RKR-34/2003

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE 31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5 Tel./Fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98 E-mail: krakow@uokik.gov.pl L.dz.RKR-521-4/02/MS/LP-48/03 Kraków, dn. 24 listopada 2003r. DECYZJA Nr RKR - 34 /2003 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86 poz. 804) oraz § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18 poz. 172) - po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego na wniosek: - Ośrodka Hodowli Zarodowej Osięciny Sp. z o.o. z siedzibą w Osięcinach, przy ul. Włocławskiej 2, - Okręgowego Związku Hodowców Bydła z siedzibą w Opolu, przy ul. Wrocławskiej 170, - Wojewódzkiego Związku Hodowców i Producentów Bydła w Bielsku-Białej z siedzibą w śywcu, przy ul. Browarnej 2 w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. na podstawie art. 9, w związku z art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 powołanej na wstępie ustawy o ochronie (...) uznaje się za praktykę ograniczającą konkurencję naduŜywanie przez Małopolskie Centrum Biotechniki Sp. z o.o. w Krasnem pozycji dominującej na lokalnym rynku dostarczania nasienia zwierząt gospodarskich obejmującym województwa: śląskie, opolskie, małopolskie i podkarpackie, polegające na uniemoŜliwianiu producentom i importerom nasienia dostarczanego za pośrednictwem Centrum, dokonywania bezpośrednich rozliczeń z nabywcami nasienia przez nich wyprodukowanego lub importowanego, co ogranicza tym producentom i importerom moŜliwość konkurowania z Centrum i stosowania własnej polityki sprzedaŜy w zakresie warunków i terminów płatności. i nakazuje się Centrum jej zaniechania. II. na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 w/w ustawy o ochronie (...) uznaje się praktykę Małopolskiego Centrum Biotechniki Sp. z o.o. w Krasnem polegającą na odmowie - w okresie od 23 stycznia do 17 kwietnia 2001 r. - dostarczania hodowcom i indywidualnym inseminatorom nasienia wyprodukowanego i importowanego przez naleŜącą do OHZ Osięciny Sp. z o.o. Stację Hodowli Zwierząt INTERGEN w Drogomyślu za ograniczającą konkurencję i naruszającą zakazy, o których mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 5 w/w ustawy, tj. naduŜywanie pozycji dominującej na lokalnym rynku dostarczania nasienia zwierząt gospodarskich obejmującym województwa: śląskie, opolskie, małopolskie i podkarpackie, poprzez: - ograniczenie zbytu ze szkodą dla kontrahentów, - przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do rozwoju konkurencji; oraz stwierdza się zaniechanie przez Centrum w/w praktyki z dniem 17.04.2001 r. 2 III. na podstawie art. 11 ust. 1 ww. ustawy o ochronie (...) nie stwierdza się stosowania przez Małopolskie Centrum Biotechniki Sp. z o.o. w Krasnem praktyki ograniczającej konkurencję, o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1, 5 i 6 ustawy o ochronie (...), polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku dostarczania nasienia zwierząt gospodarskich obejmującym województwa: śląskie, opolskie, małopolskie i podkarpackie, poprzez ustalenie i pobieranie opłaty za dostawę nasienia innych - poza Centrum - jego producentów lub importerów w wysokości 6 zł za 1 za 1 porcję. UZASADNIENIE W dniu 21 sierpnia 2002 r. organ antymonopolowy - postanowieniem Nr RKR-141/2002 - wszczął na wniosek: - Ośrodka Hodowli Zarodowej Osięciny Sp. z o.o. w Osięcinach – zwanego dalej „Ośrodkiem”, - Okręgowego Związku Hodowców Bydła z siedzibą w Opolu, - Wojewódzkiego Związku Hodowców i Producentów Bydła w Bielsku-Białej z siedzibą w śywcu, postępowanie antymonopolowe w związku z podejrzeniem naduŜywania przez Małopolskie Centrum Biotechniki Sp. z o.o. w Krasnem (zwane dalej „Centrum”) pozycji dominującej na lokalnym rynku dostarczania nasienia zwierząt gospodarskich na terenie województw: śląskiego, opolskiego, małopolskiego i podkarpackiego poprzez: - odmowę dostarczania hodowcom i indywidualnym inseminatorom nasienia wyprodukowanego i importowanego przez - naleŜącą do OHZ Osięciny Sp. z o.o. - Stację Hodowli Zwierząt INTERGEN w Drogomyślu (zwaną dalej „INTERGEN”) - co moŜe stanowić naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 5 ustawy o ochronie (...), - ustalenie i pobieranie opłaty za dostawę nasienia innych producentów lub importerów w wysokości 6 zł - co moŜe stanowić naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 5 i 6 w/w ustawy. Pismem z dnia 5.11.2002 r. ww. Wnioskodawcy wnieśli o rozszerzenie postępowania antymonopolowego, o kolejne dwa zarzuty. Ich zdaniem przejawem naduŜywania przez Centrum pozycji dominującej na rynku dostarczania nasienia jest takŜe stworzenie systemu rozliczeń, który uniemoŜliwia INTREGENOWI dokonywanie bezpośrednich rozliczeń finansowych z ostatecznymi nabywcami nasienia przez tę Stację wyprodukowanego lub importowanego. W ocenie Wnioskodawców stanowi to naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy o ochronie (...). Po przeprowadzeniu analizy powyŜszego Ŝądania oraz wyjaśnień udzielonych przez Centrum, organ antymonopolowy - postanowieniem Nr RKR-3/2002 z dnia 9.01.2003r. - rozszerzył prowadzone postępowanie antymonopolowe o zarzut naduŜywania przez Centrum pozycji dominującej na lokalnym rynku dostarczania nasienia zwierząt gospodarskich w sposób określony w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (...), polegającego na uniemoŜliwianiu producentom i importerom nasienia dostarczanego za pośrednictwem Centrum, dokonywania bezpośrednich rozliczeń z nabywcami nasienia przez nich wyprodukowanego lub importowanego, co ogranicza tym producentom i importerom moŜliwość konkurowania z Centrum i stosowania własnej polityki sprzedaŜy w zakresie warunków i terminów płatności. 3 Dokonując oceny wyŜej opisanego działania Centrum organ antymonopolowy uznał natomiast, iŜ nie stanowi to zarzucanej przez Wnioskodawców praktyki ograniczającej konkurencję określonej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie (…) i prawomocną juŜ decyzją Nr RKR-3/2003 z dnia 31.01.2003r. – odmówił wszczęcia postępowania antymonopolowego w tym zakresie. W toku postępowania antymonopolowego – którego zakres został określony postanowieniami Nr RKR-141/2002 i Nr RKR-3/2002 – organ antymonopolowy ustalił, co następuje: Małopolskie Centrum Biotechniki Sp. z o.o. w Krasnem zostało utworzone w 2000 r. – wraz z 3 innymi spółkami Skarbu Państwa w Poznaniu, Łowiczu i w Bydgoszczy – na bazie części mienia stanowiącego przedmiot zarządu Centralnej Stacji Hodowli Zwierząt lub jej oddziałów. Przedmiotem działalności Centrum jest m. innymi pozyskiwanie, konfekcjonowanie, przechowywanie i dostarczanie nasienia zwierząt gospodarskich, na co - jako jedyne na terenie województw: małopolskiego, podkarpackiego, śląskiego i opolskiego - uzyskało zezwolenia właściwych wojewodów. W dniu 12 lutego 2002 r. wszedł w Ŝycie art. 29a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2002 nr 207, poz. 1762) - zwanej dalej „ustawą o organizacji hodowli (...)”. Stanowi on, iŜ podmiot posiadający zezwolenie na dostarczanie nasienia zobowiązany jest - na Ŝądanie hodowców lub przedsiębiorców świadczących usługi inseminacyjne - dostarczyć nasienie kaŜdego rozpłodnika dopuszczonego do uŜycia w inseminacji (ust. 1), przy czym ceny samego nasienia ustala podmiot, który nasienie wyprodukował lub importował, a opłata za dostawę nasienia nie moŜe być wyŜsza od kosztów związanych bezpośrednio z jego przechowywaniem i dostarczeniem (ust. 2). W świetle powyŜszego z jednej strony Centrum zobowiązane jest do dostarczania zarówno nasienia wyprodukowanego (pozyskanego) we własnym zakresie (zwanego dalej „nasieniem własnym”), jak i nasienia innych jego producentów lub importerów, w tym INTERGENU (zwanego dalej „nasieniem obcym”), z drugiej natomiast hodowcy i indywidualni inseminatorzy (zwani dalej „nabywcami”), mający siedziby na terenie w/w województw, muszą zaopatrywać się w nasienie zwierząt gospodarskich wyłącznie za pośrednictwem Centrum. Obowiązek korzystania z tego pośrednictwa dotyczy zarówno nasienia własnego Centrum, jak i nasienia obcego. Wobec powyŜszego naleŜy przyjąć, iŜ w rozwaŜanej sprawie rynkiem właściwym w rozumieniu art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie (...) jest lokalny (ograniczony do obszaru 4 w/w województw) rynek dostarczania nasienia zwierząt gospodarskich, a Centrum posiada na tym rynku pozycję monopolistyczną, będącą kwalifikowaną formą pozycji dominującej, zdefiniowanej w art. 4 pkt 9 tej ustawy. W dniu 27.07.1999 r. INTERGEN zawarł ze Stacją Inseminacyjno-Hodowlaną w Karczowie - która obecnie jest jednostką organizacyjną Centrum, a wówczas była jednostką organizacyjną Stacji Hodowli i Unasieniania Zwierząt w Krasnem, tj. poprzednika prawnego Centrum - umowę sprzedaŜy komisowej nasienia, zgodnie z którą INTERGEN był zobowiązany dostarczać nasienie do siedziby Stacji lub podległego jej Zakładu Unasieniania Zwierząt w Raciborzu, a w uzasadnionych przypadkach – bezpośrednio nabywcom, przy czym dokumenty związane z zakupem miały być przekazywane Stacji. 4 Na podstawie tej umowy Centrum, a wcześniej jego poprzednik prawny - pobierali od INTERGENU z tytułu sprzedaŜy komisowej wynagrodzenie w naturze w postaci 5% nasienia INTERGENU sprzedanego za pośrednictwem Stacji w Karczowie. PowyŜsza umowa została wypowiedziana przez Centrum pismem z dnia 29.12.2000 r. i rozwiązana ostatecznie z dniem 31.01.2001r. W dniu 12.01.2001r. INTERGEN otrzymał od Centrum projekt nowej umowy komisu. Przewidywała ona w § 4, Ŝe za kaŜdą sprzedaną porcję nasienia INTERGEN-u, ten zapłaci Centrum z tytułu pośrednictwa opłatę w wysokości 6 zł za 1 porcję. Oferta Centrum nie została przyjęta przez INTERGEN, który w piśmie z dnia 23.01.2001 r. wyraził zgodę na uiszczanie opłaty z tytułu pośrednictwa jedynie w wysokości 3 zł. Propozycji tej Centrum nie zaakceptowało i ostatecznie strony nie zawarły umowy w sprawie pośrednictwa w sprzedaŜy nasienia INTERGENU. Od tego czasu aŜ do dnia wydania niniejszej decyzji, sprzedaŜ ta odbywa się w ten sposób, iŜ Centrum przyjmuje zamówienie nabywcy na nasienie INTERGENU i samo to nasienie od INTERGENU kupuje, regulując naleŜności z tego tytułu w terminie 30 dniowym. Następnie Centrum nasienie zakupione od INTERGENU sprzedaje zamawiającemu je nabywcy pobierając od niego zapłatę w gotówce, w dniu odbioru. Cena, jaka figuruje na fakturze wystawionej przez Centrum ostatecznemu nabywcy takiego nasienia, stanowi sumę ceny nasienia stosowanej przez INTERGEN i opłaty za dostarczenie - ustalonej przez Centrum w wysokości 6 zł za 1 porcję. Opłata za dostarczanie nasienia w wysokości 6 zł została wprowadzona zarządzeniem wewnętrznym Centrum Nr 3/3/2000 z dnia 1 grudnia 2000 r. i była pobierana w tej wysokości do dnia wydania niniejszej decyzji. W ocenie Wnioskodawców Centrum winno umoŜliwić producentom i importerom nasienia – w tym INTERGENOWI - bezpośrednie wystawianie nabywcom faktur za nasienie, a samo ograniczyć się wyłącznie do pobierania od nich opłaty za dostarczenie nasienia i wykonania w zamian ciąŜących na nim obowiązków w zakresie nadzoru nad obrotem nasieniem. Centrum nie godzi się na taką współpracę, co - zdaniem Wnioskodawców - ogranicza konkurencję na rynku i uniemoŜliwia przedsiębiorcom takim jak INTERGEN decydowanie o warunkach na jakich sprzedawany jest ich produkt. Nadto – jak zarzucili we wniosku – Centrum podjęło działania zmierzające do ograniczenia sprzedaŜy za swoim pośrednictwem nasienia INTERGENU. Zdaniem Wnioskodawców Centrum dwukrotnie wstrzymało sprzedaŜ nasienia INTERGENU - po raz pierwszy w okresie od 23 stycznia do 17 kwietnia 2001 r. i po raz drugi w okresie od 1 stycznia do 13 lutego 2002 r. Na dowód powyŜszego Wnioskodawcy przedłoŜyli kopię pisma Stacji Inseminacyjno- Hodowlanej w Karczowie (bez daty), w świetle którego inseminatorzy wykonujący usługi inseminacyjne zostali zobowiązani przez Centrum do wykorzystania nasienia pochodzącego od INTERGENU do dnia 31.01.2001r. a po tej dacie, nasienie to mogli wykorzystywać wyłącznie do wykonywania zabiegów powtórkowych. W piśmie tym poinformowano takŜe inseminatorów, iŜ „dalsze uŜywanie n/w nasienia (nasienia INTERGENU – przyp. UOKiK) zostanie podane w późniejszym terminie”. W ocenie Wnioskodawców, dowodami na okoliczność ograniczenia sprzedaŜy są takŜe liczne pisemne interwencje składane w lutym i w marcu 2001 r. u Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przez Radę Powiatu Cieszyńskiego, Okręgowy Związek Hodowców Bydła w Opolu oraz Związek Hodowców i Producentów Bydła Ziemi Cieszyńskiej. Wnioskodawcy przedłoŜyli kopie tych interwencji, a takŜe wystosowane w ich następstwie pismo Departamentu Produkcji Zwierzęcej i Weterynaryjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11.04.2001 r., do Przewodniczącego Rady Nadzorczej Centrum, w którym 5 Ministerstwo zwróciło się o „przeanalizowanie prawidłowości działania Spółki” w związku z licznymi skargami dotyczącymi „głównie odmowy dostarczania hodowcom wybranego przez nich nasienia i odmowy dostarczania nasienia zamówionego przez prywatne podmioty prowadzące sztuczne unasienianie”. Wnioskodawcy przedłoŜyli takŜe oświadczenia złoŜone przez hodowców: Jacka Mazura, Martina Ziaję i Piotra Anderwalda, w świetle których Centrum w okresie styczeń – kwiecień 2001r. oraz w styczniu 2002r. odmawiało nabywcom sprzedaŜy zamówionego przez nich nasienia INTERGENU oraz stosowania tego nasienia przy pierwszych zabiegach inseminacyjnych. Wnioskodawcy podnieśli równieŜ, iŜ w dniu 26.03.2003 r. odbyło się spotkania zorganizowane przez jednego z nich, tj. Okręgowy Związek Hodowców Bydła w Opolu, w celu omówienia i złoŜenia protestu przeciwko blokowaniu przez Centrum dostępu do nasienia buhajów zagranicznych. W spotkaniu tym uczestniczyli m.in. przedstawiciele Centrum, Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt w Warszawie, INTERGENU oraz poseł na Sejm RP. W ocenie Wnioskodawców, powyŜsze fakty stanowią dowód, iŜ odmowa przyjęcia przez INTERGEN warunków nowej umowy komisu spowodowała restrykcje ze strony Centrum, polegające na odmowie zakupu nasienia wyprodukowanego lub importowanego przez INTERGEN, jak równieŜ odmowie sprzedaŜy hodowcom i indywidualnym inseminatorom tego nasienia oraz wykonywania zabiegów inseminacyjnych przy uŜyciu nasienia pochodzącego od INTERGENU. Wnioskodawcy podnieśli równieŜ, iŜ opłata, jaką w stosowanym przez siebie systemie pośrednictwa w sprzedaŜy nasienia obcego pobiera Centrum, tj. 6 zł za 1 porcję, jest nadmiernie wygórowana i przynosi Centrum nieuzasadnione korzyści. UwaŜają, iŜ opłata ta znacznie przekracza koszty związane z dostarczaniem, o których mowa w cytowanym wcześniej art. 29a ust. 2 ustawy o organizacji hodowli (...). Wg szacunków Wnioskodawców koszty Centrum nie powinny przekraczać 2 zł za 1 porcję, w tym 1 zł z tytułu kosztów transportu nasienia z Centrum do nabywców oraz ok. 0,20 zł z tytułu obsługi rozumianej jako przygotowanie kontenera, pakowanie nasienia, przygotowanie dokumentów i wartości zuŜytego azotu. Swoje szacunki w tym zakresie oparli na okoliczności, iŜ sam INTERGEN, transportując swoje nasienie do Centrum, ponosi koszt jednostkowy transportu ok. 1,10 zł za 1 porcję, natomiast Instytut Zootechniki w Balicach - z którym INTERGEN zawarł umowę w zakresie przechowywania i dystrybucji nasienia - obciąŜa go kwotą 0,35 zł za 1 porcję z tytułu tych czynności. Wnioskodawcy wskazali równieŜ, iŜ poza ww. kosztami transportu i przechowywania, Centrum ponosi takŜe koszty obsługi informatycznej, jednak nie posiadają wiedzy i doświadczenia umoŜliwiających ich ocenę. Stwierdzili przy tym, Ŝe skoro Centrum prowadzi hurtowy obrót nasieniem, jednostkowe koszty transportu i przechowywania nasienia powinny być niŜsze od kosztów ponoszonych przez INTERGEN. W ocenie Wnioskodawców opłata za dostawę nasienia w wysokości 6 zł znacząco – w niektórych wypadkach nawet o 100 % - podraŜa ostateczną cenę nasienia INTERGEN-u, sprzedawanego za pośrednictwem. Odpowiadając na zarzuty Wnioskodawców, Centrum – w pismach z dnia: 9.09.2002r., 5.12.2002r., 27.01.2003 r. – stwierdziło, iŜ stosowany przez nie sposób rozliczeń oparty jest na dwóch umowach kupna-sprzedaŜy i odrębnych rozliczeniach: z producentem lub importerem nasienia oraz z jego ostatecznym nabywcą (hodowcą lub indywidualnym inseminatorem) i jako taki mieści się w ramach swobody gospodarczej. W ocenie Centrum system ten nie przynosi Ŝadnemu z uczestników obrotu korzyści i nie wpływa na stan konkurencji na rynku a nadto umoŜliwia kontrolę obrotu nasieniem, eliminując wprowadzanie 6 do obrotu nasienia poza jego wiedzą. Jako przykład takiego niezgodnego z obowiązującymi przepisami obrotu nasieniem Centrum podało działalność indywidualnego inseminatora p. Remigiusza Czarneckiego, który w okresie wrzesień 2001r. – styczeń 2002r. nabył pewną ilość nasienia INTERGENU bezpośrednio od tego importera z pominięciem pośrednictwa Centrum. Jednocześnie Centrum przyznało (pisma z dnia 5.12.2002r. i 23.01.2003r.), Ŝe w ciągu całego 2001 r. oraz w okresie od stycznia do lutego 2002 r. stosowało równocześnie dwa systemy rozliczeń. Producenci i importerzy nasienia mogli rozliczać się z nabywcami bezpośrednio, lub mogli czynić to za pośrednictwem Centrum, które najpierw kupowało od producentów i importerów nasienie na własny rachunek, a następnie odsprzedawało je hodowcom i indywidualnym inseminatorom. Centrum podniosło, Ŝe ponowne wprowadzenie takiego systemu spowodowałoby konieczność indywidualnego księgowania na odrębnym koncie księgowym i wiązałoby się ze zmianami w obowiązującym w Centrum planie kont oraz w informatycznym programie księgowym. Odnosząc się do zarzutu ograniczenia pośredniczenia w sprzedaŜy nasienia pochodzącego z INTERGENU Centrum podniosło, iŜ działania te nie miały miejsca w Ŝadnym z podanych przez Wnioskodawców okresach, tj. ani od 23 stycznia do 17 kwietnia 2001 r. ani od 1 stycznia do 13 lutego 2002 r. Centrum zakwestionowało oświadczenia hodowców M. Ziaji i P. Anderwalda, przedkładając wykazy sprzedanego im nasienia INTERGENU oraz dokonanych w ich stadach inseminacji z uŜyciem tego nasienia, świadczące, Ŝe posiadali oni moŜliwość zakupu tego nasienia oraz wykorzystywania go w inseminacji. Jego zdaniem, powyŜsza okoliczność dowodzi, iŜ nie miała miejsca - zarzucana Centrum – odmowa sprzedaŜy nasienia pochodzącego z INTERGENU. Z przedłoŜonego przez Centrum zestawienia ilości nasienia INTERGENU dostarczonego w za jego pośrednictwem w okresie od czerwca 2000 r. do lipca 2002 r. (załącznik do pisma z dnia 5.12.2002 r.) wynika, Ŝe w okresie luty - marzec 2001r., tj. w miesiącach wskazanych przez Wnioskodawcę, jako pierwszy z okresów odmowy dystrybucji nasiania, Centrum nie zakupiło od INTERGENU ani jednej porcji nasienia, mimo Ŝe hodowcy i inseminatorzy złoŜyli zamówienia odpowiednio na 180 i 160 porcji. SprzedaŜ nasienia INTERGENU - zrealizowana za pośrednictwem Centrum w tych miesiącach wg faktur – wyniosła odpowiednio 87 i 20 porcji, podczas gdy w miesiącach: poprzednich, tj. od października do grudnia 2000 r. nie była niŜsza niŜ 236 porcji miesięcznie, a w miesiącach następnych tj. od maja do lipca 2001r. nie była niŜsza niŜ 272 porcje miesięcznie. Z przedłoŜonego przez Centrum zestawienia wynika takŜe, iŜ ilość inseminacji wykonanych nasieniem INTERGENU przez inseminatorów etatowych Centrum w miesiącach luty - marzec 2001 r., nie odbiegała od ilości zabiegów dokonanych w miesiącach wcześniejszych i późniejszych. Podając powyŜsze dane liczbowe Centrum wyjaśniło równocześnie, iŜ faktyczna liczba porcji nasienia INTERGENU dystrybuowana przez nie w lutym i w marcu 2001r. była wyŜsza niŜ wykazana w zestawieniu sporządzonym na postawie wystawionych faktur i wyniosła odpowiednio: 706 oraz 344 porcje. Centrum przyznało, Ŝe nasienie to – mimo Ŝe było przedmiotem jego dystrybucji - nie było przez nie fakturowane i zostało rozliczone bezpośrednio pomiędzy INTERGENEM a odbiorcami. Liczba dystrybuowanego w ten sposób nasienia została ustalona na podstawie zaświadczeń unasieniania, które Centrum 7 otrzymało od inseminatorów w celu wprowadzenia zaszłości hodowlanych do systemu informatycznego INSEMIK. Analiza danych liczbowych przedłoŜonych przez Centrum wskazuje, iŜ w miesiącach styczeń - luty 2002r, tj. w drugim z okresów uznanych przez Wnioskodawców za okres ograniczania dystrybucji nasienia INTERGENU, Centrum zakupiło odpowiednio 725 i 1205 porcji tego nasienia oraz dostarczyło odbiorcom 370 i 754 porcje. PowyŜsze wielkości w odniesieniu zarówno do zakupionego, jak i do dystrybuowanego przez Centrum nasienia INTERGENU są zbliŜone do ilości nasienia zamawianego i dystrybuowanego w miesiącach poprzedzających i następnych. Centrum – odpowiadając na zarzut dotyczący wysokości opłaty za dostarczenie nasienia obcego – stwierdziło, iŜ jest ona uzasadniona, poniewaŜ jako spółka prawa handlowego działająca na podstawie rachunku ekonomicznego, jest nastawione na wypracowanie zysku. Mając to na uwadze, w roku 2001 – wobec braku odmiennych regulacji prawnych - opłata za przechowywanie i dostawę nasienia obcego uwzględniała zysk na poziomie 10%, natomiast od dnia wejścia w Ŝycie art. 29a ustawy o organizacji hodowli (...), tj. od 12.02.2002r., opłata odpowiada wyłącznie ponoszonym kosztom. Centrum przedłoŜyło kalkulację opłaty za dostarczanie nasienia obowiązującej w 2001 r. wnosząc równocześnie o ograniczenie wglądu do niej pozostałym stronom postępowania. Organ antymonopolowy postanowieniem nr RKR-159/2002 z dnia 20.09.2002 r. odmówił uwzględnienia tego wniosku, jednakŜe Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów - postanowieniem z dnia 29.04.2003 r. (sygn. akt XVII Amz 34/02) - zmienił postanowienie organu i ograniczył Wnioskodawcom prawo wglądu do tej kalkulacji. Równocześnie, w innym postępowaniu antymonopolowym prowadzonym na wniosek innego przedsiębiorcy, Centrum przedłoŜyło kalkulację opłaty za dostarczenie nasienia obowiązującej po dniu 12.02.2002 r. Kalkulacja ta została na wniosek Centrum objęta ograniczeniem prawa wglądu dla pozostałych stron postępowania oraz postanowieniem RKR-214/2003 z dnia 16.06.2003r. zaliczona na poczet dowodów w postępowaniu niniejszym. Odnosząc się do wyliczeń Wnioskodawców, w zakresie kosztów dostarczania nasienia i powołanej przez nich argumentacji dotyczącej opłat pobieranych przez - nie będący stroną niniejszego postępowania (przyp. UOKiK) - Instytut Zootechniki w Balicach Centrum stwierdziło, iŜ jest to instytucja naukowa, która działać moŜe na innych zasadach finansowych niŜ spółka Skarbu Państwa, jaką jest Centrum. Instytut zajmuje się przede wszystkim działalnością badawczą oraz przechowywaniem rezerw genetycznych, co powoduje, Ŝe jego koszty przechowywania są inne od kosztów Centrum. Wg Centrum stosowana przez Instytut stawka 0,35 zł netto za przechowywanie nasienia nie ma pokrycia w rzeczywistych kosztach, które są rekompensowane opłatami z innych rodzajów działalności Instytutu. Z uwagi na to, iŜ niniejsze postępowanie antymonopolowe było kolejnym prowadzonym przeciwko Centrum, organ antymonopolowy postanowił zaliczyć w poczet dowodów w tym postępowaniu cześć informacji i dokumentów uzyskanych w ramach postępowań wcześniej prowadzonych. I tak: - powołanym juŜ postanowieniem nr RKR-214/2003 z dnia 16.06.2003r., zaliczono w poczet dowodów informacje zawarte w odpowiedziach udzielonych przez Centrum oraz przez jego pełnomocnika w ramach zakończonych postępowań antymonopolowych o sygn. akt: RKR-521-1/02/LP oraz RKR-521-3/02/LP. 8 - postanowieniem nr RKR-227/2003 z dnia 16.07.2003r. zaliczono informacje zawarte w odpowiedziach udzielonych w ramach zakończonych postępowań antymonopolowych o sygn. akt: RKR-521-2/02/LP oraz RKR-521-3/02/LP przez: - Wielkopolskie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt w Poznaniu z siedzibą w Tulcach Sp. z o.o. – pismo z dnia 7.12.2001r. (znak: PZ/org/07/43/2001), oraz z dnia 9.08.2002r. (bez znaku). - Stację Hodowli i Unasienia Zwierząt w Bydgoszczy – pismo z dnia 12.04.2002r. (znak: Rp/R/904/02) oraz z dnia 4.12.2002 r. (znak: Rp/R/01), - Mazowieckie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt Sp. z o.o. w Łowiczu – pismo z dnia 9.08.2002r. (znak: Z/010/95/2002). - postanowieniami: RKR-279/2003 z dnia 19.09.2003r. oraz RKR-289/2003 z dnia 13.10.2003r. zaliczono informacje uzyskane w toku czynności podjętych na podstawie art. 76 na skutek odwołania Centrum od decyzji nr RKR-21/2003 i zawarte w: - protokole kontroli przeprowadzonej w siedzibie Centrum, - protokołach kontroli przeprowadzonych w 2 jednostkach organizacyjnych Centrum, tj.: Przedstawicielstwie Spółki w Zabierzowie i Stacji Oceny Buhajów w Brzesku, - pismach Przedstawicielstwa Spółki w Zabierzowie z dnia 10.10.2003r. (znak: PSZb/091/1/2003) oraz Stacji Oceny Buhajów w Brzesku z dnia 10.10.2003r. (znak: SOB09/01/03) odnoszących się do ustaleń przeprowadzonej kontroli. Z powołanych wyŜej dowodów – w części dotyczącej kwestionowanej przez Wnioskodawców opłaty za dostarczenie nasienia - wynika, co następuje: Do czynności generujących koszty przechowywania i dostarczenia nasienia, o których mowa w art. 29 a ust. 2 ustawy o hodowli (...) Centrum zalicza wszystkie te, które mają na celu zapewnienie nadzoru nad zachowaniem zasobów genetycznych, hodowlą i rozrodem zwierząt, w tym: - przyjęcie nasienia do Banku Nasienia, sprawdzenie ilości i jakości przesyłki, - rejestrację nasienia w systemie informatycznym, - wprowadzenie po stronie przychodów dla danego Punktu Unasienniania Zwierząt stanów nasienia w dziale rejestracji usług inseminacyjnych, - wprowadzenie zaszłości finansowych w dziale księgowości, - przechowywanie nasienia w ciekłym azocie, - dystrybucję nasienia pod nadzorem lekarza weterynarii, - przygotowanie dokumentacji wysyłkowej, - załadunek przesyłki i transport do odbiorcy, - przekazanie nasienia i dokumentacji hodowlanej odbiorcy, - przyjmowanie zaświadczeń unasienniania z wykonywanych zabiegów i ich rejestrowanie w systemie informatycznym INSEMIK. Centrum dostarcza nabywcom zarówno nasienie buhajów jak i knurów, jednak pośredniczy wyłącznie w dostawie „obcego” nasienia buhajów, a nasienie knurów – które ze względu na właściwości fizjologiczne nie moŜe być magazynowane – takiemu pośrednictwu nie podlega (Centrum dostarcza wyłącznie „własne” nasienie knurów). Nasienie buhajów, po jego wyprodukowaniu przez Centrum lub sprowadzeniu od innych jego producentów lub importerów, trafia do jednego z 3 banków nasienia zlokalizowanych w 9 Krasnem, Nowym Sączu i Karczowie. Z banków tych nasienie dostarczane jest do punktów inseminacyjnych, którymi – w rozumieniu Centrum - są inseminatorzy etatowi MCB lub inseminatorzy indywidualni, wykonujący zabiegi inseminacyjne u hodowców. Fakt dostarczenia tego nasienia do inseminatorów oraz wykonania przez nich zabiegów ewidencjonują komórki organizacyjne Centrum zlokalizowane na terenie 4 województw i mieszczące się w: Krasnem, Brzesku, Częstochowie, Jaśle, Karczowie, Kleczy Dolnej, Nowym Sączu, Przeworsku, Raciborzu i w Zabierzowie. Dziewięć z ww. komórek z wyłączeniem jednostki w Krasnem, a takŜe Stacja w Czerminie (łącznie 10 jednostek) ewidencjonuje równieŜ dystrybucję nasienia knurów produkowanego w jednostkach w Czerminie, Kleczy Dolnej i w Częstochowie i dostarczanego do punków inseminacyjnych. W okresie od 1 stycznia do 30 września 2002 r., a zatem po blisko 3 kwartałach pobierania opłaty, o której mowa w art. 29 a ustawy o organizacji hodowli (...), Centrum dostarczyło nabywcom 403.848 porcji nasienia buhajów, w tym 343.663 porcji nasienia własnego i 60.185 porcji nasienia obcego. Centrum nie prowadzi odrębnej ewidencji kosztów przechowywania i dostarczania nasienia i ewidencjonuje je łącznie z kosztami jego produkcji. Wg wyjaśnień Centrum, koszty przechowywania i dostarczania nasienia własnego buhajów i knurów - uwzględnia w cenie tegoŜ nasienia, natomiast w przypadku nasienia obcego buhajów - pobiera kwestionowaną przez Wnioskodawców opłatę 6 zł za 1 porcję. Na Ŝądanie organu antymonopolowego Centrum określiło szacunkowo wysokość kosztów przechowywania i dostarczenia nasienia buhajów poniesionych w okresie od 1.01. do 30.09. 2002 r. Zdaniem Centrum jest to kwota 2.334.490 zł. W toku kontroli przeprowadzonej w siedzibie Centrum ustalono, iŜ w kwocie tej zostały uwzględnione: - całość kosztów banku nasienia zaewidencjonowanych na koncie 530 w łącznej wysokości 112.329 zł. W bankach nasienia przechowuje się wyłącznie nasienie buhajów, nie przechowuje się tam nasienia knurów; - koszty ogólnozakładowe, na które składają się koszty infrastruktury (konto 550) i koszty zarządu (konto 551) w łącznej wysokości 791.161 zł. Wielkość ta została ustalona jako 20 % sumy obu ww. rodzajów kosztów poniesionych przez Centrum, - wynagrodzenia w kwocie 1.431.000 zł. Wielkość ta została ustalona poprzez pomnoŜenie średniego wynagrodzenia brutto w Centrum w okresie 9 miesięcy 2002 r. oraz liczby etatów, w ramach których zatrudnieni pracownicy - zdaniem Centrum - zajmowali się wyłącznie przechowywaniem i dystrybucją nasienia buhajów, a zatem tego nasienia, w którego sprzedaŜy pośredniczy. Zarząd Centrum przedłoŜył imienny wykaz osób zatrudnionych na tych etatach z wyszczególnieniem stanowiska, rodzaju wykonywanych czynności oraz jednostki organizacyjnej, w której stanowisko to jest zlokalizowane. Rodzaj czynności uwzględnionych w zestawieniu – w liczbie od 5 do 9 w zaleŜności od zajmowanego stanowiska – jest zgodny z cytowanym wcześniej wykazem czynności, jakie - zdaniem Centrum - naleŜy wykonać w celu dostarczenia nasienia nabywcom. W dniu 8.10.2003 r. organ antymonopolowy przeprowadził kontrole w 2 jednostkach organizacyjnych Centrum, tj. w Przedstawicielstwie Spółki w Zabierzowie oraz w Stacji Oceny Buhajów w Brzesku. W toku tych kontroli od 9 pracowników obu ww. jednostek uwzględnionych w wykazie sporządzonym przez Zarząd, których wynagrodzenia w wysokości odpowiadającej łącznie 7,5 etatom zaliczono do kosztów dostarczania nasienia 10 buhajów, pobrano wyjaśnienia na okoliczność wykonywanych przez nich czynności. Spośród tych 9 pracowników: - 3 osoby (1 z Zabierzowa, 2 z Brzeska) wyjaśniły, iŜ czynności wykonywane przez nie w ramach 3 pełnych etatów zaliczonych w koszty dostawy wyłącznie nasienia buhajów, dotyczą - w mniejszym lub większym zakresie, w zaleŜności od potrzeb - zarówno nasienia buhajów jak i knurów. Jedna z tych osób – zatrudniona w Stacji w Brzesku - dodatkowo wyjaśniła, iŜ obsługuje system informatyczny MM, w którym fakturowane są oba rodzaje nasienia, - 1 osoba (z Zabierzowa) wyjaśniła, iŜ w ramach 0,5 etatu zaliczonego w koszty dostawy wyłącznie nasienia buhajów, zajmuje się wyłącznie nasieniem knurów, - pozostałe 5 osób (1 z Zabierzowa, 4 z Brzeska) wyjaśniło, Ŝe czynności wykonywane przez nie (w sumie w ramach 4 etatów zaliczonych w koszty dostawy wyłącznie nasienia buhajów), dotyczą albo wyłącznie nasienia buhajów albo w przewaŜającej części tego nasienia, a jedynie sporadycznie nasienia knurów. W dniu 13 października 2003 r. do Delegatury UOKiK w Krakowie wpłynęły pisma: Przedstawicielstwa Spółki w Zabierzowie oraz Stacji Oceny Buhajów w Brzesku, w których kierownicy tych jednostek zgłosili zastrzeŜenia do ustaleń kontroli z dnia 8.10.2003 r. oraz złoŜyli wyjaśnienia uzupełniające do wyjaśnień złoŜonych przez pracowników. I tak: Kierownik Przedstawicielstwa Spółki w Zabierzowie podniósł, Ŝe wyjaśnienia pracownicy, która w ramach 0,5 etatu zajmuje się wyłącznie dostawą nasienia knurów, dotyczą roku 2003. Wcześniej, do 31.12.2002 r., osoba ta prowadziła rejestrację zabiegów unasienniania bydła. W odniesieniu do drugiej z osób, której wynagrodzenie w wymiarze pełnego etatu zostało uwzględnione w kosztach dostarczenia nasienia buhajów i która wyjaśniła, iŜ swoje czynności wykonuje zarówno w odniesieniu do nasienia buhajów jak i knurów, kierownik Przedstawicielstwa stwierdził, iŜ wykonywane przez nią czynności dotyczą generalnie buhajów, natomiast jeśli chodzi o trzodę chlewną wykonuje niektóre czynności sporadycznie w sytuacjach, gdy lustruje gospodarstwa rolników bądź zastępuje innych pracowników. Kierownik Przedstawicielstwa podniósł takŜe, iŜ ze względu na wahania w liczbie świadczonych usług unasienniania bydła i trzody chlewnej, stosownym zmianom ulegają takŜe czynności wykonywane przez pracowników. Kierownik Stacji w Brzesku podniósł, iŜ 2 osoby, które w toku kontroli wyjaśniły, Ŝe wykonywane przez nie czynności dotyczą zarówno nasienia buhajów jak i knurów, faktycznie są związane głównie z nasieniem buhajów a jedynie okazjonalnie z nasieniem knurów, gdyŜ podstawowe czynności związane z produkcją przygotowaniem i dystrybucją nasienia knurów odbywają się w Stacji Eksploatacji Knurów w Czerninie. Kierownik Stacji podał równieŜ, iŜ wprawdzie system magazynowy MM dotyczy zarówno nasienia bydła jak i trzody chlewnej, jednak pracownica, która w toku kontroli wyjaśniła, iŜ system ten obsługuje, faktycznie fakturuje jedynie nasienie buhajów, zaś fakturowaniem nasienia knurów zajmuje się inny pracownik. Mając na względzie powyŜsze ustalenia, organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje: Centrum prowadzi działalność na trzech rynkach produktowych. Dwa z nich są rynkami lokalnymi, obejmującymi tereny województw: małopolskiego, podkarpackiego, śląskiego i opolskiego. Są to: rynek dostarczania nasienia zwierząt gospodarskich, na którym Centrum zajmuje pozycję monopolistyczną oraz rynek usług inseminacyjnych, na którym konkuruje z innymi przedsiębiorcami - inseminatorami indywidualnymi, posiadającymi wymagane kwalifikacje. 11 Ostatnim z rynków, na których działa Centrum, jest krajowy rynek sprzedaŜy nasienia zwierząt gospodarskich. Jest to równieŜ rynek konkurencyjny, albowiem działają na nim – oprócz Centrum – pozostałe 3 spółki inseminacyjne, utworzone na bazie majątku zlikwidowanej Centralnej Stacji Hodowli Zwierząt oraz inni przedsiębiorcy, którzy - podobnie jak INTERGEN - produkują lub importują nasienie dopuszczone do wykorzystania w sztucznej inseminacji decyzją Ministra Rolnictwa. Z uwagi na okoliczność, iŜ określone powyŜej rynki są ze sobą powiązane, a działania podejmowane przez Centrum na rynku dostarczania nasienia zwierząt gospodarskich – na którym jest ono monopolistą - wywierają wpływ na konkurencję na pozostałych rynkach, działania te podlegają kontroli organu antymonopolowego pod kątem ich zgodności z przepisami ustawy o ochronie (...). Z obowiązkowego i wyłącznego pośrednictwa Centrum zmuszeni są korzystać zarówno inni producenci i importerzy nasienia, którzy – na terenie 4 województw - chcą to nasienie sprzedać, jak i indywidualni inseminatorzy i hodowcy zwierząt, którzy chcą od nich to nasienie kupić i wykorzystać do zabiegów inseminacyjnych. PowyŜsze okoliczności nadają sprawie charakter publiczny a nie jak twierdzi Centrum - indywidualny. Odnosząc się do zarzutu uniemoŜliwiania producentom i importerom nasienia dostarczanego za pośrednictwem Centrum dokonywania bezpośrednich rozliczeń z ostatecznymi nabywcami nasienia przez nich wyprodukowanego lub importowanego, organ antymonopolowy uznał, iŜ działanie to ogranicza tym przedsiębiorcom moŜliwość konkurowania z Centrum na rynku sprzedaŜy nasienia i stosowania własnej polityki w zakresie warunków i terminów płatności. Wprawdzie w stosunkach pomiędzy przedsiębiorcami obowiązuje zasada swobody umów wyraŜona w art. 353 1 k.c., to jest ona ograniczona naturą stosunku, obowiązującymi przepisami oraz zasadami współŜycia społecznego. Taką granicą wyznaczającą ramy swobody umów jest przywołana ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, a zwłaszcza przepis art. 8 ust. 2 pkt 5, zakazujący przeciwdziałania ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Stosowanie przez Centrum wyłącznie systemu rozliczeń opartego na dwóch umowach powoduje, iŜ producenci lub importerzy nasienia, którzy - nie posiadając wymaganych zezwoleń - są zmuszeni do korzystania z pośrednictwa Centrum w jego sprzedaŜy, nie mogą samodzielnie decydować o swojej polityce marketingowej. Centrum bowiem kupuje od nich nasienie, które następnie odsprzedaje hodowcom lub indywidualnym inseminatorom, stosując przy tym określone przez siebie warunki i terminy płatności. W konsekwencji przedsiębiorcy – w tym równieŜ INTERGEN – konkurujący z Centrum na rynku sprzedaŜy nasienia zwierząt hodowlanych są pozbawieni moŜliwości autonomicznego kształtowania zasad sprzedaŜy wyprodukowanego lub importowanego przez siebie nasienia. W szczególności nie mogą ustalić indywidualnie własnej polityki marketingowej uwzględniającej np. bardziej atrakcyjne dla ostatecznych nabywców i tym samym konkurencyjne wobec Centrum sposoby i terminy płatności. Stoi to w sprzeczności z treścią cytowanego w początkowej części uzasadnienia nin. decyzji przepisu art. 29 a ust. 2 ustawy o organizacji hodowli (...), który stanowi, iŜ „ceny samego nasienia ustala podmiot, który nasienie wyprodukował lub importował” . Zdaniem organu antymonopolowego pod sformułowaniem „ustalanie ceny” naleŜy rozumieć takŜe wszelkie, powszechnie stosowane na konkurencyjnym rynku techniki marketingowe, takie jak: udzielanie nabywcom nasienia kredytu kupieckiego, rabatów ilościowych. W stanie faktycznym niniejszej sprawy Centrum pozbawia samodzielności działania pozostałych producentów i importerów nasienia oraz uniemoŜliwia stosowanie przez nich powyŜszych instrumentów sprzedaŜy. Ogranicza to ich konkurencyjność wobec Centrum, które w ostateczności samo decyduje o warunkach, na jakich sprzedawane jest nasienie jego konkurentów. 12 Przyjęty przez Centrum sposób rozliczania za nasienie pochodzące od innych jego producentów lub importerów - zdaniem organu antymonopolowego – wywołuje skutki dwojakiego rodzaju. Z jednej strony uniemoŜliwia bezpośrednie rozliczanie się producentów lub importerów z nabywcami nasienia, ograniczając przy tym ich samodzielność, co w konsekwencji ogranicza ich zdolność i moŜliwości konkurowania z Centrum na lokalnym rynku sprzedaŜy nasienia, i w ostateczności przyczynia się do ograniczenia rozwoju konkurencji na tym rynku. Z drugiej natomiast strony działanie Centrum ogranicza nabywcom nasienia – tj. hodowcom i indywidualnym inseminatorom – moŜliwość swobodnego i niczym nieskrępowanego wyboru nasienia stosowanego przez nich w swojej działalności. Wartość hodowlana nasienia jest – jak twierdzi Centrum – najwaŜniejszym parametrem decydującym o konkurencyjności ofert poszczególnych producentów lub importerów nasienia. JednakŜe nie jest ono jedynym kryterium decydującym o zakupie nasienia przez hodowców. Istotne bowiem znaczenie dla nich ma równieŜ cena sprzedawanego nasienia, a w przypadku porównywalnej wartości hodowlanej i ceny – takŜe warunki i terminy zapłaty. W tym, przypadku decydujące znaczenie będą posiadać takie okoliczności, jak moŜliwość rozłoŜenia naleŜności na raty, odroczone terminy płatności (tzw. kredyt kupiecki) lub stosowane przez sprzedawcę rabaty. Reasumując opisane wyŜej działanie Centrum naleŜy je uznać za ograniczające konkurencję w sposób sprzeczny z przywołanym powyŜej art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (...). W ocenie organu antymonopolowego nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja Centrum, jakoby przyjęty i stosowany przez nie sposób rozliczeń zapewniał kontrolę obrotu nasieniem pochodzącym od innych jego producentów lub importerów. Z wyjaśnień udzielonych przez Centrum w piśmie z dnia 5.12.2002r. wynika, Ŝe 1.050 porcji nasienia pochodzącego od INTERGENU zostało rozliczonych bezpośrednio, a mimo to nasienie to zostało zaewidencjonowane w systemie informatycznym INSEMIK, na podstawie zgłoszeń inseminatorów wykonujących usługi. RównieŜ wyłącznie na podstawie zgłoszeń do systemu informatycznego Centrum ustaliło, iŜ inseminator p. R.Czarnecki dokonał inseminacji nasieniem nabytym z pominięciem Centrum. W tym stanie rzeczy naleŜy przyjąć, iŜ dostateczną kontrolę obrotu nasieniem zapewnia obowiązek zgłaszania dokonanych zabiegów inseminacyjnych do systemu INSEMIK, a zatem Centrum nie musi ograniczać moŜliwości bezpośredniego rozliczania się producenta lub importera nasienia z jego ostatecznym nabywcą. Podkreślić takŜe naleŜy, Ŝe system bezpośredniego rozliczania się producentów lub importerów nasienia z odbiorcami nasienia stosowany jest przez Wielkopolskie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt w Poznaniu. W piśmie z dnia 7.12.2001r. – zaliczonym do materiału dowodowego na mocy postanowienia nr RKR-227/2003 – wyjaśniło ono, iŜ z importerami nasienia zawiera umowy, na podstawie których podmioty te sprzedane nasienie rozliczają bezpośrednio z nabywcami i same uiszczają na rzecz WCHiRZ opłaty za dostawę ich nasienia, pokrywając koszty transportu i przechowywania nasienia oraz koszt ewidencjonowania zaszłości hodowlanych. W tym stanie rzeczy stwierdzić naleŜy, iŜ skoro Centrum dopuszczało wcześniej – w 2001 r. - moŜliwość bezpośrednich rozliczeń producentów lub importerów nasienia z jego nabywcami (co przyznało w piśmie z dnia 28.01.2003r.), a nadto system taki stosuje takŜe inna spółka inseminacyjna, to nie znajduje uzasadnienia wprowadzenie przez Centrum systemu rozliczeń wyłączającego moŜliwość takiego rozliczania się kontrahentów. Ewentualne dodatkowe koszty wprowadzenia oczekiwanego przez Wnioskodawców systemu rozliczeń oraz konieczność wprowadzenia przez Centrum zmian w obowiązującym planie kont, sposobie ewidencji księgowej i w informatycznym programie księgowym, nie mogą – zdaniem organu antymonopolowego – usprawiedliwiać ograniczania konkurencji. 13 Oceniając podniesiony przez Wnioskodawców zarzut odmowy przez Centrum dostarczania hodowcom i indywidualnym inseminatorom nasienia wyprodukowanego przez INTERGEN, organ antymonopolowy uznał go za zasadny i udowodniony w odniesieniu do okresu pomiędzy 23 stycznia a 17 kwietnia 2001 r. Centrum wypowiedziało INTERGENOWI umowę sprzedaŜy komisowej nasienia, która została rozwiązana z dniem 31.01.2001r. a następnie – na co wskazuje analiza ilości nasienia INTERGENU, które było przedmiotem dystrybucji przez Centrum - zaprzestało zakupów tego nasienia. W powyŜszym okresie nastąpiła przerwa w kupowaniu nasienia INTERGEN-u, mimo Ŝe hodowcy składali na nie zamówienia. RównieŜ ilość sprzedanego przez Centrum w tym okresie nasienia tj. od 120 porcji w styczniu 2001r. do 10 porcji w kwietniu 2001r., wskazuje na gwałtowne załamanie sprzedaŜy nasienia pochodzącego od INTERGENU. Zasadność powyŜszego zarzutu potwierdza równieŜ treść pisma Stacji w Karczowie - z którego wynika, iŜ inseminatorom nakazano ograniczanie zabiegów wykonywanych nasieniem INTERGEN-u - oraz działania podjęte przez samych hodowców, tj. pisemne wystąpienia organizacji hodowców oraz Rady Powiatu Cieszyńskiego do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z prośbą o interwencję. Okoliczność, iŜ przywrócenie sprzedaŜy nasienia INTERGENU nastąpiło po dniu 23.04.2001r., a więc wkrótce po otrzymaniu przez Przewodniczącego Rady Nadzorczej Centrum pisma Departamentu Produkcji Zwierzęcej i Weterynaryjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11.04.2001 r., będącego skutkiem wnoszonych interwencji, dowodzi, Ŝe wstrzymywanie przez Centrum sprzedaŜy przedmiotowego nasienia było uciąŜliwe dla hodowców. Odmowa przez Centrum sprzedaŜy nasienia pochodzącego od INTERGENU spowodowała, iŜ nabywcy nie mogli nabyć w określonym terminie zamówionego nasienia, czego dowodzi przykład p. J. Mazura. Hodowca ten zamówił w dniu 30.01.2001r. 15 porcji nasienia pochodzącego z oferty INTERGENU z terminem dostawy do dnia 20.02.2001r. Jednak zamówienie to zostało zrealizowane przez Centrum dopiero w dniu 2.07.2001r. Szczególne znaczenie dowodowe posiada okoliczność dokonania przez INTERGEN bezpośredniej sprzedaŜy nasienia nabywcom. Centrum bowiem dokonując wstrzymania dystrybucji nasienia wyprodukowanego lub importowanego przez tego przedsiębiorcę, pozbawiło go moŜliwości jego legalnej sprzedaŜy. Słuszność powyŜszej tezy potwierdza zresztą samo Centrum - które w pismach z dnia 5.12.2002r. oraz 27.01.2003r. – przyznało, Ŝe poza jego ewidencją księgową INTERGEN sprzedał hodowcom w lutym i marcu 2001r. 1050 porcji własnego nasienia, które zostało rozliczone bezpośrednio pomiędzy INTERGENEM a hodowcami. PowyŜszy fakt oraz okoliczność, iŜ Centrum nie pobrało od hodowców z tego tytułu opłaty za dostarczanie nasienia, a ilość sprzedanego w ten sposób nasienia ustaliło na podstawie zgłoszenia zabiegów inseminacji do systemu informatycznego INSEMIK, wskazują, iŜ sprzedaŜ ta mogła odbyć się poza ewidencją Centrum - a więc z naruszeniem obowiązujących przepisów ustawy o organizacji hodowli (...). Zdaniem organu antymonopolowego, Centrum wykorzystało – w sposób sprzeczny z przepisami art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 5 ustawy o ochronie (...) - posiadaną pozycję na rynku dostarczania nasienia oraz wynikającą z tego uzaleŜnienia przewagę kontraktową nad zarówno INTERGENEM, jak i hodowcami i indywidualnymi inseminatorami. Po pierwsze – jak wyŜej wykazano - w okresie pomiędzy 23 stycznia a 17 kwietnia 2001 r. miało miejsce wstrzymanie przez Centrum dystrybucji, tj. pośredniczenia w sprzedaŜy nasienia wyprodukowanego lub importowanego przez INTERGEN. W ocenie organu antymonopolowego powyŜsze działania Centrum stanowiło zakazane przez przepis art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (...) ograniczenie zbytu ze szkodą dla kontrahentów. 14 Następstwami tego ograniczenia zostali dotknięci zarówno INTERGEN, jak i nabywcy nasienia. W przypadku INTERGENU - skutkiem działań podjętych przez Centrum – było pozbawienie go moŜliwości legalnej dystrybucji produkowanego i importowanego przez siebie nasienia mimo, iŜ było ono dopuszczone do wykorzystania w sztucznej inseminacji na mocy stosownych decyzji Ministra Rolnictwa, co zmusiło go do dokonania bezpośredniej sprzedaŜy nasienia, której zgodność z obowiązującymi przepisami była wątpliwa. Wstrzymywanie dystrybucji nasienia pochodzącego od INTERGENU naruszyło równieŜ interesy hodowców bydła, poniewaŜ pozbawiło ich – a co najmniej ograniczyło - moŜliwości nabycia nasienia wykorzystywanego do inseminacji posiadanych przez nich zwierząt. W hodowli istotne znaczenie ma postęp genetyczny, który zapewnia podwyŜszenie jakości hodowlanej stada, w konsekwencji zwiększenie produkcji mięsa lub mleka. Z uwagi na specyfikę hodowli konieczne jest zapewnienie stałego dostępu do wybranego przez hodowcę materiału genetycznego, a zatem pozbawienie go moŜliwości jego nabycia moŜe spowodować szkody w hodowli. Nie mając bowiem dostępu do nasienia INTERTGENU, które wykorzystywali w swoich hodowlach, hodowcy zostali zmuszeni do korzystania z nasienia wyprodukowanego przez Centrum lub pochodzącego od innych jego producentów czy importerów, które nie było przez nich wykorzystywane w hodowli. Po drugie, powyŜsze działania Centrum miały na celu ograniczenie konkurencji na rynku sprzedaŜy nasienia, naruszając tym samym przepis art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (...). Ograniczenie konkurencji w tym przypadku polegało na tym, iŜ Centrum wykorzystało okoliczność, Ŝe jest jedynym podmiotem uprawnionym do dostarczania nasienia zwierząt gospodarskich na obszarze 4 województw i pozbawiło INTERGEN moŜliwości dostarczania jego nasienia hodowcom i indywidualnym inseminatorom, mającym siedziby na tym samym terenie. Centrum jest takŜe producentem nasienia, a zatem wstrzymanie dystrybucji nasienia INTERGENU było skierowane przeciwko konkurentowi na rynku sprzedaŜy nasienia. W ocenie organu antymonopolowego działanie to miało takŜe na celu zmuszenie INTERGENU do zaakceptowania warunków nowej umowy komisu. INTERGEN – podobnie jak inni producenci lub importerzy nasienia – nie dysponuje Ŝadnym instrumentem obrony przez antykonkurencyjną polityką Centrum, jak równieŜ moŜliwościami legalnej sprzedaŜy swojego nasienia. Na terenie 4 województw moŜe on sprzedawać nasienie wyłącznie za pośrednictwem Centrum, co oznacza, iŜ jest zmuszony prowadzić działalność w tym zakresie na warunkach narzuconych przez Centrum, tj. konkurenta na rynku sprzedaŜy nasienia, który – poprzez wstrzymanie dystrybucji nasienia - moŜe zmusić kontrahentów do przyjęcia tych warunków. Podjęcie takiego działania przez Centrum posiada charakter wybitnie antykonkurencyjny, poniewaŜ wstrzymanie dystrybucji nasienia pochodzącego od innych jego producentów lub importerów pozbawia ich moŜliwości legalnej jego sprzedaŜy, co prowadzi do ograniczenia konkurencji na rynku sprzedaŜy nasienia, a nawet moŜe doprowadzić do wyeliminowania z rynku – w szczególności z jego segmentu lokalnego – takiego producenta lub importera. Antykonkurencyjny charakter działań Centrum dotknął równieŜ hodowców, którzy – nie mogąc nabyć nasienia pochodzącego od INTERGENU – musieli nabywać nasienie wyprodukowane przez Centrum lub pochodzące od innych jego producentów lub importerów. Oznacza to, iŜ zostali pozbawieni, a przynajmniej ograniczeni w swobodzie wyboru dostawców nasienia. Takie działanie, pozbawiające przedsiębiorców moŜliwości wyboru kontrahenta naleŜy uznać niewątpliwie za ograniczające konkurencję Reasumując, organ antymonopolowy uznał, iŜ opisane wyŜej działania Centrum spełniają przesłanki praktyk ograniczających konkurencję zakazanych w przepisach art. 8 ust. 2 pkt 2 i 5 ustawy o ochronie (...). 15 Oceniając powyŜszy zarzut organ antymonopolowy nie uwzględnił natomiast - uznając je za niewiarygodne - dowodów z oświadczeń hodowców: M. Ziaji oraz P. Anderwalda na okoliczność odmowy sprzedaŜy im nasienia wyprodukowanego przez INTERGEN, albowiem pozostają one w sprzeczności z przedłoŜonymi przez Centrum wykazami sprzedanego im nasienia INTERGENU i dokonanych tym nasieniem inseminacji. Opisane powyŜej wstrzymywanie przez Centrum dystrybucji nasienia wyprodukowanego lub importowanego przez INTERGEN trwało nieprzerwanie od 23 stycznia do 17 kwietnia 2001 r. MoŜna więc przyjąć, iŜ działanie to było jednorazowe i zostało zaniechane w dniu ponownego rozpoczęcia dystrybucji nasienia INTERGENU. Wg Wnioskodawców nastąpiło to w dniu 17.04.2001r. Zdaniem organu antymonopolowego zarzucane Centrum praktyki - mimo, iŜ były jednorazowe – naruszyły zasady wolnej konkurencji, interes publiczny oraz były sprzeczne z obowiązującymi przepisami ustawy o ochronie (...). PowyŜsze oraz konieczność ochrony obrotu gospodarczego – w tym Wnioskodawców – przed podobnymi działaniami Centrum w przyszłości, zadecydowało o uznaniu opisanych praktyk za ograniczające konkurencję i stwierdzeniu zaniechania ich stosowania z dniem 17.04.2001r. Podkreślenia wymaga równieŜ okoliczność, iŜ w tym przypadku działania Centrum nie uległy przedawnieniu na podstawie art. 93 ustawy o ochronie (...), poniewaŜ postępowanie antymonopolowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 21.08.2002r., a więc przed upływem terminu wskazanego w tym przepisie. W przeciwieństwie do omawianego powyŜej okresu nie został – zdaniem organu antymonopolowego – udowodniony przez Wnioskodawców zarzut odmowy przez Centrum dostarczania hodowcom i indywidualnym inseminatorom nasienia INTERGEN-u w odniesieniu do okresu pomiędzy 1.01. - 13.02.2002r. Zarzut ten jest oparty wyłącznie na twierdzeniach Wnioskodawców oraz oświadczeniach hodowców. JednakŜe analiza danych przedstawionych przez Centrum wskazuje, iŜ w tym okresie nie miało miejsca wstrzymywanie dystrybucji nasienia pochodzącego od INTERGENU. Liczba porcji nasienia zakupionego przez Centrum od Wnioskodawcy i następnie przez niego dystrybuowanego nie odbiega znacząco od liczby nasienia zamawianego i dystrybuowanego w miesiącach sąsiednich. Potwierdził to zresztą INTERGEN, który w piśmie z dnia 5.11.2002r. przyznał, iŜ w styczniu 2002r. Centrum zakupiło od niego wg faktury 365 porcji nasienia, w lutym 1205 porcji. Wobec powyŜszych danych liczbowych i braku innych – poza oświadczeniami hodowców – dowodów, organ antymonopolowy uznał, iŜ nie ma podstaw do przyjęcia, Ŝe w w/w okresie Centrum stosowało zarzucaną jej praktykę. Przechodząc do oceny ostatniego z zarzutów Wnioskodawców odnoszącego się do wysokości opłaty pobieranej przez Centrum za dostarczanie nasienia innych - poza nim - producentów i importerów (w tym INTERGENU), naleŜy na wstępie stwierdzić, iŜ do 12 lutego 2002 r. nie istniały przepisy prawne, które w jakikolwiek sposób regulowałyby tę kwestię. Dopiero bowiem w tym dniu - wszedł w Ŝycie cytowany wcześniej art. 29 a ustawy o organizacji hodowli (...), który w ust. 2 stanowi, iŜ opłata za dostawę nasienia nie moŜe być wyŜsza od kosztów związanych bezpośrednio z jego przechowywaniem i dostarczeniem (przepis ten wszedł z Ŝycie na podstawie art.3 pkt 18 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych, ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej oraz ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich - Dz.U. nr 129, poz. 1438). PowyŜsze nakazuje - zdaniem organu antymonopolowego - aby analiza opłaty za dostawę nasienia obcego ustalona zarządzeniem wewnętrznym Centrum Nr 3/3/2000 z dnia 1.12.2000r. na poziomie 6 zł za 1 porcję i pobierana w niezmienionej wysokości w okresie od grudnia 2000 r. aŜ do dnia wydania niniejszej decyzji, uwzględniała w pierwszym rzędzie 16 okres następujący po dniu 12.02.2002 r., kiedy to czerpanie zysku z dostawy i przechowywania nasienia obcego zostało ustawą zakazane. Gdyby opłata pobierana w tym okresie okazała się wyŜsza od kosztów związanych bezpośrednio z przechowywaniem i dostarczaniem tego nasienia, ponoszonych przez Centrum, to narzucanie jej w tej wysokości innym uczestnikom rynku naleŜałoby ocenić jako naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1, 5 i 6 ustawy o ochronie (...), a zatem jako narzucanie nieuczciwych - nadmiernie wygórowanych - cen, narzucanie uciąŜliwych i przynoszących nieuzasadnione korzyści warunków umów i ostatecznie jako przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków do rozwoju konkurencji na rynku sprzedaŜy nasienia. Wyniki analizy dotyczącej okresu po dniu 12 lutego 2002 r. winny takŜe stanowić wskazówkę do oceny opłaty pobieranej w okresie poprzedzającym tę datę, kiedy to – wobec braku odmiennych uregulowań prawnych – nie istniały przeszkody w czerpaniu zysków z tytułu przechowywania i dostarczania nasienia obcego, co słusznie podnosi Centrum. Uwzględniając zatem ustalenia odnoszące się do opłaty pobieranej przez Centrum po 12 lutego 2002 r. , tj. dane liczbowe na temat kosztów i ilości nasienia dostarczonego w okresie od stycznia do września 2002 r., organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje: Obowiązujące przepisy prawne nie określają, jakie czynności wchodzą w zakres działalności określanej w art. 29 a ustawy o organizacji hodowli (...), jako „przechowywanie i dostarczanie nasienia” rozpłodników. Wobec powyŜszego organ antymonopolowy uznał, iŜ w przypadku nasienia „obcego”, są to wszystkie podane przez Centrum czynności w liczbie 10, mające na celu zapewnienie nadzoru nad zachowaniem zasobów genetycznych, hodowlą i rozrodem zwierząt. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w interpretacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które w piśmie z dnia 9.08.2002 r. (PZWb411-25/2002) skierowanym do Centrum i przez Centrum dołączonym do akt sprawy stwierdziło, iŜ w kalkulacji przedmiotowej opłaty „ powinny być uwzględnione wszystkie koszty związane z przechowywaniem dystrybucją i dostarczaniem nasienia nie będącego własnością Spółki, w tym równieŜ część kosztów ogólnych związanych ze świadczonymi usługami (np. koszty administracji, czy koszty związane z prowadzeniem systemu rejestracji wykonanych zabiegów) ”. Niewątpliwie wszystkie z dziesięciu podanych przez Centrum i wymienionych wcześniej czynności, mają związek z rejestracją samego nasienia jego przechowywaniem, a takŜe z ewidencją zabiegów inseminacyjnych wykonywanych przy uŜyciu tego nasienia. Wspomniana wyŜej ustawa o organizacji hodowli (...) - w przeciwieństwie do regulacji prawnych dotyczących niektórych innych rynków zmonopolizowanych (np. dostarczania energii, dostarczania wody i odprowadzania ścieków, usług telekomunikacyjnych), nie nakłada na podmioty wykonujące w warunkach monopolu lokalnego usługi dostarczania nasienia, obowiązku odrębnego ewidencjonowania kosztów z tym związanych. Powoduje to, iŜ podmioty te nie tylko nie są zobowiązane do odrębnego ewidencjonowania kosztów wykonywania poszczególnych czynności związanych z przechowywaniem i dostarczaniem nasienia ale takŜe – koszty, o których mowa w art. 29 a. ustawy o hodowli (...) – mogą ewidencjonować łącznie z kosztami produkcji nasienia własnego – co ma miejsce w rozpatrywanym przypadku. Sposób ewidencji wspomnianych kosztów stanowił istotne utrudnienie w przeprowadzeniu weryfikacji kwoty 2.334.490 zł, która zgodnie z wyjaśnieniami Centrum stanowi szacunkową – wydzieloną z ogólnej sumy - wielkość kosztów dostarczania i przechowywania nasienia buhajów, poniesionych w okresie od stycznia do września 2002 r. Odnosząc się do poszczególnych rodzajów kosztów uwzględnionych przez Centrum w powyŜszej kwocie i wykazanych w toku przeprowadzonej kontroli, stwierdzić naleŜy, Ŝe: 17 - nie istnieją przesłanki, dla których w kalkulacji opłaty za dostarczenie nasienia „obcego” nie naleŜało uwzględnić kosztów funkcjonowania banków nasienia, w wysokości 112.329 zł. W bankach tych przechowuje się bowiem wyłącznie nasienie buhajów, w tym nasienie „własne” Centrum oraz nasienie innych jego producentów i importerów. - w kosztach stanowiących podstawę do ustalenia opłaty za dostarczanie nasienia „obcego”, Centrum uwzględniło kwotę 791.161 zł stanowiącą 20 % sumy koszty ogólnozakładowych, na które składają się koszty infrastruktury zaewidencjonowane na koncie 550 oraz koszty zarządu zaewidencjonowane na koncie 551. Stosownie do zasad ewidencji księgowej, do kosztów ogólnozakładowych ewidencjonowanych na kontach podzespołu 55, zalicza się koszty związane z kierowaniem całokształtem działalności gospodarczej przedsiębiorstwa, w szczególności koszty: - materiałów, energii i usług obcych na cele ogólnogospodarcze, - podatków opłat i ubezpieczeń, wynagrodzeń wraz ze świadczeniami członków kierownictwa i komórek zarządu ogólnego, - amortyzacji i remontów budynków, pomieszczeń administracyjnych, samochodów osobowych, maszyn i urządzeń biurowych, komputerów, - utrzymania biura zarządu kierownictwa, łączności oraz reprezentacji, - podróŜy słuŜbowych, - bezpieczeństwa i higieny pracy, szkolenia pracowników (tak: kwartalnik Rachunkowość nr 1/98, str. 48 – wydawnictwo INFOR). Ww. koszty nie są kosztami bezpośrednimi dostarczania i przechowywania nasienia. Obiekty i urządzenia infrastruktury ogólnej Centrum nie są tymi obiektami i urządzeniami, w których i za pomocą których usługi te są realizowane. Z kolei pracownicy kierownictwa i zarządu ogólnego spółki czynności tych bezpośrednio nie wykonują. Mając jednak na uwadze, iŜ art. 29 a. ust. 2 ustawy o hodowli (...) nie posługuje się pojęciem kosztów bezpośrednich dostarczania i przechowywania nasienia lecz terminem „ kosztów związanych bezpośrednio z jego przechowywaniem i dostarczeniem” , w ocenie organu antymonopolowego - przy braku dowodów przeciwnych i odpowiednich regulacji prawnych - nie istnieją podstawy do nieuwzględnienia cytowanej wcześniej interpretacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dn. 9.08.2002 r., w świetle której do kosztów związanych z przechowywaniem, dystrybucją i dostarczaniem nasienia nie będącego własnością Spółki, zaliczona moŜe zostać takŜe część kosztów ogólnych związanych ze świadczonymi usługami, w tym kosztów administracji. W konsekwencji - zdaniem organu antymonopolowego - przyjąć naleŜy, iŜ uwzględnienie przez Centrum w kalkulacji przedmiotowej opłaty części kosztów ogólnozakładowych, nie stanowi naruszenia art. 29a ust. 2 ustawy o hodowli (...). - weryfikacja najistotniejszej - stanowiącej ponad 61 % - części kosztów dostarczania nasienia buhajów, tj. wynagrodzeń w kwocie 1.431.000 zł, nie dostarczyła dowodów na okoliczność, iŜ pracownicy uwzględnieni w wykazie sporządzonym przez Zarząd Centrum faktycznie tych czynności nie wykonują. Wprawdzie w toku kontroli obejmującej 2 spośród 10 jednostek organizacyjnych Centrum, 4 z 9 pracowników, nie potwierdziło, aby ich zadania ograniczały się wyłącznie do dostarczania nasienia buhajów, gdyŜ zajmują się takŜe czynnościami związanymi z dostarczaniem nasienia knurów – co wskazywałoby, iŜ ich wynagrodzenia w odpowiedniej części winny być zaliczone przez Centrum do kosztów dostarczania tego drugiego rodzaju nasienia - jednak wyjaśnienia tych 4 osób zostały następnie przez kierowników jednostek częściowo skorygowane. 18 Oceniając materiał dowodowy dotyczący opłaty za dostarczenie nasienia organ antymonopolowy uznał, iŜ nie istnieją podstawy do stwierdzenia, iŜ wykazane przez Centrum koszty dostarczania nasienia buhajów za okres od stycznia do września 2002 r. w wysokości 2.334.490 zł, nie są związane z tym rodzajem działalności. W szczególności, materiał ten nie wskazuje, iŜby poszczególne wykazane rodzaje kosztów nie były związane bezpośrednio z dostarczaniem nasienia obcego albo teŜ, Ŝe koszty te zostały zawyŜone, a zatem Ŝe opłata stanowiąca przedmiot postępowania antymonopolowego została ustalona z naruszeniem art. 29a ust. 2 ustawy o organizacji hodowli (...). Po podzieleniu ww. kwoty przez faktyczną ilość nasienia buhajów własnego i obcego razem dostarczonego w powyŜszym okresie przez Centrum, tj. przez 403.848 porcji, jednostkowy koszt dostarczenia 1 porcji nasienia wyniósł 5,78 zł, a zatem w analizowanym okresie 3 kwartałów 2002 r. nie obejmującym jednak pełnego okresu rozliczeniowego, był zbliŜony do opłaty pobieranej w wysokości 6 zł za 1 porcję nasiania. Jednostkowy koszt wykonany w okresie 3 kwartałów 2002 r. (5,78 zł) był wyŜszy od kosztu planowanego dla opłaty pobieranej po dniu 12.02.2002 r. i zawartego w kalkulacji objętej postanowieniem o ograniczeniu prawa wglądu do materiału dowodowego, a takŜe wyŜszy od kosztu uwzględnionego w kalkulacji na rok 2001, która takim postanowieniem została równieŜ objęta. RóŜnica pomiędzy powyŜszymi kalkulacjami polega na tym, iŜ w 2001 r., do tej samej skalkulowanej wartości kosztów własnych, jakie zaplanowano równieŜ na rok 2002 doliczono zysk w wysokości 10 % tych kosztów uzyskując stawkę 6 zł za 1 porcję, natomiast po dniu 12.02.2002 r. zysku tego nie uwzględniono. Wobec powyŜszego – uwzględniając, iŜ: - jednostkowe koszty poniesione faktycznie przez Centrum z tytułu dostarczenia nasienia po dniu 12.02.2002 r. były zbliŜone do pobieranej opłaty, - kalkulacja opłaty za okres po 12.02.2001 r. uwzględnia te same rodzaje kosztów i tę samą ich wartość jednostkową, jak w przypadku kalkulacji na rok 2001, - w 2001 r. nie istniały przepisy, które regulowałyby pobieranie opłaty za dostarczanie nasienia, a w szczególności uniemoŜliwiałyby osiąganie zysku z tytułu dostawy nasienia, nie istnieją równieŜ podstawy do postawienia Centrum zarzutu, Ŝe opłata pobierana w 2001 r. w tej samej - co w 2002 r. - wysokości 6 zł za 1 porcję, była ceną nadmiernie wygórowaną. W ocenie organu antymonopolowego dowodem na okoliczność, iŜ opłata za dostawę nasienia została przez Centrum zawyŜona, nie moŜe być fakt, iŜ jest ona znacznie wyŜsza od opłaty, jaką INTERGEN płaci Instytutowi Zootechniki w Balicach. Formuła kosztowa - jaką dla ustalenia tej opłaty przewidziano w ustawie o organizacji hodowli (...) - sprawia, iŜ kaŜdy z podmiotów prowadzących działalność polegającą na dostarczaniu nasienia winien ustalić ją na podstawie swoich własnych kosztów związanych bezpośrednio z przechowywaniem i dostarczeniem. Jak wynika z dokumentów zaliczonych na poczet dowodów niniejszego postępowania antymonopolowego, pozostałe 3 spółki skarbu państwa, tj. Wielkopolskie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt Sp. z o.o. w Poznaniu, Stacja Hodowli i Unasienia Zwierząt Sp. z o.o. w Bydgoszczy oraz Mazowieckie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt Sp. z o.o. w Łowiczu, opłatę tę ustaliły – odpowiednio - na poziomie 6 zł, 9 zł i 8,73 zł za 1 porcję. Kalkulacje opłaty za dostawę przedłoŜone przez kaŜdą z 3 ww. spółek zawierają wprawdzie - co do zasady - te same rodzaje kosztów, jakie zostały podane przez Centrum, jako związane z 19 przechowywaniem i dostarczeniem nasienia, jednak w kaŜdym z tych przypadków kalkulacje zostały sporządzone w inny sposób, gdyŜ poszczególne ich pozycje grupują inne rodzaje kosztów. RóŜnice te wskazują na to, iŜ sposób kalkulacji opłaty za dostawę moŜe być róŜny, w zaleŜności od przyjętego przez dany podmiot sposobu ewidencji. W niniejszej sprawie ponieść takŜe naleŜy, iŜ stosownie do art. 81 ustawy o ochronie (...), do postępowania dowodowego przed Prezesem UOKiK stosuje się odpowiednio przepisy art. 227 – 315 kodeksu postępowania cywilnego. Powoduje to, Ŝe cięŜar dowodu spoczywa na stronach postępowania antymonopolowego w stopniu większym, niŜ w postępowaniu dowodowym prowadzonym wg przepisów k.p.a. W ocenie organu antymonopolowego niniejszą sprawę naleŜy zaliczyć do spraw wymagających wiadomości specjalnych nie tylko w zakresie księgowości, ale głównie znajomości specyfiki działalności wykonywanej przez Centrum za pomocą 10 jednostek organizacyjnych, zlokalizowanych na obszarze 4 województw. KaŜda z tych dziesięciu jednostek i zatrudnieni w nich pracownicy wykonują róŜne zadania, wśród których jest równieŜ dostarczanie obu rodzajów nasienia, w tym „obcego” nasienia buhajów. Art. 49 ustawy o ochronie (...) przewiduje, iŜ w sprawach wymagających wiadomości specjalnych Prezes Urzędu, po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru, moŜe wezwać biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. W toku niniejszego postępowania, Ŝadna ze stron wniosku o powołanie biegłego nie złoŜyła. Mając powyŜsze na uwadze organ antymonopolowy - kierując się wymogami postępowania dowodowego obowiązującymi przed Prezesem UOKiK - uznał, iŜ zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie stanowi wystarczającej podstawy do zakwalifikowania działań Centrum polegających na pobieraniu opłaty za dostawę nasienia innych – poza nim – producentów lub importerów w wysokości 6 zł za 1 porcję, za naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym w sposób określony w postanowieniu o wszczęciu postępowania, a zatem, iŜ jest to cena nadmiernie wygórowana w rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...), albo przynosząca nieuzasadnione korzyści w rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 6 tej ustawy a nadto, iŜ konieczność uiszczania tej opłaty uniemoŜliwia ukształtowanie się warunków niezbędnych do rozwoju konkurencji na rynku sprzedaŜy nasienia - art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (...). Stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...), w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji słuŜy stronom odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie, za pośrednictwem Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Barbara du Vall Dyrektor Delegatury trzymują: - Pan Jan Pilch - OSHZ Osięciny Sp. z o.o. w Osięcinach, Stacja Hodowli Zwierząt INTERGEN; ul. Modrzewiowa 4, 43-424 Drogomyśl – pełnomocnik Wnioskodawców - Pani ElŜbieta Modzelewska-Wąchal Kancelaria Radcy Prawnego „Centrum Prawa Konkurencji”, 20 ul. Kredytowa 8/3 00-062 Warszawa – pełnomocnik Małopolskiego Centrum Biotechniki Sp. z o.o. - a/a RKR