RŁO-9/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW URZ Ą D OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W Ł ODZI 90-051 Ł ód ź , Al. Pi ł sudskiego 8 Tel. (0-42) 636-36-89, Tel/Fax (0-42) 636-07-12, Tel. Centrala (0-42) 636-72-11, wew. 259 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/560-02/03/AK/ Ł ód ź , dnia 7 listopada 2003 r. DECYZJA Nr R Ł O 9/2003 I. Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j. t. Dz. U. Nr 86 z 2003 r., poz. 804) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz.172, ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Janusza Ga ł y ul. Ku ź nia 41a, 27-400 Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski wykonuj ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą “TRANS-CAMP” Ga ł a Janusz w siedzibie ul. Ku ź nia 41a, 27-400 Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski, przeciwko Gminie Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim, ul. G ł ogowskiego 3/5, 27-400 Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : 1. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy praktyk ę polegaj ą c ą na: a) nadu ż ywaniu przez Gmin ę Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski pozycji dominuj ą cej na rynku przystanków wyznaczonych na linii komunikacyjnej w transporcie drogowym Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) – Bodzechów w granicach administracyjnych Gminy Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski, poprzez odmow ę zawarcia umowy z Januszem Ga ł a na korzystanie z przystanków stanowi ą cych w ł asno ść Gminy Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski na tej linii, b) nadu ż ywaniu przez Gmin ę Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski pozycji dominuj ą cej na rynku przystanków wyznaczonych na linii komunikacyjnej w transporcie drogowym Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) – J ę drzejowice w granicach administracyjnych Gminy Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski, poprzez odmow ę zawarcia umowy z Januszem Ga ł a na korzystanie z przystanków stanowi ą cych w ł asno ść Gminy Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski na tej linii i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 18 wrze ś nia 2003 r. 2. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) nak ł ada si ę na Gmin ę Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 16.080,00 z ł (s ł ownie: szesna ś cie tysi ę cy osiemdziesi ą t z ł ) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. II. Na podstawie art. 69 ust. 1 i art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j. t. Dz. U. Nr 86 z 2003 r., poz. 804) oraz art. 264 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 tej ustawy o ochronie (...), stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz.172, ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z ł o ż onego w dniu 28 pa ź dziernika 2003 r. przez Janusza Ga ł a, ul. Ku ź nia 41a, 27-400 Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski oraz uwzgl ę dniaj ą c wynik niniejszego post ę powania antymonopolowego - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1/ obci ąż a si ę Gmin ę Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski kosztami niniejszego post ę powania antymonopolowego, 2/ zobowi ą zuje si ę Gmin ę Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski do zwrotu Januszowi Ga ł a kosztów w kwocie 500,00 z ł (s ł ownie: pi ęć set z ł ). Uzasadnienie W dniu 3 kwietnia 2003 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Ł odzi (zwany dalej Urz ą d) wp ł yn ął op ł acony wniosek Janusza Ga ł y zam. ul. Ku ź nia 41a, 27-400 Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (zwany dalej Wnioskodawca) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Gminie Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim, ul. G ł ogowskiego 3/5, 27-400 Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (zwana dalej Gmina). Wnioskodawca wykonywa ł dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą “TRANS-CAMP” Ga ł a Janusz, ul. Ku ż nia 41a, 27-400 Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski znak Nr ew. 8297/96). Wnioskodawca podniós ł zarzut nadu ż ywania przez Gmin ę pozycji dominuj ą cej polegaj ą cego na przeciwdzia ł aniu warunkom do powstania i rozwoju konkurencji na lokalnym rynku us ł ug regularnego przewozu osób w transporcie drogowym, przez odmow ę zawierania umów na korzystanie z przystanków komunikacyjnych stanowi ą cych w ł asno ść Gminy na linii Ostrowiec–Bodzechów–Gutwin–J ę drzejowice (k-ty 1-77). W uzasadnieniu Wnioskodawca poda ł , ż e 18 wrze ś nia 2001 r. wyst ą pi ł do Gminy o zawarcie umowy na korzystanie z przystanków autobusowych na terenie Ostrowca Ś wi ę tokrzyskiego na dwóch liniach Ostrowiec Gutwin-J ę drzejowice-Ostrowiec Gutwin oraz Ostrowiec Szpital-Bodzechów-Ostrowiec Szpital. W dniu 16 lipca 2002 r. po uprzedniej d ł ugotrwa ł ej korespondencji, Gmina nie wyrazi ł a zgody na zatrzymywanie si ę autobusów Wnioskodawcy na tych przystankach (k.70). Uzasadniaj ą c odmow ę Gmina wskaza ł a na brak zapotrzebowania spo ł ecznego na zwi ę kszenie przewozów osób na terenie gminy, co Wnioskodawca zanegowa ł za łą czaj ą c kopie petycji mieszka ń ców w tej sprawie ( k-ty 8-68). Ponadto Gmina jako powód odmowy wskaza ł a fakt, ż e Wnioskodawca nie uzgodni ł z Gmin ą rozk ł adów jazdy, które pomimo negatywnej opinii Gminy, zosta ł y skoordynowane przez Starostwo Powiatu Ostrowieckiego, jako przewozy ponadgminne. Umowa z Gmin ą na korzystanie z przystanków by ł a warunkiem wykonywania przez Wnioskodawc ę dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie transportu drogowego na tym terenie. Gmina by ł a w ł a ś cicielem wszystkich przystanków na spornych liniach w granicach miasta Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski, a ponadto od zgody Gminy zale ż a ł o zawarcie umów z zarz ą dcami wszystkich innych przystanków. Wynika ł o to z porozumienia z dnia 6 lutego 2001 r. Gminy z zarz ą dcami dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych na terenie Gminy Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski w sprawie zasad wspó ł dzia ł ania przy wydawaniu zgody na korzystanie z przystanków autobusowych wyznaczonych przy tych drogach. Zgodnie z tym porozumieniem zarz ą dca dróg wyra ż a ł zgod ę na korzystanie z przystanków pod warunkiem, ż e przewo ź nik wcze ś niej 2 uzgodni ł z Gmin ą w formie umowy, zasady korzystania z obiektów przystankowych na terenie miasta. Przewo ź nikiem, z którym Gmina uzgodni ł a te zasady by ł o tylko Miejskie Przedsi ę biorstwo Komunikacyjne Spó ł ka z o.o. w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim (zwana dalej MPK). Odmowa Gminy korzystania z przystanków wyeliminowa ł a Wnioskodawc ę z rynku przewozu osób na tym terenie. Zdaniem Wnioskodawcy takie w ł adcze kszta ł towanie rynku i warunków konkurencji przez Gmin ę by ł o bezprawne i powinno by ć zakazane. Urz ą d, postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2003 r., wszcz ął na ww. wniosek post ę powanie antymonopolowe i postawi ł zarzut nadu ż ywania przez Gmin ę pozycji dominuj ą cej polegaj ą cego na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania i rozwoju konkurencji na lokalnym rynku us ł ug regularnego przewozu osób, poprzez odmow ę zawierania umów na korzystanie z przystanków komunikacyjnych stanowi ą cych w ł asno ść Gminy na linii Ostrowiec-Bodzechów-Gutwin–J ę drzejowice, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. Nr 86 z 2003 r. poz. 804) - zwana dalej ustawa o ochronie (...) (k. 78), o czym zawiadomi ł strony post ę powania. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w pi ś mie z dnia 23 kwietnia 2003 r. Gmina odrzuci ł a postawione zarzuty (k. 80) i poda ł a co nast ę puje: a/ Gmina negatywnie zaopiniowa ł a wniosek przewo ź nika do w ł adz powiatu o koordynacj ę rozk ł adów jazdy na tych liniach, poniewa ż nie by ł o zapotrzebowania spo ł ecznego na uruchomienie dodatkowych linii, a przewozy na liniach proponowanych przez Wnioskodawc ę wykonywa ł ju ż istniej ą cy przewo ź nik, b/ istniej ą cy przewo ź nik w pe ł ni realizowa ł potrzeby mieszka ń ców w tym zakresie, a proponowane godziny odjazdów pojazdów Janusza Ga ł y i istniej ą cego przewo ź nika pokrywa ł y si ę (k-ty 82-83), c/ Zarz ą d Powiatu w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim nie wzi ął pod uwag ę negatywnej opinii Gminy i dokona ł koordynacji rozk ł adów jazdy Wnioskodawcy, d/ Gmina nie odmówi ł a Wnioskodawcy zawarcia umowy na korzystanie z przystanków, ale przedstawi ł a mu propozycj ę korzystania z innych przystanków ni ż to przewidywa ł skoordynowany rozk ł ad jazdy tj. przystanków, z których korzystali ju ż inni przewo ź nicy, zlokalizowanych przy wlotach i wylotach z miasta oraz w okolicy dworca PKS. Przystanki zlokalizowane w centrum miasta by ł y nadmiernie ob ł o ż one istniej ą cymi liniami komunikacyjnymi. Dodatkowe korzystanie z nich przez Wnioskodawc ę prowadzi ć mog ł o do powa ż nych utrudnie ń i blokowania ruchu. Celem Gminy nie by ł o dyskryminowanie prywatnych przewo ź ników, ale zapewnienie prawid ł owego i bezpiecznego funkcjonowania komunikacji miejskiej. W dniu 1 lipca 2003 r. Wnioskodawca sprostowa ł wniosek o wszcz ę cie post ę powania podaj ą c, ż e zarzut dotyczy ł dwu linii komunikacyjnych Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) – Bodzechów i linii Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) – J ę drzejowice (k. 145). Urz ą d postanowieniem z dnia 1 lipca 2003 r. sprostowa ł postanowienie z dnia 8 kwietnia 2003 r. o czym zawiadomi ł strony (k-ty143-144). W dniu 7 lipca 2003 r. Wnioskodawca wniós ł o zawieszenie post ę powania na okres pobytu w szpitalu i za łą czy ł stosowne za ś wiadczenie lekarskie (k-ty 167-168). Gmina nie wnios ł a sprzeciwu do tego wniosku. Urz ą d postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2003 r. zawiesi ł post ę powanie do dnia 10 sierpnia 2003 r. (k-ty 171-172). Po up ł ywie okresu zawieszenia w pi ś mie z dnia 7 sierpnia 2003 r. Gmina o ś wiadczy ł a, ż e zaprzesta ł a stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę w stosunku do Wnioskodawcy. Na dowód Gmina poda ł a, ż e z ł o ż y ł a Wnioskodawcy propozycj ę podpisania umów na korzystanie z przystanków na terenie miasta na spornych liniach (k. 177). Gmina wnios ł a o wydanie przez Urz ą d decyzji w trybie art. 10 ustawy o ochronie (...) i nie nak ł adanie kary pieni ęż nej. Kara pogorszy ł aby ju ż z łą sytuacj ę finansów gminnych co spowodowa ł oby niemo ż no ść zrealizowania niektórych ustawowych celów spo ł ecznych (k. 3 177). Strony podj ęł y negocjacje w sprawie zawarcia umowy ( k-ty 177-180, 186-187, 236, 291). W dniu 17 wrze ś nia 2003 r. Wnioskodawca okre ś li ł rynki w ł a ś ciwe, na których mia ł o miejsce nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej przez Gmin ę : 1) rynek przystanków wyznaczonych na linii osobowej regularnej w transporcie drogowym, Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) – Bodzechów, w granicach administracyjnych Gminy Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski, 2) rynek przystanków wyznaczonych na linii osobowej regularnej w transporcie drogowym, Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) – J ę drzejowice, w granicach administracyjnych Gminy Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski( k. 247). Urz ą d, postanowieniem z dnia 18 wrze ś nia 2003 r., zmieni ł tre ść postanowienia z dnia 8 kwietnia 2003 r. w cz ęś ci dotycz ą cej rynku w ł a ś ciwego stosownie do wniosku Wnioskodawcy (k. 248). W odpowiedzi na zawiadomienie o zmianie postanowienia, Strony nie wnios ł y zastrze ż e ń do zmian w tre ś ci wniosku. W pi ś mie z dnia 29 wrze ś nia 2003 r. znak P-303/2003 Gmina poinformowa ł a, ż e podtrzymuje swoje dotychczasowe wyja ś nienia w sprawie (k. 256). Natomiast Wnioskodawca poinformowa ł Urz ą d o zawarciu w dniu 18 wrze ś nia 2003 r. umowy z Gmin ą na korzystanie z przystanków na spornych liniach (k. 292). Organ antymonopolowy ustali ł : 1. Rynek. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę ujawniaj ą si ę na rynku. Z tego wzgl ę du punktem wyj ś cia dla rozstrzygni ę cia sprawy jest okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego. Rynkiem produktowym w ł a ś ciwym jest rynek przystanków wyznaczonych na liniach osobowych regularnych w transporcie drogowym. Przystanek, zgodnie z definicj ą przyj ę t ą w art. 4 pkt 8 a ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001 o transporcie drogowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz.1371, ze zm.)- zwana ustawa o transporcie drogowym, jest to miejsce przeznaczone do wsiadania i wysiadania pasa ż erów na danej linii komunikacyjnej. Linia komunikacyjna, zgodnie z pkt 8 ww. art. ustawy, jest to po łą czenie komunikacyjne na okre ś lonej drodze mi ę dzy przystankami wskazanymi w rozk ł adzie jazdy, po której odbywaj ą si ę regularne przewozy osób. Zgodnie z art. 1 pkt 2 ppkt d ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452) z dniem 27 wrze ś nia 2003 r. poj ę cie „linia osobowa regularna” zosta ł o dalej zast ą pione poj ę ciem „linia komunikacyjna”. Granice geograficzne rynku produktowego w ł a ś ciwego wyznacza ł y przystanki pocz ą tkowe i ko ń cowe na linii komunikacyjnej Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) - Bodzechów i na linii komunikacyjnej Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin)–J ę drzejowice na terenie gminy Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski. Na liniach komunikacyjnych pomi ę dzy tymi przystankami dochodzi ł o do rywalizacji pomi ę dzy przewo ź nikami i zachodzi ł y warunki do powstania i rozwoju konkurencji na rynku us ł ug przewozowych. Wynika ł o to z zastosowania art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, w my ś l którego zezwolenie na wykonywanie przewozów odnosi ł o si ę do danej linii komunikacyjnej. Poszczególne linie komunikacyjne w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim nie spe ł nia ł y przes ł anki substytucyjno ś ci. Ze wzgl ę du na ró ż ne miejsca docelowe przewozów us ł ugi przewozowe na ka ż dej linii mia ł y innych odbiorców, a ró ż nice te determinowa ł y niejednorodne warunki konkurencji wyst ę puj ą ce na poszczególnych liniach. W zwi ą zku z tym linia komunikacyjna Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) - Bodzechów i linia komunikacyjna Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski 4 (Gutwin)–J ę drzejowice by ł y oddzielnymi lokalnymi rynkami us ł ug przewozowych, a przystanki wyznaczone na tych liniach znajdowa ł y si ę na odr ę bnych lokalnych rynkach przystanków. 2. Uczestnicy rynku w ł a ś ciwego. Wnioskodawca wyst ę powa ł po stronie popytowej rynku w ł a ś ciwego. Wnioskodawca by ł przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (...) i prowadzi ł dzia ł alno ść gospodarcz ą w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178, ze zm.) polegaj ą c ą mi ę dzy innymi na ś wiadczeniu us ł ug transportowych krajowych i zagranicznych osób i rzeczy (k. 5). Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 ppkt e ustawy o transporcie drogowym Wnioskodawca stara ł si ę o zezwolenie Starosty Powiatu Ostrowieckiego na wykonywanie przewozów regularnych osób w transporcie drogowym na obszarze powiatu na liniach komunikacyjnych Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital)- Bodzechów oraz Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin)- J ę drzejowice. Warunkiem uzyskania zezwolenia by ł o zawarcie z Gmin ą umowy na korzystanie z przystanków na tych liniach w granicach miasta ( art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym). Wnioskodawca by ł potencjalnym konkurentem ju ż dzia ł aj ą cych na tych liniach przewo ź ników MPK (k. 119) i Przedsi ę biorstwa Komunikacji Samochodowej S.A. Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski – zwany dalej PKS (k. 256). Po stronie poda ż owej rynku w ł a ś ciwego wyst ę powa ł tylko jeden podmiot - Gmina. Gmina by ł a przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (...) i prowadzi ł a dzia ł alno ść gospodarcz ą w rozumieniu art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy Prawo o dzia ł alno ś ci gospodarczej, polegaj ą c ą na udost ę pnianiu przystanków przewo ź nikom. Ś wiadczenie to by ł o odp ł atne. Zasady korzystania z przystanków regulowa ł a uchwa ł a Nr XXXII/550/ 2000 Rady Miejskiej w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim z dnia 29 grudnia 2000 r. (k. 85), a op ł aty za korzystanie z przystanków regulowa ł a uchwa ł a Nr III/383/2001 Zarz ą du Miasta w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim z dnia 23 lipca 2002 r.(k. 86). Przystanki wyznaczone na liniach komunikacyjnych w granicach rynku w ł a ś ciwego stanowi ł y w ca ł o ś ci mienie komunalne. Gmina mia ł a 100 % udzia ł u w rynkach w ł a ś ciwych po stronie poda ż y i tym samym pozycj ę dominuj ą c ą w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (...). 3. Fakty Wnioskodawca mia ł licencj ę przewo ź nika na rynku krajowego transportu drogowego osób (k. 97) i dysponowa ł trzema autobusami o pojemno ś ci nie przekraczaj ą cej 20 miejsc siedz ą cych. W 2001 r. Wnioskodawca przeprowadzi ł badanie rynku us ł ug przewozowych wokó ł Ostrowca Ś wi ę tokrzyskiego, które potwierdzi ł o zapotrzebowanie spo ł eczne na dodatkowe po łą czenia ponadgminne na trasie Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) - J ę drzejowice i Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) - Bodzechów (k-ty 8 - 59). W celu uzyskania zezwolenia na podj ę cie dzia ł alno ś ci przewozowej na tych liniach, w dniu 18 wrze ś nia 2001 r. Wnioskodawca wyst ą pi ł do Zarz ą du Miasta Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski z wnioskiem o ustalenie zasad korzystania z przystanków (k. 77). W odpowiedzi Gmina w pi ś mie z dnia 12 listopada 2001 r. poinformowa ł a Wnioskodawc ę , ż e udzieli odpowiedzi na wniosek dopiero po przedstawieniu przez niego skoordynowanych rozk ł adów jazdy na te linie (k. 140). W dniu 15 marca 2002 r. Wnioskodawca przes ł a ł Gminie skoordynowane rozk ł ady jazdy na liniach Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) - Bodzechów i Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) - J ę drzejowice (k. 76, 99, 100). W dniu 16 lipca 2002 r. Gmina poinformowa ł a Wnioskodawc ę , ż e jego wniosek z dnia 18 wrze ś nia 2001 r. zosta ł odrzucony jako bezzasadny (k. 70). Gmina poda ł a, ż e przed ł o ż one przez Wnioskodawc ę rozk ł ady jazdy 5 na terenie Ostrowca Ś wi ę tokrzyskiego wchodzi ł y w ca ł o ś ci w zakres komunikacji miejskiej i nie wyst ę powa ł y potrzeby spo ł eczne na zwi ę kszenie przewozów. Gmina podnios ł a, ż e koordynacji rozk ł adów jazdy Wnioskodawcy dokonano nie uwzgl ę dniaj ą c negatywnej opinii samorz ą du (k. 70). Wnioskodawca odwo ł a ł si ę od decyzji Gminy w dniu 31 stycznia 2003 r. do Rady Miejskiej w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim (k. 141). Na swoj ą skarg ę nie otrzyma ł odpowiedzi (k. 142). Linia komunikacyjna Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital)–Bodzechów i linia komunikacyjna Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) – J ę drzejowice obs ł ugiwane by ł y przez MPK (k. 119) i przez PKS (k 256). W czasie prowadzonego post ę powania, w dniu 4 sierpnia 2003 r., Gmina wyst ą pi ł a do Wnioskodawcy z propozycj ą podpisania umowy na korzystanie z przystanków na trasach Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) - Bodzechów i Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) – Jedrzejowice (k.186). Wnioskodawca odrzuci ł powy ż sz ą propozycj ę podnosz ą c zarzut, ż e umowa zawiera ł a niekorzystne postanowienie, które zobowi ą zywa ł o przewo ź nika do ponoszenia odp ł atno ś ci za korzystanie z przystanków jeszcze przed podj ę ciem dzia ł alno ś ci przewozowej (k. 189). W dniu 5 wrze ś nia 2003 r. Gmina ponownie wyst ą pi ł a z propozycj ą podpisania z Wnioskodawc ą umowy przedwst ę pnej na korzystanie z przystanków na liniach osobowych regularnych Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) - Bodzechów i Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) – J ę drzejowice (k.236). Umowa ta nie zawiera ł a kwestionowanych wcze ś niej przez Wnioskodawc ę postanowie ń dotycz ą cych terminów p ł atno ś ci za korzystanie z przystanków i zosta ł a zaakceptowana przez Wnioskodawc ę (k. 291). W dniu 18 wrze ś nia 2003 r. Wnioskodawca zawar ł z Gmin ą umow ę przedwst ę pn ą na korzystanie z przystanków na linii komunikacyjnej Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) – Bodzechów (k-ty 293-294). Do podpisania z Gmin ą umowy przedwst ę pnej na korzystanie z przystanków na linii komunikacyjnej Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) – J ę drzejowice nie dosz ł o z woli Wnioskodawcy (k. 292). Urz ą d uzna ł , ż e z dniem podpisania w dniu 18 wrze ś nia 2003 r. przez Wnioskodawc ę i Gmin ę umowy przedwst ę pnej na korzystanie z przystanków na linii komunikacyjnej Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) – Bodzechów i z ł o ż enia przez Wnioskodawc ę o ś wiadczenia o prze ł o ż eniu podpisania umowy na korzystanie z przystanków na linii komunikacyjnej Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) – J ę drzejowice, Gmina zaniecha ł a stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę wskazanej we wniosku o wszcz ę cie post ę powania. Przychody Gminy (w rozumieniu art. 4 pkt 15 ustawy o ochronie (...) w roku rozliczeniowym 2002 wynosi ł y 4.767.938,67 z ł (k. 148). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Istot ą praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...) jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Ogólny zakaz wyra ż ony w art. 8 ust.1 tej ustawy precyzuje ust. 2 pkt 5 wskazuj ą c jako jeden z przyk ł adów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Do uznania praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 5 za ograniczaj ą c ą konkurencj ę musz ą by ć spe ł nione łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1/ posiadanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej, 6 2/ nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polegaj ą ce na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (...) przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Z ustale ń Urz ę du wynika ł o, ż e udzia ł Gminy jako przedsi ę biorcy na rynkach w ł a ś ciwych wynosi ł 100%, co jest pozycj ą dominuj ą c ą w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (...). Tym samym pierwsza przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Gminne przystanki w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim by ł y mieniem komunalnym o charakterze obiektów i urz ą dze ń u ż yteczno ś ci publicznej. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (j.t. Dz.U. 2001 r. Nr 142, poz. 1591) i art. 4 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43, ze zm.) zasady korzystania z takich urz ą dze ń ustala rada gminy. W tej sprawie Rada Miejska w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim w stosownej uchwale, postanowi ł a o udost ę pnianiu przystanków wszystkim przewo ź nikom na zasadach umów cywilno- prawnych, na jednorodnych warunkach dost ę pu do rynku. Tym samym w ł adze Gminy stworzy ł y warunki do powstania i rozwoju konkurencji na rynku przewozów. Gmina realizowa ł a powy ż sze zasady wobec wybranych przewo ź ników tj. MPK i PKS natomiast odmówi ł a ich realizacji wobec Wnioskodawcy. Gmina b ę d ą c przedsi ę biorc ą na rynku w ł a ś ciwym powinna uczestniczy ć w grze rynkowej na zasadach obowi ą zuj ą cych podmioty gospodarcze (art. 5 cytowanej ustawy Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej). Wspomniane przepisy prawa jak i przyj ę te przez Gmin ę ww. uchwa ł y przewiduj ą wolny dost ę p przedsi ę biorców do rynku na równych prawach. Odmowa zawarcia umowy na korzystanie przez Wnioskodawc ę z przystanków nast ą pi ł a z naruszeniem tych zasad, co by ł o przejawem nadu ż ycia si ł y rynkowej. Nadu ż ycie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym mo ż e dotyka ć rynku przez niego nie zdominowanego. Taka sytuacja mia ł a miejsce w tej sprawie. Gmina posiadaj ą c pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym mia ł a pe ł n ą kontrol ę dost ę pu przewo ź ników do lokalnych rynków przewozów regularnych osób, w tym do linii komunikacyjnej Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital) - Bodzechów i linii komunikacyjnej Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) - J ę drzejowice. Zgoda Gminy na zawarcie umowy z przewo ź nikiem na korzystanie z przystanków wyznaczonych dla ww. linii komunikacyjnych w granicach administracyjnych miasta by ł a bowiem warunkiem podj ę cia dzia ł alno ś ci gospodarczej na tych rynkach. Zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego osób reguluje ustawa o transporcie drogowym. Ś wiadczenie us ł ug przewozowych podlega rygorom okre ś lonym ww. ustawie. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym warunkiem udzielenia zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych jest mi ę dzy innymi za łą czenie do wniosku o wydanie zezwolenia: - proponowanego rozk ł adu jazdy uwzgl ę dniaj ą cego przystanki, godziny odjazdów ś rodków transportowych, d ł ugo ść linii komunikacyjnej podanej w kilometrach i odleg ł o ś ci mi ę dzy przystankami, kursy oraz liczb ę pojazdów niezb ę dnych do wykonywania codziennych przewozów, zgodnie z rozk ł adem jazdy (pkt 1 ww. artyku ł u), - potwierdzenie uzgodnienia zasad korzystania z obiektów dworcowych i przystanków, dokonanego z ich w ł a ś cicielami lub zarz ą dcami (pkt 3 ww. artyku ł u). 7 U ż ycie w pkt 3 ww. artyku ł u liczby mnogiej w zdaniu „dokonanego z ich w ł a ś cicielami lub zarz ą dzaj ą cymi” wskazuje, ż e ustalenia te musz ą obejmowa ć wszystkich w ł a ś cicieli przystanków uj ę tych w rozk ł adzie jazdy. Uzgodnienie zasad korzystania z przystanków umo ż liwia przewo ź nikowi wykonywanie zadania publicznego jakim jest regularny przewóz osób na danej linii komunikacyjnej, w tym przypadku na linii komunikacyjnej Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital)- Bodzechów i linii komunikacyjnej Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin)- J ę drzejowice. W interesie publicznym przewo ź nik realizuje zapotrzebowanie spo ł eczne nieokre ś lonej liczby mieszka ń ców Gminy Bodzechów na dojazdy do szkó ł , zak ł adów pracy, o ś rodków zdrowia, urz ę dów, banków, kin, teatrów, dworców kolejowych itd. w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim, a mieszka ń ców Ostrowca Ś wi ę tokrzyskiego na wyjazdy poza miasto. W tej sprawie nadu ż ywanie przez Gmin ę pozycji dominuj ą cej na rynkach w ł a ś ciwych skutkowa ł o ograniczeniem konkurencji na lokalnych rynkach przewozów regularnych osób na liniach Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Szpital)- Bodzechów i Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski (Gutwin) - J ę drzejowice. Gmina nadu ż ywaj ą c swojej pozycji dominuj ą cej w sposób w ł adczy ukszta ł towa ł a warunki konkurencji na tych rynkach. Odmowa udost ę pnienia przystanków na ww. liniach uniemo ż liwi ł a Wnioskodawcy wej ś cie na ww. lokalne rynki us ł ug przewozowych. Zdaniem Urz ę du decyzja o powy ż szej odmowie zosta ł a podj ę ta przez Gmin ę w obronie interesów ekonomicznych MPK na tych liniach, nie za ś w interesie pasa ż erów-konsumentów. Zachowanie Gminy zniekszta ł ci ł o konkurencj ę , która jest istotnym czynnikiem rozwoju gospodarczego i gwarantuje swobod ę dzia ł alno ś ci gospodarczej, bez wzgl ę du na form ę w ł asno ś ci oraz zapewnia w ł a ś ciw ą alokacj ę zasobów. Konkurencja wp ł ywa na obni ż enie poziomu cen i podnoszenie jako ś ci ś wiadczonych us ł ug, a tym samym chroni interes konsumentów, na rzecz których Gmina wykonuje zadania w ł asne. Zapewnienie relatywnej równo ś ci w dost ę pie do ś rodków transportu oznacza dla wielu ludzi podniesienie poziomu ż ycia m.in. poprzez umo ż liwienie dojazdu do odleg ł ych miejsc pracy, po cenach konkurencyjnych. Ma to ogromne znaczenie w przedmiotowej sprawie, poniewa ż na tym terenie o bardzo du ż ym bezrobociu, Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski jest jedynym miejscem pracy dla mieszka ń ców okolicznych gmin. Urz ą d stwierdzi ł , ż e argumenty Gminy uzasadniaj ą ce odmow ę udost ę pnienia Wnioskodawcy przystanków gminnych z powodu realizacji potrzeb przewozowych przez dzia ł aj ą cego przewo ź nika oraz nak ł adania si ę godzin odjazdów autobusów Wnioskodawcy i autobusów pozosta ł ych przewo ź ników, s ą bezprzedmiotowe. Art. 2 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601, ze zm.)- zwana prawo przewozowe stanowi, ż e prowadzenie koordynacji rozk ł adów jazdy dla linii komunikacyjnych ponadgminnych nale ż y do zarz ą du powiatu (w niniejszej sprawie do Zarz ą du Powiatu w Ostrowcu Ś wi ę tokrzyskim) a organ ten zobowi ą zany jest do zorganizowania koordynacji rozk ł adów jazdy na swoim obszarze oraz do uzgadniania rozk ł adów jazdy w przypadku, gdy dana linia przebiega poza jego obszarem. Obowi ą zek uzgadniania rozk ł adów jazdy z tym organem spoczywa tak ż e na przewo ź nikach (art. 2 ust. 5 prawa przewozowego). Tym samym koordynacja jest wykonywana przez ww. organ w sposób generalny dla ca ł ej linii komunikacyjnej. Analiza cytowanych przepisów prawa przewozowego i § 3 rozporz ą dzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 wrze ś nia 2000r. w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy, trybu ich uzgadniania i koordynacji oraz warunków ponoszenia kosztów z tym zwi ą zanych (Dz. U. 2000 r. Nr 82, poz. 933) wskazuje, ż e ustawodawca przyzna ł koordynatorowi prawo do oceny potrzeb przewozowych po zasi ę gni ę ciu opinii samorz ą dów gminnych i zharmonizowania przebiegu linii komunikacyjnych oraz godzin odjazdów pojazdów samochodowych. W obecnym stanie prawnym analiza dostosowania przewozów do potrzeb spo ł ecznych nale ż y 8 do organu wydaj ą cego zezwolenie na wykonywanie przewozów (art. 22 a ustawy o transporcie drogowym). Ustawodawca nie przyzna ł takich uprawnie ń w ł a ś cicielowi lub zarz ą dcy przystanków. Urz ą d nie uzna ł wyja ś nie ń Gminy, ż e nie ogranicza ł a ona Wnioskodawcy dost ę pu do przystanków i mo ż liwo ś ci prowadzenia dzia ł alno ś ci przewozowej osób na spornych liniach, poniewa ż zaproponowano mu korzystanie z innych przystanków na wlotach i wylotach z miasta, z której to propozycji Wnioskodawca nie skorzysta ł . Rynek przewozów jest co do zasady rynkiem konkurencyjnym, co znaczy, ż e w ka ż dym czasie i w wybranym przez siebie zakresie dzia ł ania przewo ź nik ma prawo wej ść na rynek przystanków w celu prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej. Tylko Wnioskodawca – przewo ź nik ma prawo decydowa ć gdzie, kiedy i na jakich warunkach podejmie dzia ł alno ść gospodarcz ą . Zasada ta znalaz ł a swoje potwierdzenie w wyrokach S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: wyrok z dnia 26 lutego 2002 r., sygnatura akt XVII Ama 23/01 lub wyrok z dnia 17 czerwca 2002 r., sygnatura akt XVII Ama 98/01. Przepisy prawa nie dopuszczaj ą ograniczania konkurencji na rynku przystanków. Dotyczy to równie ż sytuacji zwi ą zanej z obowi ą zkiem Gminy zapewnienia prawid ł owego i bezpiecznego funkcjonowania komunikacji miejskiej. Wyj ą tek stanowi art. 8 ust. 1 ustawy prawo przewozowe, zgodnie z którym w odniesieniu do gminnego transportu zbiorowego prezydent miasta mo ż e ograniczy ć obowi ą zek przewozu przez przewo ź nika ze wzgl ę du na potrzeby obronno ś ci lub bezpiecze ń stwa pa ń stwa, b ą d ź w wypadku kl ę ski ż ywio ł owej i to tylko na czas nie d ł u ż szy ni ż 7 dni. Taka sytuacja nie mia ł a miejsca w ocenianej sprawie. Inne ograniczenia konkurencji s ą niedopuszczalne. Tym samym spe ł nione zosta ł y wszystkie przes ł anki art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (...). St ą d orzeczono jak w punkcie I ppkt 1 sentencji. Stosownie do art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą , je ż eli dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie nie wy łą czonym na podstawie art. 6 i 7 lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy o ochronie (...). Urz ą d uzna ł za uzasadnione na ł o ż enie na Gmin ę kary pieni ęż nej. Podkre ś li ć bowiem nale ż y, ż e w sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniejszego post ę powania, mia ł o miejsce zawinione zachowanie przedsi ę biorcy, charakteryzuj ą ce si ę ś wiadomo ś ci ą bezprawno ś ci dzia ł ania. W zbli ż onym stanie faktycznym Urz ą d uzna ł ju ż wcze ś niej, w Decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji Nr 20/2001 z dnia 19 pa ź dziernika 2001 r., praktyki stosowane przez Gmin ę za ograniczaj ą ce konkurencj ę i nakaza ł ich zaniechania. Maj ą c zatem na uwadze ś wiadomo ść Gminy o bezprawno ś ci swoich zachowa ń , z drugiej jednak strony kieruj ą c si ę wzgl ę dami spo ł ecznymi (kara dotyka wspólnot ę samorz ą dow ą ), jak równie ż tym, ż e Gmina nie odnios ł a korzy ś ci finansowych ze stosowania niniejszej praktyki, a przedsi ę biorca którego dotkn ęł a stwierdzona praktyka ma mo ż liwo ść dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnej oraz bior ą c pod uwag ę przedstawiony przez Gmin ę z ł y stan jej finansów i zaniechanie przez ni ą stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , stwierdzone w pkt I ppkt 1 sentencji, Urz ą d na ł o ż y ł kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść 4.000,00 euro, tj. w kwocie 16.080,00 z ł . Nak ł adaj ą c kar ę w takiej wysoko ś ci Urz ą d uzna ł , ż e w niniejszej sprawie winna ona pe ł ni ć zarówno funkcje represyjn ą jak i prewencyjn ą . Warto ść euro przeliczono wg zasad okre ś lonych w art. 115 ustawy o ochronie (...), tj. wg kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego przez NBP w ostatnim dniu roku 9 kalendarzowego poprzedzaj ą cego rok na ł o ż enia kary. Na dzie ń 31 grudnia 2002 r. kurs euro wynosi ł 4,0202 z ł (tabela kursów nr 251/A/NBP/2002). Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie orzeczono jak w pkt I ppkt 2 sentencji. Art. 75 ww. ustawy o ochronie (...) stanowi, ż e Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ww. ustawy w post ę powaniu wszcz ę tym na wniosek strona przegrywaj ą ca spraw ę jest obowi ą zana zwróci ć drugiej stronie, na jej żą danie koszty niezb ę dne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Wnioskodawca z ł o ż y ł w post ę powaniu spis kosztów (k. 290), na który sk ł ada ł a si ę op ł ata od wniosku w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w wysoko ś ci 500,00 z ł . Urz ą d uzna ł żą danie strony dotycz ą ce zwrotu kosztów post ę powania w wysoko ś ci op ł aty od wniosku w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art.479 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Zgodnie z art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie (...) i art. 264 § 2 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 ww. ustawy oraz art. 479 § 1 i 2 k.p.c., na postanowienie o kosztach przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie tygodnia od dnia jego dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Stosownie do art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : NBP O/O Warszawa nr 51101010100078782231000000. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Iwona Bielska Otrzymuj ą : 1. Janusz Ga ł a ul. Ku ź nia 41 A 27-400 Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski 2. Gmina Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski Urz ą d Miasta Ostrowca Ś wi ę tokrzyskiego ul. G ł ogowskiego 3/5 27-400 Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski 10