RKR-19/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE RKR-411-1/06/KCH- 15 /06 Kraków, dn. 24 kwietnia 2006 r. DECYZJA NR RKR- 19 /2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 244, poz. 2080) oraz par. 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 18 poz. 172 ze zm.), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Gmin ę Rytro pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego odprowadzania ś cieków z nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie tej Gminy, poprzez uzale ż nianie przy łą czenia tych nieruchomo ś ci do kolektora sanitarnego kanalizacji gminnej od uiszczenia - na rzecz Gminy - op ł aty w wysoko ś ci 1.500 z ł , obejmuj ą cej udzia ł finansowy podmiotu przy łą czanego w budowie kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ś cieków oraz koszt wykonania przy łą cza przez przedsi ę biorc ę wskazanego przez Gmin ę oraz stwierdza si ę zaniechanie tej praktyki z dniem 27 stycznia 2006 r. 2. Na podstawie art. 101 powo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nak ł ada si ę na Gmin ę Rytro, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 9.782 z ł (dziewi ęć tysi ę cy siedemset osiemdziesi ą t dwa z ł ), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. Uzasadnienie W dniu 9 stycznia 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (zwany dalej tak ż e „organem antymonopolowym”), po przeprowadzeniu - w oparciu o informacje przed ł o ż one przez Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Nowym S ą czu - post ę powania wyja ś niaj ą cego, wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Gmin ę Rytro pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego odprowadzania ś cieków z nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie tej Gminy, poprzez uzale ż nianie przy łą czenia nieruchomo ś ci do kolektora sanitarnego kanalizacji gminnej od wp ł aty kwoty 1.500 z ł , obejmuj ą cej udzia ł finansowy podmiotu przy łą czanego w budowie kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ś cieków oraz koszt wykonania przy łą cza przez przedsi ę biorc ę wskazanego przez Gmin ę - co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów - zwanej dalej „ustaw ą o ochronie (...)”. 2 W toku post ę powania antymonopolowego organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny sprawy: Na terenie Gminy Rytro zadania zwi ą zane ze zbiorowym odprowadzaniem ś cieków realizowane s ą bezpo ś rednio przez t ę Gmin ę . Na dzie ń wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, nie istnia ł regulamin odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Rytro. Regulamin taki - stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. z 2001, nr 72 poz. 741 ze zm.), zwanej dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu (…)” - winien okre ś la ć prawa i obowi ą zki odbiorców us ł ug, w szczególno ś ci: - szczegó ł owe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami us ł ug oraz - warunki przy łą czenia do sieci. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 99 obowi ą zuj ą cej wówczas ustawy z dnia 24 pa ź dziernika 1974 r. Prawo wodne (Dz.U. z 1974 nr 38 poz. 230 ze zm.), Rada Gminy Rytro, w dniu 27 grudnia 1999 r., podj ęł a uchwa łę Nr XVII/86/99 w sprawie op ł aty za przy łą czenie do kolektora sanitarnego kanalizacji gminnej w wysoko ś ci 1.500 z ł . W realizacji powy ż szej uchwa ł y Gmina Rytro, reprezentowana przez Wójta, zawiera ł a z w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci ubiegaj ą cymi si ę o przy łą czenie do gminnej sieci kanalizacji umowy „na wykonanie przy łą cza do kanalizacji gminnej (inwestycja pod nazw ą „Kanalizacja Gminy Rytro”). Umowa ta stanowi m. innymi, i ż : - Inwestor – Gminy Rytro - realizuje inwestycj ę pod nazw ą „Rozbudowa kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ś cieków w miejscowo ś ci Rytro” (par. 1), - Przedmiotem Umowy jest wspó ł dzia ł anie i wspó ł finansowanie Wp ł acaj ą cego (podmiotu przy łą czanego - przyp. UOKiK) w realizacji inwestycji (par. 2), - udzia ł finansowy Wp ł acaj ą cego w realizacji inwestycji wynosi 1.500 z ł , w tym 750 z ł to uczestnictwo w ca ł ym zadaniu (tj. rozbudowie kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ś cieków w miejscowo ś ci Rytro - przyp. UOKiK), a nale ż no ść ta p ł atna jest jednorazowo lub w ratach (par. 3), - w razie nie wywi ą zania si ę Wp ł acaj ą cego z wp ł aty deklarowanej kwoty 1.500 z ł , Inwestor (Gmina Rytro – przyp. UOKiK) nie wyra ż a zgody na przy łą czenie si ę do istniej ą cego kolektora (par. 4), - do obowi ą zków Inwestora (Gminy) nale ż y wykonanie przy łą cza od ś ciany budynku do studzienki kanalizacyjnej, jednak o warto ś ci nie wi ę kszej ni ż 750 z ł , przez firm ę wybran ą przez Inwestora. W przypadku wi ę kszych kosztów przy łą cza ni ż 750 z ł , nadwy ż k ę pokrywa Wp ł acaj ą cy (podmiot przy łą czany - przyp. UOKiK) - par. 5. Przedsi ę biorca - wykonawca przy łą cza - o którym mowa w par. 5 Umowy wybrany zosta ł przez Gmin ę Rytro w drodze przetargu. W okresie od 13 stycznia 2002 r. do grudnia 2005 r. wykonano 204 przy łą cza do gminnej kanalizacji na warunkach okre ś lonych w powy ż szej Umowie i przy łą czono w ten sposób zarówno nieruchomo ś ci osób fizycznych, jak przedsi ę biorców oraz budynek szko ł y podstawowej. 3 W aktach post ę powania antymonopolowego znajduje si ę pismo, w którym jeden z mieszka ń ców informuje Urz ą d Gminy, i ż w dniu 21 maja 2005 r. przy łą czy ł swój budynek do kanalizacji gminnej, wobec czego prosi o zawarcie umowy na zrzut ś cieków. W odpowiedzi z dnia 7 czerwca 2005 r. Gmina poinformowa ł a mieszka ń ca, i ż pod łą czenie to nale ż y traktowa ć jako nielegalne, gdy ż nie zawarto stosownej umowy. W tym czasie jedyn ą umow ą reguluj ą c ą warunki przy łą czenia, by ł a cytowana wy ż ej umowa „na wykonanie przy łą cza do kanalizacji gminnej (inwestycja pod nazw ą „Kanalizacja Gminy Rytro”). W dniu 27 stycznia 2006 r. Rada Gminy Rytro, Uchwa łą nr XXXV/214/06, przyj ęł a regulamin odprowadzania ś cieków (zwany dalej „Regulaminem”). W par. 18 pkt 1 i 2 Regulamin stanowi, i ż przedsi ę biorstwo kanalizacyjne (pod którym to poj ę ciem - zgodnie z tre ś ci ą par. 1 pkt 3 Regulaminu - rozumie si ę komórk ą w Urz ę dzie Gminy zajmuj ą ca si ę kanalizacj ą ) obowi ą zane jest zapewni ć realizacj ę budowy i rozbudowy urz ą dze ń kanalizacyjnych, za ś realizacj ę budowy przy łą cza do sieci (...) oraz urz ą dzenia pomiarowego zapewnia na w ł asny koszt osoba ubiegaj ą ca si ę o przy łą czenie nieruchomo ś ci do sieci. Za łą cznikami do ww. Regulaminu s ą : wzór wniosku o przy łą czenie do sieci kanalizacyjnej, oraz wzór pisma kierowanego przez Gmin ę do dostawcy ś cieków. Za łą czniki te zawieraj ą szczegó ł owe warunki przy łą czenia do sieci kanalizacyjnej - zgodne z cytowanymi wy ż ej zasadami zawartymi w par. 18 pkt 1 i 2 Regulaminu. Uchwa ł a o przyj ę ciu Regulaminu wchodzi w ż ycie po up ł ywie 14 dni od daty jej og ł oszenia w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ma ł opolskiego. Równocze ś nie Gmina o ś wiadczy ł a, w przypadku zwracania si ę podmiotów w sprawie przy łą czy, s ą oni informowani o wprowadzeniu nowego Regulaminu oraz zasadach w nim przewidzianych oraz, ż e czasu wej ś cia Regulaminu w ż ycie powstrzyma si ę od jakichkolwiek dzia ł a ń zwi ą zanych z dotychczasowym sposobem pod łą czania do kanalizacji. Stanowisko Gminy Rytro. Na tle przedstawionego wy ż ej stanu faktycznego, odpowiadaj ą c na zarzut organu antymonopolowego oparty m. innymi na niezgodno ś ci powy ż szych zachowa ń z obowi ą zuj ą cymi, od dnia 13 stycznia 2002 r., przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…), Gmina na wst ę pie poda ł a, i ż rozbudowa gminnej kanalizacji sanitarnej realizowana jest od 1999 r. Do ko ń ca 2005 r. warto ść wykonanych robót wynios ł a ok. 15 mln z ł , przy rocznym bud ż ecie Gminy w wysoko ś ci ok. 3,3 mln z ł . Dlatego te ż planuj ą c t ę inwestycj ę Rada Gminy podj ęł a w 1999 r. wspomnian ą wy ż ej Uchwa łę , przy za ł o ż eniu, i ż w kwocie 1.500 z ł znalaz ł y si ę u ś rednione koszty przy łą cza kanalizacyjnego oraz minimalny udzia ł mieszka ń ców w realizacji inwestycji. Na etapie tworzenia dokumentacji projektowej - wyja ś ni ł a dalej Gmina - dbaj ą c o interesy mieszka ń ców, uwzgl ę dniono wykonanie przykanalików i studzienek na poszczególnych posesjach, co wykracza ł o poza standardowe rozwi ą zania sieci kanalizacyjnej. Gdyby w projekcie sie ć kanalizacyjna - stosownie do obowi ą zuj ą cej obecnie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (...) - zosta ł a ograniczona do kolektora g ł ównego i przykanalików, uk ł adanych do granic nieruchomo ś ci, to koszty inwestycji ponoszony przez Gmin ę by ł by znacznie ni ż szy, 4 za ś mieszka ń cy musieliby, we w ł asnym zakresie, zaprojektowa ć i wykona ć studnie i przy łą cza o warto ś ci wy ż szej ni ż 1.500 z ł . Zamiarem Gminy by ł o równe i sprawiedliwe traktowanie wszystkich jej mieszka ń ców, dlatego te ż Rada Gminy na sesji w dniu 29.09.2004 r. podj ęł a stanowisko, i ż nie zmienia zasad pod łą czenia do kanalizacji równie ż w obecnym stanie prawnym. Zdaniem Gminy dzia ł anie to jest uzasadnione, gdy ż podejmuj ą c Uchwa łę w 1999 r. nie mo ż na by ł o przewidzie ć zmiany przepisów prawnych w zakresie ni ą obj ę tym. Powo ł uj ą c si ę na powy ż sz ą argumentacj ę , Gmina Rytro uzna ł a postawiony jej zarzut za bezpodstawny. Podnios ł a, i ż jest monopolist ą z przymusu, poniewa ż obowi ą zuj ą ce przepisy prawne nak ł adaj ą na ni ą obowi ą zek zapewnienia mieszka ń com mo ż liwo ś ci odprowadzenia ś cieków. Zdaniem Gminy nie jest to dzia ł alno ść dochodowa i nie czerpie z niej ż adnych nieuzasadnionych korzy ś ci. Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia oraz stanowisko Gminy organ antymonopolowy zwarzy ł , co nast ę puje: Interes publiczny. Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (…) ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu publicznego, nie za ś jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , ż e interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swych wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dotykaj ą cy ogó ł u a nie jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy te ż grupy”. Powy ż sze stanowisko znalaz ł o równie ż potwierdzenie w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) stwierdzi ł , i ż naruszenie indywidualnego interesu (w powo ł anym wyroku – konsumenta), nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powy ż szego stwierdzi ć nale ż y, ż e przedmiotowe post ę powanie podj ę te zosta ł o w interesie publicznym. Dzia ł ania Gminy Rytro dotycz ą wszystkich dostawców ś cieków do gminnej kanalizacji sanitarnej, zarówno konsumentów, tj. osób fizycznych dokonuj ą cych czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z ich dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą którymi (art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie (...), w zwi ą zku z art. 22 1 kc.), jak i przedsi ę biorców. 5 Gmina jako strona post ę powania antymonopolowego. Zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt 1 lit. a ustawy o ochronie (…) pod poj ę ciem „przedsi ę biorca”, rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z pó ź n. zm.) - obecnie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1807) - a tak ż e m.in. osob ę prawn ą organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty mi ę dzy innymi w zakresie kanalizacji, usuwania i oczyszczania ś cieków komunalnych nale ż y do zada ń w ł asnych Gminy okre ś lonych w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591). Równie ż w ś wietle art. 3 ust 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (...), zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków jest zadaniem w ł asnym gmin. W konsekwencji nale ż y zatem przyj ąć , i ż Gmina Rytro - jako osoba prawna - posiada status przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o ochronie (…), gdy ż organizuje a niniejszym przypadku równie ż bezpo ś rednio ś wiadczy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej w zakresie zbiorowego odbioru ś cieków. Zarówno orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jak i doktryna zgodnie uznaj ą , ż e do dzia ł alno ś ci publicznej gminy w zakresie zaspokajania potrzeb wspólnoty, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o samorz ą dzie gminnym - o ile wywo ł uje ona skutki praktyk monopolistycznych - ustawa antymonopolowa ma zastosowanie (tak: St. Gronowski „Ustawa antymonopolowa. Komentarz” CH BECK 1996 str. 37 i nast. oraz E. Modzelewska– W ą chal „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz” Twigger 2002, str. 34). Rynek w ł a ś ciwy. Poniewa ż istot ą praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , okre ś lonych w art. 8 ustawy o ochronie (…), jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców, organ antymonopolowy winien na wst ę pie rynek w ł a ś ciwy w danej sprawie ustali ć , a nast ę pnie okre ś li ć si łę rynkow ą jego uczestników. Rynek w ł a ś ciwy – stosownie do definicji zawartej w art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie (…) - to „rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze , na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji”. Rynek w uj ę ciu produktowym odnosi si ę do wszystkich towarów jednego rodzaju, które poprzez szczególne w ł a ś ciwo ś ci, w szczególno ś ci za ś przeznaczenie, u ż ytkowo ść i cen ę odró ż niaj ą si ę od innych towarów w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zmiany. Rynek ten tworz ą towary, które z punktu widzenia nabywcy charakteryzuj ą si ę substytutywno ś ci ą . Pod poj ę ciem towaru – zgodnie z art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie /…/ – rozumie si ę rzeczy, jak równie ż energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane. W ł a ś ciwo ść produktow ą i geograficzn ą rynku analizowanego w niniejszym post ę powaniu wyznacza rodzaj i zasi ę g dzia ł alno ś ci prowadzonej przez Gmin ę Rytro oraz zakres 6 ś wiadczonych przez ni ą us ł ug na rzecz jej mieszka ń ców i przedsi ę biorców tam zlokalizowanych. Rynkiem w ł a ś ciwym jest w niniejszej sprawie rynek zbiorowego odbioru ś cieków z terenu nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Rytro. Po stronie poda ż owej uczestnikiem tak okre ś lonego rynku w ł a ś ciwego jest Gmina natomiast po stronie popytowej wszyscy dostawcy ś cieków do kanalizacji gminnej. Pozycja Gminy Rytro na rynku w ł a ś ciwym. Art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (…) zawiera bezwzgl ę dny zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Przez pozycj ę dominuj ą c ą – zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt. 9 ustawy o ochronie (…) rozumie si ę „pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%”. Na zdefiniowanym wy ż ej rynku w ł a ś ciwym Gmina Rytro posiada pozycj ę dominuj ą c ą . Gmina jest jedynym podmiotem ś wiadcz ą cym us ł ug ę zbiorowego odbioru ś cieków, a specyfika tej dzia ł alno ś ci powoduje, i ż nie wyst ę puj ą na tym rynku alternatywne ź ród ł a dost ę pu to niej. Dodatkowo nale ż y wskaza ć , i ż w ś wietle orzecznictwa S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ź ród ł o zaopatrzenia, aby mo ż na uzna ć za alternatywne musi spe ł nia ć wymóg natychmiastowej dost ę pno ś ci bez ponoszenia nak ł adów inwestycyjnych (tak: wyrok z dnia 31 maja 2000 r. sygn. akt XVII Ama 44/00). W niniejszym wypadku taka mo ż liwo ść nie istnieje. W szczególno ś ci dla w ł a ś ciciela nieruchomo ś ci ubiegaj ą cego si ę o przy łą czenie do sieci przebiegaj ą cej obok jego budynku, nie jest alternatyw ą odbiór ś cieków wozami asenizacyjnymi, co wymaga ł oby poniesienia nak ł adów na budow ę zbiorników bezodp ł ywowych do gromadzenia nieczysto ś ci ciek ł ych. Naruszenie przez Gmin ę Rytro art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...). W ś wietle art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...) zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. W niniejszej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym, na którym Gmina Rytro posiada pozycj ę dominuj ą c ą , jest lokalny rynek zbiorowego odprowadzania ś cieków z nieruchomo ś ci zlokalizowanych na jej terenie. Gminie postawiony zosta ł zarzut naruszenia zakazu nadu ż ywania tej pozycji poprzez uzale ż nianie przy łą czenia nieruchomo ś ci zlokalizowanych na jej obszarze, do kolektora sanitarnego kanalizacji gminnej, od wp ł aty okre ś lonej kwoty. W dacie podj ę cia przez Rad ę Gminy Rytro Uchwa ł y Nr XVII/86/99 w sprawie op ł aty za przy łą czenie do kolektora sanitarnego kanalizacji gminnej w wysoko ś ci 1.500 z ł obowi ą zywa ł y przepisy ustawy z dnia 24 pa ź dziernika 1974 r. Prawo wodne. Stosownie do art. 99 ust. 1 tej ustawy urz ą dzenia zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorcze urz ą dzenia kanalizacyjne wsi wykonywane by ł y na koszt pa ń stwa za zwrotem cz ęś ci kosztów przez zainteresowanych w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. Powy ż szy przepis straci ł moc z chwil ą wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (...), tj. w dniu 13 stycznia 2002 r. - tak: art. 34, w zwi ą zku z art. 30 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (...). 7 W aktualnie obowi ą zuj ą cym stanie prawnym uregulowanym przez ww. ustaw ę o zbiorowym zaopatrzeniu (...), tj. od dnia 13 stycznia 2002 r., obowi ą zek zapewnienia realizacji budowy i rozbudowy urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w oparciu m. in. o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ci ąż y na przedsi ę biorstwie wodoci ą gowo – kanalizacyjnym (art. 15 ust. 1 ww. ustawy). Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) realizacj ę budowy przy łą czy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza g ł ównego i urz ą dzenia pomiarowego zapewnia na w ł asny koszt osoba ubiegaj ą ca si ę o przy łą czenie nieruchomo ś ci do sieci. Powy ż sze przepisy nie nak ł adaj ą zatem na w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci obowi ą zku: - partycypacji finansowej w realizacji przedsi ę wzi ę cia polegaj ą cego na budowie urz ą dze ń kanalizacyjnych, do których - stosownie do art. 2 pkt 14 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (...) - zalicza si ę sieci kanalizacyjne, wyloty urz ą dze ń kanalizacyjnych do wprowadzenia ś cieków do wód lub ziemi oraz urz ą dzenia podczyszczaj ą ce oraz oczyszczaj ą ce ś cieki, - ponoszenia na rzecz przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego op ł aty za wykonanie przy łą cza, oraz zlecenia tej us ł ugi wskazanemu wykonawcy, pozostawiaj ą c podmiotowi ubiegaj ą cemu si ę o przy łą czenie nieruchomo ś ci do sieci swobod ę wyboru w tym zakresie. Stosownie do art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (...), przy łą czenie do sieci kanalizacyjnej nieruchomo ś ci osoby ubiegaj ą cej si ę o to, uzale ż nione jest jedynie od spe ł nienia warunków okre ś lonych w Regulaminie oraz zaistnienia technicznych mo ż liwo ś ci ś wiadczenia us ł ug. Jak ustalono, taki Regulamin uchwalony zosta ł dopiero w dniu 27 stycznia 2006 r. Wobec powy ż szego przyj ąć nale ż y, i ż do czasu wprowadzenia uregulowa ń w nim przyj ę tych, przy łą czenie do sieci uwarunkowane by ł o wy łą cznie od spe ł nienia ustawowych wymogów, tj. zaistnienia technicznych mo ż liwo ś ci ś wiadczenia us ł ug zbiorowego oczyszczania ś cieków. Warunki te - w niniejszej sprawie - zosta ł y spe ł nione, gdy ż celem samego przy łą czenia ka ż dej z nieruchomo ś ci do sieci kanalizacyjnej, na warunkach ustalonych przez Gmin ę i b ę d ą cych przedmiotem post ę powania antymonopolowego, by ł o w ł a ś nie ś wiadczenie us ł ugi zbiorowego odprowadzania ś cieków. Tymczasem Gmina Rytro, nie zwa ż aj ą c na obowi ą zuj ą cy stan prawny, przy łą czenie do sieci uzale ż nia ł a od uiszczenia przez podmiot przy łą czany, na jej rzecz, nale ż no ś ci w wysoko ś ci 1.500 z ł . Podmiot przy łą czany, wp ł acaj ą c t ę kwot ę , 750 z ł przeznacza ł na rozbudow ą kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ś cieków w miejscowo ś ci Rytro, któr ą to rozbudow ę po dniu 13 stycznia 2002 r. winna by ł a finansowa ć Gmina. Kolejne 750 z ł stanowi ł o nale ż no ść za wykonanie przy łą cza od ś ciany budynku do studzienki kanalizacyjnej, przez firm ę wskazan ą przez Gmin ę . W przypadku niewyra ż enia zgody na powy ż sze warunki, Gmina odmawia ł a przy łą czenia do sieci, co jednoznacznie wynika z tre ś ci cytowanego par. 4 Umowy. W toku post ę powania antymonopolowego Gmina podnosi ł a, i ż jej zamiarem by ł o równe i sprawiedliwe traktowanie wszystkich jej mieszka ń ców, zarówno tych, którzy zostali przy łą czeni do sieci przed 13 stycznia 2002 r. jak i po tej dacie. Poda ł a tak ż e argumenty natury ekonomicznej stwierdzaj ą c, ż e nie czerpie z dzia ł alno ś ci zbiorowego odprowadzania 8 ś cieków nieuzasadnionych korzy ś ci, a op ł ata w kwocie 1.500 z ł obejmowa ł a u ś rednione koszty przy łą cza. Ponadto, sie ć kanalizacyjna zosta ł a doprowadzona na teren nieruchomo ś ci, co zmniejszy ł o obci ąż enie finansowe podmiotów przy łą czanych. W przypadku wykonania sieci w sposób przewidziany w obecnych uregulowaniach prawnych mieszka ń cy musieliby bowiem, we w ł asnym zakresie zaprojektowa ć i wykona ć studnie i przy łą cza, co - zdaniem Gminy - przewy ż szy ł oby warto ś ci 1.500 z ł . W ocenie organu antymonopolowego powy ż sze okoliczno ś ci nie uwalniaj ą Gminy od postawionego jej zarzutu i nie mog ą stanowi ć dowodu na okoliczno ść , i ż w przedmiotowej sprawie nie dosz ł o do nadu ż ycia przez Gmin ę dominuj ą cej pozycji na rynku w ł a ś ciwym. Gminie Rytro postawiony zosta ł zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...). Przepis ten zawiera generalny zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, za ś w ust. 2 art. 8 ustawa ogranicza si ę jedynie do wyliczenia typowych przyk ł adów takich nadu ż y ć . Z uwagi na otwarty katalog tych praktyk nie ma formalnych przeszkód, aby zosta ł on rozszerzony tak ż e o inne - nie wymienione w ust. 2 - dzia ł ania przedsi ę biorców nosz ą ce znamiona bezprawnego zachowania ograniczaj ą cego swobod ę innych uczestników rynku lub eksploatuj ą cego pozycj ę na nim zajmowan ą . Potwierdza to zarówno doktryna jak i orzecznictwo antymonopolowe. „Katalog praktyk nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej uj ę ty w ust. 2 art. 8 jest katalogiem otwartym, zakazane s ą wi ę c wszelkie postaci nadu ż ycia, równie ż nie wymienione w nim. Wyszczególnione praktyki s ą najbardziej typowymi i na podstawie do ś wiadcze ń i praktyki z zakresu ochrony konkurencji uznane za najbardziej gro ź ne dla konkurencji i innych uczestników rynku. Stworzenie katalogu zamkni ę tego by ł oby nieracjonalne, uniemo ż liwia ł oby przeprowadzenie skutecznej ochrony konkurencji i innych warto ś ci przed wszystkimi praktykami rynkowymi wymagaj ą cymi interwencji administracyjnej” (tak: El ż bieta Modzelewska-W ą chal - Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, komentarz Twigger, Warszawa 2002 r. - str. 98-99). W niniejszej sprawie przedmiotem zarzutu jest w ł a ś nie jedna z takich praktyk, która nie zosta ł a wyspecyfikowana przez ustawodawc ę w ust. 2 art. 8 ustawy. Ewentualny brak po stronie Gminy nieuzasadnionych korzy ś ci - co mog ł oby by ć rozwa ż ane w przypadku zarzutu z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy, tj. narzucania uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci, warunków umów – nie oznacza, i ż pozycji dominuj ą cej nie nadu ż y ł a w inny sposób. W analizowanym stanie faktycznym i prawnym, nie posiada znaczenia, czy w wyniku nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej Gmina nie uzyska ł a nieuzasadnionych korzy ś ci w wymiarze finansowym, tj. czy umieszczaj ą c punkt pod łą czenia do sieci na terenie nieruchomo ś ci, ponios ł a nak ł ady wi ę ksze od tych, jakie musia ł aby ponie ść gdyby punkt ten znajdowa ł si ę poza jej granicami. Nie posiadaj ą równie ż znaczenia rozstrzygaj ą cego ewentualne ustalenia, czy w wyniku wprowadzonego rozwi ą zania, podmioty dostarczaj ą ce ś cieki, przy łą czaj ą c si ę do sieci w granicach swoich nieruchomo ś ci za kwot ę 1.500 z ł , zap ł acili mniej ni ż kosztowa ł oby ich przy łą cze wychodz ą ce poza te granice. Rozwa ż ania w powy ż szym zakresie s ą niecelowe równie ż i z tego powodu, gdy ż - jak przyzna ł a Gmina - op ł ata w wysoko ś ci 1.500 z ł obejmowa ł a u ś rednione koszty przy łą cza kanalizacyjnego. W tym stanie rzeczy ewentualne nieuzasadnione korzy ś ci Gminy nale ż a ł oby analizowa ć w kontek ś cie poszczególnych pod łą cze ń , tj. d ł ugo ś ci poszczególnych przy łą czy uzale ż nionej od odleg ł o ś ci od punktu przy łą czenia i kosztów wykonania tych przy łą czy. 9 Jak wskazano we wst ę pnej cz ęś ci niniejszych rozwa ż a ń , post ę powanie antymonopolowe podj ę te zosta ł o w publicznym interesie wszystkich uczestników rynku w ł a ś ciwego po jego popytowej stronie, a nie w interesie poszczególnych w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, którzy na przyj ę tych przez Gmin ę rozwi ą zaniach ewentualnie mogli straci ć lub skorzysta ć . Istot ą stwierdzonej niniejsz ą decyzj ą praktyki, o której mowa art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...), jest pozbawienie przez Gmin ę Ryto podmiotów, które o przy łą czenie swoich nieruchomo ś ci do gminnej sieci kanalizacyjnej wyst ą pi ł y pod rz ą dami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (...), prawa do korzystania z - posiadaj ą cej publiczny charakter - us ł ugi zbiorowego odprowadzania ś cieków, na warunkach w tej ustawie przewidzianej. W dniu 13 stycznia 2002 r. podmioty przy łą czane do sieci przedsi ę biorstw wodoci ą gowo- kanalizacyjnych (do których art. 1 pkt 4 ww. ustawy zalicza tak ż e gminne jednostki organizacyjne prowadz ą ce tego rodzaju dzia ł alno ść ), naby ł y prawo uzyskania tego ś wiadczenia po spe ł nieniu wy łą cznie dwóch warunków. Wobec braku odpowiedniego Regulaminu, który szczegó ł owo regulowa ł by t ę kwesti ę , po pierwsze na podmiotach przy łą czanych ci ąż y ł obowi ą zek wybudowanie, na w ł asny koszt, przy łą cza do sieci (art. 15 ust. 2 ustawy) i po drugie musia ł y zaistnie ć techniczne warunki ś wiadczenia us ł ugi zbiorowego odbioru ś cieków (art. 15 ust 4 ustawy). W obecnym stanie prawnym przy łą czenie do sieci nie by ł o uzale ż nione od udzia ł u finansowego w kosztach rozbudowy sieci kanalizacyjnych b ę d ą cych w ł asno ś ci ą przedsi ę biorstw wodoci ą gowo-kanalizacyjnych. Nie mo ż na równie ż w niniejszej sprawie pomin ąć , i ż ustawodawca - nak ł adaj ą c na podmiot przy łą czany obowi ą zek wykonania przy łą cza na w ł asny koszt - jednocze ś nie umo ż liwi ł jego wykonanie we w ł asnym zakresie. Podmiotowi przy łą czanemu przyznane zosta ł o zatem prawo wyboru wykonawcy przy łą cza, na konkurencyjnym rynku tych us ł ug i za konkurencyjn ą cen ę . W stanie faktycznym niniejszej sprawy wykonawc ą przy łą cza by ł wy łą cznie wskazany przez Gmin ę przedsi ę biorca, a kwota jak ą p ł aci ł podmiot przy łą czany ustalona zosta ł a na sta ł ym - zrycza ł towanym - poziomie, niezale ż nie od zakresu robót i ceny, jaka za te roboty mog ł aby by ć wynegocjowana w warunkach rynku konkurencyjnego. Dokonuj ą c oceny powy ż szych zachowa ń Gminy, nale ż y równie ż wskaza ć na rozstrzygniecie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 30 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 43/04). S ą d podzieli ł w nim stanowisko Prezesa Urz ę du, i ż praktyk ą naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...), a zatem praktyk ą spoza katalogu uwzgl ę dnionego w ust. 2, jest pozbawienie podmiotów przy łą czanych do sieci (w ocenianej przez S ą d sprawie - do sieci elektroenergetycznej zak ł adu energetycznego), praw nabytych na podstawie przepisów dotycz ą cych rozlicze ń finansowych z tytu ł u takiego przy łą czenia. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż y stwierdzi ć , i ż uzale ż nianie przez Gmin ę Rytro przy łą czenia nieruchomo ś ci do kolektora sanitarnego kanalizacji gminnej, od wp ł acenia, na rzecz Gminy, kwoty 1.500 z ł , w ramach której 750 z ł stanowi ł o partycypacj ę finansow ą w budowie kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ś cieków, a kolejne 750 z ł to koszt wykonania przy łą cza przez wskazanego przez Gmin ę przedsi ę biorc ę , stanowi nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, wype ł niaj ą ce przes ł anki z art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...). 10 W ś wietle art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...), w przypadku gdy zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 5 lub w art. 8 Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W toku post ę powania antymonopolowego, w dniu 27 stycznia 2006 r. Rada Gminy Rytro, przyj ęł a regulamin odprowadzania ś cieków, którego postanowienia nie uzale ż niaj ą przy łą czenia do gminnej sieci kanalizacyjnej od partycypacji finansowej podmiotów przy łą czanych w budow ę tej sieci, a tak ż e - nak ł adaj ą c na te podmioty obowi ą zek wykonania we w ł asnym zakresie - umo ż liwiaj ą ich wykonanie przez wybranego przedsi ę biorc ę . Ponadto Gmina zobowi ą za ł a si ę równie ż , ż e do czasu wej ś cia tego Regulaminu w ż ycie powstrzyma si ę od jakichkolwiek dzia ł a ń zwi ą zanych z przy łą czeniami do kanalizacji na zasadach b ę d ą cych przedmiotem niniejszego post ę powania antymonopolowego. Maj ą c powy ż sze na uwadze , a zatem, i ż w toku post ę powania antymonopolowego zosta ł o wykazane, i ż Gmina Rytro nadu ż y ł a pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego odprowadzania ś cieków oraz ż e praktyki tej zaniecha ł a, orzeczono jak w pkt 1 sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. W niniejszej sprawie stwierdzono, ż e Gmina Rytro naruszy ł a zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (…). Poniewa ż zakaz ten ma charakter bezwzgl ę dny, a zatem nie istniej ą przes ł anki natury prawnej, które umo ż liwia ł y zalegalizowanie tych praktyk, na ł o ż enie kary jest uzasadnione. W niniejszej sprawie organ antymonopolowy skorzysta ł z uprawnie ń wynikaj ą cych z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie (…) i na ł o ż y ł na Gmin ę Rytro kar ę pieni ęż n ą . Stosownie do art. 104 ustawy o ochronie (…) przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej w decyzjach stwierdzaj ą cych naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o ochronie (...), nale ż y zatem uwzgl ę dni ć wag ę tego naruszenia, rozmiar rynku dotkni ę tego skutkami stosowanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , jak równie ż zaistnia ł e okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce i ł agodz ą ce. Oceniaj ą c wag ę naruszenia ustawy stwierdzi ć nale ż y, i ż praktyka Gminy Rytro ma charakter eksploatacyjny, polegaj ą cy na wykorzystaniu przewagi kontraktowej nad swoimi kontrahentami. Skutki dzia ł a ń Gminy Rytro odczuwalne s ą przez wszystkie podmioty przy łą czane do gminnej sieci, do których nale żą tak ż e konsumenci, czyli najs ł absi uczestnicy rynku. Z drugiej strony dokonuj ą c oceny rozmiaru rynku dotkni ę tego skutkami praktyk, stwierdzi ć nale ż y, i ż sprawa ma lokalny wymiar. Praktyka Gminy Rytro dotyczy lokalnego rynku zbiorowego odbioru ś cieków. 11 Doszukuj ą c si ę okoliczno ś ci ł agodz ą cych stwierdzi ć nale ż y, i ż Gmina Rytro po raz pierwszy naruszy ł a przepisy ustawy o ochronie (...). Za miarkowaniem wysoko ś ci kary przemawia równie ż fakt, i ż Gmina Rytro jest wspólnot ą samorz ą dow ą , co oznacza, ż e kara b ę dzie stanowi ć dolegliwo ść równie ż dla jej mieszka ń ców a nadto, i ż praktyka zosta ł a zaniechana jeszcze w toku post ę powania antymonopolowego. Niezale ż nie od powy ż szego nale ż a ł o tak ż e uwzgl ę dni ć orzecznictwo S ą du Najwy ż szego, w ś wietle którego kara winna pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do potencja ł u ekonomicznego sprawcy. Jest ona nak ł adana i wykonywana w celu zachowania i przestrzegania obowi ą zuj ą cego porz ą dku prawnego (wyrok z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CKN 793/98). Poniewa ż , w ś wietle powy ż szego orzeczona kara winna równie ż spe ł nia ć rol ę represyjno- wychowawcz ą , a nadto pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do mo ż liwo ś ci karanego przedsi ę biorcy, ustalaj ą c wysoko ść kary wzi ę to pod uwag ę potencja ł ekonomiczny Gminy. Przyjmuj ą c wspomniane wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie (...), w tym te, które przemawiaj ą za wymierzeniem kary w umiarkowanej wysoko ś ci, jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, organ antymonopolowy postanowi ł na ł o ż y ć kar ę w wysoko ś ci 0,5 % przychodu, tj. w wysoko ś ci 5 % kary maksymalnej. Jako podstaw ę obliczenia kary - ze wzgl ę du na fakt, i ż w niniejszym post ę powaniu stwierdzono naruszenie przepisów ustawy przez gmin ę - przyj ę to sum ę „dochodów z maj ą tku” i „pozosta ł ych dochodów” za rok 2005, albowiem w ś ród tych dochodów gmin znajduj ą si ę dochody zwi ą zane z ich dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą , w szczególno ś ci generowane przez zak ł ady bud ż etowe. W przypadku Gminy Rytro suma dwóch ww. dochodów wynios ł a 1.956.403 z ł . Zatem kara - stanowi ą ca 0,5 % tej warto ś ci - wynosi 9.782 z ł . Maj ą c powy ż sze na uwadze organ antymonopolowy orzek ł , jak w punkcie 2 sentencji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie /.../ w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Krakowie 31 - 011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. Dyrektora Delegatury Leszek Piekarz Otrzymuj ą : Gmina Rytro Urz ą d Gminy 12 33-343 RYTRO