RKR-29/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepański 5, 31-011 Kraków Tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-8/12/ES- /12 Kraków, dnia 10 sierpnia 2012r. DECYZJA Nr RKR - 29/2012 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 i 5 tej ustawy, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów działania przedsiębiorcy Barbary Świetlik-Madej, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: Pracownia Złotnicza Barbara Świetlik-Madej z siedzibą w Rzeszowie, polegające na stosowaniu we wzorach umów pod nazwami: „ Regulamin Sklepu Internetowego bm.rzeszow.pl” oraz „Regulamin korzystania z serwisu Mania” niedozwolonych postanowień umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień uznanych za niedozwolone, tj: 1. „Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych powstałych podczas transportu będą rozpatrywane tylko na podstawie pisemnego protokołu uszkodzenia/rozbieżności zawartości przesyłki, sporządzonego w momencie odbioru towaru w obecności pracownika spedytora lub poczty i potwierdzonego przez niego ” (podtytuł: „Reklamacje i gwarancje”) 2. „Mimo dołożenia wszelkich starań nie gwarantujemy, że publikowane dane techniczne i zdjęcia nie zawierają błędów, które jednak nie mogą być podstawą do roszczeń” (podtytuł: „Postanowienia końcowe”) oraz stwierdza się zaniechanie jego stosowania z dniem 12 marca 2012r. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 i 5 tej ustawy, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - 2 uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów działania przedsiębiorcy Barbary Świetlik-Madej, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: Pracownia Złotnicza Barbara Świetlik-Madej z siedzibą w Rzeszowie, polegające na powoływaniu się we wzorcach umów pod nazwami: „Regulamin Sklepu Internetowego bm.rzeszow.pl” oraz „Regulamin korzystania z serwisu Mania ” na rękojmię (art. 556-581 k.c.), pomimo wyłączenia jej zastosowania przy umowach zawieranych z konsumentami, co narusza art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz. 1176 z późn. zm.). oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 12 marca 2012r. III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 i 5 tej ustawy, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów działania przedsiębiorcy Barbary Świetlik-Madej, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: Pracownia Złotnicza Barbara Świetlik-Madej z siedzibą w Rzeszowie, polegające na naruszeniu obowiązku udzielenia w „ Regulaminie korzystania z serwisu Mania ” oraz „ Regulaminie Sklepu Internetowego bm. rzeszow. p l” konsumentom zawierającym umowę na odległość rzetelnej, prawdziwej, pełnej informacji polegającej na braku zamieszczenia postanowień opisujących tryb postępowania reklamacyjnego odnoszącego się do sprzedaży konsumenckiej, co narusza art. 8 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2002r. o świadczeniu usług droga elektroniczną (Dz.U. Nr 144, poz. 1204 z późn. zm.) oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 3 kwietnia 2012r. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej Delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887) po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - nakłada się na przedsiębiorcę Barbarę Świetlik-Madej, prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: Pracownia Złotnicza Barbara Świetlik-Madej z siedzibą w Rzeszowie, kary pieniężne w wysokości: 1) 217 złotych (słownie: dwieście siedemnaście), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i ust 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt I niniejszej decyzji 3 2) 1082 złotych (słownie: tysiąc osiemdziesiąt dwa), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i ust 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt II niniejszej decyzji 3) 1082 złotych (słownie: tysiąc osiemdziesiąt dwa), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i ust 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt III niniejszej decyzji V. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - obciąża się przedsiębiorcę Barbarę Świetlik-Madej, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: Pracownia Złotnicza Barbara Świetlik-Madej z siedzibą w Rzeszowie, kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje się tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 28,15 złotych (słownie: dwadzieścia osiem złotych 15/100) w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji. UZASADNIENIE Postanowieniem Nr RKR - 263/2011 z dnia 12.12.2011r. wszczęto z urzędu postępowanie wyjaśniające w stosunku do przedsiębiorcy Barbary Świetlik – Madej, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: Pracownia Złotnicza Barbara Świetlik Madej z siedzibą w Rzeszowie, mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów – zwanej dalej „ustawą o ochronie (…)”. Postępowanie zostało wszczęte na skutek zawiadomienia złożonego przez Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Rzeszowie. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że Pracownia Złotnicza Barbara Świetlik – Madej w Rzeszowie uczestniczy w obrocie konsumenckim w ramach prowadzonej sprzedaży detalicznej wyrobów jubilerskich ze złota, srebra i kamieni naturalnych w salonach firmowych w Rzeszowie oraz poprzez ich sprzedaż za pośrednictwem sklepów internetowych prowadzonych pod adresami: www.mania-bizuteria.pl oraz www.bm.rzeszow.pl. Analiza wzorców umów stosowanych w ramach prowadzonej sprzedaży we wspomnianych sklepach internetowych wykazała, że we wzorach umowy pod nazwami: „Regulamin korzystania z serwisu Mania” oraz „ Regulamin Sklepu Internetowego bm.rzeszow.pl ” zawarte są postanowienia wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. – zwanego dalej „Rejestrem” - które mogą prowadzić do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów, określonego w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), a także ustalono, że zapisy regulaminów sklepów internetowych zawierają braki w zakresie informowania konsumentów 4 zawierających umowę sprzedaży na odległość w przedmiocie postępowania reklamacyjnego oraz dezinformują konsumentów poprzez powoływanie się na instytucję rękojmi. Mając powyższe na uwadze, postanowieniem nr RKR-54/2012 z dnia 20.02.2011r. Prezes UOKIK wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorcę Barbarę Świetlik-Madej, prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: Pracownia Złotnicza Barbara Świetlik-Madej w Rzeszowie – zwaną dalej „Przedsiębiorcą” - praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie (…). Pierwszy zarzut dotyczył stosowaniu we wzorcach umów pod nazwami: „Regulamin korzystania z serwisu Mania” oraz „ Regulamin Sklepu Internetowego bm.rzeszow.pl ” postanowień umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treściach: „Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych powstałych podczas transportu będą rozpatrywane tylko na podstawie pisemnego protokołu uszkodzenia/rozbieżności zawartości przesyłki, sporządzonego w momencie odbioru towaru w obecności pracownika spedytora lub poczty i potwierdzonego przez niego ” oraz „Mimo dołożenia wszelkich starań nie gwarantujemy, że publikowane dane techniczne i zdjęcia nie zawierają błędów, które jednak nie mogą być podstawą do roszczeń” Kolejny zarzuty podniesione przez Prezesa UOKiK dotyczyły naruszenia przepisów dotyczących sprzedaży konsumenckiej poprzez powoływanie się w „Regulaminie korzystania z serwisu Mania” oraz „Regulaminie Sklepu Internetowego bm. rzeszow ” na rękojmię (art. 556-581 k.c.) pomimo wyłączenia jej zastosowania przy umowach zawieranych z konsumentami, co narusza art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz braku zamieszczenia postanowień opisujących tryb postępowania reklamacyjnego odnoszącego się do sprzedaży konsumenckiej, do czego obliguje art. 8 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.), co w konsekwencji prowadzi do dezinformacji w zakresie przysługujących konsumentom praw. W odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 20.02.2012r. Przedsiębiorca uznał zastrzeżenia Prezesa UOKiK i wskazał, że stosował niedozwolone zapisy we wzorcach umów w sposób nieświadomy, a używane sformułowania w regulaminach sklepów internetowych nie miały na celu pokrzywdzenia interesów konsumentów. Zostało także przyznane, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej sprzedaż towarów przez Internet odbywa się w niewielkim zakresie, a główna działalność skupia się na produkcji wyrobów jubilerskich i ich sprzedaży w sklepach stacjonarnych. Po wskazaniu przez Prezesa UOKiK na niedozwolone zapisy wzorców umów, Przedsiębiorca poinformował o niezwłocznym zaniechaniu ich stosowania. Tym samym, klauzula wyłączająca odpowiedzialność Przedsiębiorcy w przypadku nieścisłości w publikowanych danych na stronach internetowych sklepów została wykreślona. Poinformowano także, że zaprzestano powoływania się w odniesieniu do konsumentów na przepisy kodeksu cywilnego dotyczące rękojmii. Przedsiębiorca podjął się także modyfikacji zapisów w celu dokładnego określenia postępowania reklamacyjnego. Na podstawie załączonych do pisma kopii zmienionych wzorców umów pod nazwami: „ Regulamin ” – dotyczącego sklepu internetowego znajdującego się pod adresem www.bm.rzeszow.pl oraz „ Regulamin korzystania z serwisu Mania ” ustalono, że nastąpiły zmiany w postanowieniach dotyczących procedury reklamacyjnej zakupionych wyrobów. Została wykreślona klauzula umowna zastrzegająca obligatoryjność przedłożenia protokołu sporządzonego przy odbiorze przez kuriera jako niezbędnego przy postępowaniu 5 reklamacyjnym, a wprowadzono zapis o treści: „Podstawą do rozpatrzenia reklamacji jakościowej jest potwierdzenie zakupu towaru w sklepie mania-bizuteria.pl Identyfikacji kupującego dokonujemy na podstawie numeru zamówienia lub faktury VAT bądź paragonu” Dokonano również wprowadzenia do regulaminów instrukcji postępowania w przypadku roszczenia konsumenta z tytułu niezgodności towaru z umową, formułując bardzo ogólną klauzulę o treści: „ Pracownicy niezwłocznie skontaktują się z Państwem i poinformują o procedurze reklamacyjnej ”. Zmian dokonano z dniem 12.03.2012r. Pismem z dnia 29.03.2012r. Prezes UOKiK przedstawił swoje wątpliwości i zastrzeżenia w zakresie lakoniczności zapisów dotyczących procedury reklamacyjnej. W odpowiedzi z dnia 16.04.2012r. Przedsiębiorca wskazał, że zmodyfikował wzorce umowne dostępne na stronie swoich sklepów internetowych od dnia 3.04.3012r. Na podstawie przedłożonych kopii nowych wzorców umów ustalono, że dokonano zmian w zakresie procedury reklamacyjnej poprzez wskazanie sposobu i miejsca złożenia reklamacji. Wskazano także 14-dniowy termin na podjęcie decyzji o uznaniu lub odrzuceniu reklamacji przez Przedsiębiorcę oraz dodatkowo zagwarantowano konsumentom telefoniczny kontakt pracownika biura w ciągu dwóch dni od zgłoszenia reklamacji. Należy uznać, że po zmianach Przedsiębiorca zapewnił konsumentom pełne i niezbędne informacji w przypadku składania przez nich reklamacji. W piśmie Przedsiębiorcy z dnia 12.04.2012r. oraz na podstawie informacji Biura Rachunkowego Abakus w Rzeszowie, obsługującego Przedsiębiorcę, wskazano, że w 2011 roku Przedsiębiorca nie osiągnął żadnych przychodów z tytułu sprzedaży internetowej. Prezes UOKiK ustalił, co następuje: Przedsiębiorca Barbara Świetlik – Madej w ramach działalności gospodarczej prowadzi działalność pod nazwą: Pracownia Złotnicza Barbara Świetlik - Madej z siedzibą w Rzeszowie. Przedsiębiorca uzyskał wpis do Ewidencji Działalności Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Rzeszowa w 1993 roku pod numerem 6798H. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmuje się produkcją wyrobów jubilerskich i wyrobów podobnych, a także sprzedażą detaliczną prowadzoną przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet. Kontrola działalności prowadzonych sklepów internetowych pod adresami: www.bm. rzeszow.pl oraz www.mania-bizuteria.pl wykazała, że treść zamieszonych na stronach internetowych regulaminów posiada klauzule umowne, które mogą naruszać interesy konsumentów. Analiza postanowień umownych wzorców pod nazwami: „Regulamin Sklepu Internetowego bm.rzeszow.pl” oraz „Regulamin korzystania z serwisu Mania” wykazała, że powyższe wzorce umowne zawierają niedozwolone postanowienia umowne wpisane do Rejestru, o następującej treści: - „Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych powstałych podczas transportu będą rozpatrywane tylko na podstawie pisemnego protokołu uszkodzenia/rozbieżności zawartości przesyłki, sporządzonego w momencie odbioru towaru w obecności pracownika spedytora lub poczty i potwierdzonego przez niego ” oraz - „ Mimo dołożenia wszelkich starań nie gwarantujemy, że publikowane dane techniczne i zdjęcia nie zawierają błędów, które jednak nie mogą być podstawą do roszczeń” W tym miejscu należy zauważyć, iż do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone zostały wpisane, na podstawie art. 479 45 k.p.c ., postanowienia, 6 które są tożsame z przedmiotowymi klauzulami zakwestionowanymi przez Prezesa UOKIK. Są to postanowienia o następującej treści (wg numeracji w sentencji decyzji): Ad. pkt I.1 sentencji decyzji - „Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych lub braków powstałych podczas transportu będą rozpatrywane pod warunkiem przyjęcia tego typu reklamacji przez kuriera i sporządzenia przez niego protokołu (wpis na podstawie wyroku SOKIK z dnia 4.11.2009r. o sygn. akt XVII AmC 1066/09 pod pozycją 1889) Ad. pkt I.2 sentencji decyzji - „Mimo dołożenia wszelkich starań nie gwarantujemy, że publikowane dane techniczne nie zawierają uchybień lub błędów, które nie mogą jednak być podstawą do roszczeń” (wpis na podstawie wyroku SOKiK z dnia 29.10.2009r.o sygn. akt XVII AmC 572/09 pod pozycją 1855). W dalszej kolejności Prezes UOKiK podniósł podejrzenie stosowania przez Przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w zakresie naruszenia przepisów dotyczących sprzedaży konsumenckiej poprzez powoływanie się na rękojmię (art. 556-581 k.c.) pomimo jej wyłączenia na mocy art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz.1176 z późn. zm.) Kolejny zarzut dotyczył nie wykonywania przez Przedsiębiorcę ustawowego obowiązku udzielenia w „ Regulaminie korzystania z serwisu Mania ” oraz „ Regulaminie Sklepu Internetowego bm. rzeszow.pl ” konsumentom zawierającym umowę na odległość rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w zakresie postanowień opisujących tryb postępowania reklamacyjnego odnoszącego się do sprzedaży konsumenckiej z art. 8 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.). Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes UOKIK zważył, co następuje: Treść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców - naruszając jej przepisy – stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Niniejsze postępowanie dotyczy treści regulaminów sklepów internetowych stosowanych przez przedsiębiorcę wobec nieograniczonego kręgu adresatów, tj. wszystkich zainteresowanych ich treścią aktualnych i potencjalnych klientów Przedsiębiorcy, którym - na gruncie art. 4 ust. 12 ustawy o ochronie (…) - przysługuje status konsumenta. Zdaniem Prezesa UOKIK rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogą być klientami sklepów internetowych prowadzonych przez Przedsiębiorcę. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa UOKIK działań przewidzianych w ustawie o ochronie (...). W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie 7 mają przepisy w/w ustawy, a dotyczące jej postępowanie prowadzone jest w interesie publicznym. Stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Aby możliwe było zatem stwierdzenie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1. działania przedsiębiorcy winny mieć bezprawny charakter, tzn. być sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami, a jednocześnie 2. działania te muszą naruszać zbiorowe interesy konsumentów. Odnosząc się do pierwszej z przesłanek art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…), tj. bezprawności działań przedsiębiorcy, stwierdzić należy, iż bezprawność rozumie się jako sprzeczność zachowania danego podmiotu z przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego. Chodzi tu mianowicie o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym, jako całością. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tzn. niezależnym od wystąpienia szkody, czy zaistnienia zamiaru po stronie podmiotu dopuszczającego się działań bezprawnych. Podkreślenia wymaga okoliczność, że przepisy w/w ustawy o ochronie (…) nie definiują pojęcia bezprawności działań przedsiębiorcy, na co zwrócił uwagę SOKiK w wyroku z dnia 23.06.2006r. (sygn. akt XVII Ama 32/05), stwierdzając, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) z 15 grudnia 2000r. – którego odpowiednikiem w ustawie o ochronie (…) z dnia 16 lutego 2007r. jest art. 24 ust. 2 – nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Niemniej, ustawa o ochronie (…) w jednym przypadku wprost identyfikuje działanie przedsiębiorcy jako bezprawne – mianowicie, działanie polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK, co SOKIK potwierdził w innym wyroku z dnia 25.03.2004r. (sygn. akt XVII Ama 51/03) stwierdzając, że można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Do stwierdzenia praktyki, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zostały wpisane do prowadzonego przez Prezesa UOKIK Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Pokreślenia wymaga, że wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie — SOKiK i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie 8 postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa UOKiK, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w w/w Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych, tj. stosowanych także przez innych przedsiębiorców. Prezes UOKIK może stwierdzić stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na posługiwaniu się postanowieniem wzorca umownego, które zostało wpisane do Rejestru, bez względu na to, czy wpis dotyczy tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu jest prowadzone postępowanie, czy też nie. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2.12.2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskazał, że zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z późń. zm.) praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do Rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do Rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Sąd wskazał też, że naruszenie interesów konsumentów może nastąpić w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne wpisane do Rejestru, przy czym wpis do rejestru związany jest z działaniami innych kontrahentów konsumentów. Analogicznie orzekł Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 29.09.2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19.12.2003r. (sygn. akt III CZP 95/03) stwierdził, że wyrok uwzględniający powództwo przez uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek także wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyrażonym w wyroku z dnia 25.05.2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04) dla uznania, iż określona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch klauzul powinien być zatem zamiar, cel jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 13.07.2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(...) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (...)” . W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „(...) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik [obecnie art. 24 – przyp. własny UOKIK] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a ustawy o ochronie (…) znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (...).” Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli 9 wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Natomiast w przypadku art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…) zastrzeżono obowiązek przedsiębiorcy do dostarczania konsumentowi rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Analizując treść przywołanego przepisu oraz dotychczasowe orzecznictwo sądowe odnoszące się do powyższego obowiązku należy wskazać, że obowiązek informacyjny powinien wynikać z normy prawnej, nakazującej przedsiębiorcy odpowiednie zachowanie oraz obejmuje cały proces zawierania umowy z konsumentem oraz jej wykonania. Odnosząc się do drugiej przesłanki, tj. naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, stwierdzić należy, iż ustawa o ochronie (...) nie definiuje pojęcia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzając jedynie w treści art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W świetle - powołanego na początku uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) - należy przyjąć, że ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta przedsiębiorcy – czyli konsumenta. Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12.09.2003r. (sygn. akt I CKN 504/01) stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów. Oceniane w niniejszej decyzji działania Przedsiębiorcy odnoszą się do wszystkich jego aktualnych i przyszłych (potencjalnych) klientów, a zatem dotyczą zbiorowych interesów konsumentów. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że zakwestionowane przez Prezesa UOKIK zapisy regulaminów stosowanych przez Przedsiębiorcę w ramach zawieranych z konsumentami umów sprzedaży na odległość są tożsame z postanowieniami uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKIK wymienionymi w niniejszej decyzji i wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., a także wykazanie naruszenia przepisów dotyczących sprzedaży konsumenckiej w zakresie ustawowego wyłączenia stosowania przepisów dotyczących rękojmi z Kodeksu cywilnego oraz obowiązku dostarczenia konsumentom rzetelniej, prawdziwej i pełnej informacji w zakresie postępowania reklamacyjnego w umowach zawieranych za pośrednictwem Internetu. Ad. I.1 sentencji decyzji W toku postępowania Prezes UOKiK uznał, że klauzula o treści: „Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych powstałych podczas transportu będą rozpatrywane tylko na podstawie pisemnego protokołu uszkodzenia/rozbieżności zawartości przesyłki, sporządzonego w momencie odbioru towaru w obecności pracownika spedytora lub poczty i potwierdzonego przez niego” jest tożsama z klauzulą umowną wpisaną do Rejestru pod pozycją 1889. Powyższe klauzule umowne uzależniają rozpatrzenie reklamacji od przekazania dokumentów niewymagalnych przepisami prawa, a narzuconych jednostronną decyzją Przedsiębiorcy. Stosowanie do art. 385 3 pkt 21 k.c. za niedozwolone postanowienia umowne uznaje się w szczególności te, które uzależniają odpowiedzialność kontrahenta 10 konsumenta od spełnienia przez niego nadmiernie uciążliwych formalności. Niedozwolone są również postanowienia, które przyznają przedsiębiorcy uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy, co wynika z art. 385 3 pkt 9 k.c. Tego typu klauzule umowne wyprowadzające wymóg spisania protokołu w obecności kuriera jako dokumentu niezbędnego dla celów postępowania reklamacyjnego lub odszkodowawczego pośrednio również przerzucają odpowiedzialność za wady zakupionego towaru na konsumenta, który jest zobowiązany do oceny cech i funkcjonalności podmiotu w chwili odbioru. W bieżących sytuacjach życiowych trudno sobie wyobrazić, że przeciętny konsument jest w stanie w momencie odebrania towaru wskazać na wszelkie uszkodzenia towaru. Postanowienie o tożsamej treści zostało uznane przez SOKiK za abuzywne wyrokiem z dnia 4.11.2009r. (sygn. akt XVII AmC 1066/09), gdzie klauzula warunkująca reklamację od sporządzenia protokołu została uznana za niedozwoloną w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. Sąd zauważył, że uszkodzenia mechaniczne lub braki towaru mogą być niewidoczne przy odbiorze. Przykładowo może mieć miejsce uszkodzenie mechaniczne wewnątrz zakupionego produktu. Konsument może więc początkowo nie rozpoznać, iż towar posiada defekt, zwłaszcza że w trakcie odbioru od kuriera ma zazwyczaj ograniczone możliwości sprawdzenia należytego stanu przesyłki. Ponadto należy mieć na uwadze treść przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2002r . o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, które nie uzależnią realizacji roszczenia z tytułu niezgodności towaru z umową od spisania przez dostawcę protokołu szkody. Takie ograniczenie stanowi nadmiernie uciążliwą formalność, która w wielu przypadkach niezasadnie będzie powodowała odmowę realizacji swoich praw przez konsumenta. Jest oczywiste, że przedsiębiorca ma prawo zażądać od konsumenta dokumentów potwierdzających zawarcie umowy, czy też wysokość roszczenia, jednak w tym zakresie powinien przestrzegać przepisy prawa. Dlatego też w opinii Prezesa UOKiK utrudniona procedura reklamacyjna zastrzegająca przedstawienie dokumentów sporządzonych przez osobę trzecią prowadzi do naruszenia dobrych obyczajów oraz interesów konsumentów. Podkreślenia wymaga okoliczność, że wskazane postanowienie abuzywne wpisane do Rejestru oraz będące przedmiotem zarzutu w przedmiotowym postępowaniu, dotyczą handlu elektronicznego, co oznacza, iż zachodzi tożsamość stosunków prawnych. Zatem analizowane postanowienie - mimo pewnych różnic semantycznych - jest tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru zarówno pod względem treści, stanu faktycznego oraz naruszają interesy konsumentów. Przedsiębiorca zmodyfikował powyższą klauzulę umowną i wprowadził zapis o treści: „ Podstawą do rozpatrzenia reklamacji jakościowej jest potwierdzenie zakupu towaru w sklepie bm.rzeszow.pl Identyfikacji Kupującego na podstawie numeru zamówienia lub faktury VAT bądź paragonu.” Ad. I.2 sentencji decyzji Kolejną klauzulę umowną w brzmieniu: „Mimo dołożenia wszelkich starań nie gwarantujemy, że publikowane dane techniczne i zdjęcia nie zawierają błędów, które jednak nie mogą być podstawą do roszczeń ” w toku postępowania uznano jako tożsamą z zapisem umownym wpisanym do Rejestru pod pozycją 1855 o treści : „Mimo dołożenia wszelkich starań nie gwarantujemy, że publikowane dane techniczne nie zawierają uchybień lub błędów, które nie mogą jednak być podstawą do roszczeń." Powyższe klauzule umowne należy uznać za sprzeczne z obowiązującymi zwyczajami oraz naruszające interesy konsumentów. Zastosowanie w obrocie konsumenckim powyższych zapisów powoduje zamknięcie drogi konsumentowi do dochodzenia swoich praw w przypadku fizycznych różnic towaru wynikających z opisów zamieszczonych na stronach internetowych sklepów, a 11 faktycznym wyglądem zakupionego towaru. Klauzule wyłączające lub ograniczające odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu zawartej umowy naruszają art. 385 3 pkt 2 k.c. i należy zakwalifikować je jako niedozwolone w obrocie konsumenckim. W badanej sprawie we wzorcach umowy użyto kategorycznego stwierdzenia, że błędne dane techniczne na stornie internetowej nie mogą stanowić podstawy roszczeń. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca za swoje uchybienia w zakresie działania witryny internetowej obarcza drugą stronę, która nie miała jakiegokolwiek wpływu na działalność podmiotu gospodarczego. Odmawiając możliwości podnoszenia zarzutów z tytułu rozbieżności pomiędzy towarami oferowanymi w sklepie internetowym, kontrahent konsumenta traktuje go jako poszkodowanego, który spowodował lub przyczynił się do zaistniałej szkody. W ten sposób konsument zamawiający towar, na który zdecydował się na podstawie opisu znajdującego się na witrynie internetowej sklepu, a otrzymując inny lub różniący się od wybranego, jest pozbawiony ochrony prawnej. Konsument do czasu odbioru zakupionego towaru nie ma możliwości jego weryfikacji i musi działać w zaufaniu do informacji przedstawionych przez sprzedającego. Taki zapis może stanowić pole do nadużyć ze strony nieuczciwych przedsiębiorców, którzy świadomie dostarczają produkty o innych parametrach technicznych niż zakupione, powołując się na wyłączenie ich odpowiedzialności w tym zakresie. Reasumując, należy stwierdzić, że zacytowane powyżej abuzywne klauzule umowne mają charakter tożsamy pod względem językowym i prowadzą do identycznych, negatywnych skutków dla konsumenta. Wskazać również należy, że zakwestionowana klauzula umowna oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycją 1855 odnoszą się do handlu elektronicznego. Ad. II i III sentencji decyzji Kolejne podniesione przez Prezesa UOKiK zarzuty dotyczą działań Przedsiębiorcy polegających na stosowaniu w umowach z konsumentami rękojmi oraz pominięciu w swojej działalności ustawowych obowiązków, o których zobowiązany jest powiadomić konsumenta. Należy wskazać, że cechą charakterystyczną działalności wykonywanej przez za pośrednictwem strony internetowej jest brak jednoczesnej obecności stron przy zawieraniu umów sprzedaży oraz wykorzystanie technik komunikowania się na odległość. Do zawarcia umowy dochodzi z chwilą, gdy adresat oferty złoży oferentowi (tutaj sprzedawcy) oświadczenie woli za pomocą środka porozumiewania się na odległość jakim jest Internet. Mając na uwadze powyższe, w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze świadczeniem usług drogą elektroniczną. Dalej, należy podkreślić, że stosunki prawne w zakresie handlu elektronicznego można klasyfikować według sposobu wykonania umowy. Ten podział pozwala opisać tzw. transakcje bezpośrednie oraz tzw. transakcje pośrednie. W transakcjach bezpośrednich zawarcie niniejszego wykonanie umowy następuje za pośrednictwem sieci, niniejszego przedmiotem umowy mogą być dobra niematerialne zapisane w postaci elektronicznej. Transakcje bezpośrednie są zawierane za pośrednictwem sieci, ale wykonywane przy wykorzystaniu tradycyjnych sposobów dostawy poprzez fizyczne dostarczenie zakupionego towaru. W niniejszej sprawie mamy do czynienia niewątpliwie z Przedsiębiorcą, który świadczy usługi drogą elektroniczną i zawiera z konsumentami umowy na odległość. Przedsiębiorca jest stroną transakcji pośrednich, w których dostarczenie rzeczy następuję za pomocą firmy kurierskiej UPS lub Poczty Polskiej. Dlatego też organ prowadzący postępowanie zbadał, czy Przedsiębiorca wykonuje obowiązki nałożone na niego ustawą z dnia 18 lipca 2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy usługodawca ma obowiązek określenia regulaminu świadczenia usług drogą elektroniczną. W przedmiotowej sprawie umieszczone na stronach internetowych regulaminy 12 sklepów nie zawierały postanowień informujących o procedurze reklamacyjnej dotyczącej wykonywanej przez Przedsiębiorcę usługi online, a taki obowiązek przewiduje art. 8 ust. 3 pkt 4 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 pkt 1 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Mając na uwadze powyższe zapisy ustawowe należy wymagać od przedsiębiorców pełnego informowania na stronach internetowych swoich sklepów o procedurze składania reklamacji z podaniem form złożenia żądań, miejsca, czy ewentualnych wymogów wynikających ze specyfiki oferowanego towaru. We wzorcach umów pod nazwami: „ Regulamin korzystania z serwisu Mania” oraz „ Regulamin Sklepu Internetowego bm.rzeszow.pl ” kwestię reklamacji ograniczono do zapisu: „ Zakupione i odebrane towary są objęte gwarancją producenta ”, co zostało uznane za informację zbyt ogólną, która nie informuje o prawach i obowiązkach konsumenta w razie wad zakupionego przedmiotu. Po wszczęciu postępowania w sprawie Przedsiębiorca dokonał zmian w regulaminach sklepów internetowych. Określił zasady reklamacji, określając formę i miejsce złożenia reklamacji. Ponadto wskazał dokładne adresy, za pośrednictwem których klient może realizować swoje roszczenia. Przywołał także roszczenia konsumenta w przypadku niezgodności zakupionego towaru z umową. Następny zarzut oparty był na powoływaniu się przez Przedsiębiorcę na instytucję rękojmi (art. 556-581 k.c.) pomimo wyłączenia jej zastosowania przy umowach zawieranych z konsumentami. W regulaminach sklepów stosowano zapis, z którego wynikało, że zakupione i odebrane towary są objęte rękojmią producenta. Należy wskazać, że na mocy art. 1 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej (…) wyłączono stosowanie art. 556-571 k.c. Cytowana ustawa wprowadziła dwutorowość rozwiązań w przypadku sprzedaży konsumenckiej oraz sprzedaży w obrocie profesjonalnym. W obrocie rękojmia obowiązuje nadal, ale w umowach pomiędzy przedsiębiorcami. Należy wskazać, że odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi ma charakter dyspozytywny, co oznacza, że strony mogą ją ograniczyć, rozszerzyć lub wyłączyć. Natomiast w celu podniesienia ochrony prawnej konsumentów wprowadzono do porządku prawnego reżim z tytułu niezgodności towaru z umową, których nie można umownie wyłączyć ani ograniczyć, co oznacza, że instytucja ma charakter semiiperatywny. Porównując przywołane instytucje prawne można wywnioskować, że zastosowanie roszczeń z tytułu rękojmi powoduje, że konsumentowi przysługują gorsze warunki niż przy sprzedaży konsumenckiej. Podstawą odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmii jest wada fizyczna rozumiana jako zmniejszenie wartości lub użyteczności rzeczy, wydanie towaru w stanie niezupełnym lub brak właściwości, o których zapewniał sprzedający. Natomiast niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową oznacza ponadto, że towar nie odpowiada opisowi, nie ma cech próbki lub wzoru, nie nadaje się do celu określonego przez kupującego. Kolejno, w przypadku realizacji uprawnień przez konsumenta korzysta on z dwóch sekwencji – żądania naprawy lub wymiany, a następnie z obniżenia ceny towaru lub odstąpienia od umowy. Gdyby klient był ograniczony uprawnieniami z rękojmi mógłby jedynie według swojego wyboru z jednego z roszczeń (obniżenie ceny, odstąpienie od umowy, żądanie usunięcia wady rzeczy oznaczonej do tożsamości lub dostarczenia wolnych od wad rzeczy oznaczonych do gatunku). Kolejna różnica wyjawia się na gruncie terminów dochodzenia roszczeń. Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne wygasają po upływie roku, w przypadku wad budynku – 3 lata od wydania. Natomiast, co do niezgodności towaru ustawodawca zastrzegł dwuletni okres odpowiedzialności sprzedawcy od wydania towaru. Z powyższego wynika, że zastrzeżenie Przedsiębiorcy rękojmi w umowach z konsumentami skutkuje pominięciem gwarancji ustawowych, które wynikają z odpowiedzialności za niezgodność z towarem. W przypadku braku udzielenia przez Przedsiębiorcę gwarancji, dodatkowe obostrzenia z tytułu rękojmi 13 spowodowałyby, że konsumentowi zamknięto by do realizacji uprawnień z tytułu wadliwości towaru. W badanej sprawie niezwłocznie po wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Przedsiębiorca wykreślił zapisy dotyczące rękojmi z regulaminów sklepów internetowych. Uwzględniając powyższy wywód Prezes UOKIK uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do zakwalifikowania działań Przedsiębiorcy jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz 2 ustawy o ochronie (...). Na podstawie materiału dowodnego zebranego w aktach Prezes UOKiK przyjął, że z dniem 12.03.2012r. Przedsiębiorca zmodyfikował wzorce umowne pod nazwą: „Regulamin korzystania z serwisu Mania” oraz „Regulamin Sklepu Internetowego bm.rzeszow.pl” w zakresie niedozwolonych klauzul umownych wpisanych do Rejestru oraz wykreślił ze stosowanych umów zapisy dotyczące rękojmi. Następnie z dniem 3.04.2012r. wprowadził do obrotu nowe postanowienia dotyczące procedury reklamacyjnej odnoszącej się do zakupów dokonanych przez konsumentów na odległość. W piśmie z dnia 12.04.2012r. Przedsiębiorca potwierdził daty przyjęte przez organ prowadzący postępowanie i dołączył kopie nowych wzorców umów, które zostały umieszczone na stronach internetowych sklepów. Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie (…) w przypadku zaprzestania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów Prezes UOKiK wydaje decyzję stwierdzającą praktykę i jej zaniechanie. Ad. IV sentencji decyzji Zgodnie z art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy o ochronie (…), Prezes UOKIK może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tej ustawy. Z treści powyższego przepisu wynika, iż kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa UOKIK należy - w ramach uznania administracyjnego - decyzja w sprawie zasadności nałożenie kary pieniężnej w danej sprawie. Wprawdzie ustawa o ochronie (…) nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary, jednakże w art. 111 zostało wskazane, że ustalając wysokość kary Prezes UOKIK winien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie (…), należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczającej konkurencję, bądź praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. Kara nakładana przez Prezesa UOKIK na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów służy podkreśleniu naganności ocenianego zachowania. Przedsiębiorca, jako profesjonalista powinien wiedzieć, że określając warunki umowne stosowanego przez siebie regulaminu na stronach internetowych prowadzonych sklepów nie mogą zawierać klauzul uznanych za abuzywne, ani pomijać lub nierzetelnie informacji, które są wymagane ustawą ani w żaden inny sposób godzić w interesy konsumentów. Orzeczona kara powinna stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania, tak aby jej nałożenie skutkowało zapobieżeniem 14 zaistnienia podobnych sytuacji w przyszłości. W opinii Prezesa UOKIK należy podkreślić aspekt edukacyjny i wychowawczy zastosowanego środka oraz wyrazić nadzieję, że odniesie on spodziewany skutek na przyszłość. Poza wymiarem indywidualnym kary należy zwrócić uwagę na jej wymiar ogólny, funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników rynku. W przedmiotowym postępowaniu kary pieniężne zostały nałożone w związku ze stosowaniem przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na posługiwaniu się w obrocie konsumenckim klauzulami tożsamymi z postanowieniami wpisanymi do Rejestru oraz naruszeniem przepisów dotyczących sprzedaży konsumenckiej oraz ustawowego obowiązku Przedsiębiorcy do udzielania konsumentom zawierającym umowę na odległość rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Podstawą obliczenia wysokości przedmiotowych kar jest przychód osiągnięty przez Przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. w 2011r. Według zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku od osób fizycznych za rok podatkowy 2011 (PIT-36), przychody Barbary Świetlik - Madej z pozarolniczej działalności gospodarczej wyniosły (po zaokrągleniu do pełnej złotówki) 772 166 złotych (słownie: siedemset siedemdziesiąt dwa tysiące sto sześćdziesiąt sześć). Stosownie do treści przepisu art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…), maksymalna kara nakładana na przedsiębiorcę może stanowić 10 % jego przychodów, co w niniejszej sprawie daje kwotę 77 216,6 złotych (słownie: siedemdziesięciu siedmiu tysięcy dwieście szesnaście 60/100). Ustalenie wysokości kary w analizowanej sprawie ma charakter wieloetapowy, co spowodowane jest zaistnieniem licznych okoliczności mających wpływ na tę wysokość. W pierwszej kolejności, ustalając wymiar kary pieniężnej organ administracji dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych wyliczeń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wymiar kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. Ad. IV.1 sentencji decyzji W niniejszej sprawie karę pieniężną określoną w pkt IV. 1 sentencji decyzji nałożono na Przedsiębiorcę w związku z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów polegających na stosowaniu dwóch niedozwolonych postanowień umownych wpisanych do publicznego i powszechnie dostępnego Rejestru niedozwolonych postanowień umownych, prowadzonego przez Prezesa UOKiK W przedmiotowej sprawie kwestionowane klauzule umowne wpisane do Rejestru to zapisy, które skutkują wyłączeniem odpowiedzialności Przedsiębiorcy w stosunku do konsumenta z tytułu niezgodności towaru wynikającego z błędów technicznych strony internetowej sklepu oraz odmową rozpatrzenia reklamacji w przypadku nie dostarczenia protokołu sporządzonego przez kuriera w chwili odbioru. Treść zapisu pierwszej klauzuli naraża konsumenta na dodatkowe, uciążliwe formalności i sugeruje potencjalnemu konsumentowi, że jest to jedyna forma realizacji swoich roszczeń. Kolejna klauzula tożsama z wpisaną do Rejestru zwalnia z odpowiedzialności przedsiębiorcę w przypadku sprzedaży innego produktu niż zamówiony, powołując się na rozbieżne dane techniczne. Klauzule wymienione w tej grupie postanowień należy zakwalifikować jako istotne regulacje umowy, których zastosowanie - po zaistnieniu określonych w nich okoliczności - mogą doprowadzić do zmiany zakresu wynikających z niej świadczeń, tj. włączyć odpowiedzialność przedsiębiorcy wobec konsumentów i uniemożliwić korzystanie z ustawowych gwarancji przez klientów sklepów internetowych. Powyższe bezprawne praktyki 15 stosowane przez Przedsiębiorcę zostały zakwalifikowane przez organ prowadzący postępowanie jako działania o umiarkowanej szkodliwości. Jednocześnie uwzględnić należy, że ich stosowanie mogło rodzić zagrożenie dla wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli być kontrahentami Przedsiębiorcy ze względu na nieograniczony dostęp do stron internetowych sklepów. Z drugiej strony należy wskazać, że ujawniały się one na rynku, na którym występuje wielość podmiotów oferujących podobne usługi, przez co konsument ma znaczną swobodę przy wyborze kontrahenta i oferty. A zatem, choć usługi sprzedaży internetowej należą do usług, z których konsumenci korzystają w sposób powszechny, to biorąc pod uwagę możliwość wyboru innej oferty, stopień zagrożenia rozważanymi praktykami należało ocenić jako względnie umiarkowany. Ostatecznie podsumowanie wagi stwierdzonych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów z tytułu stosowania dwóch abuzywnych klauzul umownych wpisanych do Rejestru pozwoliło Prezesowi UOKIK na ustalenie, iż łącznie waga naruszeń stosowanych przez Przedsiębiorcę w przedmiotowej sprawie, kształtuje się na poziomie 0,04% przychodów osiągniętych przez Przedsiębiorcę w 2011r. Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie występowały okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Niewątpliwie okolicznością obciążającą jest ogólnopolski zasięg naruszenia, wynikający ze specyfiki działalności wykonywanej przez Przedsiębiorcę, która polegała na prowadzeniu dwóch sklepów internetowych, co skutkuje podwyższeniem kwoty bazowej o 20%. Z drugiej strony podkreślenia wymaga okoliczność, że po wszczęciu przez Prezesa UOKiK postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Przedsiębiorca zgodził się z zastrzeżeniami organu prowadzącego postępowanie, niezwłocznie wyeliminował zapisy uznane jako abuzywne i aktywnie współdziałał z Prezesem UOKIK w toku całego postępowania. Suma okoliczności łagodzących skutkuje obniżeniem kwoty bazowej o 50%. Całokształt opisanych wyżej okoliczności łagodzących i obciążających skutkuje obniżeniem kwoty bazowej o 30%, a obliczona w ten sposób kara pieniężna z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie (…) w zakresie opisanym w pkt. I sentencji decyzji została określona w wysokości 217 złotych (słownie: dwieście siedemnaście), co stanowi około 0,03% przychodu Przedsiębiorcy w 2011r. oraz około 0,28 % maksymalnego wymiaru kary. Ad. IV.2 sentencji decyzji Kolejna kara pieniężna została nałożona z tytułu stosowania przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na powoływaniu się w regulaminach sklepów internetowych na instytucję rękojmi uregulowaną w Kodeksie cywilnym, pomimo jej wyraźnego wyłączenia z obrotu konsumenckiego. Powyższa praktyka prowadzi do naruszenia praw konsumenta na etapie zawierania umowy z wpływem na jej wykonanie, w przypadkach, kiedy zakupiony towar okaże się wadliwy. Działanie Przedsiębiorcy w tym zakresie polegało na naruszeniu przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (…), która znajduje zastosowanie przy dokonywanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedaży rzeczy ruchomej osobie fizycznej, która nabywa tę rzecz w celu niewiązanym z działalnością zawodową lub gospodarczą (art. 1 ust. 1 w/w ustawy). Modyfikacje wprowadzone przez ustawodawcę dotyczą między innymi wyłączenia rękojmi przy umowach sprzedaży z konsumentami, co ma swoje odzwierciedlenie w kształcie praw przysługujących konsumentom. Przykładowo, skorzystanie przez nieświadomego konsumenta z roszczeń wynikających z rękojmi mogłoby spowodować odmowę przedsiębiorcy ze względu na upływ terminów, które są mniej korzystne dla kupującego w przy rękojmi. Reżim rękojmi objęty jest nie tylko innymi terminami i uprawnieniami przysługującymi kupującymi, ale może zostać wyłączony. Uwzględniając 16 powyższe argumenty należało zaklasyfikować powyższą bezprawną praktykę stosowaną przez Przedsiębiorcę jako działania o umiarkowanej szkodliwości. Jednocześnie uwzględnić także należy, że jej stosowanie mogło rodzić zagrożenie nie tylko dla aktualnych klientów, ale także potencjalnych konsumentów zapoznających się z ofertą sklepu internetowego. Jednoczenie stwierdzić należy, że naruszenie ujawniło się na rynku, na którym występuje wielość podmiotów oferujących podobne usługi, co powodowało, że konsumenci mieli możliwość porównania oferty Przedsiębiorcy z innymi. A zatem, choć usługi sprzedaży online należą do usług, z których konsumenci korzystają w sposób powszechny, to należy podkreślić, że konsumenci posiadali również dostęp do innych usług jubilerskich prezentowanych w Internecie. Mając na uwadze powyższe, organ prowadzący postępowanie uznał opisane w pkt II sentencji decyzji naruszenie jako praktykę o umiarkowanej szkodliwości i ustalił wagę naruszenia w tym zakresie na poziomie 0,2% przychodów osiągniętych przez Przedsiębiorcę w 2011r. Po ustaleniu kwoty bazowej w tym zakresie przystąpiono do analizy, czy miały miejsce okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością obciążającą jest ogólnopolski zasięg naruszenia, co skutkuje podwyższeniem kwoty bazowej o 20%. Jako przesłankę łagodzacą odpowiedzialność Przedsiębiorcy Prezes UOKiK uznał zaniechanie stosowania przez Przedsiębiorcę po wszczęciu postępowania opisanej praktyki oraz aktywne współdziałanie z organem administracji. Na podstawie tych okoliczności kwotę bazową obniżono o 50%. W sumie całokształt wymienionych okoliczności łagodzących i obciążających skutkuje obniżeniem kwoty bazowej o 30%. Obliczona w tym zakresie kara pieniężna z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) opisanego w pkt II sentencji decyzji została określona w wysokości 1082 złotych (słownie: tysiąc osiemdziesiąt dwa), co stanowi około 0,14 % przychodu Przedsiębiorcy w 2011r. oraz około 1,4 % maksymalnego wymiaru kary. Ad. IV. 3 sentencji decyzji Sankcja pieniężna nałożona na mocy pkt IV. 3 sentencji niniejszej decyzji z tytułu naruszenia przez Przedsiębiorcę ustawowego obowiązku udzielenia w regulaminach sklepów internetowych konsumentom zawierającym umowę na odległość rzetelnej, prawdziwej, pełnej informacji. Tym samym doszło do naruszenia praw konsumenta już w fazie zawierania kontraktu, która może mieć wpływ na sytuację konsumenta na etapie wykonania umowy. W badanym stanie faktycznym Przedsiębiorca pominął informacje odnośnie trybu postępowania reklamacyjnego, co w rezultacie mogło powodować trudności konsumenta z identyfikacją swoich roszczeń w przypadku wadliwości zakupionego towaru. Lakoniczne zapisy w zakresie procedury reklamacyjnej powodują, że procedura ta jest w całości uzależniona od uznania przedsiębiorcy, a konsument nie ma możliwości jej weryfikacji z postanowieniami regulaminu. Natomiast przywołane przepisy ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną wyraźnie wskazują na wymóg zamieszczenie w regulaminie usługodawcy świadczącym usługi drogą elektroniczną trybu postępowania reklamacyjnego. Niezgodne z prawem działanie zostało przez Prezesa UOKiK uznane jako praktyka o umiarkowanej szkodliwości. Stale rośnie liczba przedsiębiorców oferujących swoje towary w Internecie, przez co konsumenci mają szeroki wybór kontrahentów. Z drugiej strony bezprawna praktyka oddziaływała nie tylko na aktualnych i byłych klientów sklepów internetowych Przedsiębiorcy, ale także na wszystkich potencjalnych zainteresowanych zakupem. Stopień zagrożenia w tym zakresie oceniono jako względnie umiarkowany. Prezes UOKIK ustalił, iż łącznie waga naruszeń stosowanych w tym zakresie kształtuje się na poziomie 0,2% przychodów osiągniętych przez Przedsiębiorcę w 2011r. Po ustaleniu kwoty bazowej Prezes UOKiK dokonał kwalifikacji okoliczności łagodzących i obciążających wpływających na 17 wysokość kary finansowej w tego tytułu. Podobnie jak w wyżej opisanych wypadkach, okolicznością obciążającą jest ogólnopolski zasięg naruszenia, wynikający ze specyfiki działalności wykonywanej przez Przedsiębiorcę, która polegała na prowadzeniu sklepów internetowych, co skutkuje podwyższeniem kwoty bazowej o 20%. Jednocześnie Przedsiębiorca zgodził się z zastrzeżeniami organu prowadzącego postępowanie, wyeliminował zapisy uznane jako abuzywne i aktywnie współdziałał z Prezesem UOKIK w toku postępowania. Suma okoliczności łagodzących skutkuje obniżeniem kwoty bazowej o 50%. Całokształt opisanych wyżej okoliczności łagodzących i obciążających skutkuje obniżeniem kwoty bazowej o 30%. Obliczona w ten sposób kara pieniężna z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…) w zakresie opisanym w pkt III sentencji decyzji została określona na kwotę 1082 złotych (słownie: tysiąc osiemdziesiąt dwa), co stanowi około 0,14 % przychodu Przedsiębiorcy w 2011r. oraz około 1,4 % maksymalnego wymiaru kary. Reasumując, w przedmiotowym postępowaniu Prezes UOKiK z tytułu naruszenia zbiorowego interesu konsumentów nałożył sankcje finansowe o łącznej kwocie 2381 złotych (dwa tysiące trzysta osiemdziesiąt jeden), które w sumie stanowią około 0,31 % przychodu Przedsiębiorcy w 2011r. i około 3,1 % maksymalnego wymiaru kary zastrzeżonego w art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie (…). Nie uwzględniono przy obliczaniu wysokości kar stanowiska Przedsiębiorcy, który wykazywał, że w 2011r. z tytułu sprzedaży internetowej nie osiągnął żadnych przychodów. Należy podkreślić, że działalność gospodarcza jest objęta ryzykiem, a stwierdzenie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie wymaga umyślnego działania przedsiębiorcy. Od podmiotu profesjonalnego należy wymagać należytej staranności w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Nakładając niniejszą decyzją kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o ochronie (…), Prezes UOKIK wziął pod uwagę, że sankcja finansowa ma charakter represyjny (nakładana jest za naruszenie ustawowych zakazów) oraz prewencyjny (ma zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa), zaś zagrożenie nią, czyli potencjalna możliwość nałożenia kary przez Prezesa UOKIK, nadaje jej charakter dyscyplinujący (vide: wyrok SN z dnia 7.04.2004r., sygn. akt: III SK 31/04). Biorąc pod uwagę powyższe, kary pieniężne nałożone na Przedsiębiorcę są adekwatna do stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie (…). Decydując o nałożeniu kar pieniężnych i ich wysokości wzięto pod uwagę wszystkie wyżej opisane okoliczności. Orzeczone kary powinny również stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania, tak, aby ich nałożenie skutkowało w przyszłości zapobieżeniem zaistnienia podobnych sytuacji. Ważny jest też wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanych sankcji, który ma wpłynąć na Przedsiębiorcę w zakresie jego przyszłych decyzji gospodarczych. Poza wymiarem indywidualnym kar, należy również podkreślić ich wymiar ogólny, funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników rynku. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie (…) kary pieniężne należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Ad. pkt V sentencji decyzji Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie (…) Prezes UOKIK rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Natomiast w myśl art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie (…) jeżeli w wyniku postępowania Prezes 18 UOKIK stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Analogicznie - stosownie do treści przepisu art. 264 § 1 k.p.a. - jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do kosztów postępowania – zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. - zalicza się (…) również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Postępowanie w sprawie stosowania przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes UOKiK - w pkt I- III sentencji decyzji - stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie (…). Kosztami postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa UOKIK ze stroną i w związku z tym postanowiono obciążyć Przedsiębiorcę kosztami postępowania w wysokości 28,15 złotych (słownie: dwadzieścia osiem złotych 15/100). Koszty niniejszego postępowania przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5). W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie IV niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie (…) oraz art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie (…), przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5). Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Leszek Piekarz Dyrektor Delegatury Otrzymują: 1. Barbara Świetlik – Madej, Pracownia Złotnicza, ul. Grunwaldzka 40, 35-025 Rzeszów 2. a/a