jest stwierdzenie, że Emitent umyślnie rozpowszechniał nieprawdziwe informacji celem uwiarygodnienia i uatrakcyjnienia realizowanego przedsięwzięcia, aby pozyskać jak największy kapitał, który zgodnie z ustaleniami Prezesa Urzędu, nie został przeznaczony zgodnie z założeniami wynikającymi z Whitepaper. [108] Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do nałożenia na Przedsiębiorcę kary w maksymalnej wysokości tj. 46.899,00 zł (słownie: czterdzieści sześć tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt dziewięć złotych). [109] W ocenie Prezesa Urzędu, nałożona na Przedsiębiorcę kara pieniężna jest adekwatna do okoliczności stwierdzonego naruszenia. W opinii Prezesa Urzędu, jej wysokość jest na tyle dolegliwa, że stanowi dla Emitenta odpowiedni środek represji, a jednocześnie powinna skutecznie zapobiec ponownym naruszeniom przez Emitenta przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Nałożona kara spełnia równocześnie funkcję edukacyjną i prewencji ogólnej, zniechęcając do naruszania prawa również innych przedsiębiorców. [110] Zgodnie z art. 112 ust. 3 u.o.k.k. karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. 43 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Kara pieniężna za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt II sentencji niniejszej decyzji Okoliczności naruszenia przepisów ustawy [111] Okoliczności naruszenia zostały już szczegółowo opisane w poprzedniej części uzasadnienia niniejszej decyzji. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu działanie Emitenta polegało na stosowaniu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na założeniu, prowadzeniu i propagowaniu systemu promocyjnego typu piramida. Kwestionowana praktyka Przedsiębiorcy ujawniała się na etapie przed zawarciem, zawierania oraz wykonywania kontraktu. Uprzednie naruszenie [112] Należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 111 ust. 1 u.o.k.k., Prezes Urzędu, ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, uwzględnia m.in. jakiekolwiek uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Prezes Urzędu ustalił, że Przedsiębiorca dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy Okres stosowania [113] Prezes UOKiK rozstrzygając wagę naruszeń uwzględnił również długi okres stosowania zakwestionowanej praktyki. Praktyka Usługodawcy rozpoczęła się w lutym 2020 roku i trwała do 26 czerwca 2022 roku. Zważywszy, że praktyka stosowana była przez ponad rok, Prezes Urzędu ocenił okres jej stosowania jako długotrwały. Stopień i skutki rynkowe naruszenia (z uwzględnieniem okoliczności dotyczących natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia) [114] W zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, Prezes Urzędu uwzględnił, że stosowana przez Przedsiębiorcę praktyka naruszała interesy konsumentów w stopniu znacznym. Kwestionowane działanie Emitenta uznane zostało za sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, a także zakwalifikowane jako nieuczciwa praktyka rynkowa naruszająca art. 7 pkt 14 u.p.n.p.r., a więc przepis, na podstawie którego ustanowiono zakaz zakładania, prowadzenia lub promowania projektów promocyjnych typu piramida – jednej z praktyk rynkowych zabronionych w każdych okolicznościach, uznanych za na tyle poważne, że zostały umieszczone na tzw. „czarnej liście” ustanowionej zarówno w prawie krajowym (art. 7 pkt 14 u.p.n.p.r.), jak i unijnym (Załącznik I do dyrektywy 2005/29(WE) 17 ). Naruszenie objęte przedmiotem postępowania dokonywane było na etapie przed zawarciem, zawierania oraz wykonania kontraktu. Praktyka zarzucana Przedsiębiorcy mogła wywoływać skutki przede wszystkim w zakresie interesów ekonomicznych konsumentów. Jak zostało wskazane w uzasadnieniu decyzji, aktualna rynkowa wartość tokena SSS oscyluje w granicach ok. 15 - 20% najniższej ceny tokena SSS, który wynosił 2,5 USD, zaś w odniesieniu do najwyższej ceny wynoszącej 5,4 USD tylko 6 – 9% ceny tokena SSS. Wyniki finansowe Spółki, która w ostatnich latach wykazuje straty oraz brak gwarancji 17 Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych… (Dz.Urz.UE.L z 11.5.2005 r., Nr 149, str. 22). 44 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wypłaty dywidendy na rzecz mniejszościowego udziałowca, którego odpowiedzialność związana z wypłatą tokendy przejął inny podmiot – Selfmaker Smart Solutions FZ-LLC, mogą świadczyć o nikłej szansie na wypłatę jakiejkolwiek tokendy w 2024 roku i kolejnych latach, co może przyczynić się do jeszcze większego spadku wartości tokena SSS na rynku wtórnym. Działania objęte zarzutami naruszały podstawowe prawo konsumentów do uzyskania rzetelnych informacji dotyczących zobowiązania i dystrybucji produktu w formie prawnie dozwolonej. W przedmiotowej sprawie konsumenci, pod wpływem otrzymywanych informacji, mogli podejmować konkretne, nie zawsze korzystne decyzje dotyczące zawarcia umowy i przystępowali do programu afiliacyjnego będącego projektem promocyjnym typu piramida założonym, prowadzonym i promowanym przez Przedsiębiorcę. [115] Oceniając stopień i skutki rynkowe naruszenia należy wziąć pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy. W niniejszej sprawie Przedsiębiorca, w celu pozyskania kapitału na rzecz ST, przeprowadził emisję tokena SSS, którego posiadacz, przy spełnieniu określonych warunków, ma czerpać pośrednio korzyści z działalności „Grupy Selfmaker”, w tym Selfmaker Technology. Emitent, aby uatrakcyjnić swoją ofertę sprzedaży tokena SSS, zdecydował się na wykorzystanie programu partnerskiego, który został uznany przez Prezesa Urzędu za system promocyjny typu piramida. Jak zostało opisane wyżej, w ocenie Prezesa Urzędu korzyści, które mógł osiągnąć konsument w związki z rejestracją na Platformie i zakupem minimalnej liczny tokenów SSS wynikały przede wszystkim z działalności marketingowej i prowizji, której rodzaje i wysokość określał szczegółowo Plan Marketingowy, Rynek kryptowalut i kryptoaktywów 18 , którego nie można zaliczyć do części rynku finansowego, nie posiada odrębnej regulacji. Ponieważ jest to rynek nieregulowany, brak jest szczegółowych i systemowych rozwiązań zapewniających bezpieczeństwo inwestorom oraz ułatwiających im ewentualne dochodzenie roszczeń od nierzetelnych przedsiębiorców. Uwarunkowania makroekonomiczne, w tym w szczególności niski poziom oprocentowania depozytów bankowych, w szczególności w początkowym okresie emisji tokena SSS oraz dynamiczny wzrost wartości niektórych kryptowalut skłania inwestorów do poszukiwania alternatywnych form lokowania swoich oszczędności, które potencjalnie mogłyby przynieść wyższe stopy zwrotu. Jednakże możliwość uzyskania wyższej stopy zwrotu zainwestowanych środków obarczona jest znacznym ryzykiem poniesienia straty. Rynek kryptoaktywów, jako rynek nieregulowany oraz związany z nowoczesnymi technologiami, może być wykorzystany przez nierzetelnych przedsiębiorców, którzy pod pozorem oferowania atrakcyjnych produktów uzyskują korzyści majątkowe od wpłat inwestorów, które w części są dystrybuowane w postaci prowizji dla osób polecających dany projekt. Warto w tym miejscu podkreślić, że Przedsiębiorca prowadził zakrojone na szeroką skalę działania marketingowe celem pozyskania nowych inwestorów w środowisku osób niesłyszących, które mogły dać się nakłonić na zakup tokena SSS licząc na przyszłego korzyści wynikające przede wszystkim 18 Patrz: 1. Ostrzeżenie Urzędu KNF o ryzykach związanych z nabywaniem oraz z obrotem kryptoaktywami (w tym walutami wirtualnymi oraz kryptowalutami) z dnia 12 stycznia 2021 r., https://www.knf.gov.pl/ , [wyświetlone w dniu 21 listopada 2023 r.] ; 2. Stanowisko Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wydawania i obrotu kryptoaktywami z dnia 20 grudnia 2020 r., https://www.knf.gov.pl/ , [wyświetlone w dniu 21 listopada 2023 r.]. 45 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl z jego posiadania (tokenda, wzrost wartości tokena SSS na rynku wtórnym), a nie marketingu i budowania struktury. [116] Analizując okoliczności związane z naturą naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy należy mieć na uwadze rolę jaką w procesie tokenizacji odgrywa Emitent. Zgodnie z Whitepaper jest podmiotem odpowiedzialnym za przebieg i realizację postanowień zawartych w przywołanym dokumencie, za rzetelność i prawdziwość informacji dotyczących procesu tokenizacji, w tym kwestionowany program partnerski. [117] Wagę praktyki należy określić jako znaczną, ze względu na poważne skutki, które wywołuje w sferze interesów konsumentów. Prezes Urzędu w szczególności wziął pod uwagę, że praktyka stosowana przez Przedsiębiorcę godzi w zbiorowe interesy konsumentów na etapie przed zawarciem, zawierania oraz wykonywania kontraktu. Konsumenci, na podstawie rozpowszechnianych nieprawdziwych informacji, mogli oraz w dalszym ciągu mogą podjąć decyzje rynkowe, których nie podjęliby posiadać pełną i rzetelną informację o pryncypiach dotyczących procesu tokenizacji, zwłaszcza braku realizacji przez Spółkę postanowień wynikających z Whitepaper, braku sprawowania bezpośredniej lub pośredniej kontroli przez ST nad innymi podmiotami niż Vendimakers Sp. z o.o., świadomego przedstawiania kondycji finansowej Spółki w sposób nieodpowiadający danym wynikającym z sprawozdań finansowych, braku gwarancji – nawet w przypadku osiągniecia zysku w danym roku obrotowym przez ST – wypłaty dywidendy na rzecz Emitenta oraz kręgu podmiotów odpowiedzialnych za wypłatę tokendy. Znaczną wagę naruszenia podkreśla fakt, że niezależnie od nieprawdziwych przekazów dotyczących produktu, to sposób dystrybucji tokenów był prowadzony przez Emitenta w sposób zabroniony, a więc z wykorzystaniem projektu promocyjnego typu piramida - praktyki uznanej na gruncie u.p.n.p.r. za nieuczciwą w każdych okolicznościach. Okoliczności łagodzące i obciążające [118] Zgodnie z przepisem art. 111 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 111 ust. 3 pkt 1 lit. a-d u.o.k.k., okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. [119] Do okoliczności łagodzących, wpływających na wymiar kary, Prezes Urzędu zaliczył wyłącznie zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem niniejszego postępowania. W ocenie Prezesa Urzędu brak jest innych okoliczności łagodzących w niniejszej sprawie.. [120] Prezes Urzędu uznał, że w związku z działalnością w Internecie naruszenia miały znaczny zasięg terytorialny, a jego skutkiem objęta została znaczna liczba konsumentów. Zgodnie z ustaleniami token SSS w czasie emisji nabyło łącznie ponad 7 tys. osób, z czego co najmniej [xxx] osób pochodzi z Polski. Obecnie, po wprowadzeniu tokena SSS na rynek wtórny, nabywcą może być każda osoba. 46 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [121] W związku z naruszeniem zakazu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów Przedsiębiorca uzyskał znaczne korzyści. Emitent za objęcie [xxx] udziałów w Spółce przekazał [xxx], które miały pochodzić ze sprzedaży tokenów SSS. Jak zostało już wskazane w uzasadnieniu, deklarowana liczba sprzedanych przez Emitenta tokenów SSS pozwala przyjąć, że łączna kwota otrzymana przez Emitenta była znaczna wyższa. W ocenie Prezesa Urzędu oznacza to, że przy przyjęciu, że Przedsiębiorca sprzedał wszystkie tokeny SSS po najniższej cenie, uzyskał ze sprzedaży 10.615.727,50 USD, co w przybliżeniu stanowi równowartość 42.462.910 złotych 19 . Przy założeniu, że średnia wartość sprzedanego tokena SSS wynosiła 4 USD uzyskano kwotę 16.985.164 USD, co w przybliżeniu stanowi równowartość 67.940.656 zł. Jak zostało wskazane wyżej, Przedsiębiorca nie przedstawił żądanych przez Prezesa Urzędu danych o łącznej kwocie uzyskanych z tytułu tokenizacji środków, kosztów emisji oraz łącznej kwocie wypłaconej prowizji z tytułu programu partnerskiego. [122] Zdaniem Prezesa Urzędu naruszenie omawiane w punkcie II sentencji ma charakter umyślny, co jest okolicznością obciążającą. Przedsiębiorca celowo i świadomie w ramach dystrybucji tokena SSS zdecydował się na wykorzystania programu partnerskiego, który oprócz pozyskania kapitału miał służyć budowaniu społeczności. Plan Marketingowy był tak skonstruowany, aby dać możliwość osiągnięcia korzyści przede wszystkim z tytułu budowania struktury i osiągania kolejnych rang. Przedsiębiorca w oficjalnych materiach marketingowych wskazywał, że udział w programie partnerskim był istotnym elementem projektu. Emitent równocześnie rozpowszechniał nieprawdziwe informacje, które są przedmiotem praktyki stwierdzonej w punkcie I niniejszej decyzji. Działalność ST miała i ma na celu uwiarygadniać przedsięwzięcie. Zarówno w przekazie Spółki, jak i Emitenta wielokrotnie podkreśla się, że tzw. „selfevolution”, czy proces tokenizacji, jest połączeniem technologii blockchain z realnym biznesem, który posiada realną wartość. Nie znajduje to jednak pokrycia w weryfikacji tokena SSS przez rynek, gdyż aktualny kurs tego aktywa stanowi zaledwie kilkanaście procent najniższej ceny tokena SSS (2,5 USD) w toku jego dystrybucji. Strata osiągnięta przez ST w poprzednich latach obrotowych, zgodnie z sprawozdaniami z działalności Spółki, ma być pokryta z przyszłych zysków. Uchwały podjęte przez wspólników Spółki dotyczące pokrycia osiągniętych strat przyszłymi zyskami znacząco wpływają nie tylko na wysokość potencjalnej tokendy, lecz na możliwość jakiejkolwiek gratyfikacji w najbliższym czasie. Brak wypłaty tokendy w terminie przewidzianym w Whitepaper z dużym prawdopodobieństwem może oddziaływać na kurs tokena SSS. Należy również wskazać, że wiarygodność procesu tokenizacji podważa również zmiana podmiotu odpowiedzialnego za wypłatę tokendy, który zgodnie z poczynionymi ustaleniami nie jest nawet udziałowcem ST. Wprowadzone zmiany dotyczące warunków wypłaty tokendy, jak również brak transparentności w zakresie osiągniętych przez Emitenta korzyści oraz poniesionych kosztów w związku z przeprowadzonym procesem tokenizacji, dyskredytuje Usługodawcę jako podmiot odpowiedzialny za proces tokenizacji. Tym samym zasadne jest stwierdzenie, że Emitent umyślnie założył, prowadził i propagował program partnerski, który został uznany przez Prezesa Urzędu za system promocyjny typu piramida. 19 Kurs średni dolara amerykańskiego w dniu 30 grudnia 2021 r. wynosił 4,0631 zł, Tabela nr 253/A/NBP/2021 z dnia 2021-12-30 47 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [123] Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do nałożenia na Przedsiębiorcę kary w maksymalnej wysokości tj. 46.899,00 zł (słownie: czterdzieści sześć tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt dziewięć złotych). [124] Wymierzając karę w maksymalnej wysokości Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że nałożona kara pieniężna dotyczy nieuczciwej praktyki rynkowej, która znajduje się na tzw. „czarnej liście” praktyk, uznawanych za nieuczciwe praktyki rynkowe w każdych okolicznościach. Przedsiębiorca założył, prowadził i propagował system promocyjny typu piramida, który w każdych okolicznościach jest uznawany za zabronioną praktykę. [125] W ocenie Prezesa Urzędu, nałożona na Przedsiębiorcę kara pieniężna jest adekwatna do okoliczności stwierdzonego naruszenia. W opinii Prezesa Urzędu, jej wysokość jest na tyle dolegliwa, że stanowi dla Emitenta odpowiedni środek represji, a jednocześnie powinna skutecznie zapobiec ponownym naruszeniom przez Emitenta przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Nałożona kara spełnia równocześnie funkcję edukacyjną i prewencji ogólnej, zniechęcając do naruszania prawa również innych przedsiębiorców. [126] Zgodnie z art. 112 ust. 3 u.o.k.k. karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Koszty postępowania [127] Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.k.k., jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów u.o.k.k., przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia obowiązany jest ponieść koszty postępowania. Natomiast w świetle art. 80 u.o.k.k., Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. [128] Z przepisów u.o.k.k. nie wynika, co składa się na koszty postępowania, o których mowa w art. 77 u.o.k.k. Wobec wyrażonego w art. 83 u.o.k.k. generalnego odesłania w sprawach nieuregulowanych do przepisów k.p.a., należy przyjąć, że zakres tych kosztów wyznacza art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej także: k.p.a.). Tym samym, do kosztów postępowania należy zaliczyć: (i) koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron; (ii) koszty doręczania stronom pism urzędowych; (iii) inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. [129] W decyzji stwierdzono stosowanie przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Na koszty w niniejszym postępowaniu składają się wydatki związane z prowadzoną w toku postępowania korespondencją. W związku z powyższym postanowiono obciążyć Przedsiębiorcę w kwocie 51,90 zł (słownie: pięćdziesiąt jeden złotych 90/100). [130] Koszty postępowania należy uiścić w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. [131] Przy dokonywaniu wpłaty należy dopisać numer decyzji Prezesa Urzędu stanowiącej podstawę jej dokonania. 48 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [132] Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie V sentencji decyzji. Pouczenia (1) Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2023 r. poz. 1550) od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia , za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. (2) Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1144), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. (3) W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie V niniejszej decyzji, stosownie do art. 264 § 2 kpa w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 81 ust. 5 tej ustawy i w związku z art. 479 32 § 1 i § 2 kodeksu postępowania cywilnego, należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. (4) Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 500 zł . (5) W myśl art. 103 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach w sprawach cywilnych sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Spółka handlowa powinna wykazać także, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki. (6) Zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o kosztach w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. (7) Stosownie do treści art. 117 § 1 kodeksy postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Natomiast zgodnie z art. 117 § 3 kodeksu postępowania cywilnego osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie zaś z art. 117 § 4 zd. 1 kodeksu postępowania cywilnego wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. 49 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dariusz Łomowski Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku Otrzymują: 1. [xxx] reprezentujący: Selfmaker Smart Solutions Limited adres do doręczeń: [xxx] 2. a/a